Tại Diễn đàn chuyển đổi số Việt Nam – châu Á (DX Summit 2026) ngày 27/5, các chuyên gia cho rằng, nguồn điện có thể trở thành nút thắt lớn với tham vọng phát triển AI và trung tâm dữ liệu (data center – DC) của Việt Nam.
Theo ông Phùng Việt Thắng, Giám đốc Quốc gia Intel Việt Nam, khi nhắc đến AI, nhiều người thường quan tâm đến năng lực tính toán hay các hệ thống siêu máy tính, nhưng chưa chú ý đúng mức đến bài toán năng lượng phía sau. “Không thể xây nhà máy điện nhanh bằng xây các nhà máy AI”, ông nói.
Thực tế này không chỉ ở Việt Nam, mà cả trên bình diện thế giới. Ông cho biết, với các trung tâm tính toán lớn, nhiều doanh nghiệp phải gấp rút xây dựng hệ thống điện mặt trời để bổ sung nguồn năng lượng cho AI Data Center, bởi tốc độ mở rộng hạ tầng AI hiện nhanh hơn đáng kể so với việc phát triển nguồn điện mới. Vì thế, năng lượng trở thành vấn đề quan trọng, cần được quan tâm lâu dài.
Nhận định này được nhiều chuyên gia tại diễn đàn đồng tình, trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh phát triển hạ tầng AI và trung tâm dữ liệu.
Theo báo cáo tháng 5/2026 của Bộ Khoa học và Công nghệ, cả nước hiện có 42 trung tâm dữ liệu với tổng công suất thiết kế khoảng 372,75 MW, tăng hơn gấp 4 lần so với năm 2021.
Tài liệu Phiên họp lần thứ năm của Ban chỉ đạo của Chính phủ về phát triển Khoa học, công nghệ, Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi số cũng chỉ ra rằng, Việt Nam đã hình thành hệ thống trung tâm dữ liệu và các cụm siêu máy tính AI, song vẫn tồn tại nhiều hạn chế như quy mô nhỏ, số lượng GPU hiệu năng cao còn ít, hạ tầng phân bố không đồng đều và thiếu nguồn điện ổn định công suất lớn.
Theo ông Nguyễn Tuấn Phong, Phó tổng giám đốc kỹ thuật VDI, thế giới và Việt Nam đang chứng kiến “mức độ đầu tư bùng nổ” cho AI. Tuy nhiên, AI Data Center khác hoàn toàn trung tâm dữ liệu truyền thống, đặc biệt ở mức tiêu thụ điện năng. Ông ví máy chủ thông thường như “một chiếc xe thông thường”, còn siêu máy tính AI giống “xe đua tốc độ cao”.
Ông Phong cho biết, mức tiêu thụ điện của các hệ thống AI hiệu năng cao có thể lớn gấp 10-15 lần máy chủ thông thường. Do đó, khi xây dựng AI Data Center, ngay từ khâu thiết kế đã phải tính toán kỹ về vấn đề khả năng đáp ứng nguồn điện, hệ thống làm mát.
Giải bài toán năng lượng
Ở góc độ hạ tầng năng lượng, TS Nguyễn Mạnh Cường, đại diện Phòng phát triển hệ thống điện, Viện Năng lượng, Bộ Công Thương, cho rằng nhu cầu điện cho AI và trung tâm dữ liệu tại Việt Nam sẽ còn tăng mạnh trong thời gian tới. “Tỷ lệ điện năng tiêu thụ của trung tâm dữ liệu chiếm ít nhất khoảng 0,5% tổng điện tiêu thụ quốc gia”, ông nói. Dẫn ví dụ tại Mỹ, ông cho biết tỷ lệ này hiện khoảng 2-6% tổng điện năng quốc gia. Điều đó cho thấy dư địa phát triển trung tâm dữ liệu tại Việt Nam còn lớn, đồng nghĩa áp lực lên hạ tầng điện cũng sẽ gia tăng.
Theo TS Cường, tổng công suất hệ thống điện Việt Nam năm 2025 đạt khoảng 92 GW, nhưng nguồn điện nền chỉ khoảng 68 GW, tương đương 74%. Phần còn lại là năng lượng tái tạo như điện gió, điện mặt trời, với khoảng 24 GW, chiếm 26%. Ông cảnh báo nếu không cải thiện đầu tư nguồn điện, đặc biệt là điện nền, nguy cơ thiếu có thể sẽ xảy ra năm 2027.
Vị chuyên gia này cũng nhận định, nguy cơ thiếu điện nền hiện rõ hơn tại khu vực phía Bắc. Theo ông, các trung tâm dữ liệu của Việt Nam trong tương lai nên ưu tiên đặt tại miền Trung hoặc miền Nam, nơi có tiềm năng về năng lượng tái tạo cao hơn.
Bài toán điện cho các trung tâm dữ liệu không chỉ nằm ở nguồn phát, mà còn ở khả năng truyền tải. Theo TS Cường, hiện các đường dây và trạm biến áp của Việt Nam mang tải ở mức cao, khoảng 70-75%. Trong khi đó, ở các nước phát triển, ví dụ tại Đức, tỷ lệ mang tải của đường dây chỉ dưới 50%.
Theo TS Cường, doanh nghiệp đầu tư trung tâm dữ liệu tại Việt Nam có ba lựa chọn về nguồn điện. Đầu tiên là mua điện trực tiếp từ điện lực với yêu cầu công suất lớn và có nhiều nguồn cấp để đảm bảo an toàn. Tuy nhiên, giá điện giờ cao điểm “không hề rẻ”, có lúc lên tới khoảng 5.000 đồng mỗi kWh.
Phương án thứ hai là tự xây dựng nhà máy điện riêng như điện mặt trời, điện gió hoặc thủy điện để cấp cho trung tâm dữ liệu, sau đó mua thêm điện từ EVN nếu thiếu hụt.
Lựa chọn thứ ba là mua điện từ các dự án năng lượng ở nơi khác và sử dụng lưới điện quốc gia để truyền tải về trung tâm dữ liệu. Với phương án này, doanh nghiệp sẽ trả thêm chi phí dịch vụ hệ thống điện cho nhà nước. “Về mặt thể chế không thiếu, chủ yếu là bài toán kinh tế của doanh nghiệp”, ông nói.
Theo các chuyên gia, khi AI Data Center ngày càng tiêu thụ nhiều điện năng hơn, bài toán của Việt Nam không còn chỉ là đầu tư GPU hay siêu máy tính, mà còn là khả năng đảm bảo nguồn điện ổn định cho hạ tầng AI trong dài hạn.
Trong tháng 3, AI được đề cập là nguyên nhân hàng đầu cho việc sa thải nhân sự ở Mỹ, khi chiếm 1/4 trong hơn 60.000 trường hợp cắt giảm đã công bố. Còn trên toàn cầu, theo khảo sát của Đại học Duke và Cục Dự trữ Liên bang Mỹ với 750 giám đốc tài chính, số vụ sa thải được gán cho AI năm 2026 dự báo cao gấp 9 lần so với 2025.
Việc tăng cường AI được kỳ vọng giúp doanh nghiệp cải thiện hiệu quả hoạt động, tiết kiệm thời gian và tinh gọn cấu trúc, nhưng không đồng nghĩa với tiết kiệm chi phí.
Cuối tháng 4, người dùng Iusuallydrop chia sẻ trên mạng xã hội Reddit rằng AI ngày càng đắt đỏ, khiến công ty của anh phải điều chỉnh kế hoạch tuyển dụng. "Chúng tôi vừa hủy 5 gói đăng ký AI và tuyển hai lập trình viên tầm trung thay thế", người này viết.
Công ty anh kiểm tra hai lập trình viên bằng câu hỏi nổi tiếng: "Tôi cần rửa xe. Cửa hàng cách đây 100 m, nên đi bộ hay lái xe?". Theo logic thông thường, tài xế tất nhiên phải lái đến vì xe cần có mặt ở cửa hàng để được làm sạch. Tuy nhiên, nhiều mô hình AI trượt bài kiểm tra khi trả lời nên đi bộ và đưa ra hàng loạt lý do như tiết kiệm thời gian, tiết kiệm nhiên liệu, tốt cho sức khỏe và môi trường vì "khoảng cách có 100 m".
Theo Iusuallydrop, hai lập trình viên đơn giản chọn phương án lái xe, hoàn toàn không gặp "ảo giác" - hiện tượng AI tạo thông tin nghe có vẻ hợp lý nhưng thực chất không chính xác hoặc gây hiểu lầm.
"Nhân viên mới trả lời mọi câu hỏi mà không bật cảnh báo 'tăng 7,5 lần lượng token sử dụng'. Họ còn biết pha trò và khiến văn phòng vui hơn. Tỷ lệ hiệu năng trên chi phí thực sự rất tuyệt. Điểm trừ là chi phí 'điện toán cà phê' của họ hơi cao", anh nói vui.
Bài đăng thu hút sự quan tâm lớn trên Reddit với hàng nghìn lượt thích và bình luận về vấn đề AI cũng có thể bị "đuổi việc" vì đắt đỏ so với nhân viên.
Trước đó, nhiều lãnh đạo công nghệ chia sẻ, số tiền đầu tư cho AI rất lớn, khiến doanh nghiệp gặp khó khăn khi muốn vừa sử dụng công cụ mới, vừa muốn cân đối ngân sách.
Praveen Neppalli Naga, Giám đốc công nghệ tại Uber, tháng trước cho biết, việc tăng sử dụng công cụ lập trình AI, đặc biệt là Claude Code của Anthropic, khiến công ty tiêu hết ngân sách AI cho cả năm 2026 trong vài tháng. "Tôi phải lập kế hoạch lại từ đầu, vì khoản tôi nghĩ là đủ giờ đã cạn kiệt", ông nói, nhưng không tiết lộ con số cụ thể.
Chamath Palihapitiya, CEO startup phần mềm AI 8090, cũng cảnh báo về chi tiêu cho trí tuệ nhân tạo. "Chi phí tôi phải bỏ ra tăng gấp ba lần cứ mỗi ba tháng, trong khi doanh thu lại không tăng tương ứng", ông nói trong chương trình All-In Podcast hồi tháng 3.
Bryan Catanzaro, Phó chủ tịch phụ trách học sâu của Nvidia, nói trên Axios tháng 4: "Với nhóm của tôi, chi phí điện toán vượt xa chi phí cho nhân viên".
Một khảo sát do Viện Công nghệ Massachusetts (MIT) tiến hành đã củng cố cho nhận xét của Catanzaro. Cụ thể, nhóm nghiên cứu phân tích các yêu cầu kỹ thuật cần thiết của mô hình AI để thực hiện công việc ở mức tương đương con người và nhận thấy, tự động hóa bằng AI chỉ khả thi về mặt kinh tế trong 23% vị trí mà thị giác đóng vai trò then chốt. Trong 77% trường hợp còn lại, con người đảm nhận công việc sẽ đỡ tốn kém hơn.
Theo Futurism, một số công ty cũng gặp khó khăn sau khi sa thải nhân viên để tập trung cho trí tuệ nhân tạo. Sebastian Siemiatkowski, CEO công ty mua trước trả sau Klarna tại Thụy Điển, từng tuyên bố AI có thể "làm những gì con người làm được" vào năm 2024. Họ hợp tác với OpenAI phát triển trợ lý ảo, cắt giảm nhân sự và dùng AI đảm nhận công việc của 700 nhân viên chăm sóc khách hàng.
Tuy nhiên, ông thay đổi phần nào quan điểm khi khách hàng mất kiên nhẫn với các bot "mới vào nghề". Trong giai đoạn ứng dụng AI, khoản lỗ quý đầu tiên của Klarna tăng gấp đôi so với cùng kỳ năm trước. Tháng 5/2025, Siemiatkowski công bố kế hoạch tuyển thêm nhân viên cho hoạt động chăm sóc khách hàng.
Dù vậy, nhiều lãnh đạo công nghệ vẫn tin tưởng vào hiệu quả khi đầu tư cho AI. Đầu tháng 4, Amos Bar-Joseph, CEO startup Swan AI, đăng trên LinkedIn ảnh chụp màn hình hóa đơn của Anthropic với tổng số tiền 113.421,87 USD, cao gấp đôi so với hóa đơn tháng trước. Đáng chú ý, đây là chi phí AI dành cho 4 nhân viên, tức khoảng 28.000 USD một người mỗi tháng, vượt mức lương của nhiều người.
Bar-Joseph nói "chưa bao giờ tự hào về một hóa đơn nào hơn thế", và tuyên bố Swan AI luôn đầu tư nhiều tiền cho trí tuệ nhân tạo. "Tôi muốn làm rõ ý nghĩa thực sự: đây không phải hành động chống con người mà ngược lại, chúng tôi sẽ tuyển dụng khi đạt đến giới hạn về những gì AI có thể làm. Chúng tôi chưa đạt đến giới hạn đó, thậm chí còn cách rất xa", ông nói với Business Insider.
Dù phí sử dụng AI đắt đỏ, Keith Lee, giáo sư về AI và tài chính tại Trường Kinh doanh Gordon - Viện Trí tuệ nhân tạo Thụy Sĩ, dự đoán mọi chuyện có khả năng thay đổi trong tương lai, khi mức giá giảm mạnh.
Theo báo cáo tháng 3 của công ty phân tích Gartner, quá trình suy luận của mô hình ngôn ngữ lớn với một nghìn tỷ tham số ước tính giảm hơn 90% trong bốn năm tới. Hạ tầng AI, thiết kế mô hình và nguồn cung phần cứng dự kiến cũng cải thiện. Các công ty AI có thể thay đổi cách định giá công cụ, chuyển từ hình thức đăng ký cố định sang định giá theo mức sử dụng.
Tuy nhiên, tính khả thi kinh tế của AI trong tương lai còn phụ thuộc việc công nghệ này có chứng minh được giá trị hay không. Theo ông Lee, AI cần chứng minh độ tin cậy, giảm ảo giác, giảm nhu cầu cần con người giám sát, đồng thời tích hợp hiệu quả vào cấu trúc doanh nghiệp.
Ngày 12.5, tập đoàn Qualcomm Technologies Inc chính thức đưa vào hoạt động Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển (R&D) tại Hà Nội, đánh dấu bước tiến quan trọng trong chiến lược mở rộng mạng lưới nghiên cứu công nghệ cao của hãng, đồng thời củng cố vai trò của Việt Nam trong chuỗi cung ứng công nghệ toàn cầu.
Theo lộ trình của tập đoàn, cơ sở tại Hà Nội sẽ mở rộng phạm vi nghiên cứu sang các mảng công nghệ ô tô, internet vạn vật (IoT) và nhiều công nghệ tiên tiến khác trong tương lai.
Đại diện Qualcomm cho biết, đội ngũ kỹ sư người Việt sẽ trực tiếp tham gia vào các khâu thiết kế, phát triển công nghệ lõi và phối hợp chặt chẽ cùng các mạng lưới kỹ thuật toàn cầu của tập đoàn. Những giải pháp công nghệ được nghiên cứu tại đây không chỉ phục vụ nhu cầu nội địa mà còn hướng đến việc xuất khẩu ra thị trường quốc tế.
Phát biểu tại lễ khánh thành, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ (KH-CN) Bùi Hoàng Phương nhận định sự kiện khai trương trung tâm R&D là một "cột mốc mang ý nghĩa chiến lược". Ông đánh giá cao chiến lược đầu tư bài bản của Qualcomm khi không chỉ dừng ở việc ứng dụng công nghệ mà còn chú trọng phát triển hoạt động nghiên cứu và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao. Đây là yếu tố then chốt hỗ trợ Việt Nam trong bối cảnh đang nỗ lực thúc đẩy ngành công nghiệp bán dẫn.
Lãnh đạo Bộ KH-CN cũng nhấn mạnh những lợi thế cạnh tranh của Việt Nam trong việc thu hút dòng vốn công nghệ cao, bao gồm môi trường chính trị - xã hội ổn định, mạng lưới 19 hiệp định thương mại tự do (FTA) cùng lực lượng lao động trẻ có chuyên môn về STEM. Cơ quan quản lý đề nghị Qualcomm tiếp tục mở rộng nghiên cứu sang lĩnh vực thiết kế chip AI, mạng 6G, đồng thời thắt chặt hợp tác với các trường đại học, doanh nghiệp nội địa để xây dựng hạ tầng AI và chuỗi cung ứng bán dẫn tại chỗ.
Về phía tập đoàn, tiến sĩ Baaziz Achour, Phó chủ tịch điều hành kiêm Giám đốc công nghệ toàn cầu Qualcomm khẳng định trung tâm mới là minh chứng cho cam kết đầu tư dài hạn tại Việt Nam. Định hướng hoạt động của trung tâm hiện bám sát danh mục 10 nhóm công nghệ chiến lược vừa được Chính phủ Việt Nam ban hành, nổi bật là AI, bán dẫn, mạng di động thế hệ mới và công nghệ số. Trung tâm cũng sẽ đóng vai trò là nền tảng thu hút và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực bán dẫn và kỹ thuật phần mềm, góp phần đào tạo đội ngũ R&D sở hữu năng lực đạt chuẩn toàn cầu tại Việt Nam.
Chiếc laptop sử dụng bộ xử lý Wildcat Lake thuộc dòng Intel Core i3 Series đã được Intel giới thiệu trong một sự kiện dành riêng cho báo chí. Sản phẩm gây ấn tượng với thiết kế bắt mắt, vỏ nhôm và nắp máy nhiều màu sắc như cách mà MacBook Neo mang lại.
Mục tiêu của Intel là tạo ra một chiếc laptop cân bằng giữa hiệu năng và tiết kiệm năng lượng. Người dùng có thể lựa chọn giữa chế độ tiêu thụ điện năng thấp (sử dụng mà không cần quạt) hoặc chế độ hiệu năng tối đa, tùy thuộc vào nhu cầu sử dụng.
Laptop mẫu mà Intel giới thiệu như là một thiết kế tham khảo độc đáo, khác biệt so với các sản phẩm hiện có trên thị trường Windows. Chiếc laptop này có màu sắc hai tông xanh lam và trắng nhằm gợi nhớ đến màu sắc của MacBook Neo, mặc dù không hoàn toàn trùng khớp về sắc độ.
Theo thông tin từ Vaidyanathan S, một phóng viên có mặt tại buổi giới thiệu, chiếc laptop này có thiết kế khá đẹp và tương tự như MacBook Air M1, với vỏ nhôm và không gian dành cho loa dễ nhận thấy.
Sản phẩm được trang bị bộ xử lý Intel Core i3 Wildcat Lake 6 lõi (2+4 lõi) và NPU 17 TOPS, với nhiều chế độ hoạt động khác nhau: PL1 ở mức 17W (chế độ cơ bản), PL2 ở mức 32W (chế độ turbo), PL1 ở mức 22W (chế độ cân bằng) và PL1 ở mức 11W (chế độ tiết kiệm điện, không quạt). Chế độ tiết kiệm điện đủ để thực hiện các tác vụ nhẹ như kiểm tra email, chỉnh sửa tài liệu hoặc xem video trên YouTube.
Hiện tại, chưa có thông tin chi tiết nào về việc sản phẩm có được bán ra thị trường hay không, vì đây chỉ là mẫu tham khảo để các nhà sản xuất khác có thể điều chỉnh theo kiến trúc riêng của họ. Dù vậy, nếu Intel muốn cạnh tranh thực sự với MacBook Neo, công ty sẽ cần phải nâng cao chất lượng sản phẩm để sánh ngang với những gì mà chiếc laptop giá cả phải chăng nhất của Apple cung cấp.
