Thầy giáo và các bạn đưa V. đến trạm y tế gần đó. V. được chẩn đoán rối loạn tri giác chưa rõ nguyên nhân, xử trí thở oxy, dịch truyền, chuyển Bệnh viện Nhi đồng Thành phố.
Ngày 26.5, bác sĩ chuyên khoa 2 Nguyễn Minh Tiến, Phó giám đốc Bệnh viện Nhi đồng Thành phố (TP.HCM) cho biết, trẻ lơ mơ sốt cao 40 độ C, môi khô mắt trũng, thở nhanh 38 lần/phút, đầu chi tím, mạch nhẹ khó bắt, huyết áp khó đo… Trẻ được xử trí đặt nội khí quản giúp thở, truyền dịch chống sốc, đo huyết áp động mạch xâm lấn, áp lực tĩnh mạch trung tâm, điều chỉnh đường huyết, điện giải, chườm lạnh trẻ.
Xét nghiệm máu trẻ có biểu hiện toan chuyển hóa nặng, lactate máu tăng cao 5,5 mmol/mL tổn thương gan, thận. Bác sĩ chẩn đoán sốc nhiệt nặng. Trẻ cần truyền đến 12 lít dung dịch điện giải mới cải thiện được huyết động, kèm thuốc vận mạch adrenalin liều thấp, lọc máu liên tục, điều trị kháng sinh, truyền máu…
Kết quả sau gần 3 tuần điều trị, tình trạng của V. cải thiện dần, được cai máy thở, tỉnh táo, chức năng gan, thận, tụy đều trở về bình thường. Đây là trường hợp sốc nhiệt nặng biến chứng ly giải cơ và tổn thương đa cơ quan, được điều trị tích cực, phối hợp các chuyên khoa hồi sức, tiêu hóa gan mật, thận nội tiết, đặc biệt vai trò lọc máu liên tục sớm giúp cứu sống trẻ.
Qua trường hợp này, bác sĩ Tiến lưu ý đến quý phụ huynh, thầy cô giáo biết cách đề phòng trẻ để không bị sốc nhiệt – say nắng trong mùa hè:
Vui chơi hay tập luyện trong môi trường thoáng mát. Khi cần phải cho trẻ tập luyện ngoài trời nắng thì trước đó vài ngày nên có thời gian cho trẻ ra nắng để cơ thể trẻ quen dần với tác động của nắng nóng.
Cho trẻ mặc quần áo nhẹ, mỏng, rộng, ngắn tay, màu sáng, đội nón rộng vành sẽ giúp trẻ bớt nóng, có thể bôi kem chống nắng loại dùng an toàn cho trẻ em.
Cho trẻ uống thêm nhiều nước khi trẻ học và luyện tập trong môi trường nóng bức. Tránh cho trẻ tập luyện quá sức ở ngoài trời nắng nóng. Nếu trẻ cảm thấy khó chịu, cho trẻ ngừng ngay việc tập luyện và vào chỗ có bóng mát nghỉ ngơi.
Nếu trẻ phải thường xuyên tập luyện, học tập ngoài nắng thì giới hạn mỗi lần tập 20 – 25 phút, tối đa 45 – 60 phút/ngày và nên cho trẻ giải lao sau một khoảng thời gian, cho trẻ vào chỗ có bóng mát nghỉ ngơi và uống nước.
Nhà trường thiết kế sân chơi, tập luyện thể thao thoáng mát có mái che. Khi đi chơi picnic vào mùa hè nắng nóng cần chuẩn bị: nước uống, nón rộng vành, kính mát, kem chống nắng, quần áo thoáng mát, đồ ăn an toàn (trái cây), quạt mini, khăn mát, túi y tế… Không để con trên xe hơi một mình đóng kín không máy lạnh.
Sữa đậu nành chứa protein thực vật, tinh bột và chất xơ hòa tan. Khi vào cơ thể, các chất này cần thời gian để tiêu hóa và hấp thu. Vì vậy, sữa đậu nành thường tạo cảm giác no lâu hơn so với nhiều loại đồ uống khác, theo chuyên trang Eating Well (Mỹ).
Trong đậu nành còn có một số hợp chất tự nhiên như chất ức chế trypsin và lectin. Nếu đậu nành chưa được nấu chín kỹ, các chất này sẽ làm giảm hoạt động của enzyme tiêu hóa protein và gây khó chịu ở đường ruột.
Ngoài ra, một số chất đường bột trong đậu nành sẽ bị vi khuẩn đường ruột lên men, từ đó tạo khí. Đây là lý do mà một số người cảm thấy đầy bụng hoặc chướng hơi sau khi uống quá nhiều sữa đậu nành.
Sữa đậu nành nóng thường phù hợp hơn với người có dạ dày nhạy cảm hoặc dễ lạnh bụng. Đồ uống ấm giúp cơ trơn trong đường tiêu hóa giãn ra, tạo cảm giác dễ chịu hơn sau khi uống.
Nhiều người nhận thấy uống sữa đậu nành nóng ít gây đầy hơi hơn loại uống lạnh trực tiếp từ tủ lạnh. Điều này không có nghĩa nhiệt độ nóng ấm làm thay đổi hoàn toàn khả năng tiêu hóa của đậu nành. Thay vào đó, nhiệt độ nóng ấm giúp dạ dày thích nghi dễ hơn, đặc biệt vào buổi sáng hoặc khi bụng còn đói.
Với sữa đậu nành lạnh, một số nhóm người có thể nhạy cảm hơn khi uống, chẳng hạn người bị viêm dạ dày, hội chứng ruột kích thích hoặc thường xuyên đau bụng khi dùng đồ lạnh. Với các trường hợp trên, sữa đậu nành ấm thường dễ dung nạp hơn.
Người đang bị tiêu chảy hoặc rối loạn tiêu hóa cũng nên hạn chế dùng đồ uống quá lạnh vì có thể làm cảm giác khó chịu tăng lên.
Ngoài ra, người dị ứng đậu nành cần tránh hoàn toàn sữa đậu nành dưới mọi dạng nhiệt độ. Dị ứng đậu nành có thể gây nổi mẩn, đau bụng hoặc phản ứng nghiêm trọng ở một số trường hợp, theo Eating Well.
Ngày 15.5, tại Bệnh viện đa khoa Vinmec Đà Nẵng, Bộ Y tế tổ chức hội thảo xin ý kiến Đề án phát triển hệ thống cấp cứu ngoại viện giai đoạn 2026 - 2030.
Hội thảo do Giáo sư - tiến sĩ Trần Văn Thuấn (Thứ trưởng Bộ Y tế) cùng tiến sĩ Hà Anh Đức (Cục trưởng Cục Quản lý khám chữa bệnh, Bộ Y tế) đồng chủ trì, với sự tham gia của các chuyên gia, nhà khoa học, đại diện các bệnh viện, trung tâm cấp cứu 115 và nhiều địa phương.
Phát biểu tại hội thảo, Giáo sư - tiến sĩ Trần Văn Thuấn cho rằng cấp cứu ngoại viện không đơn thuần là hoạt động đưa xe cứu thương đến hiện trường, mà là "cánh tay nối dài của bệnh viện", là nơi ngành y tế tiếp cận người bệnh trong những phút đầu tiên mang tính quyết định sinh mạng.
Theo Thứ trưởng Bộ Y tế, thời gian qua hệ thống cấp cứu 115 và các lực lượng cấp cứu tại địa phương đã có nhiều nỗ lực trong xử lý tai nạn giao thông, đột quỵ, nhồi máu cơ tim, ngừng tuần hoàn, thảm họa và dịch bệnh. Một số địa phương bước đầu ứng dụng công nghệ thông tin, hình thành mô hình điều phối và kết nối bệnh viện.
Tuy nhiên, Giáo sư - tiến sĩ Trần Văn Thuấn cũng nhìn nhận hệ thống hiện nay còn nhiều bất cập như: phân tán, thiếu liên thông, nhân lực chưa được chuẩn hóa, phương tiện và thiết bị còn thiếu, cơ chế tài chính chưa bền vững... Sự phối hợp giữa y tế, công an, phòng cháy chữa cháy, quân đội, giao thông và chính quyền địa phương trong nhiều tình huống khẩn cấp vẫn chưa thật sự nhịp nhàng.
"Người dân cần một hệ thống cấp cứu phản ứng nhanh nhưng hệ thống của chúng ta ở nhiều nơi vẫn còn phản ứng theo từng điểm rời rạc. Người bệnh cần được điều phối thông minh ngay từ cuộc gọi đầu tiên nhưng dữ liệu, tổng đài, phương tiện, bệnh viện tiếp nhận và lực lượng hiện trường chưa phải lúc nào cũng nằm trên cùng một mặt phẳng vận hành", Giáo sư - tiến sĩ Trần Văn Thuấn nói.
Theo ông Thuấn, đây là lý do Bộ Y tế xây dựng Đề án phát triển hệ thống cấp cứu ngoại viện giai đoạn 2026 - 2030 nhằm thiết lập một cấu phần quan trọng của hệ thống y tế hiện đại, bảo đảm cấp cứu đến với người dân "nhanh hơn, đúng hơn, an toàn hơn và có tổ chức hơn".
Tại hội thảo, Giáo sư - tiến sĩ Trần Văn Thuấn cho rằng Đà Nẵng là địa phương phù hợp để tổ chức hội thảo chuyên sâu bởi đây là đô thị phát triển nhanh, tập trung đông dân cư, du khách và nhiều sự kiện lớn; đồng thời có những nguy cơ đặc thù về tai nạn, thiên tai, đuối nước và các tình huống khẩn cấp.
Ông Thuấn đề nghị hội thảo tập trung thảo luận 3 vấn đề lớn, gồm: mô hình tổ chức phù hợp với điều kiện Việt Nam; cơ chế phối hợp liên ngành để toàn bộ quy trình cấp cứu vận hành như một hệ thống thống nhất; nguồn lực để hệ thống hoạt động bền vững với nhân lực, phương tiện, nền tảng số và cơ chế tài chính đồng bộ.
"Một đề án tốt không chỉ hay trên giấy, mà phải vận hành được trong đêm mưa, trong giờ cao điểm, trên đường cao tốc, trong ngõ nhỏ, ngoài bãi biển, trên tàu thuyền, ở vùng núi, vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo. Cấp cứu ngoại viện chỉ có ý nghĩa khi đến được nơi người dân cần, vào đúng lúc người dân cần", Thứ trưởng Bộ Y tế nhấn mạnh.
Bác sĩ Hung Yung-hsiang, chuyên gia thận học với hơn 20 năm kinh nghiệm tại Bệnh viện Đa khoa Tam Quân, Đài Loan, hôm 19/4 chia sẻ trên trang cá nhân trường hợp một phụ nữ trẻ bị suy thận nặng sau 6 tháng xuất hiện tình trạng "nước tiểu có bọt".
Bệnh nhân có vẻ ngoài khỏe mạnh, vẫn đi làm và tập gym đều đặn mỗi ngày nhưng bị suy giảm chức năng thận xuống dưới 10% chỉ trong vài tháng, cuối cùng dẫn tới việc phải chạy thận nhân tạo. Nguyên nhân chính là do không phát hiện và điều trị kịp thời căn bệnh viêm thận lupus.
Theo chuyên gia, do tính chất công việc bận rộn, thường xuyên tăng ca và thức khuya, người bệnh đã lờ đi tình trạng sưng mắt cá chân và nước tiểu có bọt vào buổi sáng suốt nửa năm. Cô lầm tưởng những triệu chứng này chỉ là hệ quả của căng thẳng hoặc do uống thiếu nước nên không đi khám, tự mua nước đậu đỏ uống để giảm sưng.
Một ngày, cô đột ngột khó thở ngay tại văn phòng và phải đi cấp cứu. Kết quả xét nghiệm cho thấy chỉ số creatinine tăng vọt lên mức 8.0, dấu hiệu của tình trạng urê huyết nặng. Thận của cô đã teo nhỏ và xơ hóa không thể phục hồi.
Theo tạp chí y khoa American Journal of Kidney Diseases, những bệnh nhân lupus trẻ tuổi nếu không được điều trị sớm, nguy cơ tiến triển thành bệnh thận giai đoạn cuối cao gấp 15-25 lần người bình thường. Bác sĩ Hung giải thích viêm thận lupus là hệ quả của căn bệnh tự miễn hệ thống có tên là lupus ban đỏ.
Khi hệ miễn dịch mất kiểm soát và tấn công chính các mô của cơ thể, các phức hợp miễn dịch sẽ lắng đọng tại cầu thận, gây ra tình trạng viêm và tổn thương cấu trúc thận. Ở giai đoạn đầu, suy giảm chức năng thận thường không có triệu chứng rõ rệt và dấu hiệu cảnh báo phổ biến nhất chính là protein niệu, biểu hiện qua tình trạng nước tiểu có bọt lâu tan.
Bác sĩ lưu ý không được chủ quan nếu xuất hiện ba dấu hiệu cảnh báo lớn về thận gồm nước tiểu có bọt không tan nhanh, phù nề (đặc biệt ở mí mắt và mắt cá chân) và huyết áp tăng đột ngột. Ngoài ra, các triệu chứng toàn thân khác như mệt mỏi cực độ, đau khớp, rụng tóc, loét miệng tái phát, nhạy cảm với ánh sáng hay xuất hiện vết nám đặc trưng trên mặt cũng điển hình.
Các tài liệu y khoa cho thấy phụ nữ có nguy cơ mắc bệnh lupus cao gấp 9 lần nam giới, tập trung chủ yếu ở độ tuổi từ 15 đến 45; nếu không được điều trị, nguy cơ tiến triển thành bệnh thận giai đoạn cuối là rất cao.
Theo bác sĩ Hung, hiện nay y học áp dụng mô hình "liệu pháp bộ ba" (triple therapy) để điều trị. Phác đồ này bao gồm sử dụng steroid để nhanh chóng kiểm soát tình trạng viêm; kết hợp với thuốc ức chế miễn dịch để giảm thiểu sự tấn công của hệ miễn dịch và sử dụng thuốc trúng đích thế hệ mới để điều chỉnh phản ứng miễn dịch một cách chính xác.
Các nghiên cứu chứng minh rằng việc kết hợp liệu pháp sinh học không chỉ giúp nâng cao tỷ lệ thuyên giảm (hồi phục) chức năng thận mà còn cho phép giảm liều lượng sử dụng steroid. Bên cạnh đó, các loại thuốc như hydroxychloroquine vẫn được xem là thuốc nền tảng quan trọng trong việc kiểm soát bệnh ổn định về lâu dài.
Bên cạnh việc dùng thuốc, quản lý lối sống và chế độ ăn uống cũng đóng vai trò quan trọng không kém. Các bác sĩ khuyến nghị chế độ ăn ít muối (natri), kiểm soát lượng protein nạp vào, tránh thực phẩm chế biến sẵn, đồng thời tăng cường tiêu thụ thực phẩm tự nhiên, rau củ và trái cây để giảm tình trạng viêm. Một số nghiên cứu cho hay axit béo Omega-3 và men vi sinh có thể hỗ trợ điều tiết hệ miễn dịch và giảm viêm, tuy nhiên đây chỉ là các liệu pháp bổ trợ và cần được kết hợp song song với phác đồ điều trị y tế chính quy.
Bệnh nhân được khuyên tránh tiếp xúc quá mức với ánh nắng mặt trời, duy trì giờ giấc sinh hoạt điều độ, ngủ đủ giấc và tuyệt đối không hút thuốc để giảm thiểu nguy cơ bệnh tiến triển nặng hơn. Dù y học đã có những bước tiến vượt bậc, một số người bệnh vẫn không thể tránh khỏi việc phải chạy thận nhân tạo. Tuy nhiên, chìa khóa quyết định vẫn nằm ở việc phát hiện sớm và điều trị kịp thời. Chỉ cần kiểm soát tốt tình trạng bệnh, phần lớn bệnh nhân có thể duy trì chất lượng cuộc sống ổn định như người bình thường.
