Thông tin từ Cục Quản lý Dược (Bộ Y tế) về việc đình chỉ lưu hành, thu hồi một lô sữa tắm nước hoa Xmen for boss Intense đã thu hút sự quan tâm của nhiều người tiêu dùng.
Nguyên nhân được cơ quan quản lý xác định là sản phẩm có chứa natri benzoat nhưng thành phần này không được kê khai trong công thức đã công bố. Bên cạnh đó, doanh nghiệp cũng có một số sai sót liên quan đến việc khai báo thành phần chất bảo quản trong hồ sơ sản phẩm.
Sau thông tin trên, không ít người lo ngại natri benzoat là một hóa chất độc hại.
Trao đổi với phóng viên báo Dân trí, TS Vũ Thị Tần, chuyên gia hóa học, cho biết cần phân biệt rõ giữa câu chuyện về tính an toàn của natri benzoat và câu chuyện tuân thủ quy định công bố mỹ phẩm.
“Natri benzoat không phải là chất cấm trong mỹ phẩm hay thực phẩm. Đây là chất bảo quản được sử dụng rất phổ biến trên thế giới nhằm ngăn chặn sự phát triển của vi khuẩn, nấm men và nấm mốc”, TS Tần cho biết.
Natri benzoat là gì?
Theo TS Vũ Thị Tần, natri benzoat (sodium benzoate) là muối natri của axit benzoic, có công thức hóa học C7H5NaO2.
Chất này được sử dụng rộng rãi trong nhiều ngành công nghiệp như thực phẩm, đồ uống, dược phẩm, mỹ phẩm và các sản phẩm chăm sóc cá nhân.
Trong mỹ phẩm, natri benzoat thường có mặt trong sữa tắm, dầu gội, kem dưỡng da, nước tẩy trang hoặc các sản phẩm làm sạch nhằm kéo dài thời hạn sử dụng và hạn chế nguy cơ nhiễm khuẩn trong quá trình bảo quản.
“Nếu không có chất bảo quản, mỹ phẩm rất dễ bị vi sinh vật xâm nhập sau khi mở nắp. Điều này thậm chí còn nguy hiểm hơn cho người sử dụng”, TS Tần phân tích.
Theo chuyên gia, natri benzoat được nhiều nhà sản xuất lựa chọn bởi hiệu quả bảo quản tốt, chi phí thấp và tương đối ổn định trong nhiều điều kiện sản xuất.
Natri benzoat có gây hại không?
TS Tần cho biết, ở nồng độ được cho phép, natri benzoat được đánh giá là an toàn.
Nhiều tổ chức quốc tế như Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA), Cơ quan An toàn Thực phẩm châu Âu (EFSA) hay Ủy ban Chuyên gia hỗn hợp của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO) đều cho phép sử dụng natri benzoat trong giới hạn quy định.
Tuy nhiên, giống như nhiều phụ gia khác, việc sử dụng vượt ngưỡng hoặc tiếp xúc với lượng lớn trong thời gian dài có thể làm tăng nguy cơ xuất hiện các phản ứng không mong muốn.
Một số người có cơ địa nhạy cảm có thể gặp tình trạng kích ứng da, đỏ da, ngứa hoặc viêm da tiếp xúc khi sử dụng sản phẩm chứa natri benzoat.
“Những phản ứng này thường không phổ biến và chủ yếu xảy ra ở nhóm người có cơ địa dị ứng đặc biệt”, TS Tần nhận định.
Chuyên gia cho rằng người tiêu dùng không nên hoang mang khi nhìn thấy natri benzoat trong bảng thành phần của mỹ phẩm hoặc thực phẩm.
Điều quan trọng hơn là sản phẩm phải được sản xuất đúng quy chuẩn, công bố đầy đủ thành phần và được cơ quan quản lý kiểm soát chất lượng.
Vì sao sản phẩm vẫn bị thu hồi?
Theo TS Tần, bản chất của vụ việc lần này không nằm ở việc natri benzoat là chất độc hại.
Vấn đề nằm ở chỗ thành phần này xuất hiện trong sản phẩm nhưng không được kê khai trong hồ sơ công bố.
“Người tiêu dùng có quyền biết chính xác những gì có trong sản phẩm họ sử dụng. Việc công bố đầy đủ thành phần là yêu cầu bắt buộc nhằm đảm bảo tính minh bạch, giúp cơ quan quản lý giám sát và giúp người tiêu dùng chủ động tránh các chất có thể gây dị ứng với bản thân”, TS Tần nhấn mạnh.
Theo chuyên gia, việc thu hồi trong trường hợp này thể hiện vai trò của cơ quan quản lý trong việc kiểm soát chất lượng và tính chính xác của hồ sơ sản phẩm, đồng thời góp phần bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.
TS Vũ Thị Tần khuyến cáo người dân nên lựa chọn mỹ phẩm có nguồn gốc rõ ràng, được công bố hợp pháp và mua tại các kênh phân phối uy tín.
Khi xuất hiện các biểu hiện bất thường như ngứa, nổi mẩn, bỏng rát hoặc kích ứng sau khi sử dụng mỹ phẩm, cần ngừng sử dụng và tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa da liễu.
Theo chuyên gia dinh dưỡng Caitlin Beale (Mỹ), tốc độ chuyển hóa caffeine phụ thuộc rất lớn vào cơ địa và gene của mỗi người. Nghiên cứu cho thấy caffeine có thể tồn tại trong cơ thể từ 2 đến 10 giờ. Do đó, một ly cà phê vào lúc 3 giờ chiều vẫn có thể là "thủ phạm" khiến bạn thao thức vào ban đêm.
Bên cạnh yếu tố di truyền, những người có cơ địa dễ mất ngủ, đang bị căng thẳng hoặc thiếu ngủ sẽ nhạy cảm hơn với caffeine. Trong trạng thái lo âu hoặc sau một đêm thức trắng, việc nạp caffeine có thể gây hồi hộp, đánh trống ngực, khiến cơ thể càng khó thư giãn hơn.
Chuyên gia Beale khuyên rằng, bạn nên cố gắng kết thúc ly cà phê cuối cùng vào khoảng đầu hoặc giữa buổi chiều. Nếu vẫn thấy khó ngủ hoặc hay tỉnh giấc, hãy đẩy thời điểm này lên sớm hơn nữa.
Nhiều người thắc mắc giữa Espresso, cà phê pha phin hay Cold Brew, loại nào dễ gây mất ngủ hơn? Thực tế, tổng lượng caffeine nạp vào mới là yếu tố quyết định.
Espresso: Một shot chứa khoảng 65 mg caffeine.
Cà phê pha phin (Drip coffee): Một tách khoảng 237 ml chứa khoảng 95 mg caffeine.
Cold Brew (cà phê ủ lạnh): Do thời gian ủ lâu, lượng caffeine có thể cao hơn, đạt mức gần 100 mg cho mỗi 237 ml.
Cần lưu ý rằng kích thước ly cà phê thực tế tại các cửa hàng thường lớn hơn nhiều so với tiêu chuẩn, khiến lượng caffeine tích tụ nhanh chóng. Ngay cả cà phê tách caffeine (decaf) vẫn chứa một lượng nhỏ (dưới 5 mg), có thể gây ảnh hưởng với những người cực kỳ nhạy cảm.
Khuyến nghị từ chuyên gia:
Để duy trì thói quen uống cà phê mà vẫn bảo vệ giấc ngủ, bạn có thể áp dụng 4 quy tắc sau:
Đẩy sớm thời điểm uống ly cuối cùng
Nên kết thúc việc uống cà phê ít nhất 8 tiếng trước khi đi ngủ.
Chọn size nhỏ
Việc giảm kích cỡ ly giúp bạn vẫn tận hưởng được hương vị mà không làm quá tải lượng caffeine trong máu.
Không uống khi bụng đói
Kết hợp cà phê với bữa ăn chính hoặc đồ ăn nhẹ giúp giảm cảm giác bồn chồn, run rẩy hay cồn cào ruột gan.
Pha trộn decaf
Bạn có thể pha trộn cà phê thường với cà phê decaf. Cách này giúp giữ nguyên hương vị và "nghi thức" thưởng thức mà vẫn cắt giảm được đáng kể lượng caffeine.
Bệnh viện Nhân dân Thâm Quyến, tỉnh Quảng Đông, mới đây phẫu thuật gắp hai con sán còn sống, mỗi con dài 10 cm, từ cánh tay của một bệnh nhân nữ họ Vương, sau khi người này nhập viện với một khối u lớn gây đau đớn, theo SCMP ngày 18/6. Kết quả xét nghiệm lâm sàng kết luận bệnh nhân bị nhiễm ấu trùng sán nhái (Sparganosis).
Bà Vương cho biết khối u xuất hiện từ một năm trước. Ban đầu, bà không mấy bận tâm vì nghĩ là u lành nhưng theo thời gian, khối u lớn dần bằng quả trứng chim cút và ngày càng đau nhức dữ dội. Khai thác tiền sử dịch tễ, bác sĩ phát hiện bệnh nhân thường xuyên mua ếch về tự chế biến tại nhà và có thói quen ăn các món nộm, gỏi trộn.
Chuyên gia y tế nhận định dao và thớt của bà Vương có thể đã bị dính ấu trùng sán nhái trong quá trình sơ chế thịt ếch. Nếu những dụng cụ này không được khử trùng kỹ lưỡng mà lại dùng tiếp để cắt thái rau củ hoặc các loại thức ăn chín, ký sinh trùng sẽ bám vào thực phẩm và xâm nhập vào cơ thể người qua đường ăn uống.
Ấu trùng sán nhái là giai đoạn ấu trùng của loài sán dây Spirometra mansoni, trong đó các loài động vật hoang dã như ếch và rắn là những vật chủ trung gian phổ biến.
Khi con người vô tình ăn phải thịt vật chủ chưa nấu chín hoặc thực phẩm bị nhiễm bẩn, loại ký sinh trùng này sẽ tấn công cơ thể. Một bác sĩ giấu tên thuộc khoa Da liễu của bệnh viện trên, cho hay không giống các loại ký sinh trùng khác, sán nhái không phát triển thành sán trưởng thành khi ở trong cơ thể người.
Thay vào đó, chúng liên tục di chuyển giữa các mô khác nhau. "Chúng có thể xâm nhập vào mô dưới da, cơ bắp, mắt, ngực, não và các cơ quan nội tạng. Triệu chứng phổ biến nhất khi nhiễm loại ký sinh trùng này là sự xuất hiện của các khối u dưới da", vị bác sĩ này cho biết thêm, đồng thời cảnh báo: "Đừng để sự bất cẩn trong căn bếp biến thành kẽ hở cho ký sinh trùng tấn công".
Thói quen dùng chung thớt cho cả đồ sống và đồ chín như bà Vương khá phổ biến tại Trung Quốc, do nhiều người lầm tưởng rằng chỉ cần rửa thớt bằng nước rửa bát là có thể loại bỏ hoàn toàn trứng ký sinh trùng.
Các ca bệnh gắp sán ký sinh khỏi cơ thể người thường xuất hiện phổ biến trên các mặt báo tại Trung Quốc. Hồi tháng 4, các bác sĩ phẫu thuật tại tỉnh Quảng Đông cũng gắp một con sán dài 8 cm ra khỏi não của một phụ nữ sau khi bệnh nhân này phải chịu đựng nhiều vấn đề sức khỏe bí ẩn.
Một sự việc tương tự cũng xảy ra vào tháng 5 tại Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây, miền Tây Nam Trung Quốc, nơi các bác sĩ đã gắp một con sán dài 5 cm ra khỏi não của một người đàn ông. Bệnh nhân này thừa nhận có thói quen uống nước suối tự nhiên và ăn tiết canh lợn.
Vào mùa hè, nhu cầu tiêu thụ các món ăn nguội, món trộn tăng cao, kéo theo nguy cơ mất an toàn vệ sinh nhà bếp nếu không được xử lý đúng cách. Thống kê cho thấy tại Trung Quốc, mỗi năm ghi nhận hơn 1.000 ca nhiễm ấu trùng sán nhái, trong đó có tới 90% số ca bắt nguồn từ thói quen ăn uống không khoa học.
Để phòng bệnh, các bác sĩ khuyến cáo người dân tuyệt đối không tiếp xúc tay trần với ếch, rắn hoang dã; nếu bắt buộc phải chế biến thì cần đeo găng tay bảo hộ. Trong gian bếp, cần tách biệt hoàn toàn dụng cụ làm thức ăn sống và thức ăn chín, đồng thời phải trần nước sôi để khử trùng dao, thớt sau khi sơ chế thực phẩm tươi sống.
Đối với các món ăn nguội, món nộm, người dân nên sử dụng bộ dao thớt riêng và rửa sạch rau củ nhiều lần dưới vòi nước chảy. Ngay khi cơ thể xuất hiện các khối u đau nhức dưới da hoặc các u hạch có dấu hiệu dịch chuyển, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế để được thăm khám và điều trị kịp thời.
TS.BS.CK2. Trà Anh Duy, Trung tâm Sức khỏe Nam giới Men's Health, cho biết khi quyết định "thả", nhiều cặp đôi dễ rơi vào trạng thái căng thẳng, người thì canh ngày quá kỹ, người lại lo quan hệ nhiều sẽ làm "yếu" tinh trùng. Thực tế, điều quan trọng không phải dồn vào một thời điểm, mà là duy trì tần suất phù hợp, đều đặn và đúng nhịp sinh học.
Theo bác sĩ Duy, cơ hội có thai phụ thuộc lớn vào việc quan hệ có rơi vào "cửa sổ thụ thai" hay không. Khoảng thời gian này kéo dài khoảng 6 ngày, kết thúc vào ngày rụng trứng.
Tinh trùng có thể sống trong cơ thể người nữ 3-5 ngày, trong khi trứng chỉ tồn tại 12-24 giờ sau khi rụng. Vì vậy, quan hệ trước rụng trứng vài ngày vẫn có thể dẫn đến thụ thai. Chiến lược hiệu quả là đảm bảo luôn có tinh trùng "chờ sẵn" trong những ngày này, thay vì chỉ tập trung vào một thời điểm.
Về tần suất, các khuyến cáo y khoa cho thấy tối ưu là quan hệ mỗi ngày hoặc cách ngày trong cửa sổ thụ thai. Thực tế, việc quan hệ đều 2-3 lần mỗi tuần vẫn cho hiệu quả gần tương đương với nhiều cặp đôi. Điểm mấu chốt là chọn nhịp độ có thể duy trì lâu dài, không tạo áp lực.
Trong thực hành, có hai cách tiếp cận đơn giản, dễ áp dụng mà vẫn bám sát khuyến cáo chuyên môn. Cách thứ nhất là quan hệ đều 2-3 lần mỗi tuần, phù hợp với người bận rộn hoặc chu kỳ không đều. Cách hai là gần ngày rụng trứng, tăng lên mỗi ngày hoặc cách ngày trong 5-6 ngày. Cả hai cách đều giúp "phủ" được giai đoạn dễ thụ thai mà không cần canh quá chi li.
Một số người có tâm lý kiêng để "tinh trùng dày" rồi mới quan hệ. Đây là hiểu lầm rất phổ biến. Kiêng vài ngày có thể làm tăng lượng tinh dịch, nhưng không đồng nghĩa tăng khả năng có thai. Ngược lại, việc "kiêng dài rồi dồn một lần" dễ khiến lệch thời điểm rụng trứng, tăng áp lực tâm lý, giảm cơ hội nếu lỡ nhịp.
Khi quan hệ trở thành "nhiệm vụ", áp lực dễ khiến nam giới lo lắng, ảnh hưởng khả năng cương; nữ giới căng thẳng, khó chịu khi quan hệ. Hệ quả là tần suất giảm hoặc chất lượng quan hệ không tốt. Do đó, duy trì sự thoải mái và tự nhiên mới là yếu tố giúp duy trì đều đặn.
Trên thực tế, nhiều cặp đôi có thói quen kiêng dài ngày, chỉ quan hệ khi que thử rụng trứng báo đậm. Điều này vô tình tạo áp lực lớn và dễ "trượt" cơ hội nếu lệch thời điểm. Bác sĩ thường khuyên chuyển sang nhịp ổn định hơn, duy trì 2-3 lần mỗi tuần, tăng tần suất nhẹ vào giai đoạn nghi ngờ rụng trứng, đồng thời điều chỉnh lối sống.
Nếu hai vợ chồng quan hệ đều, không tránh thai mà sau 12 tháng chưa có thai, nên đi khám. Người vợ trên 35 tuổi hoặc chu kỳ không đều, thường nên đi sớm hơn. Ngoài ra, nếu nam giới có rối loạn cương, xuất tinh kéo dài, đau nặng bìu, tiền sử quai bị biến chứng tinh hoàn, tinh hoàn ẩn... thì việc "tối ưu tần suất" chỉ là một phần; cần kiểm tra nguyên nhân để không mất thời gian.
