“Mỗi khi chứng kiến những cuộc tấn công lớn từ phía này hay phía kia, đó là lời nhắc nhở về lý do tại sao đây là một cuộc chiến khủng khiếp, kéo dài hơn cả Thế chiến thứ hai, và cần phải chấm dứt”, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio nói sau cuộc điện đàm với Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov hôm 25/5.
Trong cuộc gặp với các phóng viên trong chuyến thăm chính thức Ấn Độ, ông Rubio nói thêm rằng “Mỹ sẵn sàng và chuẩn bị giúp đỡ hết sức có thể để góp phần chấm dứt cuộc chiến này, và hy vọng cơ hội đó sẽ đến vào một thời điểm nào đó”.
Trong cuộc điện đàm với ông Rubio, ông Lavrov đã kêu gọi Mỹ sơ tán các nhà ngoại giao khỏi đại sứ quán của mình tại thủ đô Kiev của Ukraine.
Ông Rubio nói với các phóng viên rằng Nga đã “gửi thông báo đến tất cả các đại sứ quán”, chứ không chỉ riêng đại sứ quán Mỹ.
Ngoại trưởng Nga cũng thông báo trong cuộc điện đàm với người đồng cấp Mỹ rằng, các lực lượng vũ trang Nga đang bắt đầu các cuộc tấn công mang tính hệ thống vào các địa điểm ở Kiev được các lực lượng vũ trang Ukraine sử dụng.
“Thực hiện chỉ thị của Tổng thống Nga Vladimir Putin, Ngoại trưởng Sergey Lavrov đã chính thức thông báo cho phía Mỹ rằng để đáp trả các cuộc tấn công liên tục của Ukraine nhắm vào cơ sở hạ tầng ở Nga, các lực lượng vũ trang của Liên bang Nga đang bắt đầu các đòn không kích mang tính hệ thống và nhất quán nhắm vào các địa điểm quân sự và các trung tâm ra quyết định tương ứng ở Kiev”, Bộ Ngoại giao Nga cho biết.
Cuộc điện đàm diễn ra sau khi Bộ Ngoại giao Nga nói rằng vụ tấn công của Ukraine vào một ký túc xá cao đẳng ở thị trấn Starobelsk vào tuần trước là “giọt nước tràn ly” đối với Nga, và nước này sẽ tiến hành các cuộc “tấn công mang tính hệ thống” vào hàng loạt mục tiêu khác nhau trên khắp thủ đô của Ukraine kể từ bây giờ.
Bộ Ngoại giao Nga lưu ý chiến dịch cũng sẽ nhắm mục tiêu vào “các trung tâm ra quyết định và các sở chỉ huy” của Ukraine, các mục tiêu bị nhắm đến nằm rải rác trên khắp Kiev.
Moscow hối thúc công dân nước ngoài, bao gồm cả các nhà ngoại giao và đại diện của các tổ chức quốc tế, hãy rời khỏi thủ đô của Ukraine ngay lập tức. Bộ Ngoại giao Nga cũng cảnh báo người dân thành phố tránh xa “các cơ sở hạ tầng quân sự và hành chính của chính quyền Kiev”.
Bộ Ngoại giao Nga từng đưa ra một cảnh báo tương tự vào đầu tháng này, khi Nga đe dọa tiến hành một cuộc tấn công quy mô lớn vào Kiev để đáp trả các mối đe dọa của nước này đối với việc tấn công các lễ kỷ niệm Ngày Chiến thắng ở Moscow hồi tháng trước.
Vào thời điểm đó, Nga gửi thông báo sơ tán tới tất cả các phái đoàn ngoại giao nước ngoài và các tổ chức quốc tế được ủy quyền tại Nga, kêu gọi họ rời khỏi thủ đô của Ukraine.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Nga Maria Zakharova ngày 25/5 khẳng định Nga sẽ tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào Ukraine để đáp trả các cuộc tập kích trước đó của Kiev vào các vùng lãnh thổ mà Moscow tuyên bố chủ quyền.
Nga cáo buộc Ukraine liên tiếp tiến hành các cuộc tấn công vào lãnh thổ Nga và các khu vực do Moscow kiểm soát trong những tuần gần đây. Kiev được cho là nhắm mục tiêu vào các cơ sở hạ tầng và năng lượng của Nga nhằm làm gián đoạn nguồn cung hỗ trợ cho chiến dịch quân sự của Moscow.
Trong phiên điều trần tại Ủy ban Đối ngoại Thượng viện Mỹ, ông Rubio nhấn mạnh việc mở lại eo biển Hormuz là "điều kiện tiên quyết" để bắt đầu đàm phán.
“Họ phải tuyên bố rõ ràng rằng eo biển hiện đã được mở, chúng tôi sẽ không thu phí, chúng tôi sẽ giúp rà phá thủy lôi mà họ đã đặt ở đó và họ phải cam kết không tấn công tàu thuyền”, Ngoại trưởng Mỹ cho biết.
Tuy nhiên ông Rubio lưu ý Mỹ không đề xuất dỡ bỏ lệnh trừng phạt đối với Iran chỉ để đổi lấy việc mở lại eo biển Hormuz.
“Điều đó không được thảo luận và cũng không được đề xuất”, ông cho hay, đồng thời khẳng định bất kỳ sự nới lỏng trừng phạt nào cũng phải dựa trên việc Tehran đáp ứng các điều kiện liên quan đến chương trình hạt nhân.
Sau khi eo biển Hormuz được mở lại trong giai đoạn một. Ở giai đoạn hai, Iran phải đàm phán chi tiết về kho uranium làm giàu ở mức cao, cũng như đồng ý với các hạn chế dài hạn của Washington đối với chương trình hạt nhân của họ, theo Fox News.
Về vấn đề làm giàu uranium, Ngoại trưởng Rubio nói rằng Iran đã đồng ý đàm phán về các khía cạnh trong chương trình hạt nhân mà trước đây nước này từ chối thảo luận.
Dù vậy, người đứng đầu Bộ Ngoại giao Mỹ lưu ý điều này không đảm bảo các cuộc đàm phán sẽ dẫn đến một thỏa thuận chấm dứt xung đột, theo Hãng tin Reuters.
Giải thích cho sự trì hoãn trong tiến trình đàm phán, ông Rubio cho hay “sự chia rẽ và thiếu hiệu quả trong nội bộ chính quyền Iran là nguyên nhân khiến các cuộc đàm phán hòa bình đang diễn ra liên tục bị gián đoạn”.
“Bạn đang đàm phán với những người mà sau đó lại phải tiếp tục đàm phán trong chính hệ thống của họ để xem được phép nhượng bộ gì và đồng ý gì”, ông nói.
Trong phiên điều trần, Ngoại trưởng Rubio đã ca ngợi chiến dịch Epic Fury (tạm dịch: Chiến dịch Cuồng nộ) mà Mỹ và Israel phát động nhằm vào Iran.
“Chiến dịch Epic Fury - điều mà một số người không tán thành, một số người lại ủng hộ - đã thành công vang dội trong việc đạt được các mục tiêu quân sự.
Đó là giảm đáng kể các cơ sở công nghiệp quốc phòng của Iran. Hôm nay, Hải quân Iran không còn nữa. Không có lực lượng nào như vậy vì nó đã nằm dưới đáy biển”, ông lập luận.
Tập đoàn vận tải biển Mitsui O.S.K. Lines có trụ sở tại Tokyo ngày 3/4 cho biết tàu chở khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) mang tên Sohar LNG đã vượt qua eo biển Hormuz, toàn bộ thủy thủ đoàn đều an toàn. Phát ngôn viên của hãng từ chối cho biết chuyến đi diễn ra khi nào hoặc liệu hoạt động này có đạt được nhờ đàm phán với Iran hay không.
Bloomberg cho biết tàu không chở theo hàng hóa, đang ở vùng biển ngoài khơi thủ đô Muscat của Oman và điểm đến là cảng LNG Qalhat ở nước này.
Sohar LNG đã ở vùng Vịnh từ ngày 25/2 và phát tín hiệu nhận diện là tàu hàng Oman. Đây là tàu Nhật Bản đầu tiên và cũng là tàu chở LNG đầu tiên vượt qua eo biển Hormuz kể từ ngày 1/3.
Bộ Giao thông Vận tải Nhật Bản cho hay tính đến sáng 3/4, khoảng 45 tàu thuộc sở hữu hoặc do các công ty nước này điều hành vẫn bị mắc kẹt ở vùng Vịnh.
Theo dữ liệu định vị hàng hải, một tàu chở khí dầu mỏ hóa lỏng (LPG) thuộc sở hữu của Mitsui là Green Sanvi đã rời vùng Vịnh qua vùng biển thuộc chủ quyền Iran vào sáng 3/4. Con tàu này phát tín hiệu là "tàu Ấn Độ, chở theo thủy thủ đoàn Ấn Độ".
Hai tàu chở dầu thô cỡ lớn và một tàu chở LNG được vận hành bởi Oman Shipping Management, công ty vận tải biển và quản lý tàu thuộc sở hữu của nhà nước Oman, cũng rời vùng Vịnh hôm 2/4.
Trước khi xung đột nổ ra vào 28/2, eo biển Hormuz là huyết mạch lưu thông của khoảng 20% nguồn cung dầu thô và khí đốt thế giới, cùng với 1/3 nguyên liệu sản xuất phân bón cho ngành nông nghiệp toàn cầu. Hiện khoảng 1.000 tàu đang kẹt lại vùng Vịnh vì cuộc chiến giữa Iran và Mỹ - Israel.
Theo dữ liệu của Kpler, khoảng 240 tàu đã đi qua eo biển Hormuz trong giai đoạn ngày 1/3-3/4, giảm 94% so với trước xung đột. Trong số này có 151 tàu chở dầu và khí đốt, chỉ tương đương mật độ hàng ngày trước khi chiến sự bùng phát.
Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) ngày 1/4 tuyên bố eo biển Hormuz tiếp tục "đóng cửa đối với các quốc gia thù địch" và hải quân nước này vẫn kiểm soát hoàn toàn lưu thông.
Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf ngày 4/4 đăng bài trên mạng xã hội X, ám chỉ khả năng phong tỏa eo biển Bab el-Mandeb ở biển Đỏ, yết hầu hàng hải thứ hai tại Trung Đông. "Bao nhiêu phần trăm lượng dầu mỏ, LNG, lúa mì, gạo và phân bón toàn cầu đi qua eo biển Bab-el-Mandeb? Những quốc gia và công ty nào chiếm khối lượng vận chuyển lớn nhất qua eo biển này?", ông viết.
Khoảng 6% lượng dầu mỏ vận chuyển bằng đường biển trên thế giới đi qua Bab el-Mandeb, theo Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ. Biển Đỏ cũng là cửa ngõ thay thế cho xuất khẩu dầu mỏ của Arab Saudi để tránh eo biển Hormuz. Cảng Yanbu trên tuyến đường biển này là điểm cuối của đường ống dẫn dầu xuyên quốc gia mà Arab Saudi có thể vận chuyển 7 triệu thùng dầu thô mỗi ngày.
Quyết sách này có ý nghĩa chiến lược to lớn và lâu dài đối với New Zealand. Tuy là đảo quốc nhỏ nhưng New Zealand có vùng đặc quyền kinh tế lớn thứ 4 trên thế giới. Cho tới nay, hải quân New Zealand mới chỉ đủ năng lực thực tế để hiện diện và tuần tra cho dù đảo quốc này là thành viên của nhóm Ngũ nhãn.
Khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương lại sôi động về nhiều phương diện, đặc biệt về chính trị an ninh, hợp tác quân sự, quốc phòng và an ninh song phương cũng như đa phương.
Ngày càng có thêm nhiều đối tác bên ngoài tìm cách gây dựng và tăng cường hiện diện quân sự trực tiếp cũng như vai trò chính trị an ninh ở khu vực. Nhiều quốc gia trong khu vực đầu tư mạnh mẽ để nhanh chóng tăng cường tiềm lực hải quân và gây dựng mạng lưới những mối quan hệ hợp tác về quân sự, quốc phòng và an ninh.
New Zealand vừa muốn có chân trong cuộc chơi lớn này để gây dựng vị thế địa chính trị quan trọng, vừa tận dụng cuộc chơi lớn ấy để tự bảo vệ chủ quyền và an ninh. Anh và Úc là những đối tác được lựa chọn vì Úc là láng giềng gần của New Zealand và vì hai đối tác này cùng với Mỹ đã thành lập liên minh an ninh ba bên (AUKUS).
New Zealand hướng tới gây dựng thế đứng chân trong, chân ngoài với AUKUS và tận lợi tối đa từ AUKUS, dựa vào đó để có được sức mạnh và tiềm lực hải quân lớn hơn cũng như phạm vi hoạt động rộng hơn. Ở khu vực này, giờ đối tác nhỏ cũng có thể gây tác động lớn tới cục diện khu vực.
