Ngày 17/5/2026, Tổng Giám đốc Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã tuyên bố tình trạng y tế công cộng khẩn cấp gây quan ngại quốc tế (PHEIC) đối với đợt bùng phát bệnh do virus Bundibugyo (BVD) tại Cộng hòa Dân chủ Congo (DRC) và Uganda, phản ánh mức độ nguy cơ nghiêm trọng và cần có sự phối hợp ứng phó quốc tế.
BVD là một chủng virus Ebola hiếm gặp hiện chưa có vắc xin hoặc thuốc, phương điều trị được cấp phép, khiến việc kiểm soát khó khăn hơn so với các đợt bùng phát do chủng Zaire trước đây.
Theo Bộ Y tế, bệnh do virus Ebola là một bệnh truyền nhiễm cấp tính và nghiêm trọng ở người, thường đi kèm hội chứng xuất huyết và suy đa tạng, tỉ lệ tử vong có thể lên đến 90%. Bệnh lây truyền do tiếp xúc trực tiếp với mô, máu và dịch cơ thể của động vật hoặc người nhiễm bệnh, có thể bùng phát thành dịch.
Virus có thể lây truyền từ người sang người do tiếp xúc trực tiếp thông qua vết thương da hoặc niêm mạc với máu, chất tiết và dịch cơ thể (phân, nước tiểu, nước bọt, tinh dịch) của người bị nhiễm.
Người cũng có thể mắc Ebola do tiếp xúc với các dụng cụ hoặc đồ vật của người bệnh bị nhiễm virus như quần áo, chăn, kim tiêm đã sử dụng.
Trước tình hình trên, trong những ngày qua, Bộ Y tế Việt Nam đã đẩy mạnh truyền thông nguy cơ nhằm cung cấp thông tin chính thống về tình hình dịch bệnh và các biện pháp phòng chống tới người dân.
Cung cấp thông tin cập nhật về tình hình Ebola trên toàn cầu, bao gồm nguy cơ xâm nhập vào Việt Nam, TS.Angela Pratt – Trưởng Đại diện Tổ chức Y tế Thế giới tại Việt Nam cho biết, tính đến ngày 21/5, đã ghi nhận 85 ca bệnh xác định ở cả 2 quốc gia.
Trong đó, có 2 ca tại Uganda, và 10 ca tử vong xác định, bao gồm 1 ca ở Uganda; Tại CHDC Congo, ghi nhận 746 ca nghi mắc và 176 ca tử vong nghi do mắc bệnh (trong đó có cả nhân viên y tế).
Quy mô thực sự của đợt bùng phát nhiều khả năng lớn hơn do việc phát hiện chậm trễ và các hoạt động điều tra dịch vẫn đang được tiến hành.
“Hiện tại, WHO đánh giá nguy cơ lây lan của dịch bệnh ở mức độ rất cao ở cấp quốc gia (tại CHDC Congo và Uganda), ở mức cao ở khu vực châu Phi (do đã có các ca bệnh tại đô thị, mức độ di biến động dân cư, tình hình bất ổn và những hạn chế của hệ thống y tế) và ở mức thấp đối với toàn cầu, bao gồm cả Việt Nam; và dịch bệnh không phải là một tình trạng khẩn cấp đại dịch”, TS. Angela Pratt cho hay.
Nói thêm về các biện pháp phòng ngừa đang được triển khai và WHO đang hỗ trợ Việt Nam trong công tác chuẩn bị và ứng phó với dịch bệnh Ebola, TS.Angela Pratt cho biết, các trọng tâm ứng phó của WHO và các đối tác bao gồm:
Khẩn trương tăng cường giám sát và phát hiện sớm ca bệnh, truy vết, phòng ngừa và kiểm soát nhiễm khuẩn (IPC); mở rộng năng lực cách ly/điều trị và tăng cường sự tham gia của cộng đồng; tăng cường chuẩn bị và phối hợp xuyên biên giới giữa các quốc gia bị ảnh hưởng và các đối tác.
Tại Việt Nam, Văn phòng WHO đang hỗ trợ Bộ Y tế thông qua: Cung cấp thông tin cập nhật về tình hình dịch bệnh và tư vấn về các hoạt động chuẩn bị, sẵn sàng và ứng phó, bao gồm cung cấp các hướng dẫn kỹ thuật cập nhật nhất của WHO về giám sát, truy vết, xét nghiệm, quản lý lâm sàng, phòng ngừa và kiểm soát nhiễm khuẩn, truyền thông nguy cơ và huy động cộng đồng, đi lại và cửa khẩu, và các biện pháp ứng phó y tế.
Cùng với đó, nhấn mạnh các biện pháp được WHO khuyến nghị đối với các quốc gia thành viên khác dựa trên các khuyến nghị tạm thời từ Ủy ban Khẩn cấp, đặc biệt là không áp dụng các hạn chế về đi lại và thương mại.
Phối hợp với Bộ Y tế để rà soát và cập nhật (nếu cần) toàn bộ các hướng dẫn kỹ thuật về bệnh do virus Ebola đã được xây dựng từ năm 2014.
Hỗ trợ thực hiện đánh giá nguy cơ nhanh (Rapid Risk Assessment – RRA) cho Việt Nam nhằm định hướng các hành động chuẩn bị và ứng phó.
“Mặc dù WHO hiện đánh giá nguy cơ lây lan toàn cầu, bao gồm vào Việt Nam, là thấp, việc thực hiện đánh giá nguy cơ nhanh trong nước với sự tham gia của các bên liên quan sẽ giúp đưa ra các biện pháp phòng ngừa và ứng phó dựa trên bằng chứng và sát với thực tế”, bà Angela Pratt nói.
WHO cũng hỗ trợ xây dựng kế hoạch tổ chức các khóa tập huấn bổ sung về giám sát, phòng ngừa và kiểm soát, về chẩn đoán – quản lý lâm sàng, kiểm soát và phòng ngừa nhiễm khuẩn.
Sáng 4/7, tuyển Argentina và Cape Verde tạo nên màn so tài kéo dài tới 120 phút ở vòng 32 đội World Cup 2026. Nhà đương kim vô địch Argentina đã giành quyền đi tiếp sau chiến thắng 3-2 trước đối thủ bị đánh giá thấp hơn.
Ngay sau khi trận đấu khép lại, Lionel Messi chủ động tiến về phía thủ môn Vozinha để gửi lời chúc mừng và thể hiện sự tôn trọng. Hình ảnh hai đội trưởng ôm nhau giữa sân được nhiều người hâm mộ đánh giá là biểu tượng đẹp của tinh thần thể thao.
Trong suốt trận đấu, màn đối đầu giữa Messi và thủ thành 40 tuổi cũng trở thành tâm điểm. Theo The Telegraph, đây là một trong những cuộc so tài tạo nên sự tương phản rõ nét giữa một siêu sao hàng đầu thế giới và người gác đền đến từ nền bóng đá nhỏ bé.
Messi ghi một bàn thắng ở phút 29, nhưng Vozinha nhiều lần từ chối cơ hội lập cú đúp của đội trưởng Argentina. Thống kê sau trận cho thấy thủ môn Cape Verde có 8 pha cứu thua, trong đó 4 lần cản phá các cú dứt điểm nguy hiểm của Messi.
Trước trận đấu, Vozinha từng chia sẻ rằng được đối đầu với Messi là giấc mơ của bất kỳ cầu thủ nào, nhưng Cape Verde không đến World Cup chỉ để tận hưởng bầu không khí của giải đấu.
"Không ai trong chúng tôi từng dám mơ sẽ đi xa đến vậy. Nhiều người nghĩ Cape Verde sẽ không thể thắng nổi trận nào, nhưng chúng tôi có một tập thể đoàn kết và những cầu thủ chất lượng. Việc góp mặt ở vòng đấu này là phần thưởng xứng đáng, còn được gặp Argentina và Lionel Messi là trải nghiệm đặc biệt", thủ quân 40 tuổi nói.
Vozinha cũng nhắc đến quê hương như nguồn động lực lớn nhất trong hành trình của mình.
"Chúng tôi đến từ một quốc gia nhỏ bé nhưng luôn tin mình có thể cạnh tranh. Cha mẹ và ông bà đã hy sinh rất nhiều để chúng tôi có cơ hội theo đuổi bóng đá. Hôm nay, chúng tôi thi đấu vì người dân Cape Verde ở khắp nơi trên thế giới. Chúng tôi có những trái tim lớn và luôn chiến đấu đến cùng", anh chia sẻ.
Theo Vozinha, điều anh mong muốn nhất sau giải đấu là truyền cảm hứng cho thế hệ trẻ. "Chúng tôi muốn những đứa trẻ ở Cape Verde tin rằng một ngày nào đó các em cũng có thể khoác áo đội tuyển quốc gia và thi đấu ở sân chơi lớn nhất thế giới", thủ môn này nói.
Dù dừng bước ở vòng 32, Cape Verde vẫn để lại nhiều dấu ấn với người hâm mộ nhờ lối chơi quả cảm. Với riêng Vozinha, màn trình diễn trước Argentina cùng khoảnh khắc được Messi dành sự tôn trọng đã trở thành một trong những hình ảnh được nhắc đến nhiều nhất sau trận đấu.
Trước khi World Cup 2026 khởi tranh, tài khoản Instagram của Vozinha có khoảng 50.000 người theo dõi. Sau hành trình gây bất ngờ của Cape Verde, lượng người theo dõi thủ quân 40 tuổi tăng mạnh, hiện đạt 19,8 triệu người.
Ít ai biết rằng, trước khi World Cup 2026 diễn ra, Vozinha từng đối mặt với hoàn cảnh trớ trêu: 2 ngày nữa anh sẽ thất nghiệp. Hợp đồng của Vozinha với CLB GD Chaves tại giải hạng hai Bồ Đào Nha đã chính thức đáo hạn vào ngày 30/6 và không được gia hạn.
Tuy nhiên, ngay trong trận ra quân tại World Cup 2026, Vozinha đã làm nản lòng các chân sút thượng hạng của đương kim vô địch châu Âu - đội tuyển Tây Ban Nha. Trước sức ép nghẹt thở từ những siêu sao hàng đầu thế giới như Lamine Yamal hay Pedri, thủ môn 40 tuổi đã có một màn trình diễn để đời với 7 pha cứu thua xuất thần.
Trận hòa 0-0 chấn động trước Tây Ban Nha ở vòng loại không chỉ mang về điểm số lịch sử cho Cape Verde mà còn giúp một cầu thủ tự do như Vozinha ẵm trọn danh hiệu "Cầu thủ xuất sắc nhất trận".
Từ một cầu thủ đứng trước nguy cơ giải nghệ và không có bến đỗ, anh đã trở thành người hùng dân tộc và là biểu tượng toàn cầu cho tinh thần vượt khó. Màn trình diễn của thủ thành thất nghiệp ở tuổi 40 trở thành một trong những câu chuyện truyền cảm hứng mạnh mẽ nhất tại kỳ World Cup năm nay.
Kết quả báo cáo Eurobarometre do Ủy ban châu Âu công bố ngày 16-6 cho biết thanh thiếu niên châu Âu dành trung bình 4,5 giờ/ngày trong tuần và 6,1 giờ/ngày cuối tuần để sử dụng các thiết bị kết nối Internet.
Đáng lo ngại hơn, 14% trong số họ cho biết dành tới hơn 10 giờ/ngày trước màn hình - nhiều hơn cả một ca làm việc tiêu chuẩn của người lớn.
Báo cáo cũng chỉ ra mối liên hệ rõ ràng giữa độ tuổi tiếp cận mạng xã hội lần đầu và mức độ sử dụng về sau.
Cụ thể, những thanh thiếu niên bắt đầu dùng mạng xã hội trước 10 tuổi có thời gian sử dụng màn hình vào cuối tuần lên tới 7,5 giờ/ngày, cao hơn đáng kể so với mức 5,7 giờ/ngày của những người bắt đầu sau 14 tuổi.
Chênh lệch gần 2 tiếng đồng hồ mỗi ngày này là bằng chứng định lượng cho thấy việc tiếp cận mạng xã hội từ sớm sẽ hình thành những thói quen khó thay đổi về lâu dài.
Bên cạnh vấn đề thời gian sử dụng, báo cáo còn phản ánh những tác động tâm lý đáng lo ngại: 45% thanh thiếu niên được khảo sát thừa nhận có xu hướng so sánh bản thân với người khác khi lướt mạng xã hội.
Khoảng 1/4 cho biết đã từng tiếp xúc với nội dung có vấn đề trực tuyến và 1/4 đã gặp phải ngôn ngữ thù ghét - loại nội dung mà các thuật toán đôi khi không chủ ý phân phối, nhưng cũng thiếu năng lực hoặc động lực để lọc bỏ triệt để.
Trước những con số trên, Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen đã lên tiếng mạnh mẽ: "Khi 1/3 người trẻ nói rằng họ cảm thấy căng thẳng, buồn bã hoặc bị cô lập, chúng ta không thể làm ngơ trước tác động đến sức khỏe tâm thần và sức khỏe tổng thể của họ.
Và khi 1/4 người trẻ của chúng ta phải đối mặt với nội dung có vấn đề trực tuyến, dù là ngôn ngữ thù ghét, áp lực về ngoại hình hay bạo lực bất ngờ, đó là tín hiệu rõ ràng rằng đã đến lúc thay đổi".
Một khảo sát Eurobarometre thực hiện từ tháng 2 đến tháng 3-2025 cho thấy tới 92% người dân châu Âu coi việc tăng cường bảo vệ trẻ em và người trẻ trực tuyến là ưu tiên chính sách hàng đầu - một mức đồng thuận đặc biệt trong bối cảnh châu Âu vốn phân mảnh trên nhiều vấn đề chính trị và xã hội.
Nguyễn Hà Phương - nữ sinh lớp 12 chuyên Anh Trường THPT chuyên Nguyễn Chí Thanh (phường Nam Gia Nghĩa - Lâm Đồng, Đắk Nông cũ) - giành học bổng toàn phần gần 11 tỉ đồng của Haverford College, một trong những đại học khai phóng hàng đầu nước Mỹ.
Suất học bổng bao trọn học phí, ăn ở, tài liệu học tập, sách vở và bảo hiểm y tế trong suốt bốn năm học tại Mỹ. Đây là tin vui lớn của ngôi trường chuyên ở Tây Nguyên và đối với một học sinh được thầy cô đánh giá là "luôn đặt mục tiêu rất rõ và đi đến cùng".
Hà Phương sở hữu IELTS 8.0, SAT 1540. Từ lớp 10, Phương đã có tên trong đội tuyển quốc gia môn tiếng Anh của tỉnh.
Lên lớp 11, Phương giành giải nhất học sinh giỏi cấp tỉnh môn tiếng Anh và được trao danh hiệu "Học sinh 3 tốt" cấp trung ương năm học 2023 - 2024.
Điều khiến hồ sơ của Hà Phương trở nên khác biệt không nằm ở các con số. Nữ sinh này đã sáng lập, đồng điều hành và tham gia nhiều dự án về văn hóa, kinh tế, sức khỏe và cộng đồng tại khu vực Đắk Nông cũ. Phương được biết là người mê viết lách, từng xuất bản một cuốn truyện dành cho thiếu nhi.
Trên sân cầu lông, Hà Phương từng đoạt giải nhất đôi nữ, giải nhất đôi nam nữ lứa tuổi 16 - 18 tại giải vô địch các câu lạc bộ tỉnh năm 2025 và huy chương bạc Hội khỏe Phù Đổng cấp tỉnh hồi học lớp 10.
Bà Phạm Thị Hải, mẹ Hà Phương, cho biết gia đình tự hào nhất không phải vì các suất học bổng giá trị lớn, mà vì con luôn sống có mục tiêu.
"Phương từ nhỏ đã ham học, thích đọc sách và có ý thức tự lập. Có hôm con thức rất khuya để hoàn thành bài, làm dự án hay luyện tiếng Anh nhưng chưa bao giờ than vãn. Gia đình chỉ cố gắng đồng hành, động viên để con được sống với đam mê của mình", bà Hải chia sẻ.
Ngoài Haverford College, Hà Phương còn nhận học bổng hơn 6 tỉ đồng từ năm trường đại học khác của Mỹ: Lafayette College, Franklin & Marshall College, Trinity University, Furman University và Rhodes College.
Đặc biệt, Hà Phương là 1 trong 10 sinh viên được nhận vào chương trình Dyer Fellowship của Lafayette College. Chương trình kéo dài bốn năm, hướng đến phát triển tư duy khởi nghiệp, năng lực thực hiện dự án thực tế và tinh thần tạo ảnh hưởng tích cực cho cộng đồng.
Hà Phương kể rằng bạn thích thử sức ở nhiều lĩnh vực khác nhau. Có lúc vừa học đội tuyển, vừa làm dự án cộng đồng, vừa chơi thể thao khiến bản thân bị áp lực khá lớn nhưng cô chưa bao giờ muốn bỏ cuộc. Mỗi trải nghiệm, theo Phương, đều giúp cô hiểu bản thân và trưởng thành hơn.
"Em nghĩ điều giúp hồ sơ của mình tạo được dấu ấn không chỉ là điểm số, mà còn là những trải nghiệm thật, những điều mình đã sống và đã cố gắng. Em muốn hội đồng tuyển sinh nhìn thấy một người trẻ luôn muốn học hỏi, muốn tạo ra giá trị tích cực cho cộng đồng", Hà Phương nói.
Phía sau hành trình của Hà Phương là sự đồng hành của gia đình, nhà trường và đặc biệt là cô Nguyễn Thị Phượng - giáo viên chủ nhiệm đồng thời là giáo viên phụ trách đội tuyển quốc gia môn tiếng Anh của em suốt ba năm phổ thông.
Cô Phượng đánh giá Hà Phương là học sinh có tư duy tốt, giàu nghị lực và tinh thần cầu tiến. "Điều tôi quý nhất ở Phương là sự nghiêm túc, khả năng tự học cao và luôn chủ động trong mọi việc. Dù đạt nhiều thành tích, em vẫn sống tình cảm, biết quan tâm mọi người và luôn biết ơn gia đình, thầy cô", cô Phượng chia sẻ.
