Hãng AFP ngày 24.5 dẫn thông cáo của Bộ Quốc phòng Nga xác nhận lực lượng nước này đã phóng một tên lửa Oreshnik, tên lửa đạn đạo bội siêu thanh có khả năng mang đầu đạn hạt nhân, trong đợt tấn công ồ ạt nhằm vào Ukraine.
Bộ này cho biết đợt tấn công trên nhằm đáp trả việc Ukraine tấn công “hạ tầng dân sự”.
“Lực lượng vũ trang Liên bang Nga đã tiến hành một cuộc tấn công quy mô lớn sử dụng tên lửa đạn đạo Oreshnik, tên lửa đạn đạo Iskander, tên lửa đạn đạo bội siêu thanh phóng từ máy bay Kinzhal và tên lửa hành trình Tsirkon”, thông cáo cho biết và đề cập thêm rằng Nga còn tấn công bằng các máy bay không người lái (UAV).
Nhiều hãng tin Nga cho biết các cuộc tấn công bằng 4 loại tên lửa đều thành công, nhắm vào các cơ sở chỉ huy quân sự, căn cứ không quân và các doanh nghiệp khác thuộc tổ hợp công nghiệp quân sự của Ukraine.
Trước đó, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cho biết Nga sử dụng tên lửa Oreshnik trong đợt tấn công rầm rộ tại Kyiv, khiến ít nhất 2 người thiệt mạng. Ông cho biết đây là lần thứ 3 Nga tấn công bằng tên lửa Oreshnik.
Cuộc không kích dữ dội đã gây hư hại cho các tòa nhà trên khắp thủ đô Ukraine, bao gồm cả các tòa nhà gần văn phòng chính phủ, khu dân cư và trường học.
Ông Zelensky cho biết tên lửa Oreshnik, có khả năng mang đầu đạn hạt nhân hoặc thông thường, còn tấn công thành phố Bila Tserkva thuộc tỉnh Kyiv. Mục tiêu cụ thể chưa được xác định rõ.
Trước đó, Điện Kremlin ngày 22.5 cáo buộc Ukraine tấn công bằng UAV trúng Ký túc xá Cao đẳng Starobilsk thuộc Đại học Sư phạm Luhansk tại vùng Luhansk (miền đông Ukraine nhưng đang do Nga kiểm soát) gây thương vong, đồng thời tuyên bố sẽ đáp trả.
Hãng TASS ngày 23.5 cho hay số người thiệt mạng trong cuộc không kích tại ký túc xá tăng lên 21, sau khi lực lượng cứu hộ đưa ra thi thể của tất cả nạn nhân ra khỏi đống đổ nát. Bên cạnh đó còn có 42 người bị thương.
Tại cuộc họp khẩn cấp của Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc về cuộc tấn công tại Luhansk, được triệu tập theo yêu cầu của Nga, Đại sứ Ukraine Andrii Melnyk đã bác bỏ cáo buộc của người đồng cấp Nga về tội ác chiến tranh, gọi đó là “màn kịch tuyên truyền thuần túy” và khẳng định rằng các hoạt động ngày 22.5 “chỉ nhắm vào cỗ máy chiến tranh của Nga”.
Cao ủy phụ trách ngoại giao Liên minh châu Âu (EU) Kaja Kallas cho rằng cuộc tấn công mới nhất của Nga nhằm vào Ukraine cho thấy “hành động liều lĩnh đe dọa bằng vũ khí hạt nhân”. “Việc Moscow được cho là đang sử dụng tên lửa đạn đạo tầm trung Oreshnik, hệ thống được thiết kế để mang đầu đạn hạt nhân, là một chiến thuật hù dọa chính trị và hành động liều lĩnh đe dọa bằng vũ lực hạt nhân”, Reuters ngày 24.5 dẫn lời bà Kallas chỉ trích.
Tổng thống Ba Lan Karol Nawrocki ngày 29/5 cho biết sẽ đề nghị xem xét tước Huân chương Đại bàng Trắng, phần thưởng nhà nước cao quý nhất của Ba Lan, từng trao cho Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky vào năm 2023.
Thông tin được đưa ra hai ngày sau khi Tổng thống Zelensky ký sắc lệnh trao danh hiệu "Những anh hùng của UPA" cho một đơn vị đặc nhiệm Ukraine, ghi nhận thành tích của họ trong chiến sự với Nga.
UPA là tổ chức vũ trang hoạt động giai đoạn 1942-1949, có liên hệ với Tổ chức Những người Dân tộc chủ nghĩa Ukraine (OUN). Lực lượng này từng chiến đấu chống lại cả phát xít Đức lẫn lực lượng Liên Xô và các đơn vị Ba Lan ở khu vực.
Nhiều người Ukraine coi UPA là biểu tượng của cuộc đấu tranh giành độc lập và tôn vinh các thành viên của tổ chức như anh hùng dân tộc. Tổng thống Zelensky giải thích rằng ông ký sắc lệnh này để "khôi phục truyền thống lịch sử của quân đội quốc gia và ghi nhận việc thực hiện xuất sắc các nhiệm vụ được giao trong quá trình bảo vệ nền độc lập và toàn vẹn lãnh thổ của Ukraine".
Tuy nhiên, Ba Lan cáo buộc UPA thực hiện hàng loạt vụ thảm sát ở Volhynia và Đông Galicia giai đoạn 1943-1945.
Theo ước tính của các sử gia Ba Lan và Viện Tưởng niệm Quốc gia, khoảng 100.000-120.000 người Ba Lan đã thiệt mạng trong các chiến dịch có tổ chức của UPA. Đỉnh điểm là ngày 11/7/1943, được gọi là "Chủ nhật đẫm máu", khi khoảng 100 ngôi làng của người Ba Lan bị tấn công.
Tổng thống Nawrocki chỉ trích việc Ukraine tôn vinh UPA chỉ có lợi thêm cho Nga, tạo điều kiện để Moskva đẩy mạnh các chiến dịch tuyên truyền và thông tin sai lệch về Kiev. Ông cho hay cảm thấy "rất buồn" vì quyết định của ông Zelensky. "Đây không phải là cách xây dựng quan hệ giữa các quốc gia", ông nói.
Ông cho biết sẽ nêu vấn đề tước huân chương của ông Zelensky trong cuộc họp của Hội đồng Huân chương Đại bàng Trắng vào ngày 8/6.
Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk cũng chỉ trích động thái của Kiev. Ông thừa nhận Ukraine và Ba Lan có cách nhìn khác về lịch sử, nhưng cho rằng quyết định này "đáng lo ngại" và đào sâu những bất đồng về lịch sử vốn nhạy cảm giữa hai nước.
"Mỗi dân tộc có quyền đưa ra cách diễn giải riêng, nhưng ông Zelensky và những người bạn Ukraine phải hiểu di sản đen tối của UPA có tác động thế nào với người Ba Lan", ông Tusk nói, đồng thời nhấn mạnh tình hữu nghị giữa Warsaw và Kiev là cần thiết vì nếu không "cả hai bên đều thua cuộc".
Cựu tổng thống Ba Lan Lech Walesa cũng tuyên bố rút lại sự ủng hộ dành cho ông Zelensky. Ông cho biết đã tháo huy hiệu cờ Ukraine trên ngực áo để phản đối sắc lệnh xúc phạm đối với bản thân và những người Ba Lan đã thiệt mạng.
Bộ Ngoại giao Ba Lan tuyên bố việc vinh danh UPA bằng cách đặt tên cho một đơn vị đặc nhiệm Ukraine đã "làm tổn thương ký ức của các nạn nhân" và gây ảnh hưởng tới đối thoại giữa hai dân tộc.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Ukraine Heorhii Tykhyi cho rằng phản ứng mạnh mẽ từ Ba Lan là điều đáng tiếc. Ông khẳng định Kiev không có ý xúc phạm Warsaw và nhấn mạnh rằng "chỉ Moskva được hưởng lợi từ các tranh cãi giữa người Ukraine và người Ba Lan".
Theo ông Tykhyi, đối với binh sĩ Ukraine, cuộc đấu tranh của UPA tượng trưng cho sự phản kháng đòi độc lập. Phủ tổng thống Ukraine từ chối bình luận về phát biểu của ông Nawrocki, nhưng khẳng định Kiev biết ơn sự hỗ trợ của Ba Lan và hy vọng nền độc lập của cả hai nước sẽ tiếp tục vững mạnh.
Bộ Quốc phòng Nga thông báo tính từ 21h ngày 6/5 đến 7h hôm nay, lực lượng phòng không trực chiến đã đánh chặn 347 máy bay không người lái (UAV) của Ukraine ở hơn 20 khu vực, trong đó có tỉnh Moskva, cũng như biển Azov, Caspi và biển Đen. Cơ quan này không nêu tổng số phi cơ đối phương triển khai.
Nhiều tiếng nổ, chưa rõ là tên lửa phòng không kích hoạt hay UAV lao xuống mục tiêu, đã vang lên tại một số vùng ở Nga trong đêm, trong đó có tỉnh Moskva, Bryansk, Tver, Rostov, Samara và Tula.
Các tài khoản phân tích thông tin nguồn mở tại Ukraine cho biết UAV đã nhắm vào tổ hợp sản xuất và hậu cần Nara ở thị trấn Naro-Fominsk, cách thủ đô Moskva khoảng 70 km về phía tây nam. Đây là cơ sở trực thuộc Bộ Quốc phòng Nga, có diện tích 2 km2 và được sử dụng để cất trữ, phân phối vật tư quân sự.
Video được đăng trên mạng xã hội cho thấy một số đám khói bốc lên tại khu vực gần trung tâm hậu cần Nara sau cuộc tấn công.
Thị trưởng Moskva Sergey Sobyanin cho biết 11 UAV bị bắn hạ khi đang bay về hướng thành phố, nhưng không đề cập thông tin cơ sở hậu cần Nara bị tấn công.
Tại tỉnh Bryansk, UAV Ukraine đánh trúng hai tòa chung cư và làm hư hại hơn 20 căn hộ. Tỉnh trưởng Bryansk Alexander Bogomaz cho biết 13 người đã bị thương, trong đó có một trẻ em. Ở thị trấn Rzhev thuộc tỉnh Tver, giới chức địa phương nói UAV Ukraine đã làm hư hại ba tòa nhà dân cư, khiến 350 người phải sơ tán.
Cuộc tập kích quy mô lớn của Ukraine còn làm gián đoạn hoạt động hàng không ở Nga. Cơ quan Vận tải Hàng không Nga đã hạn chế hoạt động ở hàng chục sân bay.
Bộ tư lệnh không quân Ukraine cùng ngày tuyên bố hạ được 92 trong tổng số 102 UAV do Nga phóng. 8 máy bay đã đánh trúng 6 địa điểm, mảnh vỡ của UAV rơi xuống 4 khu vực, chưa rõ tung tích của hai chiếc còn lại. Giới chức Ukraine cho biết các cuộc tập kích của Nga trong một ngày qua đã khiến 13 người thiệt mạng và 54 người bị thương.
Các cuộc tấn công của Ukraine diễn ra giữa lúc Nga đang tăng cường an ninh trước khi lễ Duyệt binh Chiến thắng được tổ chức trên Quảng trường Đỏ ngày 9/5. Giới chức Nga có kế hoạch cắt Internet, đóng cửa sân bay và áp đặt các hạn chế trên khắp thủ đô Moskva.
Bộ Quốc phòng Nga cho biết lễ duyệt binh năm nay sẽ không huy động những đội hình xe cơ giới như các năm trước vì "tình hình tác chiến".
Nga đã tuyên bố ngừng bắn trong ngày 8-9/5 và bày tỏ hy vọng Ukraine sẽ làm điều tương tự. Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky bác bỏ đề xuất này, gọi đây là nỗ lực nhằm bảo vệ lễ duyệt binh và thủ đô Moskva khỏi nguy cơ bị Ukraine tập kích.
Quân đội Nga hôm 6/5 cảnh báo sẽ tấn công trả đũa nhằm vào thủ đô Kiev, với mục tiêu là "các trung tâm ra quyết định", nếu Ukraine làm gián đoạn hoạt động kỷ niệm Ngày Chiến thắng.
Theo dữ liệu từ Kpler, nền tảng phân tích và dữ liệu thông minh về dòng chảy thương mại toàn cầu, một tàu chở dầu đăng ký tại quốc gia Đông Phi Comoros với tên gọi Elpis đã đi qua Hormuz vào chiều 13/4, sau khi Mỹ tuyên bố phong tỏa eo biển này.
Con tàu bị Mỹ trừng phạt vào năm 2025 vì "liên quan đến việc mua bán và vận chuyển dầu mỏ Iran".
Ngược lại, một tàu chở dầu đăng ký tại Botswana có tên Ostria đã quay đầu khi đang cố gắng đi qua eo biển. Theo rà soát của CNN về dữ liệu theo dõi tàu biển từ Kpler, chỉ 41 phút sau khi quân đội Mỹ ban bố lệnh phong tỏa Hormuz, con tàu đã thay đổi điểm đến dự kiến từ Oman sang Các tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE).
Một tàu dầu khác là Rich Starry đã phát tín hiệu trạng thái "thả trôi" ngoài khơi đảo Qeshm. Có vẻ như con tàu này trì hoãn hành trình đi qua eo biển.
Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM) trước đó phát thông báo về việc bắt đầu thực thi lệnh phong tỏa tại vịnh Oman và biển Arab phía đông eo biển Hormuz đối với tất cả tàu thuyền bất kể treo cờ nước nào từ 10h ngày 13/4 (21h giờ Hà Nội).
"Bất kỳ tàu nào đi vào hoặc rời khỏi khu vực bị phong tỏa mà không được cho phép đều có thể bị ngăn chặn, chuyển hướng và bắt giữ", thông báo cho hay. "Lệnh phong tỏa sẽ không cản trở việc di chuyển trung lập qua eo biển Hormuz để đến hoặc đi từ các cảng không thuộc Iran".
Trước khi lệnh phong tỏa của Mỹ được áp dụng, dữ liệu hàng hải cho thấy lưu lượng giao thông tại tuyến đường thủy then chốt này đã thưa thớt dần.
Lệnh phong tỏa "bao trùm toàn bộ đường bờ biển Iran, không chỉ giới hạn ở các cảng và kho dầu", thông báo của Mỹ cho biết, thêm rằng các chuyến hàng nhân đạo gồm thực phẩm, vật tư y tế và hàng hóa thiết yếu khác sẽ được phép đi qua nhưng phải được kiểm tra.
Các chuyên gia ngành vận tải nhận định lệnh phong tỏa từ Mỹ đặt thêm trở ngại cho các tàu đang mắc kẹt tại vùng Vịnh.
"Việc Mỹ thông báo kế hoạch phong tỏa eo biển Hormuz mang lại nhiều bất ổn hơn. Hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz đã tăng lên trong những ngày gần đây, nhưng vẫn thấp hơn nhiều so với mức trước khủng hoảng", công ty môi giới tàu biển Clarksons cho hay.
Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi chiều 13/4 có cuộc điện đàm với Ngoại trưởng Arab Saudi và Qatar để thảo luận về điều mà nước này gọi là "những rủi ro từ hành động khiêu khích do Mỹ gây ra" khi phong tỏa các cảng của Tehran.
Trong cuộc điện đàm với người đồng cấp Arab Saudi, ông Araghchi cho rằng Iran "đã có cách tiếp cận thiện chí khi chấp nhận lệnh ngừng bắn" với Mỹ, nhưng Mỹ vẫn giữ thái độ đòi hỏi quá mức trong đàm phán, "khiến kết quả không đạt được như mong đợi" tại Pakistan hồi cuối tuần qua.
Trong cuộc điện đàm với Ngoại trưởng Qatar, ông Araghchi cho hay Iran "đã tham gia tiến trình ngoại giao một cách đầy trách nhiệm nhằm bảo vệ lợi ích quốc gia cũng như giữ gìn hòa bình và an ninh khu vực".
Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei cùng ngày viết trên mạng xã hội X rằng việc Mỹ đe dọa phong tỏa các cảng của Iran không khác nào một hành động trả đũa nhắm vào nền kinh tế toàn cầu.
