Tôi rất đồng cảm với những chia sẻ của tác giả bài viết “Tôi làm ngân hàng lương 20 triệu nhưng 8 giờ tối mới được về nhà”. Trước đây, tôi cũng từng nghĩ nghề ngân hàng là một công việc đáng mơ ước: môi trường văn phòng sạch sẽ, quần là áo lượt, thu nhập cao. Nhưng từ khi lấy vợ – một người làm ngân hàng nhiều năm, tôi mới hiểu phía sau vẻ ngoài đó là một công việc áp lực và bào mòn hơn rất nhiều người tưởng.
Vợ tôi hiếm khi về nhà trước 20h. Có những hôm bố con tôi đã lên giường đi ngủ vợ mới bước chân vào nhà, người mệt rã rời nhưng điện thoại vẫn liên tục có tin nhắn công việc. Công việc của vợ tôi gần như không có ranh giới rõ ràng giữa giờ làm và giờ nghỉ. Một ngày làm việc của vợ tôi là hàng loạt chỉ tiêu doanh số, huy động tiền gửi, mở thẻ, bán bảo hiểm, chăm sóc khách hàng, gọi điện tư vấn… lúc nào cũng đi làm với tâm trạng căng thẳng kéo dài chỉ vì chưa đạt KPI.
Làm nghề này, sai một con số nhỏ cũng có thể phải ở lại kiểm tra đến tối muộn. Có hôm gần 22h vợ tôi mới xong việc vì phải rà soát lại chứng từ. Những ngày cuối tháng, cuối quý gần như cả phòng đều ở lại làm thêm. Có những hôm vợ tôi vừa ăn cơm vừa trả lời tin nhắn của sếp nên cả tiếng đồng hồ vẫn chưa xong bữa cơm. Cuối tuần đi chơi cùng gia đình mà điện thoại của vợ vẫn reo liên tục là chuyện bình thường.
>> Tôi sai lầm khi làm việc cật lực thời trẻ để nghỉ hưu sớm
Thành ra trong nhà, tôi gần như quán xuyến toàn bộ việc gia đình thay vợ. Từ đưa đón con, dạy con học, họp phụ huynh, đi chợ, nấu cơm, giặt giũ đến dọn dẹp nhà cửa… phần lớn đều do tôi tự sắp xếp. Có những hôm vợ về tới nhà lúc con đã ngủ, tự lấy cơm tôi phần sẵn trong bếp. Sống cùng người làm ngân hàng lâu năm, tôi hiểu nếu mình không san sẻ thì vợ khó mà trụ nổi với guồng công việc hiện tại.
Áp lực của nghề này không chỉ lấy đi thời gian mà còn bào mòn sức lực và tinh thần rất nhanh. Nhiều hôm nhìn vợ vừa về đến nhà đã ngồi lặng đi vì quá mệt, tôi thấy rất thương. Tôi từng chứng kiến nhiều người làm ngân hàng bỏ nghề sau vài năm vì không chịu nổi áp lực. Có người mất ngủ kéo dài, có người kiệt sức tinh thần, có người thu nhập không tệ nhưng cuộc sống lúc nào cũng chỉ xoay quanh KPI và công việc.
Từ bên ngoài nhìn vào, nghề ngân hàng có thể hào nhoáng, lương cao. Nhưng phải sống đủ gần những người làm nghề này, bạn mới nhận ra công việc này dễ khiến con người ta mệt mỏi và hao kiệt cảm xúc đến mức nào nếu không thật sự đủ sức bền.
Vụ việc giáo viên phạt 5 học sinh bằng cách bắt tự dùng kim tiêm chích vào tay gây phẫn nộ dư luận.
Nhân sự vụ này, tôi muốn bàn đôi chút về vấn đề âm thầm tồn tại từ lâu là: Làm thế nào khi giáo viên biến lớp học thành nơi trút giận, xả stress, nhưng lại gắn cho nó cái mác "nghiêm khắc".
Nhiều người vẫn nghĩ chỉ khi có hành vi gây tổn thương thân thể mới là "bạo lực học đường". Thực tế, những tổn thương tinh thần kéo dài còn nguy hiểm hơn vì âm thầm và khó nhận diện.
Tôi từng là học sinh trong một môi trường như vậy. Năm lớp 6, tôi học lớp chuyên Toán. Cô giáo chủ nhiệm, vì những vấn đề cá nhân, thường xuyên trút cảm xúc lên học sinh. Lớp có 25 bạn, chia thành 3 tổ, mỗi tổ phải chọn ra một người "có nhiều lỗi nhất" để viết kiểm điểm.
Việc này tưởng như rèn kỷ luật nhưng thực chất tạo áp lực và chia rẽ. Khi không có lỗi rõ ràng, các bạn buộc phải "tạo lỗi" cho nhau. Tôi đã phải viết tới 22 bản kiểm điểm trong một năm học.
Áp lực lặp lại khiến học sinh luôn căng thẳng, mất niềm tin và sợ hãi. Tôi từng nghĩ đến việc bỏ học. Cho đến giờ tôi vẫn ghét cô giáo và 7 bạn cùng tổ của mình thời đó.
Hậu quả không dừng lại ở đó. Có hai bạn khác trong lớp tôi bị ảnh hưởng nghiêm trọng vì viết quá nhiều bản kiểm điểm: Một bạn rơi vào rối loạn tâm lý sau này lớn lên không bình thường được, một bạn học lực sa sút rồi bỏ học. Khi ấy, không có chế tài nào xử lý cô giáo đó.
30 năm trôi qua, tôi tưởng những điều đó đã là quá khứ. Nhưng khi theo dõi con, cháu mình đi học, tôi nhận ra vẫn có những giáo viên như vậy.
Thầy dạy môn toán lớp 9 của con trai tôi không hiệu quả nhưng thường xuyên chửi mắng học sinh, đồng thời gây áp lực để các cháu phải đến nhà học thêm. Điều đáng nói là dù học thêm vẫn không tiến bộ. May mắn là sau khi có quy định không cho giáo viên dạy thêm học sinh của mình, con tôi chuyển sang học thêm một thầy khác và khả năng Toán được cải thiện rõ rệt.
Câu chuyện đó cho thấy một thực tế khi giáo viên thiếu kiểm soát cảm xúc hoặc năng lực không đáp ứng, lớp học rất dễ trở thành nơi trút áp lực cá nhân. Và điều này thường được che đậy dưới danh nghĩa "kỷ luật" hay "nghiêm khắc".
Cần khẳng định rằng giáo dục luôn cần kỷ luật. Nhưng kỷ luật phải nhằm giúp học sinh tiến bộ, chứ không phải để người lớn giải tỏa cảm xúc. Một hình thức kỷ luật đúng sẽ có giới hạn, có mục tiêu rõ ràng và không gây tổn thương tinh thần kéo dài.
Vấn đề là những hành vi trút giận thường khó phát hiện sớm. Khi hậu quả xảy ra - học sinh sợ học, rối loạn tâm lý, hoặc sa sút thì đã quá muộn.
Vì vậy, tôi nghĩ rằng ngành giáo dục cần chuyển từ "xử lý sau sự việc" sang "phòng ngừa từ sớm". Theo tôi, hiệu trưởng các trường phổ thông cần nghiêm túc kiểm tra, đánh giá để phát hiện những giáo viên có dấu hiệu tâm lý thiếu ổn định hoặc hành vi sư phạm lệch chuẩn, từ đó có biện pháp điều chỉnh kịp thời.
Đồng thời, ngành Giáo dục cần coi trạng thái tâm lý của giáo viên là một tiêu chuẩn quan trọng trong chất lượng dạy học. Một người thầy khi bước vào lớp với tâm thế căng thẳng, bức xúc sẽ khó có thể truyền đạt kiến thức hiệu quả, thậm chí còn gây tổn hại cho học sinh.
Lớp học phải là nơi an toàn, nơi học sinh được học hỏi và phát triển, không phải nơi các em phải lo sợ mình sẽ trở thành mục tiêu của những cơn giận dữ.
Trong ký ức của mỗi người, những giáo viên yêu thương học sinh luôn được nhớ đến với sự kính trọng. Ngược lại, những người từng trút giận lên học trò thường để lại một vết đen khó xóa.
Tối 15/4, bà Nguyễn Thị Mỹ Hạnh, Hiệu trưởng trường Tiểu học Lương Thế Vinh, phường Bến Cát, cho biết sự việc xảy ra cách đây hai ngày, ở lớp 3.6.
Theo bà Hạnh, 5 học sinh nói chuyện riêng, nghịch ngợm trong lớp bị cô chủ nhiệm phạt bằng cách để các em tự dùng kim tiêm chích vào tay. Số kim tiêm này cô giáo mua cho con trai bị ốm nhưng chưa dùng. Giáo viên bị đình chỉ dạy từ ngày hôm nay.
"Cô giáo mới vào nghề được 3 năm. Tôi điếng người, không hiểu vì sao cô có suy nghĩ lệch lạc, hành vi sai trái như vậy", hiệu trưởng nói.
Bát mắm tôm ấy (miền Nam gọi là chén) nhỏ hơn bát ăn cơm, mắm tôm cũng chỉ được phần nửa, nhưng quả là thơm ngon.
Ăn bún đậu đương nhiên phải có mắm tôm.Bà chủ quán pha rất chuẩn, thêm ớt xắt, quất (chanh) vào đánh bông lên vừa đẹp vừa thơm. Tôi thấy thật tiếc cho những ai không ăn được mắm tôm và phải dùng nước mắm. Như vậy thì còn gì là món bún đậu nữa.
Nhưng bạn tôi, vì bát mắm tôm quá thơm ngon, nên chấm kiểu nhúng rất mạnh tay. Vì thế mới hết hơn nửa đĩa bún bạn đã đánh bay luôn chén mắm. Bạn gọi thêm bát nữa. Nhưng ăn hết đĩa bún đậu thì vẫn còn hai phần ba chén mắm tôm, nên bạn lại gọi thêm đĩa bún không và rau thơm, rồi chén hết ngon lành.
Tôi nửa đùa nửa thật: "Ăn mặn kinh hồn, rất có hại cho sức khỏe". Bạn cười: "Biết thế, nhưng không cưỡng lại được. Thôi thì lâu lâu một lần".
Nhưng tôi rất ngạc nhiên khi rất nhiều người giãy nảy lên, thậm chí bình luận rất tiêu cực, khi gặp ai đó khuyên ngăn rằng không nên ăn mặn, rằng các món bún, phở của người Việt đã mặn rồi nhưng nhiều người vẫn cho thêm nước mắm, rằng bữa ăn sao nhúng ngập nước chấm... Họ cho rằng ăn uống là sở thích riêng của mỗi người, đừng ai dạy bảo ai...
Nhưng bạn ơi, khoa học đã chứng minh rồi, ăn mặn (cũng như ăn ngọt hay ăn nhiều dầu mỡ) rất có hại cho sức khỏe. Ăn uống là sở thích riêng, nhưng sức khỏe của bạn không chỉ là của riêng bạn, mà ảnh hưởng đến vợ con, cả gia đình, người thân của bạn và cao hơn là hệ thống y tế quốc gia.
Sở thích cá nhân của bạn tôi không phải là ăn mặn, bạn có cuộc sống rất lành mạnh, thân hình rắn rỏi. Chỉ có mỗi vấn đề là mắm tôm. Cứ đi công tác nước ngoài nhiều ngày, nếu thiên hạ nhớ phở, cơm tấm, bún chả... thì bạn tôi cuồng si mắm tôm. Và về nước là phải ăn cho bằng được. Lâu lâu bạn mới buông thả một lần với mắm tôm.
Tôi thì quan niệm khác: Sức khỏe là đương nhiên, nhưng ăn uống cũng cần phải ngon. Mắm tôm dù ngon đến mấy cũng chỉ là một phần trong đĩa bún đậu. nếu chấm quá nhiều sẽ lấn át vị thơm ngon của đậu rán, chân giò, nem chua rán, chả cốm... nên tôi chỉ chấm rất ít. Hương vị món ăn phải tôn nhau lên, chứ không thể đè bẹp nhau bằng ngập tràn mắm tôm.
Tôi không ăn mặn đơn giản là vì mặn không ngon, bởi vị mặn lấn át hết hương vị của món ăn, thậm chí che giấu khuyết điểm của thực phẩm ôi thiu, không được tươi sống. Đó là lý do ở quán cơm món thịt ba chỉ luộc bao giờ nguyên liệu cũng phải tươi mới hơn thịt heo quay hay kho tàu.
Ẩm thực cũng như cuộc sống thôi. Thật tuyệt vời là chúng ta vẫn có thể vừa ăn ngon vừa không gây hại cho sức khỏe.
Trong nhiều năm, các khu công nghiệp sản xuất gần trung tâm như Tân Bình, Tân Thuận đã đóng vai trò quan trọng đối với sự phát triển của TP HCM. Nhưng khi đô thị đã mở rộng và dân số tăng lên hàng chục triệu người, đã đến lúc cần nhìn lại vai trò của những khu đất công nghiệp này.
Tôi cho rằng Khu công nghiệp Tân Bình không nên tiếp tục phát triển theo mô hình sản xuất truyền thống, càng không nên biến thành một khu đô thị với hàng chục tòa chung cư cao tầng. Đây nên là nơi thí điểm cho một mô hình hoàn toàn mới: "Khu công nghiệp đời sống".
Nếu công nghiệp thế kỷ trước sản xuất hàng hóa, thì công nghiệp của đô thị hiện đại phải sản xuất ra chất lượng sống, trải nghiệm và giá trị dịch vụ.
Hiện nay, hàng triệu người dân ở khu Tây Bắc TP HCM gần như chỉ có lựa chọn đi siêu thị hoặc các khu vui chơi quy mô nhỏ. Muốn có trải nghiệm du lịch, nghỉ dưỡng hay giải trí đúng nghĩa, họ thường phải đi xa tới Vũng Tàu, Phan Thiết hay xa hơn nữa. Trong khi đó, khu Đông TP HCM ngày càng xuất hiện nhiều trung tâm thương mại, khu giải trí và các tổ hợp hiện đại hơn.
Sự chênh lệch này khiến khu Tây Bắc- nơi tập trung lượng dân cư và công nhân rất lớn - vẫn thiếu một trung tâm trải nghiệm đúng nghĩa cho người dân của mình.
KCN Tân Bình có đầy đủ điều kiện để thay đổi điều đó. Khu vực này nằm gần sân bay, gần Vành đai 2, có tuyến metro số 2 đi qua và đặc biệt tách biệt tương đối với các khu dân cư hiện hữu.
Điều này cho phép nơi đây có thể vận hành các hoạt động vui chơi giải trí, thương mại và du lịch gần như 24/24 mà ít gặp các giới hạn về tiếng ồn, an ninh hay áp lực lên khu dân cư xung quanh như khu vực quận 1 cũ.Với quỹ đất hơn trăm hecta, nơi đây hoàn toàn có thể trở thành một tổ hợp "du lịch tại chỗ" quy mô lớn cho chính người dân TP HCM. Thành phố có thể quy hoạch hồ nước mặn, bãi biển nhân tạo, hồ nước ngọt, công viên sinh thái, phố đi bộ, khu trình diễn ánh sáng, trung tâm thể thao, khu biểu diễn nghệ thuật, trung tâm mua sắm, khách sạn nghỉ dưỡng thấp tầng và các hoạt động kinh tế đêm. Biến nơi đây thành một "thành phố du lịch thu nhỏ".
Một mô hình như vậy sẽ tạo ra sức hút rất lớn với khách du lịch và cả người dân thành phố. Thay vì phải chen chúc về quận 1 hoặc rời TP HCM mỗi dịp cuối tuần, người dân khu Tây Bắc có thể nghỉ dưỡng, vui chơi, xem sự kiện hay tận hưởng không gian giải trí ngay trong nội đô.
Quan trọng hơn, hiệu quả kinh tế mà mô hình này tạo ra có thể lớn hơn rất nhiều so với việc duy trì sản xuất công nghiệp truyền thống hoặc chuyển đổi thành khu chung cư.
Một khu công nghiệp sản xuất chủ yếu tạo ra giá trị thông qua nhà xưởng và lao động gia công. Nhưng một "khu công nghiệp đời sống" có thể tạo ra giá trị từ du lịch, lưu trú, thương mại, sự kiện biểu diễn, tiêu dùng, kinh tế đêm.
Đồng thời, số lượng việc làm tạo ra cũng có thể lớn hơn rất nhiều, từ dịch vụ khách sạn, giải trí, bán lẻ, vận hành sự kiện, thể thao, chăm sóc khách hàng đến các ngành sáng tạo nội dung và truyền thông.
Đây cũng là hướng chuyển đổi phù hợp cho tương lai lao động đô thị. Khi sản xuất dần dịch chuyển về các tỉnh có quỹ đất lớn và logistics thuận lợi hơn, TP HCM cần chuyển mạnh sang các ngành dịch vụ giá trị cao thay vì tiếp tục duy trì các khu công nghiệp thâm dụng lao động ngay gần trung tâm.
Nếu không sớm định hướng quy hoạch, KCN Tân Bình rất dễ trở thành thêm một khu đô thị dày đặc chung cư cao tầng. Điều đó có thể mang lại nguồn thu trước mắt, nhưng về lâu dài chỉ làm tăng áp lực dân số và khiến thành phố ngột ngạt hơn.
Ngược lại, nếu được quy hoạch thành "khu công nghiệp đời sống", nơi đây có thể trở thành mô hình kiểu mẫu cho quá trình chuyển đổi các khu công nghiệp nằm gần trung tâm đô thị ở Việt Nam trong tương lai.
TP HCM không chỉ cần thêm nhà ở. Thành phố cần thêm những nơi khiến người dân muốn ở lại, muốn trải nghiệm và muốn tận hưởng cuộc sống ngay trong chính đô thị của mình.
