Tại Diễn đàn chuyển đổi số Việt Nam – châu Á (DX Summit 2026) ngày 27/5, các chuyên gia cho rằng, nguồn điện có thể trở thành nút thắt lớn với tham vọng phát triển AI và trung tâm dữ liệu (data center – DC) của Việt Nam.
Theo ông Phùng Việt Thắng, Giám đốc Quốc gia Intel Việt Nam, khi nhắc đến AI, nhiều người thường quan tâm đến năng lực tính toán hay các hệ thống siêu máy tính, nhưng chưa chú ý đúng mức đến bài toán năng lượng phía sau. “Không thể xây nhà máy điện nhanh bằng xây các nhà máy AI”, ông nói.
Thực tế này không chỉ ở Việt Nam, mà cả trên bình diện thế giới. Ông cho biết, với các trung tâm tính toán lớn, nhiều doanh nghiệp phải gấp rút xây dựng hệ thống điện mặt trời để bổ sung nguồn năng lượng cho AI Data Center, bởi tốc độ mở rộng hạ tầng AI hiện nhanh hơn đáng kể so với việc phát triển nguồn điện mới. Vì thế, năng lượng trở thành vấn đề quan trọng, cần được quan tâm lâu dài.
Nhận định này được nhiều chuyên gia tại diễn đàn đồng tình, trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh phát triển hạ tầng AI và trung tâm dữ liệu.
Theo báo cáo tháng 5/2026 của Bộ Khoa học và Công nghệ, cả nước hiện có 42 trung tâm dữ liệu với tổng công suất thiết kế khoảng 372,75 MW, tăng hơn gấp 4 lần so với năm 2021.
Tài liệu Phiên họp lần thứ năm của Ban chỉ đạo của Chính phủ về phát triển Khoa học, công nghệ, Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi số cũng chỉ ra rằng, Việt Nam đã hình thành hệ thống trung tâm dữ liệu và các cụm siêu máy tính AI, song vẫn tồn tại nhiều hạn chế như quy mô nhỏ, số lượng GPU hiệu năng cao còn ít, hạ tầng phân bố không đồng đều và thiếu nguồn điện ổn định công suất lớn.
Theo ông Nguyễn Tuấn Phong, Phó tổng giám đốc kỹ thuật VDI, thế giới và Việt Nam đang chứng kiến “mức độ đầu tư bùng nổ” cho AI. Tuy nhiên, AI Data Center khác hoàn toàn trung tâm dữ liệu truyền thống, đặc biệt ở mức tiêu thụ điện năng. Ông ví máy chủ thông thường như “một chiếc xe thông thường”, còn siêu máy tính AI giống “xe đua tốc độ cao”.
Ông Phong cho biết, mức tiêu thụ điện của các hệ thống AI hiệu năng cao có thể lớn gấp 10-15 lần máy chủ thông thường. Do đó, khi xây dựng AI Data Center, ngay từ khâu thiết kế đã phải tính toán kỹ về vấn đề khả năng đáp ứng nguồn điện, hệ thống làm mát.
Giải bài toán năng lượng
Ở góc độ hạ tầng năng lượng, TS Nguyễn Mạnh Cường, đại diện Phòng phát triển hệ thống điện, Viện Năng lượng, Bộ Công Thương, cho rằng nhu cầu điện cho AI và trung tâm dữ liệu tại Việt Nam sẽ còn tăng mạnh trong thời gian tới. “Tỷ lệ điện năng tiêu thụ của trung tâm dữ liệu chiếm ít nhất khoảng 0,5% tổng điện tiêu thụ quốc gia”, ông nói. Dẫn ví dụ tại Mỹ, ông cho biết tỷ lệ này hiện khoảng 2-6% tổng điện năng quốc gia. Điều đó cho thấy dư địa phát triển trung tâm dữ liệu tại Việt Nam còn lớn, đồng nghĩa áp lực lên hạ tầng điện cũng sẽ gia tăng.
Theo TS Cường, tổng công suất hệ thống điện Việt Nam năm 2025 đạt khoảng 92 GW, nhưng nguồn điện nền chỉ khoảng 68 GW, tương đương 74%. Phần còn lại là năng lượng tái tạo như điện gió, điện mặt trời, với khoảng 24 GW, chiếm 26%. Ông cảnh báo nếu không cải thiện đầu tư nguồn điện, đặc biệt là điện nền, nguy cơ thiếu có thể sẽ xảy ra năm 2027.
Vị chuyên gia này cũng nhận định, nguy cơ thiếu điện nền hiện rõ hơn tại khu vực phía Bắc. Theo ông, các trung tâm dữ liệu của Việt Nam trong tương lai nên ưu tiên đặt tại miền Trung hoặc miền Nam, nơi có tiềm năng về năng lượng tái tạo cao hơn.
Bài toán điện cho các trung tâm dữ liệu không chỉ nằm ở nguồn phát, mà còn ở khả năng truyền tải. Theo TS Cường, hiện các đường dây và trạm biến áp của Việt Nam mang tải ở mức cao, khoảng 70-75%. Trong khi đó, ở các nước phát triển, ví dụ tại Đức, tỷ lệ mang tải của đường dây chỉ dưới 50%.
Theo TS Cường, doanh nghiệp đầu tư trung tâm dữ liệu tại Việt Nam có ba lựa chọn về nguồn điện. Đầu tiên là mua điện trực tiếp từ điện lực với yêu cầu công suất lớn và có nhiều nguồn cấp để đảm bảo an toàn. Tuy nhiên, giá điện giờ cao điểm “không hề rẻ”, có lúc lên tới khoảng 5.000 đồng mỗi kWh.
Phương án thứ hai là tự xây dựng nhà máy điện riêng như điện mặt trời, điện gió hoặc thủy điện để cấp cho trung tâm dữ liệu, sau đó mua thêm điện từ EVN nếu thiếu hụt.
Lựa chọn thứ ba là mua điện từ các dự án năng lượng ở nơi khác và sử dụng lưới điện quốc gia để truyền tải về trung tâm dữ liệu. Với phương án này, doanh nghiệp sẽ trả thêm chi phí dịch vụ hệ thống điện cho nhà nước. “Về mặt thể chế không thiếu, chủ yếu là bài toán kinh tế của doanh nghiệp”, ông nói.
Theo các chuyên gia, khi AI Data Center ngày càng tiêu thụ nhiều điện năng hơn, bài toán của Việt Nam không còn chỉ là đầu tư GPU hay siêu máy tính, mà còn là khả năng đảm bảo nguồn điện ổn định cho hạ tầng AI trong dài hạn.
Nhiều năm qua, thay đổi máy chủ DNS sang dãy IP 1.1.1.1 đã trở thành lựa chọn phổ biến cho bất kỳ ai muốn tăng tốc internet và bảo mật quyền riêng tư. Tuy nhiên, trong bối cảnh các cuộc tấn công lừa đảo (phishing) và mã độc ngày càng tinh vi, tốc độ thôi là chưa đủ. Các chuyên gia bảo mật đang khuyến nghị người dùng nên chuyển sang sử dụng một phiên bản 'nâng cấp' nhưng đầy sức mạnh của Cloudflare, đó là 1.1.1.2.
Sự khác biệt lớn nhất giữa 1.1.1.2 và phiên bản cũ nằm ở khả năng lọc dữ liệu chủ động. Khi sử dụng 1.1.1.1, Cloudflare chỉ đơn thuần giúp bạn tìm địa chỉ web nhanh hơn. Nhưng với 1.1.1.2, hệ thống đóng vai trò như một 'người gác đền' thông minh.
Mọi yêu cầu truy cập đến các tên miền chứa mã độc, virus hay các trang web lừa đảo lấy cắp thông tin ngân hàng đều bị chặn đứng ngay tại cấp độ DNS. Mã độc thậm chí không bao giờ có cơ hội 'chạm' vào thiết bị, giúp ngăn chặn rủi ro từ trước khi kết nối được thiết lập.
Điểm cộng lớn nhất của phương pháp này là tính đơn giản và 'vô hình'. Bạn không cần cài đặt các phần mềm diệt virus nặng nề lên từng chiếc điện thoại hay máy tính. Chỉ cần thay đổi thông số DNS trong phần cài đặt của Router (bộ định tuyến) sang 1.1.1.2 (DNS chính) và 1.0.0.2 (DNS phụ), toàn bộ mạng Wi-Fi nhà bạn sẽ được bảo vệ.
Đặc biệt, đối với các gia đình có trẻ nhỏ, Cloudflare còn cung cấp phiên bản 1.1.1.3, giúp mang đến sự an tâm tuyệt đối khi tự động chặn đứng các nội dung không phù hợp lứa tuổi, từ đó tạo ra một môi trường internet lành mạnh trên mọi thiết bị kết nối.
Ngay cả khi bị choáng ngợp bởi chất lượng hình ảnh rực rỡ của chiếc TV thông minh mới, bạn cũng khó có thể bằng lòng với hiệu suất âm thanh của nó. Đây là một sự đánh đổi tất yếu trong kỷ nguyên công nghệ. Khi các nhà sản xuất chạy đua để biến TV trở nên mỏng hơn bao giờ hết, không gian dành cho hệ thống loa tích hợp bị bóp nghẹt, khiến âm thanh ngày càng thiếu nội lực.
Nhưng bạn hoàn toàn có thể cứu vãn trải nghiệm thính giác của mình bằng hai giải pháp phổ biến: Sắm một chiếc loa thanh (soundbar) gọn gàng hoặc thiết lập một hệ thống loa rời chuyên dụng.
Mỗi giải pháp đều sở hữu những ưu và nhược điểm riêng. Quyết định xuống tiền cho dòng sản phẩm nào sẽ phụ thuộc lớn vào thói quen giải trí (xem phim trực tuyến, chơi game đồ họa hay thưởng thức những chiếc đĩa DVD cổ điển), diện tích phòng, hay cách bài trí nội thất.
Nếu thuộc tuýp người thích triết lý 'cắm và chạy', thiết kế tối giản của soundbar sẽ là lựa chọn hàng đầu. Phần lớn các dòng soundbar hiện nay kết nối cực kỳ đơn giản với TV thông qua cổng HDMI ARC/eARC hoặc cáp quang kỹ thuật số. Phương thức này đảm bảo mọi nguồn phát âm thanh từ các thiết bị ngoại vi cho đến ứng dụng tích hợp sẵn trên TV đều được truyền tải trọn vẹn đến loa thanh.
Bên cạnh đó, giao thức HDMI-CEC cho phép đồng bộ và điều khiển âm lượng của soundbar bằng chính chiếc remote TV quen thuộc mà không cần lỉnh kỉnh nhiều thiết bị điều khiển. Đáng chú ý, nhiều mẫu soundbar còn được trang bị một loa trung tâm chuyên dụng nhằm tối ưu hóa tần số giọng nói, giúp các đoạn hội thoại trong phim trở nên rõ ràng và sắc nét hơn bao giờ hết.
Với tiêu chí lấy sự đơn giản làm gốc, soundbar là khoản đầu tư lý tưởng cho các không gian vừa và nhỏ, đồng thời là lựa chọn văn minh cho cư dân chung cư. Ngay cả khi căn hộ của bạn đủ rộng cho một dàn loa hoành tráng, các dải âm trầm mạnh mẽ từ cấu hình 3.1 hay 5.1 truyền thống rất dễ xuyên qua sàn và trần nhà, gây ảnh hưởng đến hàng xóm. Soundbar với thế mạnh tập trung âm thanh ở phía trước sân khấu sẽ giúp hạn chế tối đa sự phiền toái này, biến những tiếng bass dồn dập trở thành trải nghiệm riêng tư và vừa vặn.
Ngược lại, nếu sự tiện lợi và chi phí không phải là rào cản, việc thiết lập một hệ thống loa rời chuyên dụng sẽ mở ra một thế giới âm thanh hoàn toàn khác biệt. Sở hữu một dàn loa truyền thống đồng nghĩa với việc bạn phải đầu tư một amply đa kênh (AV receiver), hệ thống dây dẫn phức tạp và thậm chí là chi phí lắp đặt chuyên nghiệp. Thế nhưng, phần thưởng nhận lại là một không gian âm thanh vòm cổ điển có độ trung thực cao mà khó có chiếc soundbar nào bì kịp.
Dù các dòng soundbar cao cấp hiện nay đã tích hợp thêm các củ loa hướng trần (up-firing) và hướng sang hai bên (side-firing) để giả lập âm thanh vòm, cấu trúc hộp loa dạng thanh hẹp vẫn là một giới hạn vật lý khó vượt qua. Các loa rời được bố trí độc lập trong không gian cho phép âm thanh di chuyển một cách tự nhiên từ trước ra sau, từ trái qua phải, từ trên xuống dưới. Sự tách biệt vật lý này tạo nên một sân khấu âm thanh rộng lớn, định hướng chính xác từng tiếng bước chân hay tiếng mảnh vỡ, kéo người xem vào trung tâm của mọi diễn biến trên màn ảnh.
Điểm ưu việt của hệ thống loa rời chính là khả năng tùy biến và nâng cấp vô hạn. Bạn không nhất thiết phải dốc cạn hầu bao để mua toàn bộ hệ thống âm thanh vòm cùng một lúc. Một lối đi vững chắc là bắt đầu với những cấu hình cốt lõi nhất với một chiếc AV receiver chất lượng cùng hai loa đứng phía trước. Khi ngân sách dư dả hơn, bạn có thể từng bước bổ sung loa trung tâm, loa siêu trầm và các loa vệ tinh phía sau.
Tuy nhiên, thị trường soundbar hiện nay cũng không hề kém cạnh trong cuộc đua linh hoạt này. Các 'ông lớn' công nghệ như Samsung thường cung cấp các gói combo soundbar đi kèm loa siêu trầm, cho phép người dùng mở rộng không gian âm thanh sau này bằng cách kết nối thêm cặp loa vệ tinh không dây độc quyền. Sonos hay JBL cũng ghi dấu ấn với các giải pháp mô-đun hóa, thậm chí tích hợp cả loa vệ tinh tháo rời chạy bằng pin tiện lợi.
Sau cùng, cuộc đối đầu giữa soundbar và loa rời không có kẻ thắng hay người thua tuyệt đối. Nếu soundbar là biểu tượng của sự tinh gọn, tập trung vào độ rõ nét của lời thoại và giải phóng không gian khỏi mớ dây cáp lằng nhằng; thì dàn loa rời lại là 'chìa khóa' mang lại trải nghiệm điện ảnh hoành tráng, sống động trọn vẹn hơn bao giờ hết.
Ngày 18/5, bồi thẩm đoàn 9 người chỉ mất hai giờ để đưa ra kết luận Musk "vượt quá thời hạn khởi kiện". Cụ thể, Musk đã biết về các vấn đề từ năm 2021, nhưng phải đến 2024 mới nộp đơn kiện OpenAI, do đó bỏ lỡ thời hạn pháp lý theo quy định.
Bà Yvonne Gonzalez Rogers, thẩm phán tòa án quận tại Oakland (Mỹ), cũng bác bỏ loạt cáo buộc của Musk rằng CEO Sam Altman và Chủ tịch Greg Brockman phản bội sứ mệnh ban đầu khi biến OpenAI thành một thực thể vì lợi nhuận để làm giàu cá nhân.
Tòa cũng bác lập luận của Musk đối với Microsoft - công ty đầu tư hàng tỷ USD vào OpenAI - rằng mối quan hệ của hai công ty đi ngược mục tiêu phát triển AI vì lợi ích cộng đồng.
Trước đó, trong phiên tòa kéo dài từ 28/4 đến 14/5, luật sư của Microsoft khẳng định giao dịch với nhà phát triển ChatGPT hoàn toàn hợp pháp và Musk không có cơ sở để kiện công ty. Luật sư của OpenAI cũng đưa ra bằng chứng cho thấy Altman thường xuyên thông báo cho Musk về những diễn biến tại công ty kể cả sau khi ông rời đi năm 2018, trong đó đề cập đến Microsoft. Ngược lại, khi ra làm chứng, Musk nói đã bỏ sót thông tin về khoản đầu tư của tập đoàn phần mềm Mỹ.
Musk tuyên bố sẽ kháng cáo. "Thẩm phán và bồi thẩm đoàn thực chất chưa bao giờ ra phán quyết về bản chất vụ án, mà chỉ dựa trên thủ tục về lịch trình", Musk viết trên X vài giờ sau phán quyết, nhấn mạnh sẽ gửi đơn lên lên Tòa phúc thẩm khu vực số 9 - tòa phúc thẩm liên bang lớn nhất trong hệ thống tư pháp Mỹ, đóng vai trò chốt chặn cho phần lớn vụ kiện trước khi được đưa lên Tòa án Tối cao.
"Không ai theo dõi chi tiết hay có thể nghi ngờ việc Altman và Brockman đã làm giàu bất chính bằng cách biển thủ tiền của một tổ chức từ thiện", Musk tiếp tục. "Câu hỏi duy nhất là khi nào họ đã làm điều đó!".
Trong một bài đăng khác, tỷ phú Mỹ chỉ trích "phán quyết của một thẩm phán hoạt động chính trị tồi tệ ở Oakland, người chỉ đơn giản sử dụng bồi thẩm đoàn như một cái cớ, đã tạo ra tiền lệ xấu", nhưng sau đó đã xóa nội dung.
OpenAI và Sam Altman chưa đưa ra bình luận. Bill Savitt, luật sư của OpenAI, phát biểu bên ngoài tòa án rằng vụ kiện của Musk là "nỗ lực đạo đức giả nhằm phá hoại đối thủ cạnh tranh" cũng như "ngăn cản OpenAI đạt các bước tiến lịch sử về AI".
"Đây là cú tát mạnh vào người giàu nhất thế giới. Ông ta có đội ngũ luật sư hàng đầu, và việc thua kiện với lý do hết thời hiệu khởi kiện là điều vô cùng đáng xấu hổ", Andrew Stoltmann, một luật sư chuyên về tranh tụng doanh nghiệp, nói với Washington Post. "Ngược lại, đây là một chiến thắng lớn cho Altman, người đối đầu trực tiếp với người giàu nhất thế giới và giành chiến thắng".
Tuy nhiên, Business Insider và Reuters đánh giá "không ai chiến thắng" trong vụ kiện. Trong ba tuần tranh tụng, phiên tòa cũng phơi bày Altman có những hành động không trung thực.
"Những cáo buộc từ chính các đồng nghiệp cũ cho thấy Altman cũng không phải một đối tác kinh doanh đáng tin cậy", Business Insider bình luận.
Musk đồng sáng lập OpenAI cùng với Brockman, Altman và một số chuyên gia khác năm 2015, nhưng rời đi năm 2018 do bất đồng. Năm 2024, tỷ phú khởi kiện OpenAI. Ông cáo buộc công ty cũ thao túng, khiến ông đóng góp 38 triệu USD, nhưng sau đó âm thầm đưa mô hình kinh doanh "vì lợi nhuận" vào tổ chức phi lợi nhuận ban đầu, nhận hàng chục tỷ USD từ Microsoft và các nhà đầu tư khác. Musk đòi bồi thường 130 tỷ USD, đồng thời yêu cầu cách chức Altman và Brockman.
