Là một loại cá nhỏ nhiều dầu, thường được dùng làm món khai vị, đồ ăn nhẹ hoặc món ngon. Cá mòi rất bổ dưỡng, đặc biệt là khi ăn cả con.
Loại cá này được nhiều người yêu thích vì vị béo. Vòng đời ngắn nên cá ít tích tụ kim loại nặng, đặc biệt là thủy ngân nên được coi như sạch nhất. Đây là yếu tố quan trọng giúp cá mòi trở thành thực phẩm an toàn cho phụ nữ mang thai, trẻ em và những người cần kiểm soát chặt chẽ chất lượng dinh dưỡng.
Tuy nhiên, không phải ai cũng ưa chuộng mùi vị đặc trưng của cá mòi, nhưng loại cá nhỏ này đang được xem là một “siêu thực phẩm” nhờ giá trị dinh dưỡng vượt trội. Với hàm lượng omega-3, calci, vitamin D, selen và các khoáng chất quan trọng khác, việc bổ sung cá mòi vào chế độ ăn có thể mang lại nhiều lợi ích đáng kể cho tim mạch và não bộ. Không chỉ phổ biến, dễ chế biến và giá thành hợp lý, cá mòi còn được nhiều chuyên gia dinh dưỡng khuyến khích bổ sung vào thực đơn hằng tuần.
Ngoài omega-3, cá mòi còn là nguồn cung cấp protein chất lượng cao, tăng cảm giác no và hỗ trợ duy trì khối cơ. Trong 100g cá mòi có thể chứa tới gần 25g protein nhưng lượng calo không quá cao, phù hợp với người muốn kiểm soát cân nặng.
Nhiều nghiên cứu cho thấy việc ăn cá giàu omega-3 thường xuyên giảm đáng kể nguy cơ mắc các bệnh tim mạch, nguyên nhân gây tử vong hàng đầu hiện nay.
Loại cá nhỏ này cũng giàu vitamin B12, selen, canxi và sắt. Vitamin B12 đóng vai trò quan trọng với hệ thần kinh và quá trình tạo máu trong khi canxi giúp duy trì xương chắc khỏe. Đặc biệt, cá mòi thường được ăn cả xương nên lượng canxi hấp thu khá dồi dào.
Người trưởng thành nên ăn khoảng 1-2 khẩu phần cá mòi mỗi tuần để bổ sung lượng omega-3 cần thiết cho cơ thể. Khi ăn, bạn nên ăn cả xương để tận dụng nguồn canxi tự nhiên, tốt cho hệ xương khớp.
Cá mòi còn chứa nhiều magne và kali – hai khoáng chất quan trọng trong việc điều hòa huyết áp. Theo chuyên gia Routhenstein làm việc tại nền tảng tư vấn dinh dưỡng trực tuyến Entirely Nourished (Mỹ) cho biết: Nhiều nghiên cứu cho thấy, người có mức tiêu thụ magne cao có nguy cơ đột quỵ thấp hơn 11–12% so với người tiêu thụ ít nhất. Một nghiên cứu khác cũng chỉ ra, bổ sung kali có thể giúp hạ huyết áp và giảm tác động tiêu cực của chế độ ăn giàu muối ên hệ tim mạch.
Cung cấp chất chống oxy hóa: Cá mòi rất giàu selen, một nguyên tố vi lượng có vai trò như chất chống oxy hóa mạnh, giúp bảo vệ tim mạch bằng cách trung hòa các gốc tự do gây tổn thương tế bào và gây viêm. Một số nghiên cứu cho thấy, nồng độ selen thấp có liên quan đến các vấn đề về tim mạch, đặc biệt khi chế độ ăn bổ sung ít vi chất này.
Cá mòi có thể chế biến theo nhiều cách như nướng, kho, sốt cà chua hoặc đóng hộp. Tuy nhiên, người tiêu dùng nên lưu ý vì cá mòi đóng hộp thường chứa lượng natri khá cao. Việc ăn quá nhiều có thể không tốt cho người bị tăng huyết áp hoặc bệnh tim mạch. Khi mua, nên chọn cá tươi, chế biến bằng kho nhạt, hấp để giữ dinh dưỡng của cá.
Người bị sỏi thận hoặc suy thận: Tương tự như bệnh gout, hệ bài tiết của người có chức năng thận yếu sẽ không thể lọc và đào thải hết lượng acid uric dư thừa sinh ra từ cá mòi. Điều này làm tăng nguy cơ hình thành sỏi thận hoặc ảnh hưởng tới chức năng của thận.
Người bị tăng huyết áp (cần cẩn trọng với cá mòi đóng hộp): Cá mòi tươi rất tốt cho người tăng huyết áp. Tuy nhiên, cá mòi đóng hộp lại thường chứa một lượng lớn natri (muối) nhằm mục đích bảo quản. Lượng muối này gây tích nước trong cơ thể, tạo áp lực lớn lên thành mạch và làm tăng huyết áp.
Người có cơ địa dị ứng hải sản: Cá mòi chứa các chất gây dị ứng bền nhiệt như parvalbumin và tropomyosin, duy trì đặc tính gây dị ứng của chúng ngay cả sau quá trình đóng hộp. Hơn 50% người dị ứng với cá gặp phản ứng dị ứng với cá mòi đóng hộp, điều này chứng tỏ rằng các sản phẩm đóng hộp không an toàn cho tất cả bệnh nhân dị ứng. Khả năng gây dị ứng khác nhau tùy từng cá nhân và không thể giả định khả năng dung nạp với cá mòi đóng hộp.
Người mắc bệnh gout: Những người bị bệnh gout cũng nên hạn chế ăn cá mòi do hàm lượng purin cao trong loại cá này. Purin chuyển hóa thành acid uric, có thể làm trầm trọng thêm các triệu chứng bệnh gout hoặc gây ra các cơn gout cấp ở những người dễ mắc bệnh. Thường xuyên ăn cá mòi cũng có thể làm tăng nồng độ acid uric, do đó cần phải ăn uống điều độ hoặc tham khảo ý kiến của chuyên gia y tế.
Ngày 10/5, Bệnh viện Đà Nẵng cho biết các bác sĩ khoa Tai Mũi Họng vừa phối hợp cùng khoa Phẫu thuật Gây mê hồi sức nội soi cấp cứu thành công cho một nam bệnh nhân 46 tuổi, trú xã Hiệp Đức (Quảng Nam cũ) bị lưỡi câu mắc sâu trong thực quản.
Theo người bệnh, trong bữa ăn có sử dụng cá câu do người quen gửi từ Quảng Ngãi ra. Do không phát hiện trong cá còn mắc lưỡi câu nên dị vật đã theo thức ăn đi vào họng và cắm sâu trong thực quản.
Khi nhập viện, phần dây cước của lưỡi câu vẫn còn lòi ra ngoài miệng. Kết quả chụp X-quang và CT Scan cho thấy dị vật nằm ngang ở thực quản, vị trí rất nguy hiểm do nằm gần các mạch máu lớn, có nguy cơ đe dọa tính mạng nếu xử trí chậm.
Sau 45 phút tiến hành nội soi cấp cứu, các bác sĩ gỡ và lấy thành công lưỡi câu ra ngoài an toàn. Hiện sức khỏe bệnh nhân ổn định và dự kiến xuất viện trong vài ngày tới.
Bác sĩ Hồ Xuân Trung, Phó Trưởng khoa Tai Mũi Họng, Bệnh viện Đà Nẵng, khuyến cáo khi chế biến cá do ngư dân câu trực tiếp, cần kiểm tra kỹ khoang miệng, mang và ruột cá để tránh sót lưỡi câu.
Không được chủ quan với các loại cá còn nguyên ruột hoặc cá chế biến sơ sài. Nếu sau ăn xuất hiện đau họng, nuốt vướng, nuốt đau, chảy nước dãi hoặc nghi ngờ nuốt dị vật, cần đến cơ sở Y tế ngay.
Tuyệt đối không tự ý móc họng, kéo dị vật ra hoặc cố nuốt thêm thức ăn để đẩy dị vật xuống, vì có thể khiến dị vật đâm sâu hơn, gây thủng thực quản hoặc tổn thương mạch máu nguy hiểm.
Nằm giữa trung tâm tài chính Mumbai, Dharavi hình thành từ thế kỷ 19, là nơi cư trú của gần 1,2 triệu người trên diện tích chỉ 2,39 km2. Mật độ dân số dày đặc biến nơi đây thành khu ổ chuột lớn nhất châu Á.
Dharavi không chỉ có những túp lều tạm bợ. Nơi đây sở hữu hơn 20.000 cơ sở sản xuất siêu nhỏ, vận hành như một "thành phố trong thành phố". Ngân hàng Thế giới và Chương trình Định cư Con người Liên Hợp Quốc (UN-Habitat) ước tính tổng sản lượng hàng năm của Dharavi đạt 1 đến 1,5 tỷ USD.
Xương sống kinh tế từ rác và da thuộc
Ẩn sau những con hẻm ngoằn ngoèo, xe cứu hỏa hay xe cứu thương không thể tiếp cận, là một hệ sinh thái sản xuất khổng lồ.
Ngành đồ da là xương sống của nền kinh tế Dharavi. Hơn 5.000 cơ sở nhỏ lẻ tại đây sản xuất mọi thứ, từ túi xách đến yên ngựa. Dọc tuyến đường Koliwada, chợ đồ da dài 500 m tạo ra doanh thu khoảng 30 triệu USD mỗi năm. Hàng hóa từ đây liên tục được xuất sang châu Âu và Mỹ.
Raju Bhoite, chủ một xưởng sản xuất, cho biết doanh thu mục tiêu của ông khoảng 240 USD mỗi ngày và mức này đạt được khá dễ dàng.
Sunil Sonawane, chủ cơ sở Suaso Handcrafted Leather, cho rằng nếu có hỗ trợ máy móc và bảo hộ sở hữu trí tuệ, xưởng của ông có thể làm ra sản phẩm ngang Gucci hay Prada. "Công việc liên quan đến hóa chất và thuộc da rất bẩn thỉu, nhưng với cư dân, da thuộc chính là vàng", ông nói.
Bên cạnh da thuộc, tái chế phế liệu là ngành thu hút đông lao động nhất với 250.000 người. Lực lượng này đảm nhận phân loại, nghiền và tái chế 80% rác thải rắn của toàn thành phố Mumbai. Vakil Aalam, một công nhân nhặt rác, kể: "Chúng tôi sàng lọc kim loại, giấy và rác điện tử bằng tay. Việc lẫn rác thải y tế khiến công việc trở nên nguy hiểm". Thu nhập của những người như Aalam dao động 12 đến 48 USD mỗi ngày.
Ngoài rác thải, quần áo cũ cũng được thu gom và giặt sạch để bán lại. Khoảng 50 xưởng tại đây chuyên thu mua quần jean cũ để cắt may thành túi xách. Hanumanta, một thợ sửa ống nước sống tại đây nhiều năm, nói tóm tắt về khu vực mình sống: "Nơi này là cống rãnh, nhưng được làm bằng vàng".
Sự đối lập và tương lai bấp bênh
Bức tranh kinh tế của Dharavi tồn tại một nghịch lý lớn. Những doanh nghiệp tỷ USD này nằm ngay cạnh khu phức hợp cao cấp Bandra-Kurla. Bên ngoài khu ổ chuột, giá thuê văn phòng thương mại rộng 160 m2 có thể chạm mức 6.000 USD mỗi tháng. Trong khi đó, người nhập cư chọn Dharavi làm điểm dừng chân vì thủ tục thuê nhà đơn giản. Họ trả 36 đến 84 USD mỗi tháng cho một căn phòng dưới 10 m2, chấp nhận việc thiếu nước sạch và hệ thống thoát nước.
Môi trường làm việc tạm bợ khiến họ phải đánh đổi sức khỏe. Tại khu Kumbharwada - trung tâm gốm sứ với hơn 1.000 lò nung, doanh thu đạt 120 triệu USD mỗi năm nhưng đi kèm là khói độc mù mịt. Guddu Kalbate, cư dân tại đây, cho biết tỷ lệ người mắc ung thư trong khu vực tăng lên sau mỗi năm.
Hiện tại, siêu dự án tái thiết Dharavi trị giá hơn 2 tỷ USD do tập đoàn Adani điều hành đã được kích hoạt. Theo kế hoạch, các cấu trúc tạm bợ sẽ bị san phẳng để nhường chỗ cho cao ốc và trung tâm thương mại.
Nhiều cư dân lo ngại họ không đáp ứng đủ giấy tờ để được cấp nhà tái định cư. Dù vậy, những người lao động như Vakil Aalam cho biết hệ sinh thái kinh tế tại đây đã bám rễ quá sâu vào sự vận hành của Mumbai, khiến bản chất cốt lõi của Dharavi rất khó bị xóa bỏ hoàn toàn.
Trong vụ nghi vấn thịt lợn bệnh được nhập vào Trường Mầm non Hòa Bình ở xã Văn Lăng, Thái Nguyên, nhiều phụ huynh có con theo học tại trường đã tự bỏ tiền ra đi xét nghiệm mẫu thịt lợn. Kết quả cho thấy 2/6 mẫu phát hiện virus dịch tả lợn châu Phi và vi khuẩn E.coli.
Tuy nhiên, kết quả này không được xem là hợp lệ bởi không có dấu xác nhận của nhà trường.
Trong khi đó, mẫu xét nghiệm do nhà trường lấy cùng ngày 25/3 vẫn chưa có kết quả, việc lấy mẫu lần 2 không thành do phụ huynh nhận thấy tem niêm phong nồi thịt đã bị rách, không đảm bảo tính khách quan.
Liên quan đến nội dung này, nhiều ý kiến băn khoăn đặt câu hỏi, phụ huynh cần làm gì nếu nghi vấn thực phẩm, thịt… ở trường học có vấn đề. Nếu mang đi thử nghiệm, phải tiến hành như thế nào để kết quả được công nhận là hợp lệ, có giá trị pháp lý nếu phát hiện sai phạm?
Liên quan đến nội dung này, trao đổi với phóng viên Dân trí, luật sư Đặng Văn Cường cho rằng, việc phụ huynh tự lấy mẫu đi xét nghiệm cho thấy niềm tin của phụ huynh với nhà trường bị giảm sút.
Theo luật sư, nhìn nhận dưới góc độ pháp lý, cơ quan giám định sẽ chịu trách nhiệm về kết quả xét nghiệm. Tuy nhiên kết quả giám định cũng phụ thuộc vào việc lấy mẫu, chất lượng mẫu, quy trình bảo quản và độ chính xác của máy móc thiết bị sử dụng.
“Bởi vậy khi ai đó nghi ngờ trên thị trường hoặc trong thức ăn của cơ quan, trường học, đơn vị… có thực phẩm bẩn, đặc biệt là các loại thực phẩm có khả năng bị nhiễm dịch bệnh nên lưu giữ các chứng cứ, trình báo sự việc với cơ quan chức năng để sau đó xử lý hoặc mang đi kiểm định theo đúng quy trình”, luật sư Đặng Văn Cường nói.
Việc phụ huynh góp tiền đem mẫu đi xét nghiệm chỉ là cơ sở ban đầu để cung cấp kết quả, làm căn cứ cho cơ quan chức năng vào cuộc làm rõ xử lý.
Kết quả xét nghiệm đó có được thừa nhận hay không sẽ phụ thuộc vào nhiều yếu tố, trong đó liên quan đến quy trình lấy mẫu, bảo quản mẫu, quy trình xét nghiệm, thẩm quyền của cơ quan tiến hành xét nghiệm.
Trong trường hợp việc lấy mẫu là đúng quy định, kết quả xét nghiệm phản ánh đúng chất lượng thực phẩm thì rõ ràng vấn đề trách nhiệm pháp lý sẽ được đặt ra. Kết quả của phụ huynh cũng có thể là chứng cứ tố cáo hành vi vi phạm quy định về an toàn thực phẩm.
Sau khi xác minh, nếu thấy thực phẩm không đảm bảo an toàn do lỗi từ phía nhà trường thì nhà trường phải chịu trách nhiệm trước pháp luật.
Trong trường hợp thực phẩm không đảm bảo an toàn, nhưng được dàn dựng tinh vi, che đậy bởi giấy tờ thủ tục đầy đủ thì có thể nhà trường cũng sẽ là nạn nhân.
Cũng theo luật sư Đặng Văn Cường, thông tin về kết quả mẫu xét nghiệm của phụ huynh Trường Mầm non Hòa Bình ở xã Văn Lang được lan truyền rộng rãi trong thời điểm cơ quan điều tra đang khởi tố nhiều đối tượng về tội vi phạm quy định về an toàn thực phẩm khi phát hiện ra số lượng thịt lợn rất lớn nhiễm dịch tả Châu Phi.
Trong khi chưa có kết luận chính thức từ phía cơ quan chức năng, việc chia sẻ, đăng tải thông tin về mức độ an toàn thực phẩm của cơ sở giáo dục này cần phải thận trọng.
Vị luật sư cũng nhấn mạnh, việc phụ huynh lo lắng cho sức khỏe của con em là chính đáng. Trong vụ việc này các phụ huynh hãy bình tĩnh phối hợp với nhà trường và cơ quan chức năng để làm sáng tỏ bản chất sự việc.
Trước đó, Dân trí đã thông tin, hàng trăm phụ huynh Trường Mầm non Hòa Bình (xã Văn Lăng) bất an khi phát hiện nghi vấn thịt lợn nhà trường sử dụng nấu cho trẻ ăn nhiễm virus dịch tả lợn châu Phi và vi khuẩn E.coli.
Sự việc xảy ra vào ngày 25/3, khi nhà trường nhờ phụ huynh đem thịt ra ngoài xay do trường bị mất điện. Khi thấy phần mỡ của miếng thịt có màu vàng bất thường, một vị phụ huynh đã phản ánh đến ban giám hiệu nhà trường.
Cũng trong ngày, nhiều vị phụ huynh khác nắm được thông tin đã lập tức đến trường bày tỏ sự lo ngại về chất lượng của lô thịt này. Nhà trường sau đó đã dừng chế biến số thịt, đồng thời cùng xã lấy mẫu để gửi đi kiểm định. Theo đại diện UBND xã, kết quả kiểm định dự kiến sẽ có vào ngày 4/4.
