Thầy giáo và các bạn đưa V. đến trạm y tế gần đó. V. được chẩn đoán rối loạn tri giác chưa rõ nguyên nhân, xử trí thở oxy, dịch truyền, chuyển Bệnh viện Nhi đồng Thành phố.
Ngày 26.5, bác sĩ chuyên khoa 2 Nguyễn Minh Tiến, Phó giám đốc Bệnh viện Nhi đồng Thành phố (TP.HCM) cho biết, trẻ lơ mơ sốt cao 40 độ C, môi khô mắt trũng, thở nhanh 38 lần/phút, đầu chi tím, mạch nhẹ khó bắt, huyết áp khó đo… Trẻ được xử trí đặt nội khí quản giúp thở, truyền dịch chống sốc, đo huyết áp động mạch xâm lấn, áp lực tĩnh mạch trung tâm, điều chỉnh đường huyết, điện giải, chườm lạnh trẻ.
Xét nghiệm máu trẻ có biểu hiện toan chuyển hóa nặng, lactate máu tăng cao 5,5 mmol/mL tổn thương gan, thận. Bác sĩ chẩn đoán sốc nhiệt nặng. Trẻ cần truyền đến 12 lít dung dịch điện giải mới cải thiện được huyết động, kèm thuốc vận mạch adrenalin liều thấp, lọc máu liên tục, điều trị kháng sinh, truyền máu…
Kết quả sau gần 3 tuần điều trị, tình trạng của V. cải thiện dần, được cai máy thở, tỉnh táo, chức năng gan, thận, tụy đều trở về bình thường. Đây là trường hợp sốc nhiệt nặng biến chứng ly giải cơ và tổn thương đa cơ quan, được điều trị tích cực, phối hợp các chuyên khoa hồi sức, tiêu hóa gan mật, thận nội tiết, đặc biệt vai trò lọc máu liên tục sớm giúp cứu sống trẻ.
Qua trường hợp này, bác sĩ Tiến lưu ý đến quý phụ huynh, thầy cô giáo biết cách đề phòng trẻ để không bị sốc nhiệt – say nắng trong mùa hè:
Vui chơi hay tập luyện trong môi trường thoáng mát. Khi cần phải cho trẻ tập luyện ngoài trời nắng thì trước đó vài ngày nên có thời gian cho trẻ ra nắng để cơ thể trẻ quen dần với tác động của nắng nóng.
Cho trẻ mặc quần áo nhẹ, mỏng, rộng, ngắn tay, màu sáng, đội nón rộng vành sẽ giúp trẻ bớt nóng, có thể bôi kem chống nắng loại dùng an toàn cho trẻ em.
Cho trẻ uống thêm nhiều nước khi trẻ học và luyện tập trong môi trường nóng bức. Tránh cho trẻ tập luyện quá sức ở ngoài trời nắng nóng. Nếu trẻ cảm thấy khó chịu, cho trẻ ngừng ngay việc tập luyện và vào chỗ có bóng mát nghỉ ngơi.
Nếu trẻ phải thường xuyên tập luyện, học tập ngoài nắng thì giới hạn mỗi lần tập 20 – 25 phút, tối đa 45 – 60 phút/ngày và nên cho trẻ giải lao sau một khoảng thời gian, cho trẻ vào chỗ có bóng mát nghỉ ngơi và uống nước.
Nhà trường thiết kế sân chơi, tập luyện thể thao thoáng mát có mái che. Khi đi chơi picnic vào mùa hè nắng nóng cần chuẩn bị: nước uống, nón rộng vành, kính mát, kem chống nắng, quần áo thoáng mát, đồ ăn an toàn (trái cây), quạt mini, khăn mát, túi y tế… Không để con trên xe hơi một mình đóng kín không máy lạnh.
Thông tin về bệnh đột quỵ vừa được ông Hà Anh Đức, Cục trưởng Cục Quản lý khám chữa bệnh (Bộ Y tế), nêu tại Hội nghị Can thiệp mạch thần kinh toàn quốc lần thứ 2, tổ chức sáng 11-4 tại TP Huế.
Theo ông Đức, đột quỵ hiện là nguyên nhân gây tử vong đứng thứ hai trên thế giới, và là nguyên nhân hàng đầu gây tàn tật.
Gánh nặng bệnh tật sau đột quỵ không chỉ đè lên người bệnh mà còn ảnh hưởng lớn đến gia đình, xã hội, đòi hỏi nâng cao năng lực cấp cứu, điều trị và phục hồi chức năng.
Những năm gần đây, Việt Nam đạt nhiều tiến bộ trong lĩnh vực này với hơn 100 trung tâm đột quỵ và can thiệp mạch thần kinh trên cả nước.
Nhiều cơ sở đã làm chủ các kỹ thuật hiện đại như lấy huyết khối cơ học, can thiệp túi phình bằng coil, stent chuyển dòng… với kết quả tiệm cận các nước trong khu vực.
Nhận thức cộng đồng về đột quỵ cũng được cải thiện, giúp người bệnh đến viện sớm hơn, giảm nguy cơ tử vong và tàn tật.
Tuy vậy theo ông Đức, sự phát triển vẫn chưa đồng đều giữa các vùng miền, khả năng tiếp cận dịch vụ chất lượng cao còn hạn chế, trong khi nhu cầu chăm sóc ngày càng tăng.
Ngành y tế định hướng phát triển mạng lưới can thiệp mạch thần kinh đồng bộ, đầu tư hạ tầng, nâng cao chất lượng nhân lực và hoàn thiện cơ chế tài chính, bảo hiểm nhằm tăng khả năng tiếp cận dịch vụ cho người dân.
"Mỗi phút trôi qua trong đột quỵ là hàng triệu tế bào thần kinh mất đi. Nhưng với sự tiến bộ của khoa học và quyết tâm của ngành y tế, chúng ta có thể giành lại thời gian cho não, giành lại sự sống cho người bệnh", ông Đức nói.
PGS.TS Lê Văn Trường, Chủ tịch Hội Can thiệp mạch thần kinh Việt Nam, cho biết hội nghị năm nay tập trung cập nhật nhiều nội dung quan trọng như tiến bộ trong can thiệp đột quỵ cấp, xử trí túi phình và dị dạng mạch máu não, tối ưu quy trình cấp cứu, ứng dụng trí tuệ nhân tạo và phát triển mô hình đơn vị đột quỵ theo chuẩn quốc tế.
Hội nghị có gần 100 báo cáo viên là chuyên gia, bác sĩ trong và ngoài nước tham dự, đến từ các quốc gia như Thái Lan, Hàn Quốc, Trung Quốc…, nhằm chia sẻ kinh nghiệm lâm sàng và các kỹ thuật can thiệp mới trong điều trị đột quỵ.
Trong bài viết cảnh báo mới đây trên mạng xã hội, bác sĩ Ngô Thừa Triết, Khoa Thận thuộc Bệnh viện Đa khoa Quách (Đài Loan), chỉ ra những tác nhân phổ biến trong ăn uống hàng ngày có thể tàn phá thận nếu lạm dụng "vô tội vạ".
Nhóm này bao gồm xì dầu, sốt sa tế, nước thịt kho, nước lẩu và thói quen cố uống hết nước dùng vì thấy ngon. Chuyên gia nhấn mạnh việc hạn chế tiêu thụ phần nước canh và các loại sốt công nghiệp là chìa khóa vàng để ngăn ngừa bệnh tật khi đi ăn ngoài.
Ông dẫn chứng chỉ riêng lượng natri trong phần sốt của một bát cơm thịt kho đã chiếm tới một nửa định mức khuyến nghị cho một người trong cả ngày. Phần tinh túy của nước lẩu hay nước hầm xương thực chất chứa lượng lớn muối và purine.
Do đó, người dân cần bỏ thói quen húp nước mì hay canh lẩu để cắt giảm trực tiếp lượng natri nạp vào cơ thể. Mọi người nên thay thế các loại nước chấm đậm đặc bằng gia vị tự nhiên như hành, gừng, tỏi nhằm tăng hương vị món ăn mà vẫn đảm bảo sức khỏe.
Chuyên gia thận học cũng khuyên mọi người hạn chế các loại thực phẩm chế biến sẵn như đồ thả lẩu, cá viên, bò viên do chúng chứa hàm lượng phốt pho vô cơ rất cao. Riêng nhóm bệnh nhân mắc bệnh thận mạn tính tuyệt đối thận trọng với các sản phẩm dán nhãn "giảm muối" hoặc "giảm natri". Để duy trì hương vị khi giảm natri, nhà sản xuất buộc phải sử dụng kali thay thế. Thận khỏe mạnh bài tiết lượng kali thừa rất dễ dàng, nhưng cơ quan lọc máu đã suy giảm chức năng sẽ khiến kali tích tụ trong máu, đe dọa sức khỏe, bác sĩ cho hay.
Chuyên gia dinh dưỡng Phan Phan cũng lưu ý nhiều người vẫn lầm tưởng canh gà, canh cá hay nước hầm thịt bò chứa nhiều dưỡng chất. Thực tế, dinh dưỡng chủ yếu nằm ở phần thịt. Nước canh đa phần chỉ hòa tan dầu mỡ, purine, natri cùng rất nhiều bột gia vị do người nấu nêm nếm. Những người vốn có chức năng thận yếu càng phải từ bỏ thói quen tiêu thụ các loại nước hầm này để tránh tình trạng bệnh diễn biến nặng hơn.
Trứng gà là thực phẩm giàu dinh dưỡng và biến tấu được thành nhiều món ăn đa dạng. Đây là nguyên liệu không thể thiếu trong căn bếp của nhiều gia đình.
Bà Kelly Fernandes, giảng viên tại Học viện Đổi mới và Công nghệ Thực phẩm thuộc Đại học Johnson & Wales (Mỹ), cho biết chìa khóa để giữ trứng tươi ngon là đảm bảo chúng ở trong môi trường nhiệt độ thấp. Ông nhấn mạnh, trứng mua từ siêu thị về cần được duy trì ở mức nhiệt khoảng 4 độ C hoặc thấp hơn.
Nên đặt trứng ở nơi lạnh nhất trong tủ lạnh - thường là ở ngăn giữa hoặc phía sâu bên trong, thay vì ở cánh cửa tủ. Nguyên nhân là do khu vực cánh cửa không đủ độ lạnh và có sự biến động nhiệt độ lớn, không tốt cho việc bảo quản trứng.
Bà Bridget Vickers, giảng viên tại một học viện nấu ăn, cho biết thêm rằng nếu trứng được bán trong hộp giấy, người mua nên giữ nguyên chúng trong chiếc hộp đó, thay vì chuyển sang các hộp nhựa có thể tái sử dụng. "Cách bảo quản trứng tốt nhất là đặt nguyên hộp bao bì gốc của chúng vào tủ lạnh. Hộp giấy giúp trứng không bị hấp thụ mùi mạnh từ các loại thực phẩm khác, đồng thời ngăn ngừa tình trạng mất độ ẩm", bà nói.
Trứng có thể bảo quản trong tủ lạnh bao lâu?
Chuyên gia Kelly Fernandes cho biết, nếu được bảo quản đúng cách, trứng thường có thể để được lâu hơn so với "hạn sử dụng" ghi trên bao bì. Ông giải thích rằng hạn sử dụng không phải lúc nào cũng là một mốc giới hạn cứng nhắc: Nếu trứng được giữ ở nhiệt độ từ 4 độ C trở xuống và vỏ không bị nứt, chúng có thể được bảo quản thêm tối đa 4 tuần sau ngày in trên hộp.
Bà Elisa Maloberti, Quản lý Hợp tác Đổi mới và An toàn Thực phẩm thuộc Ủy ban Trứng Mỹ, chỉ ra rằng "hạn sử dụng tốt nhất" (Best before) là thời điểm thực phẩm đạt chất lượng tối ưu. Khi trứng để lâu, lòng trắng sẽ mỏng dần và lòng đỏ sẽ phẳng hơn, nhưng điều này không có nghĩa là trứng đã bị biến chất hay hư hỏng.
4 cách nhận biết trứng còn tươi hay không
Bên cạnh việc dựa vào hạn sử dụng trên hộp, chuyên gia Kelly Fernandes cho biết bạn có thể áp dụng các phương pháp sau để đánh giá:
Thử nghiệm thả nổi
Thả nhẹ nhàng một quả trứng còn nguyên vẹn vào bát nước ở nhiệt độ phòng. Trứng tươi sẽ chìm xuống đáy, trong khi trứng cũ (không còn tươi) sẽ đứng thẳng hoặc nổi lên do túi khí bên trong đã giãn nở.
Thử nghiệm lắc
Đưa quả trứng lên gần tai và lắc nhẹ. Nếu không nghe thấy bất kỳ âm thanh nào, chứng tỏ quả trứng đó còn khá tươi. Ngược lại, nếu nghe thấy tiếng chuyển động rõ ràng bên trong, quả trứng đó đã để lâu.
Quan sát bằng mắt thường
Đập trứng ra bát để quan sát. Trứng tươi sẽ có phần lòng trắng đậm đặc và hơi đục. Trong khi đó, trứng không còn tươi sẽ có phần lòng trắng mỏng và lỏng hơn.
Ngửi mùi
Sau khi đập trứng, hãy chú ý xem có mùi lạ hay không. Trứng biến chất sẽ tỏa ra mùi thối rất rõ ràng (mùi lưu huỳnh). Ngoài ra, bạn cũng nên kiểm tra xem vỏ trứng có các vết nứt nhỏ hoặc dấu hiệu nấm mốc hay không.
