Ngày 17/5/2026, Tổng Giám đốc Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã tuyên bố tình trạng y tế công cộng khẩn cấp gây quan ngại quốc tế (PHEIC) đối với đợt bùng phát bệnh do virus Bundibugyo (BVD) tại Cộng hòa Dân chủ Congo (DRC) và Uganda, phản ánh mức độ nguy cơ nghiêm trọng và cần có sự phối hợp ứng phó quốc tế.
BVD là một chủng virus Ebola hiếm gặp hiện chưa có vắc xin hoặc thuốc, phương điều trị được cấp phép, khiến việc kiểm soát khó khăn hơn so với các đợt bùng phát do chủng Zaire trước đây.
Theo Bộ Y tế, bệnh do virus Ebola là một bệnh truyền nhiễm cấp tính và nghiêm trọng ở người, thường đi kèm hội chứng xuất huyết và suy đa tạng, tỉ lệ tử vong có thể lên đến 90%. Bệnh lây truyền do tiếp xúc trực tiếp với mô, máu và dịch cơ thể của động vật hoặc người nhiễm bệnh, có thể bùng phát thành dịch.
Virus có thể lây truyền từ người sang người do tiếp xúc trực tiếp thông qua vết thương da hoặc niêm mạc với máu, chất tiết và dịch cơ thể (phân, nước tiểu, nước bọt, tinh dịch) của người bị nhiễm.
Người cũng có thể mắc Ebola do tiếp xúc với các dụng cụ hoặc đồ vật của người bệnh bị nhiễm virus như quần áo, chăn, kim tiêm đã sử dụng.
Trước tình hình trên, trong những ngày qua, Bộ Y tế Việt Nam đã đẩy mạnh truyền thông nguy cơ nhằm cung cấp thông tin chính thống về tình hình dịch bệnh và các biện pháp phòng chống tới người dân.
Cung cấp thông tin cập nhật về tình hình Ebola trên toàn cầu, bao gồm nguy cơ xâm nhập vào Việt Nam, TS.Angela Pratt – Trưởng Đại diện Tổ chức Y tế Thế giới tại Việt Nam cho biết, tính đến ngày 21/5, đã ghi nhận 85 ca bệnh xác định ở cả 2 quốc gia.
Trong đó, có 2 ca tại Uganda, và 10 ca tử vong xác định, bao gồm 1 ca ở Uganda; Tại CHDC Congo, ghi nhận 746 ca nghi mắc và 176 ca tử vong nghi do mắc bệnh (trong đó có cả nhân viên y tế).
Quy mô thực sự của đợt bùng phát nhiều khả năng lớn hơn do việc phát hiện chậm trễ và các hoạt động điều tra dịch vẫn đang được tiến hành.
“Hiện tại, WHO đánh giá nguy cơ lây lan của dịch bệnh ở mức độ rất cao ở cấp quốc gia (tại CHDC Congo và Uganda), ở mức cao ở khu vực châu Phi (do đã có các ca bệnh tại đô thị, mức độ di biến động dân cư, tình hình bất ổn và những hạn chế của hệ thống y tế) và ở mức thấp đối với toàn cầu, bao gồm cả Việt Nam; và dịch bệnh không phải là một tình trạng khẩn cấp đại dịch”, TS. Angela Pratt cho hay.
Nói thêm về các biện pháp phòng ngừa đang được triển khai và WHO đang hỗ trợ Việt Nam trong công tác chuẩn bị và ứng phó với dịch bệnh Ebola, TS.Angela Pratt cho biết, các trọng tâm ứng phó của WHO và các đối tác bao gồm:
Khẩn trương tăng cường giám sát và phát hiện sớm ca bệnh, truy vết, phòng ngừa và kiểm soát nhiễm khuẩn (IPC); mở rộng năng lực cách ly/điều trị và tăng cường sự tham gia của cộng đồng; tăng cường chuẩn bị và phối hợp xuyên biên giới giữa các quốc gia bị ảnh hưởng và các đối tác.
Tại Việt Nam, Văn phòng WHO đang hỗ trợ Bộ Y tế thông qua: Cung cấp thông tin cập nhật về tình hình dịch bệnh và tư vấn về các hoạt động chuẩn bị, sẵn sàng và ứng phó, bao gồm cung cấp các hướng dẫn kỹ thuật cập nhật nhất của WHO về giám sát, truy vết, xét nghiệm, quản lý lâm sàng, phòng ngừa và kiểm soát nhiễm khuẩn, truyền thông nguy cơ và huy động cộng đồng, đi lại và cửa khẩu, và các biện pháp ứng phó y tế.
Cùng với đó, nhấn mạnh các biện pháp được WHO khuyến nghị đối với các quốc gia thành viên khác dựa trên các khuyến nghị tạm thời từ Ủy ban Khẩn cấp, đặc biệt là không áp dụng các hạn chế về đi lại và thương mại.
Phối hợp với Bộ Y tế để rà soát và cập nhật (nếu cần) toàn bộ các hướng dẫn kỹ thuật về bệnh do virus Ebola đã được xây dựng từ năm 2014.
Hỗ trợ thực hiện đánh giá nguy cơ nhanh (Rapid Risk Assessment – RRA) cho Việt Nam nhằm định hướng các hành động chuẩn bị và ứng phó.
“Mặc dù WHO hiện đánh giá nguy cơ lây lan toàn cầu, bao gồm vào Việt Nam, là thấp, việc thực hiện đánh giá nguy cơ nhanh trong nước với sự tham gia của các bên liên quan sẽ giúp đưa ra các biện pháp phòng ngừa và ứng phó dựa trên bằng chứng và sát với thực tế”, bà Angela Pratt nói.
WHO cũng hỗ trợ xây dựng kế hoạch tổ chức các khóa tập huấn bổ sung về giám sát, phòng ngừa và kiểm soát, về chẩn đoán – quản lý lâm sàng, kiểm soát và phòng ngừa nhiễm khuẩn.
Nốt ruồi nhỏ xuất hiện nhiều năm trên cánh mũi phải của người phụ nữ 60 tuổi bất ngờ đổi màu, sùi đen và chảy máu. Khi đi khám, bà bàng hoàng nhận tin khối u đã xâm lấn sâu, phá hủy gần toàn bộ chân cánh mũi phải do ung thư da.
Ban đầu, nốt ruồi chỉ là một chấm nhỏ trên da, không đau, không ngứa nên người phụ nữ chủ quan bỏ qua. Thời gian gần đây, vùng tổn thương bắt đầu lan rộng nhanh, bề mặt sùi đen và dễ chảy máu khiến bà lo lắng tới Bệnh viện Da liễu Trung ương kiểm tra.
TS Nguyễn Hữu Quang, Phó trưởng khoa Phẫu thuật tạo hình thẩm mỹ và phục hồi chức năng, cho biết kết quả sinh thiết xác định bệnh nhân mắc ung thư biểu mô tế bào đáy (BCC) – loại ung thư da phổ biến nhất hiện nay.
Theo bác sĩ, khối u đã ăn sâu vào vùng cánh mũi, phá hủy gần như toàn bộ chân cánh mũi phải, lan tới niêm mạc và sụn mũi. Đây là vị trí đặc biệt phức tạp vì không chỉ ảnh hưởng đến thẩm mỹ khuôn mặt mà còn liên quan trực tiếp đến chức năng hô hấp.
"Thách thức lớn nhất không chỉ là cắt bỏ hoàn toàn tế bào ung thư mà còn phải tái tạo lại cánh mũi sao cho hài hòa, tự nhiên và đảm bảo chức năng", TS Quang chia sẻ.
Sau khi đánh giá tổn thương, các bác sĩ quyết định áp dụng phẫu thuật Mohs để loại bỏ triệt để khối u. Đây là kỹ thuật hiện đại giúp kiểm soát chính xác ranh giới ung thư, hạn chế tối đa nguy cơ sót tế bào ác tính và giảm khả năng tái phát.
Sau khi cắt bỏ toàn bộ tổ chức ung thư, ê-kíp tiếp tục thực hiện tạo hình bằng vạt da tại chỗ, sử dụng mô da vùng rãnh mũi má để tái tạo cánh mũi cho bệnh nhân. Phương pháp này giúp phục hồi hình dạng mũi gần tự nhiên, đồng thời duy trì chức năng hô hấp và tăng tính thẩm mỹ sau phẫu thuật.
Theo các chuyên gia, nhiều trường hợp ung thư da khởi phát từ những tổn thương rất nhỏ nhưng dễ bị bỏ qua. Người dân cần đặc biệt lưu ý các dấu hiệu bất thường như:
- Nốt ruồi thay đổi màu sắc, kích thước hoặc bờ viền
- Vùng da sùi đen, tăng sắc tố bất thường
- Vết loét kéo dài, khó lành
- Tổn thương da dễ chảy máu, đóng vảy tái đi tái lại
TS Quang cho biết, không ít bệnh nhân đến viện khi khối u đã xâm lấn sâu vì cho rằng đó chỉ là tổn thương da thông thường.
Mỗi năm, Australia và Mỹ ghi nhận hơn 4 triệu ca ung thư biểu mô tế bào đáy. Tại Việt Nam, riêng Bệnh viện Da liễu Trung ương tiếp nhận khoảng 400–500 bệnh nhân mỗi năm, số ca có xu hướng tăng nhanh trong thời gian gần đây.
Các bác sĩ nhấn mạnh, hơn 95% trường hợp ung thư biểu mô tế bào đáy có thể điều trị khỏi hoàn toàn nếu được phát hiện sớm và can thiệp đúng phương pháp.
Chuyên gia khuyến cáo người dân nên đi khám ngay khi nhận thấy nốt ruồi hoặc vùng da trên mặt có dấu hiệu thay đổi bất thường như to nhanh, đổi màu, loét kéo dài hoặc chảy máu. Việc phát hiện sớm không chỉ giúp tăng hiệu quả điều trị mà còn hạn chế nguy cơ biến dạng khuôn mặt và những cuộc phẫu thuật phức tạp về sau.
Sáng 12-4, anh Nguyễn Công Minh - Bí thư Đoàn phường Vinh Lộc, Nghệ An - cho biết đại diện Đoàn phường và thôn đã tới trao giấy khen và phần quà động viên em Võ Hoàng Thành, học sinh lớp 10 Trường THPT Nghi Lộc 3, vì đã có hành động dũng cảm cứu người đuối nước.
Theo thông tin từ Đoàn phường Vinh Lộc, khoảng 16h20 ngày 10-4, trong lúc đi dạo tại bãi biển Cửa Lò, Thành phát hiện 3 người đang gặp nạn giữa khu vực có dòng nước xoáy.
Không kịp suy nghĩ nhiều, Thành nhanh chóng mượn phao của người dân gần đó rồi bơi ra ứng cứu.
Dù lúc bấy giờ sóng lớn liên tục đẩy ngược, Thành vẫn cố gắng tiếp cận các nạn nhân và lần lượt đưa được hai người vào bờ. Người còn lại, do kiệt sức và dòng nước chảy xiết, Thành không thể cứu được.
Tại buổi trao tặng, đại diện Đoàn phường Vinh Lộc ghi nhận và đánh giá cao hành động không quản hiểm nguy của Thành, coi đây là tấm gương sáng về lòng nhân ái, trách nhiệm và kỹ năng xử lý tình huống trong cộng đồng.
Đồng thời, đơn vị mong muốn việc làm của Thành sẽ được lan tỏa, góp phần giáo dục ý thức và kỹ năng phòng tránh tai nạn đuối nước cho thanh thiếu niên.
Theo ban giám hiệu Trường THPT Nghi Lộc 3, Thành là học sinh chăm ngoan, có trách nhiệm với bạn bè và tích cực tham gia các hoạt động của trường. Gia đình em có hoàn cảnh khó khăn, thuộc diện hộ nghèo.
Dự kiến sáng 13-4, nhà trường sẽ tuyên dương Thành trong buổi chào cờ đầu tuần nhằm lan tỏa hành động dũng cảm tới toàn thể học sinh.
Đoàn phường Vinh Lộc cũng đã làm tờ trình gửi Ban Thường vụ Tỉnh Đoàn và Hội đồng Thi đua - Khen thưởng Tỉnh Đoàn Nghệ An xem xét tặng bằng khen cho Thành, nhằm kịp thời ghi nhận và biểu dương hành động cao đẹp, lan tỏa gương người tốt, việc tốt trong cộng đồng.
Bà Lê Thị Hải Châu - công nhân Công ty Dệt may 29/3 Đà Nẵng - nói nhiều người lao động đang thấp thỏm trước nguy cơ robot và AI thay thế con người trong tương lai gần.
"Qua thông tin chúng tôi tìm hiểu thì hiện nay, ở nhiều nước đưa robot, AI vào dây chuyền sản xuất. Chúng tôi lo thời gian tới sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến việc làm, nhất là các ngành điện tử, dệt may, da giày.
Máy móc rồi sẽ dần thay thế con người, nhất là lao động phổ thông. Trong khi nhiều công nhân còn hạn chế kỹ năng công nghệ, khả năng chuyển đổi nghề chưa cao nên rất dễ bị động, không biết phải xoay xở thế nào nếu có thay đổi", bà Châu nói.
Nhiều lao động lớn tuổi cũng băn khoăn nếu doanh nghiệp cắt giảm nhân sự do tự động hóa thì cơ hội quay lại thị trường lao động sẽ khó khăn hơn.
Trả lời băn khoăn này, ông Nguyễn Quí Quý - Phó giám đốc Sở Nội vụ Đà Nẵng - cho biết sự bùng nổ khoa học công nghệ là xu hướng toàn cầu và tại Đà Nẵng đã có nhiều doanh nghiệp ứng dụng robot vào một số công đoạn trong sản xuất.
Theo ông Quý, thành phố đang thực hiện các chính sách hỗ trợ theo quy định của trung ương dành cho người lao động có nguy cơ mất việc hoặc đã mất việc làm.
Với người lao động có nguy cơ mất việc, Nhà nước có chính sách hỗ trợ đào tạo nghề, chuyển đổi nghề trong trường hợp doanh nghiệp cắt giảm từ 30% lao động trở lên. Điều kiện là người lao động phải được đóng bảo hiểm thất nghiệp đầy đủ tối thiểu 12 tháng.
Trong trường hợp đã mất việc, người lao động có thể được hỗ trợ đào tạo nghề, hỗ trợ tiền ăn trong thời gian học nghề để tìm việc làm mới. Phạm vi hỗ trợ được áp dụng theo các điều kiện, đối tượng cụ thể của pháp luật.
Bộ luật Lao động cũng yêu cầu doanh nghiệp phải xây dựng kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng nghề, nâng cao tay nghề thường xuyên cho người lao động, đồng thời bố trí kinh phí thực hiện.
Dù thừa nhận nguy cơ một số vị trí việc làm sẽ bị thay thế, lãnh đạo Sở Nội vụ cho rằng người lao động cần chủ động thích ứng thay vì chỉ lo lắng.
Ông Quý cho hay thời gian qua, Sở đã tổ chức nhiều chương trình kết nối việc làm theo mô hình "người tìm việc - việc tìm người" hỗ trợ hàng trăm lao động tìm được công việc mới.
Theo ông Quý, thị trường lao động tại Đà Nẵng hiện vẫn có nhu cầu tuyển dụng lớn với hàng chục ngàn vị trí ở nhiều ngành nghề, độ tuổi khác nhau.
"Không chỉ sinh viên mới ra trường mà cả lao động lớn tuổi cũng có vị trí việc làm phù hợp. Có những người 40 - 50 tuổi hoặc lao động chưa có tay nghề vẫn có thể tìm được công việc thông qua các ngày hội việc làm", ông Quý nói.
Ngoài ra, người lao động có thể chủ động tìm kiếm cơ hội thông qua website của trung tâm dịch vụ việc làm, nơi thường xuyên cập nhật nhu cầu tuyển dụng của doanh nghiệp.
Theo ông Quý, trung ương hiện cũng có các chương trình cho vay vốn ưu đãi để người lao động khởi nghiệp, tự tạo việc làm. Cơ hội làm việc ở nước ngoài cũng đang mở rộng với nhu cầu tuyển dụng cao ở nhiều thị trường.
