Những ngày cuối tháng 5/2026, nắng nóng gay gắt bao trùm nhiều khu vực trên cả nước, đặc biệt tại miền Bắc, nền nhiệt liên tục duy trì ở mức cao khiến nhu cầu sử dụng điện tăng đột biến, tạo sức ép rất lớn lên công tác vận hành hệ thống điện quốc gia.
Theo báo cáo của Bộ Công Thương tại cuộc họp với Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương ngày 26/5, các cơ quan khí tượng trong nước và quốc tế đều nhận định năm 2026 đang đối mặt với nhiều dị thường khí hậu, trong đó nguy cơ xuất hiện hiện tượng “Siêu El Nino” từ tháng 7 tới lên tới khoảng 80%. Hiện tượng này có thể kéo theo nắng nóng kéo dài, hạn hán và suy giảm lượng nước về các hồ thủy điện.
Không chỉ tác động đến đời sống dân sinh, thời tiết cực đoan đang tạo áp lực chưa từng có lên hệ thống điện. Từ đầu tháng 4 đến nay, đặc biệt trong các đợt nắng nóng từ ngày 13-15/5 và 23-27/5, phụ tải điện toàn quốc liên tục xác lập các mức kỷ lục mới.
Số liệu từ Công ty TNHH MTV Vận hành hệ thống điện và thị trường điện Quốc gia (NSMO) cho thấy, đến ngày 25/5, công suất cực đại toàn hệ thống đã đạt 57.120 MW, tăng 13,5% so với cùng kỳ năm 2025; sản lượng tiêu thụ điện đạt 1,171 tỷ kWh, tăng 11,8%. Riêng miền Bắc, công suất cực đại đạt 29.667 MW, tăng tới 26,2% so với cùng kỳ năm trước; sản lượng điện tiêu thụ đạt 603 triệu kWh, tăng 20,2%.
Đặc biệt, đỉnh phụ tải hiện không còn tập trung vào ban ngày mà đã dịch chuyển mạnh sang khung giờ tối từ 20h đến 23h. Đây là thời điểm hệ thống điện chịu áp lực lớn nhất do nguồn điện mặt trời không còn phát điện, trong khi nhiều hồ thủy điện nhỏ thiếu nước, khả năng huy động nguồn bị hạn chế đáng kể.
Trong bối cảnh nền kinh tế bước vào giai đoạn tăng trưởng mới với mục tiêu tăng trưởng “hai con số”, nhu cầu điện dự báo sẽ tiếp tục tăng rất cao. Theo Bộ Công Thương, nếu GDP tăng trưởng trên 10%, nhu cầu phụ tải điện cũng sẽ tăng tương ứng hoặc cao hơn, tạo áp lực lớn đối với cả nguồn điện, lưới truyền tải và công tác điều độ hệ thống.
Trước áp lực phụ tải tăng cao, Bộ Công Thương đã chỉ đạo NSMO và các đơn vị điện lực triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm bảo đảm cung ứng điện an toàn, ổn định trong mùa cao điểm nắng nóng.
Theo đó, ngành điện đang tập trung nâng cao khả dụng của hệ thống truyền tải và phân phối điện, đặc biệt đối với các công trình cấp điện cho miền Bắc như nâng công suất máy biến áp AT1 Hòa Bình, đưa vào vận hành MBA AT1 T500 Phố Nối và AT7 T220 Hà Đông.
Đối với nguồn thủy điện, các hồ chứa được vận hành linh hoạt, ưu tiên tích nước và phát điện vào khung giờ cao điểm tối. NSMO cũng đã yêu cầu các nhà máy thủy điện nhỏ miền Bắc điều chỉnh biểu đồ phát điện để hỗ trợ hệ thống trong các khung giờ phụ tải cao. Đến nay, 301/301 nhà máy với tổng công suất khoảng 3.000 MW đã thực hiện điều chỉnh theo yêu cầu.
Với nhiệt điện than, các tổ máy khả dụng được huy động tối đa nhằm tăng dự phòng cho hệ thống. Các đơn vị phát điện được yêu cầu khẩn trương khắc phục sự cố, nâng công suất khả dụng để đáp ứng nhu cầu phụ tải tăng cao trong giờ cao điểm tối.
Trong khi đó, các nguồn điện khí và nhiệt điện dầu cũng được huy động linh hoạt. NSMO phối hợp với PV GAS tối ưu nguồn cấp khí, đồng thời chuyển đổi giữa khí nội địa, LNG và dầu DO nhằm bảo đảm khả năng phát điện và giảm chi phí hệ thống. Một số nguồn điện dầu giá thành cao như Ô Môn I, Thủ Đức, Cần Thơ cũng được huy động để bảo đảm an toàn cung ứng điện.
Đáng chú ý, nhằm phù hợp với đặc tính phụ tải mùa hè, NSMO đã đề xuất áp dụng khung giờ cao điểm, thấp điểm và bình thường mới ngay trong tháng 6/2026 để điều tiết nhu cầu sử dụng điện, đặc biệt trong khung giờ từ 17h30 đến 22h30.
Tuy nhiên, theo nhiều chuyên gia năng lượng, trong bối cảnh phụ tải tăng trưởng nhanh, việc chỉ dựa vào các giải pháp kỹ thuật sẽ rất khó giảm áp lực cho hệ thống điện nếu thiếu sự đồng hành của người dân và doanh nghiệp trong sử dụng điện tiết kiệm, hiệu quả.
Theo Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân, thời gian gần đây, nắng nóng gay gắt, trong khi hoạt động sản xuất cũng đang gia tăng, gây áp lực lớn lên hệ thống điện.
Do đó, ngoài việc ngành điện tiếp tục triển khai các giải pháp để đảm bảo nhu cầu điện cho phát triển kinh tế – xã hội, Bộ Công Thương cũng rất mong người dân và các cơ sở sản xuất đồng hành trong việc sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả.
Bên cạnh một số giải pháp đã được thể hiện rất rõ trong Chỉ thị 09 của Thủ tướng Chính phủ, Bộ Công Thương cũng đề xuất thêm một giải pháp. Cụ thể: Cần chuyển dịch thời gian sử dụng điện, tránh vào giờ cao điểm. Đây là giải pháp nhằm tạo điều kiện cho sản xuất, giảm áp lực cho hệ thống điện trong những thời điểm phụ tải tăng cao.
Cũng theo Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân, trước hết Nhà nước, các bộ, ngành và các cơ quan phải thực hiện thay đổi giờ hoạt động phù hợp. Bộ Công Thương đề nghị bên cạnh các doanh nghiệp thì các cơ quan nhà nước, cơ sở sử dụng điện lớn cùng tính toán phương án điều chỉnh thời gian hoạt động phù hợp với tình hình thực tế của phụ tải.
Bộ Công Thương đã giao các đơn vị làm việc với địa phương, đồng thời yêu cầu địa phương phối hợp với các cơ sở sản xuất, kinh doanh xây dựng phương án điều chỉnh kế hoạch sử dụng điện, hạn chế phụ tải vào giờ cao điểm.
Bộ cũng đã giao cho các cơ quan, đơn vị làm việc với địa phương, đồng thời yêu cầu các địa phương phối hợp với các cơ sở sản xuất, kinh doanh trong việc điều chỉnh kế hoạch sử dụng điện. Ví dụ, với các cơ sở sản xuất công nghiệp, thông thường sẽ có những phương án cân đối lại hoạt động sản xuất để hạn chế phụ tải vào giờ cao điểm.
Tại dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều của luật Thuế thu nhập cá nhân, Bộ Tài chính đề xuất 2 phương án giảm trừ chi phí y tế, giáo dục - đào tạo vào thu nhập chịu thuế trước khi tính thuế.
Phương án 1, người nộp thuế là cá nhân cư trú được giảm trừ vào thu nhập chịu thuế trước khi tính thuế đối với thu nhập từ tiền lương, tiền công các khoản chi cho y tế, giáo dục - đào tạo của người nộp thuế và người phụ thuộc, bao gồm: các khoản chi cho khám bệnh, chữa bệnh tại cơ sở y tế trong nước không quá 20 triệu đồng/năm; các khoản chi cho giáo dục - đào tạo tại cơ sở giáo dục - đào tạo trong nước không quá 21 triệu đồng/năm.
Phương án 2, các mức trần được giảm trừ tương ứng lần lượt là không quá 23 triệu đồng/năm và không quá 24 triệu đồng/năm.
Nhiều ý kiến cho rằng, đề xuất Bộ Tài chính đưa ra quá thấp, không sát thực tế đời sống.
Tại buổi họp báo thường kỳ quý 1 của Bộ Tài chính chiều 9.4, ông Lưu Đức Huy, Phó cục trưởng Cục Quản lý, giám sát chính sách thuế, phí và lệ phí (Bộ Tài chính), cho biết, dự kiến, nghị định sẽ có hiệu lực từ ngày 1.7.
Về bổ sung khoản giảm trừ đối với chi phí y tế và giáo dục, cơ sở tính toán được xây dựng trên số liệu thống kê năm 2024.
Cụ thể, năm 2024, chi tiêu y tế bình quân khoảng 3,5 triệu đồng/người/năm đối với khám, chữa bệnh ngoại trú và từ 10 - 12 triệu đồng/người/năm đối với điều trị nội trú; chi tiêu cho giáo dục và đào tạo bình quân khoảng 9,6 triệu đồng/người/năm.
Trên cơ sở tỷ lệ người phụ thuộc bình quân khoảng 0,8 người/người nộp thuế, cơ quan soạn thảo ước tính, tổng chi phí liên quan đến y tế và giáo dục cho cả người nộp thuế và người phụ thuộc khoảng 20,4 triệu đồng/năm đối với y tế và 19,2 triệu đồng/năm đối với giáo dục.
Bộ Tài chính tính toán, mức giảm trừ trong phương án 1 tương đương khoảng gấp 2 lần chi tiêu y tế nội trú và khoảng 2,2 lần chi tiêu giáo dục bình quân năm 2024.
Theo ông Huy, mức giảm trừ cho bản thân người nộp thuế hiện là 15,5 triệu đồng/tháng và mỗi người phụ thuộc là 6,2 triệu đồng/tháng, thực chất đã tính toán trong đó bao gồm một phần chi phí sinh hoạt cơ bản (có chi cho y tế và giáo dục). Việc bổ sung khoản giảm trừ riêng lần này là hỗ trợ thêm.
"Nếu áp dụng phương án 2, dự kiến số giảm thu ngân sách khoảng gần 7.700 tỉ đồng. Theo tính toán, một cá nhân có thu nhập khoảng 28 triệu đồng/tháng và có một người phụ thuộc chưa phải nộp thuế thu nhập cá nhân; thu nhập từ khoảng 28,63 triệu đồng/tháng trở lên mới phát sinh nghĩa vụ thuế và phần thu nhập tăng thêm chỉ chịu thuế suất 5%", ông Huy cho biết.
Theo dự thảo nghị định, để được giảm trừ các khoản chi phí giáo dục - y tế như đề xuất, người nộp thuế phải có đầy đủ hóa đơn, chứng từ theo quy định của pháp luật. Riêng đối với chi phí y tế, cần có thêm bảng kê chi phí khám chữa bệnh theo quy định của Bộ trưởng Bộ Y tế.
Chứng từ phải thể hiện thông tin của người nộp thuế hoặc người phụ thuộc và không được chi trả từ các nguồn khác như tài trợ, hỗ trợ, ngân sách nhà nước, quỹ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm chi trả dưới các hình thức khác.
Trả lời câu hỏi về tính khả thi của chính sách, ông Huy khẳng định, việc thực hiện sẽ tuân thủ pháp luật về quản lý thuế. Theo quy định hiện hành, các khoản chi muốn được giảm trừ phải có đầy đủ hóa đơn, chứng từ hợp pháp.
Hiện nay, với việc áp dụng hóa đơn điện tử, các cơ sở kinh doanh có doanh thu năm từ 1 tỉ đồng trở lên bắt buộc phải xuất hóa đơn. Y tế và giáo dục là lĩnh vực ngành nghề kinh doanh có điều kiện, yêu cầu về hóa đơn, chứng từ càng phải được thực hiện nghiêm.
Không có lý do gì người dân đã chi trả chi phí hợp pháp lại không được cấp hóa đơn để làm căn cứ giảm trừ thuế. Trường hợp vi phạm quy định về hóa đơn, các bên liên quan đều có thể bị xử phạt theo quy định.
"Các phương án đang được lấy ý kiến và hoàn thiện. Bộ Tài chính sẽ tổng hợp, tiếp thu để chỉnh lý dự thảo, bảo đảm khi ban hành, chính sách vừa hỗ trợ người dân, vừa khả thi trong thực hiện", ông Huy nói.
Theo đó, ông Phạm Hồng Hải đã có 2 năm đồng hành cùng OCB, giữ vai trò Tổng giám đốc trong giai đoạn ngân hàng chuyển mình, thực hiện định vị, tái cấu trúc chiến lược kinh doanh tổng thể và cơ cấu tổ chức, xác định lại phân khúc khách hàng mục tiêu, tiếp tục đẩy mạnh ngân hàng số và gia tăng trải nghiệm người dùng.
Chia sẻ về quyết định này, ông Phạm Hồng Hải cho biết: "OCB đang bước vào một chặng đường mới với nhiều mục tiêu lớn hơn, đòi hỏi những định hướng và mô hình điều hành phù hợp hơn trong bối cảnh mới. Tôi tin rằng sự thay đổi này là thời điểm phù hợp – khi tổ chức đã sẵn sàng cho bước chuyển tiếp và bản thân tôi cũng sẵn sàng cho những thử thách mới."
Rời vị trí Tổng Giám đốc tại OCB, ông Phạm Hồng Hải khẳng định sẽ tiếp tục gắn bó với lĩnh vực tài chính – ngân hàng: "Tài chính vẫn là lĩnh vực tôi lựa chọn và theo đuổi lâu dài. Tôi tin với kinh nghiệm đã tích lũy, mình sẽ còn nhiều cơ hội để đóng góp, dù ở một vai trò khác".
Mới đây, OCB vừa công bố báo cáo tài chính hợp nhất quý I/2026 với tổng tài sản đạt 344.098 tỷ đồng, tăng 6,5% so với đầu năm và tăng 19% so với cùng kỳ năm ngoái. Huy động thị trường 1 đạt 232.284 tỷ đồng, tăng 5,1% so với đầu năm. Dư nợ tín dụng đạt 210.428 tỷ đồng, tăng 2,6% so với đầu năm và tăng 14,1% so với cùng kỳ năm trước. Riêng tín dụng xanh toàn hàng tăng trưởng 15% so với cùng kỳ.
Tính đến 31/3/2026, tổng thu thuần của OCB đạt 2.722 tỷ đồng, tăng 19,8% so với cùng kỳ năm trước. Kết thúc quý I/2026, lợi nhuận trước thuế OCB đạt 1.224 tỷ đồng, tăng 37% so với cùng kỳ. Mức tăng trưởng ấn tượng này cho thấy rõ nét những dấu hiệu tích cực về nền tảng phát triển của OCB trong bối cảnh kinh tế vĩ mô còn nhiều biến động, thách thức.
Theo bản tổng hợp góp ý về Nghị định quy định chi tiết một số điều và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành luật Thuế thu nhập cá nhân do Bộ Tài chính thực hiện, nhiều ý kiến đề xuất cần sửa đổi quy định về khoản tiền ăn trưa, ăn giữa ca do doanh nghiệp chi trả lên cao hơn dự thảo.
Cụ thể, dự thảo quy định khoản tiền ăn giữa ca, ăn trưa do người sử dụng lao động chi cho người lao động vượt quá 1,2 triệu đồng/người/tháng mới tính vào thu nhập chịu thuế thu nhập cá nhân của người lao động. Trường hợp người sử dụng lao động tổ chức bữa ăn giữa ca, ăn trưa cho người lao động dưới các hình thức như trực tiếp nấu ăn, mua suất ăn, cấp phiếu ăn thì không tính vào thu nhập chịu thuế của cá nhân.
Nhiều ý kiến cho rằng, quy định này còn thấp, không phù hợp với tình hình kinh tế xã hội. Công ty Công ty TNHH Tư vấn thuế Deloite Việt Nam cho rằng, Ban soạn thảo đề xuất khoản chi tiền ăn giữa ca, ăn trưa có mức trần 1,2 triệu đồng/người/tháng khi xác định thu nhập chịu thuế của người lao động là hợp lý tại thời điểm hiện tại. Chẳng hạn được trình bày tại tờ trình dự thảo, công ty hiểu rằng mức tiền ăn trưa, ăn giữa ca đang được ban soạn thảo đề xuất trên cơ sở tham chiếu số liệu của Cục Thống kê về biến động chi tiêu bình quân, thu nhập bình quân của xã hội, cũng như chỉ số giá tiêu dùng (CPI) từ năm 2016 đến nay, đồng thời có xét đến yếu tố dự báo cho các năm tiếp theo.
Tuy nhiên, việc quy định một mức cố định trong Nghị định, trong khi các yếu tố kinh tế - xã hội nêu trên có tính biến động theo thời gian, có thể làm giảm tính linh hoạt của chính sách. Trên thực tế, cơ chế cập nhật các khoản định mức cố định thường không kịp thời so với diễn biến của thị trường, dẫn đến việc các chính sách thuế không còn phản ánh đúng thực tế khi điều kiện kinh tế xã hội thay đổi. Công ty đề xuất ban soạn thảo bổ sung cơ chế điều chỉnh mức trần tiền ăn giữa ca theo biến động của giá cả, nhằm đảm bảo mức quy định luôn phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội trong từng thời kỳ và phản ánh kịp thời diễn biến thực tế của thị trường (công ty này đề xuất đưa vào quy định là căn cứ biến động của giá cả, thu nhập, Chính Phủ trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định hạn mức tiền ăn ca không chịu thuế).
Tương tự, UBND TP.Huế cũng cho rằng mức trần tiền ăn ca 1,2 triệu đồng/tháng có thể khá thấp so với chi phí sinh hoạt tại các thành phố lớn vào năm 2026. Thay vì ấn định con số tuyệt đối trong Nghị định, đề nghị giao cho BộTài chính hướng dẫn điều chỉnh linh hoạt theo từng thời kỳ, hoặc gắn với một chỉ số kinh tế cụ thể để đảm bảo quyền lợi cho người lao động.
Đồng quan điểm, Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam phân tích: Mức chỉ tiêu bình quân xã hội hàng năm đều thay đổi theo biến động kinh tế, xã hội và chỉ số CPI, việc ấn định mức 1,2 triệu đồng/người/tháng khi xác định thu nhập chịu thuế đối với các khoản tiền ăn giữa ca, ăn trưa do người sử dụng lao động chi trả vượt mức là chưa phù hợp theo biến động giá cả thị trường, chi phí chi tiêu hàng năm. Để kịp thời điều chỉnh mức chi phí ăn ca phù hợp với biến động giá cả hàng năm, đề nghị cơ quan soạn thảo bổ sung dự thảo theo hướng: “Khoản tiền ăn giữa ca, ăn trưa do người sử dụng lao động chi cho người lao động vượt quá 1,2 triệu đồng/người/tháng... Định kỳ hàng năm, căn cứ theo chỉ số CPI công bố, giao Bộ Tài chính điều chỉnh quy định về mức tiền vượt mức làm căn cứ xác định thu nhập chịu thuế đối với các khoản tiền ăn giữa ca, ăn trưa".
Đề xuất cụ thể hơn, Công ty CP Chứng khoán SSI kiến nghị nâng mức trần tiền ăn lên ít nhất 1,8 triệu đồng/người/tháng để bắt kịp thực tế giá cả đô thị năm 2026. Tại Hà Nội và TP.HCM, suất ăn văn phòng phổ biến hiện ở mức 50.000 - 80.000 đồng/ngày, tương đương 1,1 triệu - 1,76 triệu đồng/tháng (22 ngày làm việc). Với mức 1,2 triệu đồng nhiều doanh nghiệp dù chi tiền ăn ở mức tối thiểu cũng đã vượt ngưỡng và phải tính thuế, gây khó khăn cho cả doanh nghiệp lẫn người lao động. Song song, nâng mức trần hoặc áp dụng cơ chế điều chỉnh mức trần tự động theo chỉ số giá tiêu dùng (CPI) định kỳ 2 năm một lần, tránh tình trạng quy định lạc hậu nhanh như lịch sử các mức trần trước đây.
Đó cũng là ý kiến của Hiệp hội các nhà sản xuất ô tô Việt Nam (VAMA). Hiệp hội này đề xuất cần nâng mức khoán chi tiền ăn giữa ca không tính vào thu nhập chịu thuế thu nhập cá nhân lên tối thiểu 80.000 đồng/ngày công thực tế. Phương pháp tính: Tổng tiền ăn miễn thuế = [Mức khoán theo ngày] x [Số ngày làm việc thực tế trong tháng]. Bởi mức quy định 1,2 triệu đồng/tháng, tương đương khoảng 46.000 đồng/bữa hiện đã lạc hậu so với chỉ số giá thực phẩm tại các đô thị lớn. Để đảm bảo dinh dưỡng và tái tạo sức lao động cho công nhân ngành kỹ thuật cao, mức 80.000 đồng là con số tối thiểu cần thiết. Hơn nữa, cách tính theo ngày công thực tế đảm bảo quyền lợi cho người lao động tăng ca, làm thêm giờ hoặc làm việc trong môi trường độc hại cần bổ sung dinh dưỡng, tránh việc "cào bằng" giữa người làm hành chính và công nhân trực tiếp sản xuất.
Trong khi đó, Hiệp hội Thương mại Mỹ tại Việt Nam dẫn quy định tại điều 103 Bộ luật Lao động 2019: “Chế độ nâng lương, nâng bậc, phụ cấp,trợ cấp và các chế độ khuyến khích đối với người lao động được thỏa thuận trong hợp đồng lao động, thỏa ước lao động tập thể hoặc quy định của người sử dụng lao động ”, khoản tiền ăn giữa ca, ăn trưa (bao gồm tiền bữa ăn giữa ca, ăn trưa hoặc bữa ăn bằng hiện vật) do người sử dụng lao động chi cho người lao động, như một chế độ khuyến khích, được thực hiện theo thỏa thuận tại hợp đồng lao động, thỏa ước lao động tập thể hoặc quy định của người sử dụng lao động (ví dụ quy chế nội bộ của doanh nghiệp). Trong bối cảnh đó, việc áp dụng một mức trần cố định cho tiền ăn giữa ca, ăn trưa theo dự thảo Nghị định cho mục đích tính thuế thu nhập cá nhân có thể chưa phản ánh đầy đủ tính linh hoạt mà pháp luật lao động cho phép.
Trả lời các kiến nghị nêu trên, Bộ Tài chính đề nghị giữ nội dung như tại dự thảo Nghị định gửi xin ý kiến. Việc quy định khoản tiền ăn giữa ca, ăn trưa do người sử dụng lao động chi cho người lao động vượt quá 1,2 triệu đồng/người/tháng mới tính vào thu nhập chịu thuế thu nhập cá nhân của cá nhân được tính toán căn cứ sự biến động chi tiêu bình quân, thu nhập bình quân bình quân xã hội và biến động của chỉ số CPI và có tính đến dự báo cho một số năm tiếp theo.
