Chúng tôi tìm về xã Phúc Trạch (Hà Tĩnh) giữa cái nắng ràn rạt của vùng đất được mệnh danh là “chảo lửa”. Trong căn nhà khá khang trang, ông Nguyễn Huy Thông (69 tuổi, phu trầm lừng lẫy một thời) nhấp ngụm nước trà xanh, ngồi trầm ngâm. Ánh mắt ông nhìn xa xăm về phía dãy Trường Sơn – nơi đã lấy đi tuổi trẻ và suýt nữa là cả mạng sống của ông.
Ông Thông kể những năm đầu thập niên 1980, người dân Phúc Trạch sống giữa rừng dó bầu nhưng chẳng biết trầm là gì. Họ chỉ biết cây dó có tinh dầu, dùng làm nhang cho thơm. Mọi chuyện thay đổi vào năm 1984, khi những toán người từ Huế đổ về lùng sục khắp các cánh rừng trong xã. “Lúc đó, thấy họ xoi, tỉa tìm thứ gì đó, nghe nói đắt hơn vàng, nên dân làng mới lân la học lỏm. Tôi xin đi theo nhóm người Huế vào rừng, vừa dẫn đường vừa học cách nhận biết cây có trầm”, ông Thông nhớ lại.
Khi cơn sốt “lộc trời” bắt đầu âm ỉ, cuối năm 1984, chàng trai Thông khi ấy 27 tuổi cùng 2 em trai và nhóm thanh niên trong làng quyết định thực hiện “chuyến đi đầu đời” vào những cánh rừng già giáp biên giới Lào. Mỗi người phải cõng trên lưng chiếc ba lô nặng trung bình 35 kg, bên trong là gạo, muối, thuốc chống vắt và bộ đồ nghề sắc lẹm. Họ gọi mỗi chuyến đi là “đi mây”, bởi nơi họ đến là những đỉnh núi cao mây phủ, nơi bước chân người và ranh giới sinh tử chỉ cách nhau một gang tay.
Mỗi chuyến đi rừng thường kéo dài từ nửa tháng đến cả tháng trời. Ông Thông bảo người ta nói “ngậm ngải tìm trầm” chẳng sai chút nào, bởi có khi đi ròng rã cả tháng, chân rộp máu, cơm vắt nuốt chẳng trôi mà vẫn phải lủi thủi về tay trắng.
Trong những lần trò chuyện cùng nhóm thợ Huế, ông Thông dần hiểu ra giá trị của trầm hương. Cực phẩm của rừng xanh chính là kỳ nam, loại gỗ chứa lượng tinh dầu khổng lồ, thơm ngào ngạt. Thế nhưng, kỳ nam như một huyền thoại, trăm năm khó gặp. Thứ mà những phu trầm như ông Thông săn tìm chủ yếu là “trầm nhất lầu”.
“Chúng tôi nghe người Huế bật mí sau kỳ nam thì nhất lầu là loại giá trị nhất. Loại này rất thơm, chứa nhiều tinh dầu đến mức gỗ nặng trĩu, thả vào nước là chìm lỉm ngay lập tức dù đã phơi khô cả tháng trời”, ông Thông kể.
Khi được hỏi vì sao những mẩu gỗ mục nát ấy lại có giá trị kinh khủng đến thế, ông Thông cười – cái cười của một người đã thấu hiểu căn nguyên mùi hương. Theo ông, giá trị của trầm hương không chỉ nằm ở sự quý hiếm mà còn ở công dụng kỳ diệu.
Trầm hương không đơn thuần là gỗ mà là phần gỗ chứa nhựa thơm hình thành từ “vết thương” trên cây dó bầu qua hàng chục năm chống chọi với thiên nhiên. Đây là nguyên liệu quý giá nhất trong y học cổ truyền để làm dược liệu quý, hỗ trợ tim mạch, thần kinh. Đặc biệt, trong ngành công nghiệp xa xỉ, trầm hương là “linh hồn” để sản xuất các loại nước hoa đắt đỏ nhất thế giới nhờ khả năng giữ mùi bền bỉ và hương thơm không thể sao chép bằng hóa học.
“Đắt bởi nó là tinh túy của đất trời, là sự kết tinh từ nỗi đau của cây dó và mồ hôi của phu trầm”, ông Thông chiêm nghiệm.
Giữa đại ngàn mênh mông, không phải cây dó bầu nào cũng mang trong mình “vàng mười”. Với ông Thông và những phu trầm Phúc Trạch, việc tìm thấy trầm là sự tổng hòa của may mắn, đôi mắt “phù thủy” và những kinh nghiệm phải trả giá bằng xương máu.
Một cây dó bầu cao lớn, xanh tốt chưa chắc đã có giá trị. Phu trầm chỉ để mắt đến những cây già nua, dáng vẻ khắc khổ, bị sâu đục khoét, kiến làm tổ hoặc bị sét đánh gãy cành. “Trầm không tự nhiên mà có. Khi cây bị thương, nhựa tiết ra để bao phủ và chữa lành, rồi qua hàng chục năm dưới tác động của nấm và thời tiết khắc nghiệt, khối nhựa ấy kết tinh thành trầm”, ông Thông lý giải.
Để kiểm chứng nghi ngờ, phu trầm sẽ dùng rựa vạt một miếng gỗ nhỏ rồi châm lửa đốt. Nếu làn khói tỏa ra có màu xanh đặc trưng, bay thẳng đứng lên trời cùng mùi hương thanh khiết, ngọt lịm thì đó chính là tín hiệu của “lộc trời”.
Công đoạn thu hoạch trầm cũng là một thử thách về sự kiên nhẫn và khéo léo. Giữa rừng sâu thiếu thốn, thợ trầm dùng đục bóc tách từng lớp gỗ một cách tỉ mỉ như một nghệ nhân chạm khắc. “Giây phút hồi hộp nhất là khi lớp gỗ bên trong dần lộ ra. Nếu thấy một lớp gỗ đen bóng, cầm nặng trịch và thả vào nước chìm ngay lập tức, cả cánh rừng sẽ rung chuyển bởi tiếng reo hò của anh em. Lúc đó, mọi mệt mỏi như tan biến hết”, ông Thông nhớ lại.
Thế nhưng, cũng không ít lần sau bao ngày đục đẽo, thứ lộ ra chỉ là lớp gỗ trắng vô giá trị. Những lúc ấy, cánh phu trầm lại lẳng lặng khép túi đồ nghề, nuốt nỗi thất vọng vào trong để tiếp tục bước đi.
Ông Thông bảo trong thời khó khăn, một mẩu trầm nhỏ bằng ngón tay đã có giá tiền triệu. Một khối kỳ nam hiếm hoi có thể biến một gia đình từ bần hàn trở thành triệu phú, thay đổi hoàn toàn số phận của cả dòng họ. Chính giấc mơ triệu phú ấy, cộng hưởng với mùi hương mê hoặc của rừng già, đã khiến những người đàn ông Phúc Trạch sẵn sàng đặt cược cả mạng sống để đổi lấy một lần chạm tay vào “kho báu” của đại ngàn.
Khi những cánh rừng gần nhà đã cạn kiệt, nhóm ông Thông và toán thợ người Huế liều lĩnh đi xa hơn vào rừng sâu, có khi đi tận sang đất Lào mà không hay biết, đối mặt với nguy cơ bị bắt giữ hoặc lạc lối. Trong ký ức của ông Thông, kẻ thù đáng sợ nhất chốn rừng thiêng không phải là hổ báo hay rắn rết, mà là “con ma” sốt rét rừng.
“Tôi từng suýt chết vì sốt rét ác tính. Năm 1987, giữa rừng sâu, tôi lên cơn sốt, người run bần bật. Lúc đó chỉ biết phó mặc cho số phận. Cũng may được anh em đi cùng kịp thời đưa ra khỏi rừng để đến bệnh viện chữa trị. Sau 10 ngày hôn mê bất tỉnh, tôi may mắn dần phục hồi, như từ cõi chết trở về”, ông Thông rùng mình.
Rừng xanh bao dung ban tặng “lộc trời”, nhưng cũng sẵn sàng nuốt chửng những kẻ thiếu may mắn bằng những cái bẫy không báo trước. Với ông Thông, nỗi ám ảnh kinh hoàng nhất là lần chứng kiến người em trai ruột bước một chân vào cửa tử. Trong chuyến “đi mây” năm ấy, giữa lúc cả nhóm đang mải miết phát bụi rậm tìm dấu dó bầu, em trai ông Thông sơ sẩy giẫm phải tổ ong dần đóng lùm dưới đất. Chỉ trong tích tắc, hàng ngàn “sát thủ” túa ra, bủa vây thân hình người phu trẻ.
“Năm đó, em trai tôi không may giẫm phải tổ ong dần. Nó bị đốt chi chít, chất độc ngấm sâu đến mức rơi vào hôn mê ngay giữa rừng sâu. Cả nhóm phải thay nhau cõng, cắt rừng tìm đường ra trong sự tuyệt vọng. Ai cũng bảo nó phúc lớn mạng lớn, chứ người khác là bỏ xác rồi. Giờ sức khỏe nó yếu đi nhiều, cứ trái gió trở trời là những vết sẹo ấy lại đau nhức”, ông Thông nhớ lại.
“Tìm trầm tự nhiên thực sự là một canh bạc nghiệt ngã. Nhóm của tôi thi thoảng mới kiếm được ít trầm loại hai, đem về bán cũng chỉ đủ trang trải cuộc sống được một thời gian ngắn rồi đâu lại vào đấy. Đổi lại là sự nơm nớp lo sợ cho mạng sống mỗi khi bước chân vào rừng”, ông bộc bạch.
Sau những lần “thập tử nhất sinh”, người dân Phúc Trạch bắt đầu tìm cách khác để khai thác trầm, không còn chờ đợi sự ban phát ngẫu nhiên từ thiên nhiên. Thay vì lặn lội hàng tháng trời nơi biên giới Việt – Lào, họ mang cây dó bầu về trồng ngay tại vườn nhà, chủ động học kỹ thuật kích thích, xăm tạo trầm trên thân cây. (còn tiếp)
Nhiệt độ chiều 26/5 tại trạm Láng, trung tâm Thủ đô lên 41,1 độ C, người dân chờ tắt nắng để tìm đến các điểm vui chơi giải nhiệt. Công viên nước hồ Tây, phường Tây Hồ, được nhiều người lựa chọn bởi vị trí trung tâm, nhiều trò chơi và mức giá dễ tiếp cận, thời gian hoạt động kéo dài từ 8h30 đến 20h mỗi ngày.
Nhiệt độ chiều 26/5 tại trạm Láng, trung tâm Thủ đô lên 41,1 độ C, người dân chờ tắt nắng để tìm đến các điểm vui chơi giải nhiệt. Công viên nước hồ Tây, phường Tây Hồ, được nhiều người lựa chọn bởi vị trí trung tâm, nhiều trò chơi và mức giá dễ tiếp cận, thời gian hoạt động kéo dài từ 8h30 đến 20h mỗi ngày.
Tại hồ Tây, khi mặt trời lặn, người dân bắt đầu đổ ra ven hồ trên phố Quảng Bá để tắm, khoảng từ 17h đến 18h.
Nhờ không gian thoáng đãng, gần trung tâm cùng vùng nước nông rộng, nơi đây nhiều năm qua trở thành điểm giải nhiệt quen thuộc của đông đảo người dân Hà Nội.
Tại hồ Tây, khi mặt trời lặn, người dân bắt đầu đổ ra ven hồ trên phố Quảng Bá để tắm, khoảng từ 17h đến 18h.
Nhờ không gian thoáng đãng, gần trung tâm cùng vùng nước nông rộng, nơi đây nhiều năm qua trở thành điểm giải nhiệt quen thuộc của đông đảo người dân Hà Nội.
Tại hồ Tây, khi mặt trời lặn, người dân bắt đầu đổ ra ven hồ trên phố Quảng Bá để tắm, khoảng từ 17h đến 18h.
Nhờ không gian thoáng đãng, gần trung tâm cùng vùng nước nông rộng, nơi đây nhiều năm qua trở thành điểm giải nhiệt quen thuộc của đông đảo người dân Hà Nội.
Cách đó hơn 7 km, bãi tắm của hội cựu chiến binh ven sông Hồng thu hút khoảng 40 người tới bơi trong chiều tối. Nơi này không thu phí, người dân được tự do tắm và sử dụng không gian chung.
Cách đó hơn 7 km, bãi tắm của hội cựu chiến binh ven sông Hồng thu hút khoảng 40 người tới bơi trong chiều tối. Nơi này không thu phí, người dân được tự do tắm và sử dụng không gian chung.
Nhiều người tận dụng bình nước 5 lít làm phao, buộc vào người khi bơi ra xa. Chiếc phao tự chế giúp người bơi có điểm bám khi thấm mệt hoặc gặp dòng nước chảy mạnh.
Nhiều người tận dụng bình nước 5 lít làm phao, buộc vào người khi bơi ra xa. Chiếc phao tự chế giúp người bơi có điểm bám khi thấm mệt hoặc gặp dòng nước chảy mạnh.
Trần Mạnh Quân, 14 tuổi, sống ở phố Phúc Xá, cho biết đã quen bơi sông từ nhiều năm nay. Từ những đợt nắng nóng đầu tháng 3, Quân đã xuống sông bơi, còn giai đoạn từ tháng 5 đến tháng 8 là cao điểm, gần như ngày nào em cũng ra đây giải nhiệt.
"Ở đây không thu phí, dù nước không trong như hồ bơi nhưng có dòng chảy nên rất sạch", Quân nói.
Trần Mạnh Quân, 14 tuổi, sống ở phố Phúc Xá, cho biết đã quen bơi sông từ nhiều năm nay. Từ những đợt nắng nóng đầu tháng 3, Quân đã xuống sông bơi, còn giai đoạn từ tháng 5 đến tháng 8 là cao điểm, gần như ngày nào em cũng ra đây giải nhiệt.
"Ở đây không thu phí, dù nước không trong như hồ bơi nhưng có dòng chảy nên rất sạch", Quân nói.
Cách đó 7 km, dưới chân cầu Đuống, từ cuối chiều, đông người dân đưa con nhỏ ra tắm giải nhiệt. Nhiều gia đình mang theo can nhựa và áo phao cho trẻ để bảo đảm an toàn, phòng tránh đuối nước.
Mang theo áo phao cho con khi ra tắm ở sông Hồng, anh Nguyễn Hải Long, sống tại phường Bồ Đề, cho biết ba ngày nay hai bố con đều ra đây tắm vì quá nóng.
Cách đó 7 km, dưới chân cầu Đuống, từ cuối chiều, đông người dân đưa con nhỏ ra tắm giải nhiệt. Nhiều gia đình mang theo can nhựa và áo phao cho trẻ để bảo đảm an toàn, phòng tránh đuối nước.
Mang theo áo phao cho con khi ra tắm ở sông Hồng, anh Nguyễn Hải Long, sống tại phường Bồ Đề, cho biết ba ngày nay hai bố con đều ra đây tắm vì quá nóng.
Nhiều năm nay, khu vực dưới chân cầu Đuống đã trở thành điểm giải nhiệt quen thuộc của người dân Hà Nội mỗi khi thời tiết oi bức kéo dài. Khoảng 18h, khu vực trên bờ gần như kín xe máy của người đến tắm sông tránh nóng.
Tại đây, chính quyền địa phương lắp đặt biển cảnh báo nguy hiểm để nhắc nhở người dân chú ý an toàn khi xuống tắm sông.
Nhiều năm nay, khu vực dưới chân cầu Đuống đã trở thành điểm giải nhiệt quen thuộc của người dân Hà Nội mỗi khi thời tiết oi bức kéo dài. Khoảng 18h, khu vực trên bờ gần như kín xe máy của người đến tắm sông tránh nóng.
Tại đây, chính quyền địa phương lắp đặt biển cảnh báo nguy hiểm để nhắc nhở người dân chú ý an toàn khi xuống tắm sông.
Do thời tiết Hà Nội nắng nóng gay gắt, tới 17h trời vẫn còn cảm giác bỏng rát nên bãi tắm ven sông Hồng càng đông về cuối chiều.
Anh Nguyễn Công Độ, sống tại phường Việt Hưng, cho biết đã 5 ngày liên tiếp ra đây tắm. "Với tôi, tắm sông như môn thể thao, vừa giải nhiệt vừa rèn luyện sức khỏe", anh Độ nói.
Do thời tiết Hà Nội nắng nóng gay gắt, tới 17h trời vẫn còn cảm giác bỏng rát nên bãi tắm ven sông Hồng càng đông về cuối chiều.
Anh Nguyễn Công Độ, sống tại phường Việt Hưng, cho biết đã 5 ngày liên tiếp ra đây tắm. "Với tôi, tắm sông như môn thể thao, vừa giải nhiệt vừa rèn luyện sức khỏe", anh Độ nói.
Hơn 19h, bãi tắm ven sông Hồng vẫn đông kín người. Nhiều người cho biết chọn thời điểm trời tắt nắng mới ra tắm vì nước mát và dễ chịu hơn.
Hơn 19h, bãi tắm ven sông Hồng vẫn đông kín người. Nhiều người cho biết chọn thời điểm trời tắt nắng mới ra tắm vì nước mát và dễ chịu hơn.
Ngày 1.5, Sở Y tế TP.HCM cho biết Bệnh viện Mắt TP.HCM (280 Điện Biên Phủ, phường Xuân Hòa) chuẩn bị tiếp nhận thêm 2 cơ sở dôi dư sau sắp xếp.
Việc tiếp nhận sẽ diễn ra sau đợt nghỉ lễ 30.4 và 1.5, mang ý nghĩa vừa giải tỏa áp lực quá tải trước mắt, vừa tạo dư địa phát triển lâu dài cho bệnh viện.
Lãnh đạo Bệnh viện Mắt TP.HCM cho biết nhiều năm qua, bệnh viện trong tình trạng quá tải bệnh nhân nghiêm trọng. Hiện trung bình khoảng 5.000 lượt khám mỗi ngày, có thời điểm lên đến 6.000 lượt, cùng hàng trăm ca phẫu thuật.
Trong khi đó, cơ sở hiện hữu bị giới hạn về không gian, gây khó khăn trong việc tổ chức lại quy trình khám chữa bệnh theo hướng hiện đại, tinh gọn, lấy người bệnh làm trung tâm.
Trong bối cảnh đó, lãnh đạo TP.HCM giao cơ sở 56 Bà Huyện Thanh Quan (phường Xuân Hòa), nằm kế bên cơ sở 58 Bà Huyện Thanh Quan của Bệnh viện Mắt, đối diện cổng số 2 của bệnh viện chính.
Cơ sở này trước đây là Phòng khám quản lý sức khỏe số 1 thuộc Ban Bảo vệ, chăm sóc sức khỏe cán bộ TP.HCM, sau đó đổi thành Khoa Bảo vệ sức khỏe cán bộ TP.HCM thuộc Bệnh viện Nguyễn Trãi. Hiện khoa này đã được thành lập tại Bệnh viện Nguyễn Trãi.
Cơ sở 56 Bà Huyện Thanh Quan sẽ được tổ chức thành trung tâm khám và điều trị ban ngày, với công suất dự kiến 800 - 1.000 lượt bệnh nhân mỗi ngày, tập trung các hoạt động khám ngoại trú, tầm soát và phẫu thuật trong ngày. Đây là giải pháp trực tiếp giúp giảm tải cho cơ sở chính, đồng thời nâng cao trải nghiệm người bệnh.
Bệnh viện Mắt TP.HCM cũng sẽ tiếp nhận cơ sở 299 Điện Biên Phủ (phường Xuân Hòa) - trụ sở Liên đoàn Lao động quận 3 (cũ), nằm đối diện cổng chính bệnh viện. Cơ sở này sẽ bố trí khối hành chính - đào tạo, tạo thêm không gian cho hoạt động chuyên môn.
Trong thời gian tới, nơi đây sẽ được chuyển đổi thành trung tâm nhãn khoa chất lượng cao, có khả năng triển khai các kỹ thuật chuyên sâu ngang tầm khu vực, hướng đến phát triển du lịch y tế.
Theo Sở Y tế, trong định hướng phát triển không gian y tế theo mô hình "đa cực", Bệnh viện Mắt TP.HCM sẽ triển khai cơ sở 2 tại khu vực Bình Dương (cũ). Cơ sở này không chỉ giúp người dân tiếp cận dịch vụ chuyên sâu ngay tại nơi sinh sống, mà còn góp phần giảm áp lực cho khu vực nội đô TP.HCM.
Bệnh viện Mắt dự kiến triển khai các đề án với nguồn vốn từ quỹ phát triển hoạt động sự nghiệp và vốn vay từ chương trình hỗ trợ lãi suất của TP.HCM.
Cụ thể, tại Cụm y tế Tân Kiên phía tây - nam TP.HCM, bệnh viện sẽ xây dựng một cơ sở quy mô 300 giường trên khu đất 621 Phạm Viết Chánh, phường Bình Tiên (khoảng 25.000 m²).
Đây sẽ là bệnh viện nhãn khoa toàn diện, chuyên sâu, hiện đại, với các trung tâm chuyên biệt như mắt nhi, bướu mắt, ghép giác mạc, chấn thương mắt, glaucoma, dịch kính - võng mạc, thần kinh nhãn khoa, khúc xạ nhãn khoa và thăm dò chức năng nhãn khoa.
Đồng thời, nơi đây cũng sẽ là trung tâm đào tạo chuyên sâu cho y bác sĩ trong và ngoài nước, cùng trung tâm nghiên cứu thị giác và lâm sàng nhãn khoa.
Tại Cụm y tế Thủ Đức (phía đông TP.HCM), bệnh viện sẽ xây dựng trung tâm khám và điều trị ban ngày về nhãn khoa chất lượng cao tại khu đất G2, khu dân cư số 1, phường Cát Lái (8.300 m²), quy mô 100 giường. Nơi đây có đầy đủ chuyên khoa, cùng một trung tâm chuyên sâu về khúc xạ kỹ thuật cao (cả ngoại khoa và nội khoa).
"Việc tận dụng hiệu quả các cơ sở dôi dư kết hợp với mở rộng ra các khu vực vệ tinh như Bình Dương, Tân Kiên, Thủ Đức thể hiện một cách tiếp cận quản trị mới. Không chỉ giải quyết quá tải, mà còn tái cấu trúc toàn diện hệ thống cung ứng dịch vụ nhãn khoa theo hướng phân bố hợp lý, chuyên sâu và bền vững, góp phần hiện thực hóa mục tiêu đưa TP.HCM trở thành trung tâm chăm sóc sức khỏe tầm khu vực ASEAN", lãnh đạo Sở Y tế TP.HCM nhấn mạnh.
Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia cho biết hôm qua Nam Bộ ngày nóng hầm hập, chiều tối mưa dông nhiều nơi.
Cụ thể ban ngày ở khu vực Nam Bộ có nắng nóng với nhiệt độ cao nhất phổ biến 35-36 độ C, có nơi trên 36 độ C như Tây Ninh 36,5 độ C, Cao Lãnh (Đồng Tháp) 36,2 độ C, Châu Đốc (An Giang) 36,4 độ C. Độ ẩm thấp nhất ở mức từ 50-55% khiến nắng càng khô khốc.
Hôm nay 3-5, khu vực Nam Bộ tiếp tục nắng nóng với nhiệt độ cao nhất 35-36 độ C, có nơi trên 36 độ C.
Do ảnh hưởng của nắng nóng kết hợp với độ ẩm trong không khí giảm thấp nên có nguy cơ xảy ra cháy nổ do nhu cầu sử dụng điện tăng cao.
Ngoài ra nắng nóng còn có thể gây sốc nhiệt, hụt nước đối với cơ thể người khi tiếp xúc lâu với nền nhiệt độ cao.
Nhiệt độ dự báo trong các bản tin nắng nóng và nhiệt độ cảm nhận thực tế ngoài trời có thể chênh lệch từ 2-4 độ C, thậm chí có thể cao hơn phụ thuộc vào các điều kiện mặt đệm như bê tông, đường nhựa.
Tuy ban ngày nắng nóng nhưng nhiễu động trên cao vẫn còn hoạt động mạnh. Về chiều tối mây đối lưu hình thành nhiều do độ bốc hơi mạnh. Thêm vào đó các khối mây ẩm từ biển cũng có xu hướng di chuyển vào đất liền. Do đó trời sẽ tiếp tục có mưa dông về chiều tối, có nơi mưa to.
Tại TP.HCM dự báo xác suất mưa hôm nay ở mức 45-75%.
