Theo Reuters dẫn thông báo từ Bộ Quốc phòng Israel ngày 3.5, quyết định được Ủy ban mua sắm cấp bộ thông qua, là bước đi đầu tiên trong kế hoạch hiện đại hóa quân đội trị giá khoảng 350 tỉ shekel (119 tỉ USD), nhằm củng cố năng lực quốc phòng và “tăng cường khả năng sẵn sàng trước một thập niên đầy thách thức về an ninh”.
Theo thỏa thuận, Israel sẽ mua phi đội F-35 thứ tư và phi đội F-15IA thứ hai. Trước đó, Boeing đã giành hợp đồng trị giá 8,6 tỉ USD hồi tháng 12.2025, bao gồm 25 máy bay F-15IA và thêm 25 chiếc tùy chọn khác.
Giới chức Israel cho biết các phi đội mới sẽ đóng vai trò nền tảng cho phát triển lực lượng dài hạn, giúp đối phó các mối đe dọa trong khu vực và duy trì ưu thế trên không chiến lược.
Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu nhấn mạnh phần lớn ngân sách quốc phòng mở rộng sẽ được dành cho sản xuất vũ khí trong nước, đồng thời cho biết Tel Aviv đang hướng tới phát triển các dòng máy bay “mang tính đột phá”. “Israel phải luôn mạnh hơn nhiều so với kẻ thù của mình, và những máy bay này sẽ củng cố ưu thế vượt trội trên không”, ông nói.
Quan chức quốc phòng cấp cao Israel Amir Baram cho rằng ngoài các nhu cầu cấp thiết trong thời chiến, Israel cần hành động ngay để bảo đảm ưu thế quân sự của Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) trong thập niên tới. Ông cũng nhấn mạnh cuộc xung đột gần đây với Iran đã cho thấy vai trò then chốt của không quân và tầm quan trọng của quan hệ chiến lược Mỹ – Israel.
Ông Baram cho biết bước tiếp theo sẽ là tiến hành hoàn tất các thỏa thuận với chính phủ Mỹ và các đối tác quân sự.
Ông Israel Katz, Bộ trưởng Quốc phòng Israel, cũng cho rằng các chiến dịch quân sự thời gian qua đã khẳng định vai trò quyết định của không quân trong bảo vệ an ninh quốc gia. “Những bài học từ chiến dịch buộc chúng ta phải tiếp tục tăng cường năng lực để duy trì ưu thế trên không trong nhiều thập kỷ tới”, ông nói.
Theo ông Katz, các máy bay mới sẽ mang lại bước tiến công nghệ đáng kể, bao gồm tích hợp khả năng bay tự hành và các hệ thống phòng thủ thế hệ mới, qua đó củng cố ưu thế quân sự của Israel.
Israel gần đây đã tiến hành các chiến dịch không kích nhằm vào các mục tiêu liên quan đến Iran, cũng như lực lượng Hamas ở Gaza và Hezbollah tại Liban.
Theo Hãng tin Reuters, ngày 24-4, Bộ Tài chính Mỹ tuyên bố đã trừng phạt Hengli Petrochemical - một nhà máy lọc dầu độc lập, quy mô nhỏ (teapot) của Trung Quốc, vì đã mua lượng dầu trị giá hàng tỉ USD từ Iran.
Cũng trong ngày 24-4, Văn phòng Kiểm soát tài sản nước ngoài (OFAC) của Bộ Tài chính Mỹ thông báo đã áp lệnh trừng phạt đối với khoảng 40 công ty vận tải biển và tàu thuyền hoạt động trong "đội tàu bóng đêm" của Iran.
Đây không phải lần đầu tiên chính quyền Tổng thống Donald Trump nhắm vào các nhà máy lọc dầu cỡ nhỏ của Bắc Kinh. Năm ngoái, Washington đã trừng phạt các nhà máy Hebei Xinhai, Shandong Shouguang Luqing và Shandong Shengxing.
Các nhà máy "teapot" chiếm khoảng 1/4 công suất lọc dầu của Trung Quốc, hoạt động với biên lợi nhuận thấp hoặc đôi khi âm, và gần đây chịu áp lực do nhu cầu trong nước yếu.
Dữ liệu của Kpler cho biết Trung Quốc mua hơn 80% lượng dầu xuất khẩu của Iran qua đường biển.
Các lệnh trừng phạt của Mỹ đã khiến một số nhà máy lọc dầu độc lập Trung Quốc giảm mua dầu của Iran, tuy nhiên giới chuyên gia cho rằng nhóm này ít bị ảnh hưởng hơn vì không liên quan nhiều đến hệ thống tài chính Mỹ. Thay vào đó, họ cho rằng việc nhắm vào các ngân hàng Trung Quốc sẽ hiệu quả hơn.
Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho biết Washington đang siết chặt "gọng kìm tài chính" đối với Chính phủ Iran.
"Bộ Tài chính sẽ tiếp tục thu hẹp mạng lưới tàu thuyền, trung gian và người mua mà Iran dựa vào để đưa dầu ra thị trường toàn cầu", ông nói.
Ông Bessent cũng cho biết đã cảnh báo hai ngân hàng Trung Quốc về khả năng trừng phạt thứ cấp nếu phát hiện dòng tiền Iran chảy qua.
Trung Quốc nói họ phản đối các lệnh trừng phạt đơn phương bất hợp pháp. Đại sứ quán Trung Quốc tại Washington tuyên bố hoạt động thương mại bình thường không nên bị ảnh hưởng và kêu gọi Mỹ chấm dứt việc "lạm dụng" các biện pháp trừng phạt nhằm vào doanh nghiệp Trung Quốc.
"Chúng tôi kêu gọi Mỹ ngừng chính trị hóa các vấn đề thương mại và khoa học công nghệ, không sử dụng chúng như vũ khí hay công cụ, và chấm dứt lạm dụng các loại trừng phạt để tấn công doanh nghiệp Trung Quốc", người phát ngôn Đại sứ quán nêu.
Theo Hãng tin Reuters, ngày 14-5, Tổng thống Mỹ Donald Trump sẽ cùng Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình thăm đền Thiên Đàn - cách Tử Cấm Thành 7km về phía nam.
Đây là nơi từng được các hoàng đế nhà Minh (1368 -1644) và nhà Thanh (1644 - 1911) sử dụng để cử hành các nghi lễ tế trời, cầu cho mưa thuận gió hòa và mùa màng bội thu.
Song tại hội nghị thượng đỉnh lần này, cả hai nhà lãnh đạo đều đang tìm kiếm một loại "thu hoạch" rất khác.
Đối với ông Tập, việc tiếp đón ông Trump tại đền Thiên Đàn là một sự dàn dựng mang đậm thông điệp về sự trường tồn và chiều sâu văn hóa của Trung Quốc.
"Đó là bối cảnh rất phù hợp để nhắn nhủ với ông Trump và cả thế giới rằng Trung Quốc đang ở đây và đã tồn tại như thế suốt hàng ngàn năm qua", nhà sử học Lars Ulrik Thom tại Bắc Kinh đúc kết.
Với ông Trump, khung cảnh này lại mang ý nghĩa thực tế hơn: nông nghiệp là ưu tiên hàng đầu trong hội nghị, khi nông dân Mỹ đang trông chờ Trung Quốc thu mua lượng lớn đậu nành, ngũ cốc và thịt.
Giới phân tích cho rằng Tổng thống Mỹ đến Bắc Kinh trong bối cảnh tham vọng bị suy giảm do các phán quyết của tòa án về thuế quan.
Điều này buộc ông phải thu hẹp mục tiêu xuống một số thỏa thuận nông sản, máy bay Boeing, đồng thời tìm kiếm sự hỗ trợ của Trung Quốc để giải quyết cuộc chiến tại Iran.
Trung Quốc từng là thị trường xuất khẩu nông sản hàng đầu của Mỹ, với kim ngạch gần 24 tỉ USD năm 2024.
Tuy nhiên Bắc Kinh đã đóng băng phần lớn hoạt động thương mại này, sử dụng nó như một đòn bẩy để đối phó với các biện pháp áp thuế của Washington.
Hiện nông dân Mỹ, đặc biệt là những người trồng đậu nành, đang theo dõi liệu Trung Quốc có thực hiện cam kết từ năm ngoái về việc mua 25 triệu tấn đậu nành mỗi năm cho đến năm 2028 hay không.
Những đơn hàng lớn từ Bắc Kinh không chỉ có giá trị kinh tế, mà còn mang ý nghĩa chính trị khi nông dân Mỹ - khối cử tri cốt lõi của ông Trump - cần được xoa dịu trước thềm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11 tới.
Trong thông điệp được truyền hình nhà nước Iran Press TV đưa ngày 18-4, ông Khamenei ca ngợi quân đội Iran đã “dũng cảm bảo vệ đất liền, vùng biển và quốc kỳ của đất nước” trước chiến dịch quân sự của Mỹ và Israel.
“Với sự hậu thuẫn vững chắc từ niềm tin tôn giáo và nhân dân, cùng quân số đông đảo, vững chắc và sự sát cánh của các lực lượng khác, quân đội Iran đã đối đầu với hai lực lượng quân đội bất tín và kiêu ngạo hàng đầu, phơi bày sự yếu kém và thất bại của họ trước thế giới”, Đại giáo chủ Iran phát biểu.
Theo ông Khamenei, máy bay không người lái của quân đội Iran đã tấn công “nhanh như chớp” vào lực lượng Mỹ và Israel. Lực lượng hải quân Iran đã khiến đối thủ “nếm trải những thất bại cay đắng".
Ngoài ra, lãnh tụ Khamenei cho rằng cần phải thúc đẩy phát triển quân đội với nỗ lực gấp đôi. Tehran sẽ sớm ban hành các biện pháp cần thiết để đạt được mục tiêu này.
Thông điệp trên được đưa ra cùng thời điểm Tehran tuyên bố tái áp đặt lệnh đóng cửa eo biển Hormuz để phản ứng việc Mỹ phong tỏa các cảng của nước này.
Hội đồng An ninh quốc gia tối cao Iran cho biết đang xem xét các đề xuất mới của Mỹ, đồng thời khẳng định Tehran quyết tâm sẽ thực thi việc giám sát và kiểm soát giao thông tại eo biển Hormuz "cho đến khi chiến tranh kết thúc hoàn toàn".
Sau khi Tehran tái áp đặt lệnh phong tỏa eo biển Hormuz, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã triệu tập cuộc họp khẩn cấp tại Phòng Tình huống Nhà Trắng để thảo luận về cuộc khủng hoảng ở eo biển Hormuz, cũng như tiến trình đàm phán với Iran, theo trang tin Axios.
Một quan chức Nhà Trắng tiết lộ nếu hai bên không sớm đạt được bước đột phá, xung đột có thể tiếp diễn trong những ngày tới, đặc biệt sau khi lệnh ngừng bắn hai tuần Mỹ - Iran hết hạn vào ngày 22-4.
