Từ Thung lũng Chết ở Mỹ đến những vùng đất nóng đến mức chim rơi khỏi bầu trời, hay các tuyến phố phải lắp máy điều hòa ngoài trời ở Kuwait, nhiều nơi trên Trái Đất ghi nhận mức nhiệt khắc nghiệt chưa từng có.
Điều đáng kinh ngạc là giữa cái nóng cực đoan ấy, vẫn có những cộng đồng dân cư bền bỉ sinh sống, lao động và thích nghi với điều kiện khắc nghiệt của tự nhiên.
Thung lũng Chết từ lâu được xem là một trong những nơi nóng nhất thế giới. Theo tổ chức Guinness thế giới và Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO), khu vực Furnace Creek tại đây đạt mức 56,7°C vào ngày 10/7/1913 – mức nhiệt cao nhất từng được ghi nhận trên Trái Đất.
Vào mùa hè, nhiệt độ tại Thung lũng Chết thường xuyên vượt ngưỡng 50 độ C. Tháng 7/2024, khu vực này tiếp tục lập kỷ lục tháng nóng nhất lịch sử với nhiệt độ trung bình 42,5 độ C và nhiều ngày vượt 51 độ C.
Dù điều kiện khắc nghiệt, hàng trăm người vẫn sinh sống và làm việc quanh Furnace Creek, chủ yếu phục vụ du lịch và công viên quốc gia. Người Timbisha Shoshone là cộng đồng bản địa có lịch sử hàng nghìn năm, vẫn duy trì cuộc sống tại vùng sa mạc này.
Các nhà khoa học cho rằng, địa hình thấp hơn mực nước biển cùng các dãy núi bao quanh khiến nhiệt bị giữ lại như trong “lò nướng khổng lồ”, tạo nên khí hậu cực nóng đặc trưng của Thung lũng Chết.
Libyra luôn dẫn đầu danh sách quốc gia nóng nhất thế giới từ nhiều năm nay. Đất nước Bắc Phi này có khí hậu khắc nghiệt và khô cằn nhất thế giới. Nhiệt độ cao nhất từng ghi nhận ở Libya là 58 độ C.
Dallol nằm trong vùng trũng Danakil Depression của Ethiopia, được xem là nơi nóng nhất thế giới tính theo nhiệt độ trung bình năm.
Theo tổ chức Guinness thế giới, nhiệt độ trung bình tại đây đạt khoảng 34-35 độ C trong nhiều năm liên tiếp, trong khi nhiệt độ ban ngày thường xuyên vượt 45 độ C.
Dallol gây ấn tượng bởi các hồ axit, mạch nước nóng lưu huỳnh và những lớp khoáng chất có màu vàng, xanh lá và cam rực rỡ, tạo nên khung cảnh giống bề mặt của một hành tinh khác. Nhiều nhà khoa học coi đây là một trong những môi trường khắc nghiệt nhất mà con người từng sinh sống.
Dallol là quê hương của người Afar kiên cường. Điều kiện khắc nghiệt của vùng đất này đã định hình nên một lối sống độc đáo, cân bằng giữa thách thức và cơ hội kinh tế.
Những mỏ muối có ý nghĩa quan trọng đối với người dân nơi đây. Họ khai thác muối bằng phương pháp thủ công truyền thống. Công việc thường bắt đầu từ sáng sớm để tránh cái nóng vào buổi trưa.
Thành phố Kuwait là một trong những thành phố nóng nhất thế giới có mật độ dân cư lớn. Mùa hè tại đây thường xuyên ghi nhận nhiệt độ trên 50 độ C, trong khi mức nhiệt cực đại từng lên khoảng 54 độ C, theo The Sun.
Nhiệt độ khắc nghiệt khiến cuộc sống tại Kuwait thay đổi đáng kể. Người dân hạn chế ra ngoài vào ban ngày, nhiều hoạt động được chuyển sang buổi tối.
Máy điều hòa không khí được xem là thiết bị không thể thiếu ở nơi nắng nóng này. Nhà cửa, các tòa nhà văn phòng, trung tâm mua sắm đều được trang bị đầy đủ để chống chọi với cái nóng. Thậm chí, ở một số khu vực phải lắp máy điều hòa trên đường phố để làm mát.
Người dân địa phương từng chứng kiến cảnh chim chết, rơi tự do từ trên trời xuống do nắng nóng gay gắt.
Saudi Arabia là nước lớn nhất trên thế giới không có sông. Tới 95% lãnh thổ của Saudi Arabia là sa mạc hoặc vùng đất khô cằn, chỉ 1,45% diện tích đất là có thể canh tác. Điều này khiến cho mức nhiệt trung bình ở nơi đây vào mùa nóng tăng vọt lên 50 độ.
Phần lớn Algeria được bao phủ bởi Sahara – sa mạc lớn nhất thế giới. Theo Cổng thông tin Bộ Ngoại giao Việt Nam, 87% trong tổng số gần 2,4 triệu km2 diện tích Algeria là sa mạc. Còn theo World Atlas, con số này lên tới trên 90%.
Quốc gia Trung Đông này có khí hậu nóng ẩm quanh năm, nhiệt độ rất cao kể cả ở mùa đông. Ngày hè, nhiệt độ trung bình ở đây là 40 độ C. Cùng với sự nóng lên của trái đất, nhiệt độ ở Iran cũng ngày càng cao. Gần đây, trạm khí tượng ở Abadan (Iran) vừa đo được mức nhiệt kinh hoàng lên đến 52,2 °C, cho thấy một mùa hè nóng hơn bao giờ hết ở Iran và các nước khu vực Trung Đông.
Nằm ngay liền kề Iran, Iraq cũng chịu khí hậu khô nóng, ít mưa vào mùa hè. Nhiều ngày liền, nơi đây ghi nhận mức nhiệt tăng cao trên 50 độ C. Dù có mùa đông ôn đới lạnh nhưng nhiệt độ trung bình năm ở Iraq vẫn rất cao, từ 20 đến 30 độ C. Do đó, đây vẫn được xem là một trong những quốc gia nóng nhất thế giới.
Giữa tháng 3, xã Sơn Lộ, tỉnh Cao Bằng chào đón đoàn tình nguyện "Kỷ yếu trên bản" bằng một trận mưa rừng. Con đường đất dẫn vào xã vốn đã khó đi, nay biến thành những rãnh bùn đỏ quạch. Những chiếc ôtô chở gần 100 thành viên phải nhích từng mét. Nhiều lần họ phải xuống đẩy xe vượt vũng lầy.
"Cảnh chúng tôi hay gặp trong 7 năm đi chụp ảnh ở vùng cao", Lưu Minh Khương, 32 tuổi, trưởng đoàn nói. "Mỗi lần thấy mệt mỏi, tôi lại nhớ nụ cười của đám trẻ khi thấy mình trong khung hình làm động lực".
Khương là người dân tộc Tày, quê ở bản Cây Thị, huyện Lục Nam, tỉnh Bắc Giang cũ (nay là Bắc Ninh), làm nhiếp ảnh tự do tại Hà Nội. Năm 2019, trong chuyến đi săn ảnh tại Y Tý (Lào Cai), anh mang theo chiếc máy in ảnh. Thấy đám trẻ vây quanh, anh chụp và in tặng vài tấm.
"Hôm đó tôi chỉ mang đủ giấy in 5 tấm ảnh. Những đứa trẻ còn lại chạy theo xe, ánh mắt hụt hẫng khi thấy bạn có ảnh còn mình thì không khiến tôi áy náy", chàng trai 32 tuổi kể. Anh tự hứa sẽ quay lại để tất cả đều có ảnh.
Từ tiếc nuối đó, Khương nảy ra ý tưởng chụp ảnh kỷ yếu cho mọi học sinh từ mầm non đến trung học cơ sở vùng cao. Thời gian đầu chỉ có anh và mấy người bạn cùng làm. Với thu nhập của thợ ảnh tự do, việc tự túc kinh phí cho những chuyến đi dài ngày là bài toán khó. Anh dành dụm tiền lương, tranh thủ ngày trống lịch khách để lên đường. Họ thường chỉ đến được một, hai trường mỗi năm. Có chuyến, Khương một mình chạy xe máy hàng trăm km, mang theo máy ảnh, máy in lên với lũ trẻ. Anh thường xin ngủ nhờ tại các điểm trường để tiết kiệm.
"Có đêm nằm lại bản, tôi trằn trọc về những điểm trường tiếp theo sẽ làm thế nào, tự hỏi liệu việc này có thay đổi được gì không. Nhưng chính những cái ôm của đám trẻ khi nhận ảnh là động lực cho tôi bước tiếp", chàng trai Bắc Giang nói.
Bước ngoặt đến vào năm 2023 khi các video về hành trình của Khương lan truyền trên mạng xã hội, hút hàng triệu lượt xem. Hơn 1.000 người từ mọi miền đã đăng ký làm tình nguyện viên, đồng hành cùng anh. Dự án "Kỷ yếu trên bản" ra đời với đội ngũ nòng cốt 20 người và hàng trăm tình nguyện viên thay đổi theo từng mùa. Kinh phí đi lại do các thành viên tự túc, chi phí in ấn, khung ảnh do cộng đồng đóng góp.
Khương kể khó khăn nhất khi chụp trẻ vùng cao là các em chưa quen ống kính. Thấy máy ảnh, nhiều bé bỏ chạy. Để tiếp cận, nhóm tổ chức nấu trà sữa, bày gian hàng quà bánh. Khi các em bắt đầu chơi đùa, những chiếc máy ảnh mới hoạt động.
"Chúng tôi không yêu cầu các bé tạo dáng, thậm chí giữ nguyên những vệt lấm lem trên tay hay đôi má nẻ. Đó mới là vẻ đẹp", Khương nói. Ảnh được chỉnh sửa, in và đóng khung ngay tại chỗ.
Gắn bó hơn ba năm với dự án, anh Minh Phụng, 38 tuổi, thợ ảnh ở Tuyên Quang, cho biết chuyến đi xã Sơn Lộ hồi tháng 3 là mùa kỷ yếu đặc biệt nhất. Nhóm phải di chuyển lên điểm lẻ Thôm Ngàn của trường Phổ thông dân tộc bán trú Tiểu học và THCS Sơn Lập, cách trường chính hơn 15 km. Đường đi chỉ vừa lọt một bánh xe máy, một bên vách đá, một bên vực sâu. Giữa núi rừng không sóng điện thoại, cả nhóm phải vừa đi vừa hỏi đường dân bản.
"Mất gần ba tiếng đến nơi, quần áo đầy bùn đất nhưng thấy đám trẻ mặc đồ đẹp đợi sẵn giữa sân, mệt mỏi tan biến", anh Phụng nói. Chuyến đi này, nhóm còn vào nhà chụp ảnh chân dung tặng các cụ già và cựu chiến binh, những người mà bức ảnh rõ nét nhất họ có là căn cước công dân.
Ông Đàm Văn Thắng, Phó bí thư Đảng ủy xã Sơn Lộ, cho biết đây là lần đầu học sinh địa phương được chụp kỷ yếu. Sơn Lộ là xã vùng cao đặc biệt khó khăn với 5 dân tộc thiểu số chung sống. Tỷ lệ hộ nghèo và cận nghèo chiếm hơn 45%; 3 xóm và 12 nhóm hộ chưa có điện lưới quốc gia. "Nhiều gia đình nhận được ảnh, trân trọng treo ở vị trí cao nhất trong nhà", ông Thắng nói.
Cầm tấm hình trên tay, Hoàng Thị Phương, học sinh lớp 8A trường Sơn Lập, khóc. Trong ảnh, Phương mặc đồ dân tộc Mông đứng giữa sân trường. "Nhà không có điện thoại chụp hình. Em sẽ giữ bức ảnh này vì có thể đây là lần duy nhất em được chụp", cô bé nói.
Bảy năm qua, hơn 10.000 khung ảnh từ "Kỷ yếu trên bản" được trao đi khắp các tỉnh Điện Biên, Cao Bằng, Bắc Kạn, Hà Giang. Những lá thư tay viết lời nhắn "Cháu nhớ chú lắm", "Chú đợi cháu đậu đại học xuống dưới xuôi nhé" là động lực để cả nhóm tiếp tục hành trình.
"Mong mỏi của tôi là sau này đi xa bản làng, các em nhìn lại ảnh để nhớ mình có một tuổi thơ nơi vùng cao", Khương nói.
Sáng 25/5, bầu trời Tp.HCM bất ngờ trở thành tâm điểm bàn tán khi một "vòng tròn đen" khổng lồ xuất hiện và lơ lửng giữa không trung, giữ nguyên hình dạng như một dấu hỏi treo giữa trời xanh.
Không rõ từ đâu, không tan ngay, cũng không trôi đi như những đám khói thông thường hiện tượng này nhanh chóng khiến mạng xã hội "dậy sóng", kèm theo hàng loạt giả thuyết từ hợp lý đến khó tin.
Đáng chú ý tên các diễn đàn, đoạn clip ghi lại cảnh tượng lạ này lan truyền với tốc độ chóng mặt. Vòng tròn màu đen được cho là xuất hiện gần một khu vực nhà xưởng may mặc, khiến nhiều người chứng kiến không khỏi ngỡ ngàng.
"Nhìn như cánh cổng gì đó mở ra trên trời vậy", một số bình luận bày tỏ sự hoang mang. Người khác thì đặt nghi vấn: phải chăng đây là dấu hiệu của vật thể bay không xác định (UFO), hay một hiện tượng nổ khí hiếm gặp nào đó?
Bên dưới các bài đăng, nhiều người tò mò về nguồn gốc của hiện tượng trên. Bên cạnh đó, một số người cũng để lại bình luận, đưa ra những giả thuyết khác nhau về vòng tròn lơ lửng trên bầu trời này.
Chị Phương Ngọc ở phường Phú Tân cho biết chị đã tận mắt thấy hiện tượng này vào khoảng 6h30 sáng khi đang trên đường đi làm.
"Ban đầu tôi tưởng chỉ là khói bình thường, nhưng nó lại tròn đều, không tan ngay mà còn lớn dần lên, nhìn rất lạ", chị kể lại.
Điều thú vị là phần khói chỉ đóng vai trò như "dấu vết" giúp mắt thường nhìn thấy chuyển động của luồng khí vô hình bên trong.
Chia sẻ xoay quanh vấn đề này đại diện một câu lạc bộ thiên văn tại Tp.HCM nhận định vòng tròn xuất hiện trên bầu trời nhiều khả năng là hiện tượng "vòng khói xoáy" (smoke ring vortex) - một dạng vòng xoáy khí hình thành khi luồng khí nóng hoặc khí nén bị đẩy mạnh ra môi trường rồi tự cuộn tròn trong không khí.
Theo người này, hiện tượng vật lý trên có thể xuất hiện sau các vụ nổ nhỏ, hoạt động công nghiệp hoặc khi một lượng lớn khí thoát ra qua miệng tròn như ống khói, bồn áp suất.
Khi khối khí được phóng ra, phần trung tâm di chuyển nhanh hơn phần rìa vốn chịu lực ma sát với không khí xung quanh. Sự chênh lệch tốc độ khiến luồng khí tự cuộn lại, tạo thành cấu trúc xoáy khép kín giống hình chiếc nhẫn. Phần khói nhìn thấy thực chất chỉ là dấu vết giúp mắt thường quan sát được dòng chuyển động của không khí.
Các chuyên gia cho biết vòng khói xoáy có thể giữ nguyên hình dạng từ vài giây đến vài phút nếu điều kiện thời tiết ổn định và ít gió. Tuy nhiên, khi gặp nhiễu động không khí hoặc thay đổi nhiệt độ, cấu trúc này sẽ nhanh chóng biến dạng rồi tan dần.
Thực tế, hiện tượng "vòng tròn đen" lơ lửng trên bầu trời không phải lần đầu xuất hiện tại Việt Nam, từng nhiều lần gây xôn xao mạng xã hội và cũng đã được ghi nhận ở nhiều quốc gia trên thế giới.
Trước đó vào tháng 6/2023, một hình ảnh được cho là vòng tròn đen tương tự xuất hiện trong cơn mưa tại Hà Nội đã thu hút sự chú ý lớn của dư luận.
Cuối năm 2022, mạng xã hội cũng lan truyền hình ảnh vòng tròn đen được cho là xuất hiện ở Đồng Nai, trong khi các báo cáo tương tự cũng từng được ghi nhận tại Anh, Kazakhstan, Trung Quốc.
Đáng chú ý, từ tháng 7/2017, hiện tượng tương tự từng xuất hiện ở khu vực Tây Yorkshire (Anh), thu hút sự quan tâm lớn của người dân. Khi đó, nhiều nhân chứng mô tả đây là "thứ kỳ lạ nhất" họ từng nhìn thấy. Theo The Mirror, cả lực lượng cứu hỏa địa phương lẫn các chuyên gia khí tượng đều không thể đưa ra lời giải thích xác đáng về nguồn gốc của vòng khói này.
Ở chiều ngược lại, Nigel Watson – tác giả một cuốn sách về điều tra UFO cho rằng hiện tượng này nhiều khả năng bắt nguồn từ hoạt động của con người, thay vì yếu tố siêu nhiên.
Gần đây nhất, vào tháng 5/2025, một vòng tròn đen tương tự xuất hiện lơ lửng trên bầu trời Kansas (Mỹ) khiến nhiều người không khỏi bất ngờ. Sự việc được Frankie Camren, một cư dân tại Bonner Springs, ghi lại khi đang di chuyển bằng xe máy. Ông cho biết đã phải dừng lại vì tò mò trước vật thể lạ trên không trung.
Đoạn video sau đó được Trung tâm Dự báo thời tiết FOX (Mỹ) phân tích. Các nhà khí tượng học cho rằng đây nhiều khả năng là hiện tượng vòng khói hiếm gặp, hình thành từ một vụ nổ hoặc sự kiện tương tự, khi luồng khí bốc lên nhanh giữ lại khói thành dạng vòng do chuyển động nhanh hơn không khí xung quanh.
Sáng 6/4, ông Zhou Qihong (Chu Kỳ Hồng) lái chiếc xe buýt ở huyện Đồng Tâm, TP Ngô Trung, khu tự trị Ninh Hạ chở 45 người đi trồng dưa ở huyện Hưng Nhân. Camera hành trình ghi lại sự việc lúc 7h04, khi xe đang di chuyển trên cao tốc Bắc Kinh - Tây Tạng, tài xế đột nhiên lấy tay ôm ngực vì cơn đau thắt.
Vài giây sau, tay phải ông buông vô lăng, cơ thể ngả dần về phía cửa sổ. Chiếc xe mất lái, va quẹt vào lan can ven đường khiến hành khách hoảng loạn. Sau gần 20 giây vật lộn với cơn đau, ông Zhou gượng dậy, kéo thẳng vô lăng và đạp mạnh chân phanh.
Chiếc xe dừng lại ngay sát bờ mương sâu hơn hai mét. Hành khách trên xe an toàn. Khi mọi người tiến lên phía trước, ông Zhou đã gục sang một bên, nhưng chân phải vẫn đạp trên bàn phanh. Ông qua đời ngay sau đó.
Trên mạng xã hội, Xiao Zhou, con trai ông, cho biết cha là tấm gương lớn của gia đình. Đại diện gia đình cũng nói họ từ chối nhận các khoản quyên góp. Em gái ông Zhou cho biết gia đình sẽ tìm thêm công việc để tăng thu nhập thay vì nhận tiền từ người lạ.
Cơ quan chức năng nhận định hành động của ông Zhou đã ngăn chặn một tai nạn thảm khốc. Sở Giao thông Vận tải Ninh Hạ cho biết đang đề nghị phong tặng danh hiệu "Dũng cảm làm việc nghĩa" để vinh danh người tài xế.
