Văn phòng Thống đốc California Gavin Newsom ngày 25/5 thông báo Tổng thống Donald Trump đã phê duyệt đề nghị của bang về ban bố tình trạng khẩn cấp nhằm hỗ trợ hoạt động ứng phó với sự cố bồn hóa chất ở nhà máy hàng không GKN Aerospace, thành phố Garden Grove, quận Cam.
Thống đốc Newsom ngày 23/5 đã ban bố tình trạng khẩn cấp cấp bang, sau khi bồn chứa 26.500 lít methyl methacrylate (MMA) tại nhà máy GKN Aerospace gặp sự cố, nóng dần lên và có nguy cơ nổ tung, phát tán hóa chất độc hại ra môi trường xung quanh.
Chính quyền quận Cam đã sơ tán 50.000 dân xung quanh, đồng thời liên tục phun nước làm mát vào bồn trong 4 ngày qua, nhằm hạ nhiệt và ngăn nguy cơ bồn phát nổ.
Tình trạng khẩn cấp liên bang là cơ chế chính thức cho phép chính phủ Mỹ, thông qua Cơ quan Quản lý Khẩn cấp Liên bang (FEMA), hỗ trợ chính quyền bang và địa phương triển khai các biện pháp bảo vệ khẩn cấp khi tính mạng, sức khỏe cộng đồng hoặc an toàn bị đe dọa.
Với quận Cam, cơ chế này giúp họ nhận được ngân sách khẩn cấp liên bang cho các hoạt động như sơ tán, bố trí nơi trú tạm, hỗ trợ y tế khẩn cấp và các biện pháp bảo vệ khác cho người dân.
Các cơ quan địa phương cũng có thể tiếp cận hỗ trợ công để chi trả tiền làm thêm giờ, thiết bị và những hoạt động khẩn cấp cần thiết, trong khi FEMA có thể trực tiếp điều nhân sự, thiết bị chuyên dụng và hỗ trợ kỹ thuật tham gia vào nỗ lực ứng phó của bang và địa phương.
Do California đề nghị kích hoạt cơ chế này từ sớm, nguồn lực liên bang có thể được triển khai ngay khi sự cố đang diễn ra, thay vì phải chờ đánh giá đầy đủ thiệt hại. Đây là điểm khác biệt với cơ chế “thảm họa lớn” của liên bang, vốn thường được phê duyệt sau khi hậu quả đã rõ ràng hơn.
Sau nhiều ngày ứng phó, giới chức California thông báo nguy cơ nổ bồn chứa hóa chất đã được loại bỏ, song rủi ro về rò rỉ hóa chất chưa qua và 50.000 dân trong diện sơ tán chưa được quay về nhà. Lệnh sơ tán có hiệu lực tại một số khu vực thuộc Garden Grove, Stanton, Anaheim, Cypress, Westminster và Buena Park.
Trong số này, Garden Grove và Westminster là hai trung tâm chính của Little Saigon ở quận Cam, nơi tập trung cộng đồng người Việt lớn nhất bên ngoài Việt Nam.
MMA là chất lỏng dễ bay hơi và dễ cháy, được sử dụng để sản xuất nhựa. MMA gây kích ứng da, mắt và niêm mạc, ảnh hưởng hệ hô hấp và thần kinh nếu tiếp xúc với nồng độ cao hoặc trong thời gian dài.
Giới chức quận Cam cũng đang theo dõi chặt chẽ chất lượng không khí, một số cư dân đã xuất hiện các triệu chứng nghi do tiếp xúc với khí độc. Nhiều trường học đã đóng cửa và chuyển sang hình thức học trực tuyến để phòng ngừa.
Tổng thống Donald Trump ngày 3/5 thông báo trên mạng xã hội Truth Social rằng nhiều nước đã liên hệ với Mỹ trong thời gian qua, đề nghị hỗ trợ các tàu của họ đang mắc kẹt tại vùng Vịnh vì xung đột Trung Đông và tình trạng phong tỏa eo biển Hormuz.
Ông nói những quốc gia này "không liên quan đến chiến sự, luôn giữ lập trường trung lập và gần như chỉ là những người vô tội đứng bên lề".
"Chúng tôi sẽ dẫn đường cho tàu của họ di chuyển an toàn khỏi vùng biển bị phong tỏa, để họ có thể tiếp tục công việc một cách tự do. Đây là tàu từ những nước không liên quan đến diễn biến hiện nay tại Trung Đông", ông Trump nói, cho biết chiến dịch hộ tống mang tên "Dự án Tự do" sẽ bắt đầu vào sáng nay.
Tổng thống Trump cảnh báo Mỹ sẽ "xử lý kiên quyết" với mọi nỗ lực can thiệp vào chiến dịch. "Đây là cử chỉ nhân đạo từ Mỹ, các nước Trung Đông và đặc biệt là Iran", ông viết, song không đề cập cụ thể chiến dịch này có được Washington điều phối với Tehran hay không.
Giới chức Iran chưa lên tiếng về thông tin.
Cơ quan Điều hành Thương mại Hàng hải Vương quốc Anh (UKMTO) ngày 3/5 cho biết đã nhận báo cáo một tàu hàng bị nhiều xuồng nhỏ tấn công ở vùng biển cách thị trấn Sirik của Iran khoảng 20 km về phía tây, ở khu vực bờ bắc của eo biển Hormuz
Cơ quan này không nêu rõ tên và quốc tịch của tàu hàng bị tấn công, cho biết toàn bộ thủy thủ trên con tàu đã an toàn và không ghi nhận tác động môi trường nào.
Nhiều tàu hàng mắc kẹt ở vùng Vịnh đang thiếu lương thực và nhu yếu phẩm, khiến điều kiện sinh hoạt của thủy thủ đoàn trên tàu trở nên khó khăn.
Thông báo được đưa ra giữa lúc tác động kinh tế từ cuộc phong tỏa eo biển Hormuz ngày càng rõ rệt. Sau thông báo của ông Trump, giá dầu đã giảm khoảng 2%.
Washington và Tehran vẫn duy trì lệnh ngừng bắn, song triển vọng đạt được thỏa thuận hòa bình lâu dài vẫn chưa rõ ràng. Tổng thống Trump cho biết các cuộc thảo luận với Iran vẫn đang diễn ra và "có thể dẫn đến điều gì đó rất tích cực".
Kể từ khi xung đột nổ ra, Iran đã phong tỏa eo biển Hormuz với hầu hết tàu thuyền, ngoại trừ tàu của nước này và một số quốc gia "thân thiện", trong khi Mỹ áp đặt phong tỏa ngược lại lên mọi cảng biển của Iran từ ngày 13/4.
Trong cuộc phỏng vấn với Đài CNN ngày 22-4, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky nói rằng dù các cuộc trao đổi kỹ thuật giữa Ukraine và Mỹ vẫn đang diễn ra, song ông chưa thấy cơ hội cho các cuộc gặp cấp cao, trong bối cảnh trọng tâm hiện nay của Washington đang dồn vào chiến sự Iran.
Ông nhận định việc nhóm đàm phán Mỹ - do đặc phái viên Steve Witkoff và con rể Tổng thống Trump là Jared Kushner dẫn dắt - cùng lúc phụ trách cả hai vấn đề Iran và Ukraine là một "thách thức".
Nhà lãnh đạo Ukraine nhấn mạnh không thể trì hoãn vấn đề Ukraine với lý do ưu tiên các cuộc khủng hoảng khác.
"Ukraine không phải là chuyện để sau. Chúng tôi đang đối mặt với một thảm kịch lớn và cần được xử lý song song", ông nói và cho biết mình hiểu việc Mỹ đang tập trung vào cuộc chiến với Iran, nhưng vẫn không nên quên những gì đang xảy ra ở Kiev.
Theo ông, việc chiến sự Trung Đông kéo dài đã ảnh hưởng đến nguồn cung một số loại vũ khí then chốt cho Ukraine, đặc biệt là các hệ thống đánh chặn tên lửa đạn đạo, khiến Kiev đang không nhận đủ số lượng cần thiết do năng lực sản xuất hạn chế từ phía Mỹ.
Phát biểu của nhà lãnh đạo Kiev được đưa ra chỉ vài giờ sau khi Liên minh châu Âu (EU) đạt đồng thuận sơ bộ về khoản vay trị giá 90 tỉ euro (106 tỉ USD) dành cho Ukraine, gói hỗ trợ vốn đã bị trì hoãn trong nhiều tháng.
Trước đó Thủ tướng Hungary Viktor Orban đã chặn kế hoạch này, yêu cầu Kiev khôi phục dòng chảy dầu Nga sang châu Âu.
Tuy nhiên sau thất bại của ông Orban trong cuộc bầu cử Quốc hội gần đây, tiến trình đã được nối lại, cùng với việc trung chuyển dầu qua đường ống Druzhba trên lãnh thổ Ukraine.
Tổng thống Ukraine nhấn mạnh khoản vay trên có ý nghĩa then chốt đối với khả năng phòng vệ của nước này.
Ông cho biết Ukraine hiện chỉ có thể sản xuất khoảng 1.000 thiết bị đánh chặn drone mỗi ngày, trong khi công suất tối đa có thể đạt 2.000 chiếc, do bị hạn chế vì thiếu nguồn tài chính.
"Đây là vấn đề sống còn. Để tồn tại và tự vệ, chúng tôi rất cần nguồn lực này", ông nói.
Ngày 19-7, quân đội Kuwait và Bahrain cho biết đã đánh chặn thành công các cuộc tấn công từ trên không của Iran.
Theo Hãng tin AFP, còi báo động không kích đã liên tục vang lên tại hai quốc gia vùng Vịnh khi Tehran mở rộng các đòn trả đũa trên khắp khu vực.
Phía Iran, quân đội nước này tuyên bố đã triển khai máy bay không người lái tấn công hai căn cứ của Mỹ tại Kuwait, trong đó đánh trúng một kho đạn ở căn cứ Camp Udairi, các hệ thống tên lửa Patriot cùng hệ thống giám sát trên không tại căn cứ không quân Ali Al Salem.
Trên mạng xã hội X, Bộ Điện lực, Nước và Năng lượng tái tạo Kuwait cũng cho hay một cuộc tấn công khác của Iran nhằm vào một nhà máy điện kiêm cơ sở khử mặn của nước này đã gây ra hỏa hoạn.
Theo cơ quan này, lực lượng cứu hỏa đang khẩn trương khống chế và dập tắt đám cháy.
Hãng tin Mehr đưa tin ngày 19-7 cho biết Tổ chức Năng lượng Nguyên tử Iran (AEOI) đã lên án cuộc tấn công của Mỹ nhằm vào địa điểm xây dựng nhà máy điện hạt nhân Darkhovin, cho rằng đây là hành động vi phạm luật pháp quốc tế.
Theo Hãng tin Reuters, nhà máy điện hạt nhân Darkhovin nằm tại tỉnh Khuzestan ở tây nam Iran, được khởi công xây dựng từ năm 2022.
Theo Hãng tin AFP, Chính phủ Jordan ngày 19-7 bác bỏ thông tin giới chức nước này đã ra lệnh sơ tán sân bay và cảng biển tại thành phố Aqaba.
Người phát ngôn chính phủ Jordan Mohammad al-Momani cho biết "giới chức chưa ban hành bất kỳ quyết định nào về việc sơ tán sân bay Aqaba hoặc cảng biển, và cả hai vẫn đang hoạt động bình thường", đồng thời khẳng định không phát hiện bất kỳ "mối đe dọa tiềm tàng" nào.
Trước đó, Đại sứ quán Mỹ tại Amman thông báo giới chức Jordan đã sơ tán sân bay và cảng biển ở Aqaba, viện dẫn một mối đe dọa nhưng không nêu cụ thể.
Tuy nhiên ông Al-Momani cho hay các cơ quan chức năng Jordan chỉ phát đi cảnh báo về các mối đe dọa có thể xảy ra theo quy trình đã được chuẩn bị sẵn, bao gồm việc kích hoạt còi báo động ngay lập tức khi cần thiết.
"Trong vài giờ qua, các cơ quan chức năng có liên quan không ghi nhận bất kỳ mối đe dọa tiềm tàng nào", ông nói thêm.
