Thắng nhớ lại lần đang lợp mái tôn công trình, không may vướng vào đường dây điện cao thế bị hở. Anh rơi từ độ cao 6 mét xuống đất bất tỉnh.
Anh chủ xưởng cơ khí ở phường Tích Lương hôn mê suốt một tháng. Ngày mở mắt, điều đầu tiên anh nhận ra là những cơn đau thấu thịt da và cả bốn chi đều không còn. Những tháng sau đó là chuỗi ngày điều trị kéo dài. Ngoài ca cắt cụt ban đầu, anh còn trải qua bốn lần phẫu thuật cắt thêm phần chân.
Trở về nhà sau bốn tháng nằm viện, mọi sinh hoạt của Thắng phụ thuộc vào người thân. Mẹ bón từng thìa cơm. Bố và anh trai thay nhau bế, tắm rửa, vệ sinh cho anh. Anh quay mặt vào tường, lặng lẽ khóc, không thiết ăn uống.
Bà Ngô Thị Hồng, 74 tuổi, mẹ anh Thắng cho biết thời gian đầu con trai thường quay mặt vào tường, không chịu ăn uống. “Tôi nắm lấy cánh tay cụt của con nói, chỉ cần con còn sống, khó khăn mấy bố mẹ cũng vượt qua”, bà kể.
Lời động viên ấy dần kéo anh ra khỏi tuyệt vọng. “Không chết được thì phải đứng lên mà sống. Dù không báo đáp được, cũng đừng để cha mẹ phiền lòng vì mình”, anh tự nhủ.
Khi vết thương ổn định, anh bắt đầu tập đứng. Bố đứng phía trước, mẹ đứng phía sau, vòng tay ôm lấy con trai như chiếc khung tập. Không còn tay để giữ thăng bằng, mỗi lần ngã, máu dồn xuống khiến vết thương ở hai chân bật máu.
Sáu tháng tập luyện không bỏ cuộc anh mới có thể đứng vững.
Hai năm sau tai nạn, anh mở quầy bán sim, thẻ điện thoại trước nhà. Thời gian đầu, tiền lãi chỉ vài nghìn đồng mỗi ngày, phần lớn nhờ bà con hàng xóm ghé mua để ủng hộ. Nhưng giai đoạn đó, thị trường viễn thông phát triển mạnh. Cứ vài ngày, anh lại nhờ bố chở đi khắp TP Thái Nguyên tìm hiểu thị trường. Muốn mở rộng khách hàng, anh thuê xe ôm đến các cửa hàng tạp hóa trong bán kính hơn 100 km để tiếp thị.
Từ một quầy hàng nhỏ, anh dần trở thành đại lý lớn của các nhà mạng. Thu nhập tăng lên giúp anh vừa trang trải cuộc sống, vừa cùng gia đình trả dần khoản nợ gần một tỷ đồng điều trị sau tai nạn.
Có công việc ổn định, anh bắt đầu nghĩ đến chuyện lập gia đình. Năm 2009, anh được mai mối với chị Dương Thị Thoa, quê Nga Sơn, Thanh Hóa. Sau một tháng trò chuyện, anh cùng người thân vào Thanh Hóa gặp chị.
Mến chàng trai chân thành, nói chuyện có duyên và luôn nỗ lực lao động, mẹ cùng chị gái chị Thoa ủng hộ mối quan hệ của hai người. Nhưng họ hàng phản đối quyết liệt. Có người cho rằng chị sẽ khổ cả đời, có người dọa từ mặt nếu vẫn quyết lấy người đàn ông “không tay, không chân”.
“Nhìn anh như vậy, tôi không sợ mà thương. Càng nói chuyện, tôi càng ngưỡng mộ nghị lực của anh ấy”, chị Thoa nói.
Từ sự cảm phục, chị quyết định kết hôn với anh chỉ sau bốn tháng tìm hiểu. Hai đứa con nhỏ chào đời, Thắng thấy vợ như phải chăm cùng lúc ba đứa trẻ.
Năm 2011, sáu năm kể từ khi lần đầu đứng vững, anh Thắng bước những bước đầu tiên bằng chân giả. Hiện tại, anh có thể tự đi khoảng 2 km. Hai con, một học lớp 11, một lớp 3, đã biết phụ mẹ chăm sóc bố.
Gần đây, việc kinh doanh sim thẻ chậm lại, anh có thêm thời gian rảnh. Không muốn mình chỉ là người được chăm sóc, anh nghĩ cách chế tạo cánh tay giả đơn giản từ ống nhựa PVC để gắn thìa, dĩa và các dụng cụ sinh hoạt.
Rồi anh tập nấu ăn. Ban đầu chỉ để san sẻ việc nhà với vợ. Dần dần, những video người đàn ông không tay vào bếp thu hút hàng triệu lượt xem trên mạng xã hội, mang đến cho anh thêm nguồn thu từ bán hàng trực tuyến.
Ngày cuối tháng 6 năm nay, anh Thắng vào bếp nấu ăn cho vợ và hai đứa con, nhân dịp sinh nhật tuổi 45 của mình và 17 năm ngày cưới. Đây là dịp để người đàn ông tự ví mình như chim cánh cụt nhìn lại hành trình đã đi qua.
Trong video kỷ niệm đăng lên mạng, không còn đôi tay để cầm dao, anh dùng phần cánh tay còn lại, tì thêm bên má trái để giữ dụng cụ nấu nướng. Sau hơn một tiếng, ba món ăn được bày lên mâm.
“Nhìn mâm cơm gia đình giản dị nhưng ấm áp, lòng tôi tràn ngập hạnh phúc. Món quà lớn nhất cuộc đời tôi không gì khác ngoài người vợ dũng cảm – người đã dám nắm lấy bàn tay ‘không còn’ của tôi và những đứa con ngoan”, anh nói.
Nhân kỷ niệm 17 năm ngày cưới, anh đăng bức ảnh hai vợ chồng kèm lời nhắn: “Dù anh không có đôi tay để ôm em, không có đôi chân để cùng em đi khắp thế gian, nhưng anh hứa sẽ dùng cả trí tuệ, trái tim và những gì anh có để bảo vệ, che chở cho ba mẹ con”.
Khi món ăn vừa nấu xong, nhiệt độ cao khiến nước và chất béo ở trạng thái chuyển động mạnh, phân bố chưa ổn định. Khi để nguội, sự chênh lệch nhiệt giảm dần giúp nước thấm ngược vào các thớ thịt và mô thực vật, thay vì tập trung cục bộ ở phần nước dùng. Đồng thời, chất béo đông nhẹ và liên kết tốt hơn với pha nước, tạo nền vị mượt và đồng nhất hơn. Nhờ vậy, khi hâm lại, món ăn không chỉ nóng lên mà còn mang cảm giác đậm vị và cân bằng hơn so với lúc vừa nấu xong.
Gelatin gom vị trong các món kho, hầm
Ở những món có nhiều gân, bắp hoặc xương, collagen trong thịt chuyển hóa thành gelatin trong quá trình nấu. Khi còn nóng, gelatin tồn tại ở dạng hòa tan. Khi để nguội sẽ tạo thành mạng lưới giữ nước, làm phần nước dùng trở nên sánh nhẹ và giữ lại các hợp chất tạo vị. Khi hâm nóng trở lại, mạng gelatin này tan ra nhưng vẫn duy trì khả năng liên kết, giúp thịt mềm hơn và nước sốt có cảm giác đậm, quyện mướt hơn. Đây là lý do các món thịt kho hoặc bò hầm thường ngon hơn sau một lần để nguội.
Gia vị tiếp tục ngấm theo thời gian
Hương vị của món ăn không dừng lại ngay khi tắt bếp. Muối, đường và các hợp chất tạo mùi vẫn tiếp tục khuếch tán trong quá trình để nguội. Khi nhiệt độ giảm, sự chênh lệch nồng độ giữa bên ngoài và bên trong nguyên liệu dần được cân bằng, giúp gia vị thấm sâu hơn. Đến khi hâm lại, nhiệt độ cao làm các hợp chất bay hơi hoạt động trở lại, khiến mùi vị trở nên rõ ràng và "bật" hơn.
Không phải món nào cũng áp dụng được cách này
Hiệu ứng này chủ yếu xảy ra ở các món nhiều nước, nấu lâu như kho, hầm hoặc súp. Ngược lại, các món chiên, rán dễ bị hút ẩm khi để nguội, làm mất độ giòn. Rau xanh cũng tiếp tục bị phá vỡ cấu trúc khi hâm lại, dẫn đến mềm nhũn và kém vị. Vì vậy, việc "ngon hơn sau khi hâm lại" phụ thuộc nhiều vào bản chất nguyên liệu và phương pháp chế biến.
Khoảng nghỉ giúp hoàn thiện hương vị
Dưới góc độ khoa học ẩm thực, việc để món ăn nguội đi trước khi dùng không chỉ là chờ nhiệt giảm, mà còn là giai đoạn để các thành phần ổn định và hòa quyện. Trong nhiều trường hợp, hương vị không đạt đỉnh ngay khi vừa nấu xong, mà cần thêm thời gian để "chín" theo nghĩa rộng hơn. Chính khoảng nghỉ này tạo nên sự khác biệt rõ rệt về độ đậm đà và kết cấu khi món ăn được hâm lại.
Sàn nhà vương vãi vỏ bánh kẹo, đồ uống dở. Trên giường, quần áo chưa giặt để lẫn cùng sách vở. Trong nhà vệ sinh, đồ chơi và truyện tranh ướt sũng nằm cạnh cống thoát nước. Mùi cơ thể của cậu bé đang tuổi dậy thì trên quần áo trộn với mùi giày và thức ăn khiến căn phòng ngột ngạt, khó thở.
"Tôi yêu cầu con nếu không dọn thì đóng chặt phòng lại để mùi khỏi tràn ra không gian chung nhưng nó chưa bao giờ nghe lời", chị Vân, 43 tuổi, ở Hà Nội nói.
Người mẹ cho biết đã dùng đủ cách, từ nhắc nhở nhẹ nhàng, tịch thu điện thoại đến đòn roi nhưng thói quen sinh hoạt của con không thay đổi. Do con trai học năm cuối cấp, lịch học dày nên thi thoảng chị nhượng bộ, dọn giúp con. Những ngày chị bận, căn phòng trở lại trạng thái "như cái chuồng lợn".
Với bà mẹ có con gái 16 tuổi như chị Nguyễn Thu Hằng, tình trạng cũng không khá hơn. Bàn trang điểm trong phòng của cô bé có hàng chục loại son môi, phấn mắt lăn lóc. Nhiều lần chị vừa mở cửa tủ, quần áo sạch, bẩn, mới cũ lẫn lộn, tràn ra ngoài.
Góc giường, quần áo bẩn chất đầy hai giỏ. Thấy phòng có mùi, chị mang quần áo vào máy giặt và dặn con phơi. Chiều về, đồ vẫn nằm trong máy. Bị mẹ nhắc, người con đáp đó là không gian riêng, không gây hại đến ai và yêu cầu mẹ không can thiệp. "Càng nhắc, con càng tỏ thái độ bất cần", chị Hằng, 42 tuổi, kể.
Cơn đau đầu vì chuyện con cái "ở bẩn", luộm thuộm đang hiện diện ở nhiều gia đình. Cuối tháng 5, mạng xã hội ở Việt Nam lan truyền bức ảnh chụp căn phòng ngổn ngang của một nữ sinh cấp ba do người mẹ tại Trung Quốc đăng tải. Bài đăng thu hút hơn 12.000 lượt thích. Nhiều phụ huynh cho biết họ nhìn thấy hình ảnh của con mình trong đó. ''Theo quan sát của tôi, 10 đứa tuổi teen thì 9 đứa ở bẩn như vậy", một phụ huynh bình luận và nhận nhiều lượt "like" thể hiện sự đồng tình.
Trên các diễn đàn nuôi dạy con, chủ đề "con tuổi teen niên bừa bộn" thu hút hàng nghìn ý kiến thảo luận. Nhiều phụ huynh thừa nhận căng thẳng khi không thể tìm tiếng nói chung với những đứa con về vấn đề vệ sinh cá nhân.
Bà Trần Thị Thùy Trang, Trung tâm Tâm lý và Phát triển Con người NHC Việt Nam, cho rằng các phụ huynh quá khắt khe và chưa thấu hiểu con cái trong chuyện này. Hành vi bừa bộn ở lứa tuổi vị thành niên xuất phát từ nguyên nhân khách quan. Vùng vỏ não trước trán phụ trách lập kế hoạch và kiểm soát hành vi của trẻ chưa hoàn thiện, khiến các em gặp khó khăn trong việc duy trì sự ngăn nắp và chưa nhận thức đầy đủ hậu quả của sự bừa bộn.
Bên cạnh đó, hormone điều hòa nhịp sinh học tiết ra muộn khiến trẻ thức khuya, dậy muộn và không có thời gian dọn dẹp. Sự gia tăng hormone tăng trưởng cũng khiến trẻ ưu tiên năng lượng cho các hoạt động kết nối bạn bè, mạng xã hội. "Ở tuổi này, việc dọn dẹp thường bị xem là không quan trọng, thậm chí vô nghĩa đối với trẻ", chuyên gia nói.
Đồng quan điểm, bà Hồng Hương, Hội Bảo vệ quyền lợi trẻ em, cho biết thiếu niên thích khẳng định cái tôi, nhưng phòng cá nhân không phải nơi chứng tỏ với bạn bè nên không được ưu tiên. "Đó là lý do nhiều thiếu niên ra ngoài quần áo gọn gàng nhưng không quan tâm phòng ngủ bừa bộn", bà cho biết.
Tuy nhiên, các chuyên gia lưu ý cha mẹ cần phân biệt hành vi bình thường và dấu hiệu cảnh báo tâm lý. Nếu trẻ mất ngủ, bỏ ăn, tích trữ đồ ăn thừa, xả rác hoặc thu mình, cha mẹ cần đặc biệt lưu tâm.
Bà Thùy Trang cho rằng cha mẹ nên để trẻ tự đối mặt với hệ quả từ thói quen bừa bộn, như việc không có quần áo mặc. Dù vậy, không phải phụ huynh nào cũng áp dụng cách này.
Chị Trúc Quỳnh, 37 tuổi, ở Ninh Bình chọn cách cứng rắn với con trai 15 tuổi. "Quần áo mặc xong không cho vào máy giặt, tôi vứt thùng rác hoặc làm giẻ lau. Sách vở lộn xộn tôi đem bán đồng nát", chị kể. Biện pháp này giúp phòng gọn hơn nhưng hố sâu ngăn cách mẹ - con lớn dần.
Bà Trang nhận định sai lầm của chị Quỳnh trong trường hợp này là không ưu tiên kết nối cảm xúc trước khi thiết lập quy tắc. Khi cha mẹ dùng quyền lực ép buộc khiến trẻ có xu hướng chống đối thay vì tự nguyện thay đổi.
Chuyên gia Hồng Hương cho biết để thay đổi thói quen của tuổi teen, cha mẹ cần chấp nhận đây là đặc điểm phổ biến ở giai đoạn này.
Trong giai đoạn đầu, cha mẹ cần đồng hành cùng con bằng những hỗ trợ nhỏ thay vì chỉ ra lệnh. Khi con thay đổi theo hướng tích cực, dù nhỏ, hãy khen ngợi, động viên trẻ. "Thói quen ngăn nắp ở tuổi teen thường hình thành rất chậm và cần được lặp lại trong thời gian dài", chuyên gia nói.
Thực hiện quy định của Chính phủ quy định về phân cấp, phân quyền trong lĩnh vực thi đua, khen thưởng; quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Thi đua, khen thưởng, Bộ Quốc phòng đăng công khai danh sách 31 tập thể và 1 cá nhân được cấp ủy, chỉ huy cơ quan, đơn vị đầu mối trực thuộc Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng đề nghị tặng thưởng Huân chương Quân công, Huân chương Bảo vệ Tổ quốc, Huân chương Lao động để lấy ý kiến nhân dân và cán bộ, chiến sĩ.
Cụ thể, 2 tập thể được đề nghị tặng thưởng Huân chương Quân công hạng ba gồm Cục Chính trị, Quân khu 2 và Cục Công trình quốc phòng, Binh chủng Công binh.
9 tập thể được đề nghị tặng thưởng Huân chương Bảo vệ Tổ quốc hạng nhất gồm Cục Chính trị, Tổng cục Hậu cần - Kỹ thuật; Bộ Tham mưu, Quân khu 2; Cục Chính trị, Quân khu 9; Sư đoàn 330, Quân khu 9; Trường cao đẳng Kỹ thuật quân sự 1, Tổng cục Hậu cần - Kỹ thuật; Phân hiệu phía Nam, Học viện Quân y; Phòng Tài chính, Bộ Tham mưu, Quân khu 4; Khoa Lý luận - Mác Lênin, Học viện Quân y; Công ty cổ phần X20, Tổng cục Hậu cần - Kỹ thuật.
Đề nghị tặng thưởng Huân chương Bảo vệ Tổ quốc hạng nhì đối với 4 tập thể gồm Lữ đoàn 601, Quân khu 1; Kho K890, Cục Quân khí, Tổng cục Hậu cần - Kỹ thuật; Phòng Tuyên huấn, Cục Chính trị, Tổng cục Hậu cần - Kỹ thuật; Phòng Sau đại học, Học viện Chính trị.
Ngoài ra, 16 tập thể được đề nghị tặng thưởng Huân chương Bảo vệ Tổ quốc hạng ba gồm: Cục Hậu cần, Tổng cục Chính trị; Trung đoàn 261, Sư đoàn 367, Quân chủng Phòng không - Không quân; Trung tâm Phát thanh - Truyền hình Quân đội, Tổng cục Chính trị; Đoàn 871, Tổng cục Chính trị; Trường cao đẳng Hậu cần 1, Tổng cục Hậu cần - Kỹ thuật; Kho K896, Cục Quân khí, Tổng cục Hậu cần - Kỹ thuật; Kho 190, Cục Xăng dầu, Tổng cục Hậu cần - Kỹ thuật; M951, Ban Cơ yếu Chính phủ;
Viện Tên lửa, Viện Khoa học và công nghệ quân sự, Bộ Tổng tham mưu; Viện Kiểm sát quân sự Thủ đô Hà Nội; Bộ môn - Trung tâm Hồi sức cấp cứu, chống độc, Bệnh viện Quân y 103, Học viện Quân y; Hệ bồi dưỡng lý luận chính trị trung cao cấp, Học viện Chính trị; Phòng Tuyên huấn, Cục Chính trị, Bộ Tổng tham mưu; Phòng Tài chính, Tổng cục Chính trị; Ban Tác huấn, Phòng Tham mưu, Bộ CHQS tỉnh Đắk Lắk, Quân khu 5; Ban Tuyên huấn, Phòng Chính trị, Bộ CHQS tỉnh Đắk Lắk, Quân khu 5.
Bộ Quốc phòng cũng lấy ý kiến về việc đề nghị tặng thưởng Huân chương Lao động hạng nhì với đại tá Nguyễn Văn Bắc, Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc Tổng công ty Thái Sơn.
