Đúng 17h, đóng laptop và rời văn phòng từng được xem là dấu hiệu của một môi trường làm việc văn minh. Nhưng với nhiều tỷ phú và CEO Mỹ, đó lại là tư duy khó tạo ra những người dẫn đầu.
Cuộc tranh luận về chuyện “làm hết giờ hay làm hết việc” đang nóng trở lại sau phát biểu gây chú ý của Kevin O’Leary, nhà đầu tư nổi tiếng của Shark Tank. Ông nói thẳng rằng những người chỉ muốn làm việc từ 9h đến 17h “không làm việc cho tôi” và nên sang công ty đối thủ.
Phát biểu này nhanh chóng tạo ra làn sóng tranh cãi lớn trong giới lao động văn phòng, đặc biệt khi ngày càng nhiều người trẻ ưu tiên cân bằng cuộc sống, sức khỏe tinh thần và thời gian cá nhân hơn là văn hóa “cày cuốc” kiểu cũ.
“Muốn đi xa phải làm hơn phần việc được giao”
Theo tỷ phú Kevin O’Leary, vấn đề lớn nhất của môi trường công sở hiện nay là sự lan rộng của “quiet quitting” – xu hướng nhân viên chỉ làm đúng phần việc tối thiểu theo mô tả công việc.
Vị chủ tịch O’Leary Ventures cho rằng những người giới hạn bản thân trong khung giờ cứng nhắc đang tự làm giảm cơ hội thăng tiến. Theo ông, các công ty luôn đánh giá cao những nhân sự chủ động giải quyết vấn đề và sẵn sàng làm vượt kỳ vọng.
Ông O’Leary nhấn mạnh rằng người được trả lương cao hơn thường không chỉ hoàn thành công việc được giao, mà còn liên tục tạo thêm giá trị cho đội nhóm và doanh nghiệp. Quan điểm này cũng được tỷ phú Mark Cuban nhắc lại trong nhiều cuộc phỏng vấn gần đây. Ông cho rằng nếu muốn “thống trị cuộc chơi”, luôn có người khác đang làm việc nhiều hơn để vượt lên.
Ông Cuban kể rằng trong giai đoạn đầu khởi nghiệp, ông từng sống cùng 6 người trong một căn hộ nhỏ, ban ngày học lập trình, ban đêm làm bartender và không nghỉ phép suốt 7 năm. Theo tỷ phú này, giai đoạn đầu của sự nghiệp gần như không tồn tại khái niệm cân bằng. Đó là thời gian phải chấp nhận đánh đổi để tạo lợi thế cạnh tranh và xây nền tảng tài chính.
Ông Jimmy John Liautaud, nhà sáng lập chuỗi sandwich Jimmy John’s, thậm chí gọi khái niệm cân bằng công việc – cuộc sống là “một trong những điều nhảm nhí nhất từng được tạo ra”. Doanh nhân 62 tuổi cho rằng nhiều người trẻ hiện bước vào kinh doanh với kỳ vọng vừa tăng trưởng nhanh vừa duy trì cuộc sống cân bằng ngay từ đầu, điều mà ông tin là khó khả thi.
Người trẻ lại chọn điều ngược lại
Dù nhiều CEO nổi tiếng tiếp tục bảo vệ văn hóa làm việc cường độ cao, dữ liệu thị trường lao động cho thấy người trẻ ngày càng ưu tiên sự linh hoạt và ranh giới rõ ràng giữa công việc với đời sống cá nhân. Theo khảo sát của KPMG công bố hồi tháng 3, nhiều lao động gen Z sẵn sàng giảm 5.000 USD thu nhập chỉ để đổi lấy môi trường làm việc cân bằng hơn.
Khảo sát Gen Z và Millennials 2025 của Deloitte cũng cho thấy cân bằng cuộc sống tiếp tục là ưu tiên hàng đầu khi người trẻ lựa chọn nơi làm việc, thậm chí quan trọng hơn cả lương với nhiều người.
Báo cáo của ADP năm 2024 cho biết 38% người lao động coi tính linh hoạt về thời gian làm việc là yếu tố quan trọng. Theo kinh tế trưởng ADP Nela Richardson, nhu cầu này sẽ không biến mất mà chỉ thay đổi thứ tự ưu tiên cùng các yếu tố khác như cơ hội phát triển hay mức độ yêu thích công việc.
Không phải lãnh đạo doanh nghiệp nào cũng phản đối việc đặt ranh giới cho công việc. Marc Randolph, đồng sáng lập Netflix, cho biết ông duy trì “giới hạn cứng” suốt nhiều năm khi luôn rời văn phòng lúc 17h mỗi thứ Ba để dành thời gian cho cuộc sống cá nhân.
Tuy nhiên, ngay cả những tỷ phú ủng hộ làm việc cường độ cao cũng bắt đầu thay đổi cách nhìn về sự kiệt sức. Kevin O’Leary gần đây cho rằng việc các nhà sáng lập trẻ khoe làm việc 18 tiếng mỗi ngày là “ngu ngốc”, bởi thiếu ngủ và kiệt sức dễ dẫn tới quyết định sai lầm. Ông Mark Cuban cũng nói ông không muốn đầu tư vào những nhà sáng lập xuất hiện với vẻ ngoài quá mệt mỏi vì điều đó phản ánh rủi ro trong vận hành doanh nghiệp.
Điểm chung trong quan điểm của các tỷ phú là họ xem cân bằng công việc – cuộc sống như một “phần thưởng đến sau”, thay vì điều có thể đạt được ngay từ đầu sự nghiệp.
Mark Cuban nói thẳng rằng hiện tại ông có thể chơi với con hay lên máy bay riêng đi du lịch bất cứ lúc nào đơn giản vì đã giàu. Nhưng để có tự do đó, ông từng chấp nhận nhiều năm không cân bằng cuộc sống.
Cách nhìn này đang tạo nên cuộc đổi chác lớn nhất trên thị trường lao động hiện nay. Một bên là tư duy chấp nhận hy sinh thời gian cá nhân ở giai đoạn đầu để đổi lấy cơ hội bứt phá tài chính và quyền kiểm soát thời gian trong tương lai. Bên còn lại ưu tiên sự ổn định, sức khỏe tinh thần và nhịp sống bền vững ngay từ hiện tại.
Điều khiến cuộc tranh luận này thu hút sự chú ý là bởi nó không còn chỉ xoay quanh số giờ làm việc. Đằng sau đó là câu hỏi lớn hơn về định nghĩa thành công trong thời đại mới.
Với nhiều CEO và nhà sáng lập thế hệ cũ, thành công đồng nghĩa với hy sinh mạnh mẽ ở giai đoạn đầu. Nhưng với một bộ phận lao động trẻ, đặc biệt sau đại dịch, thành công ngày càng gắn với khả năng duy trì cuộc sống cá nhân, sức khỏe tinh thần và quyền kiểm soát thời gian của chính mình.
Cụ thể, ngày 9/4, Ủy ban châu Âu (EC) đã nhận được đơn khiếu nại theo Điều 5 của Quy định (EU) 2016/1036 (“Quy định cơ bản”), cáo buộc rằng việc nhập khẩu một số sản phẩm polyetylen terephthalat (PET) có xuất xứ từ Việt Nam (“quốc gia liên quan”) đang bị bán phá giá, gây thiệt hại cho ngành sản xuất của Liên minh châu Âu (EU).
Đơn khiếu nại do PET Europe (bên khiếu nại) - hiệp hội đại diện cho các nhà sản xuất PET của châu Âu - đệ trình thay mặt ngành công nghiệp PET của Liên minh theo quy định tại Điều 5(4) của Quy định cơ bản.
Ngày 22/5, Ủy ban châu Âu đã khởi xướng điều tra theo Điều 5 của Quy định cơ bản. Trong suốt quá trình điều tra, Bộ Công Thương Việt Nam đã phối hợp chặt chẽ, đúng quy định và kịp thời, bao gồm việc Cục Phòng vệ thương mại giải trình với Tổng vụ Thương mại châu Âu, đồng thời chỉ đạo Thương vụ Việt Nam làm việc với các bên liên quan.
Ngày 8/5, Ủy ban châu Âu đã ban hành thông báo chấm dứt vụ việc điều tra theo Điều 9 của Quy định cơ bản.
Theo quy định của EU, các bên liên quan có 10 ngày để đưa ra ý kiến đối với quyết định này của Ủy ban châu Âu.
Theo đó, nghĩa vụ của người vận chuyển đối với hành khách trong trường hợp chậm chuyến được xác định trên cơ sở thời gian đi thực tế muộn hơn 15 phút so với lịch bay căn cứ; chuyến bay chậm kéo dài là từ 4 giờ so với lịch bay.
Khi người vận chuyển dự kiến một chuyến bay bị chậm thì thông báo kịp thời, xin lỗi hành khách và nêu lý do. Cập nhật thời gian dự kiến đi mới cho các bên liên quan tại cảng hàng không để hiển thị trên màn hình thông tin với tần suất ít nhất 30 phút/lần.
Đối với chuyến bay chậm từ 2 giờ trở lên, hãng bay phải phục vụ nước uống hoặc cung cấp phiếu (voucher) có giá trị tương đương cho hành khách. Người vận chuyển phải có trách nhiệm chuyển đổi thời gian đi (re-book) hoặc chuyển đổi hành trình (re-route) để hành khách tới được điểm cuối của hành trình khi hành khách có yêu cầu.
Đối với chuyến bay chậm từ 3 giờ trở lên, người vận chuyển có nghĩa vụ phục vụ đồ ăn hoặc cung cấp phiếu (voucher) có giá trị tương đương. Với chuyến bay chậm từ 4 giờ trở lên thì phải phục vụ đồ ăn hoặc cung cấp phiếu, cũng như hoàn trả (refund) toàn bộ tiền vé hoặc hoàn trả tiền phần vé chưa sử dụng khi hành khách không đồng ý về chuyển đổi thời gian.
Bồi thường ứng trước không hoàn lại cho hành khách đã được xác nhận chỗ và có vé trên chuyến bay và chỉ thực hiện 1 lần, bao gồm cả việc chậm chuyến. Các quy định trên chỉ áp dụng đối với trường hợp chậm chuyến do lỗi của người vận chuyển.
Đối với chuyến bay chậm từ 6 giờ trở lên, người vận chuyển không những phải có những nghĩa vụ trên, mà còn phải bố trí nơi nghỉ phù hợp nếu thời gian chậm trong khoảng từ 7h đến trước 22h. Nếu chậm từ 22h hôm trước đến 7h hôm sau phải bố trí chỗ ngủ, nghỉ phù hợp với điều kiện thực tế.
Các quy định về nghĩa vụ của người vận chuyển về bảo đảm ăn, uống, nghỉ cho hành khách chỉ áp dụng cho hành khách có vé, đã xác nhận chỗ và có mặt tại cảng hàng không.
Với trường hợp thay đổi lịch bay của một chuyến bay, người vận chuyển có trách nhiệm thông báo và hoàn vé cho hành khách hoặc chuyển đổi hành trình, thời gian. Đối với các chuyến bay có giờ đi dự kiến muộn hơn 15 phút so với lịch bay căn cứ, người vận chuyển phải thực hiện một số nghĩa vụ với hành khách.
Với trường hợp chậm chuyến có hành khách trên khoang, người vận chuyển phải phục vụ nước uống cho hành khách, bảo đảm thông gió, nhiệt độ trong khoang hành khách, đáp ứng nhu cầu vệ sinh cho hành khách.
Trong trường hợp hành khách cần được hỗ trợ y tế khẩn cấp, người vận chuyển phải có biện pháp hỗ trợ y tế phù hợp với tình hình thực tế. Nếu chuyến bay bị chậm quá 3 giờ và chưa xác định được thời gian đi, người vận chuyển phải cho hành khách xuống máy bay, trừ trường hợp ảnh hưởng đến an toàn, an ninh.
Trường hợp hủy chuyến hoặc từ chối vận chuyển, người vận chuyển phải thực hiện các nghĩa vụ như thông báo kịp thời, xin lỗi hành khách và nêu lý do chuyến bay bị hủy hoặc lý do bị từ chối vận chuyển.
Người vận chuyển cung cấp các phương án sau đây để hành khách xem xét và lựa chọn. Chuyển đổi hành trình phù hợp cho hành khách hoặc chuyển sang chuyến bay khác để hành khách tới được điểm cuối của hành trình, miễn trừ điều kiện hạn chế về chuyển đổi hành trình hoặc chuyển đổi chuyến bay và phụ thu liên quan (nếu có) cho hành khách.
Hoặc hoàn trả toàn bộ tiền vé hoặc hoàn trả tiền phần vé chưa sử dụng. Trường hợp hành khách từ chối áp dụng các phương án nêu tại điểm này, người vận chuyển có thể thực hiện nghĩa vụ khác theo thỏa thuận với hành khách.
Đã có những lo ngại từ một số nhà đầu tư cho rằng thị trường có thể rơi vào cú giảm sâu như năm 2022.
Tuy nhiên, với việc lấy lại mốc 1.700 điểm sau phiên 01-4, chỉ số VN-Index đã thu hẹp mức giảm từ đỉnh xuống còn khoảng 11%, qua đó tránh được kịch bản giảm hơn 20%.
Theo thống kê của Tuổi trẻ Online, mức giảm sâu nhất của VN-Index trong đợt điều chỉnh hiện tại mới đạt 17,28%, thấp hơn so với cú sốc thuế quan diễn ra vào tháng 4-2025.
Trong khi đó, nhìn lại năm 2022, VN-Index đã giảm tới gần 33% và là một trong những nhịp giảm lịch sử của thị trường chứng khoán Việt Nam.
Tuy nhiên, rủi ro sẽ khó loại bỏ 100% khi thị trường vẫn đang ở vùng điều chỉnh trong 18 phiên liên tiếp, lâu hơn so với năm ngoái.
Về mặt thống kê, cần thu hẹp lại mức giảm xuống dưới 10%, tương đương VN-Index cần giao dịch trên 1.726 điểm. Khi đó, chỉ số mới ra khỏi khu vực điều chỉnh.
Ông Nguyễn Thế Minh - Giám đốc Khối Nghiên cứu và Phát triển khách hàng cá nhân của Chứng khoán Yuanta Việt Nam, cho biết tín hiệu ở nhóm cổ phiếu vốn hóa vừa và nhỏ đã ghi nhận diễn biến tăng điểm tích cực hơn, phần nào xác nhận xu hướng hồi phục của thị trường.
Trong khi đó, nhóm vốn hóa lớn dù chưa tăng mạnh nhưng áp lực giảm đã suy yếu, giúp mặt bằng chung trở nên ổn định hơn.
Theo ông Minh, bối cảnh bên ngoài cũng đang hỗ trợ khi thị trường chứng khoán toàn cầu hồi phục và giá dầu có dấu hiệu hạ nhiệt, qua đó làm giảm áp lực tâm lý lên nhà đầu tư. Ông cho rằng đà tăng của giá hàng hóa thời gian qua chủ yếu đến từ cú sốc địa chính trị tại Trung Đông, mang tính ngắn hạn hơn là xu hướng dài hạn.
"Khi căng thẳng địa chính trị hạ nhiệt, giá hàng hóa có thể bước vào nhịp điều chỉnh. Tuy nhiên, theo tính chu kỳ, giá hàng hóa nhiều khả năng sẽ ổn định trở lại trong quý II và có thể tăng trở lại vào nửa cuối năm, khi đà tăng trưởng của kinh tế toàn cầu cải thiện," ông Minh nhận định.
Liên quan đến các yếu tố vĩ mô trong nước, ông Minh cho rằng tỷ giá và lãi suất vẫn chịu ảnh hưởng lớn từ diễn biến giá dầu và sức mạnh của đồng USD. Tuy nhiên, điểm tích cực là áp lực lạm phát năm 2026 được đánh giá sẽ không lớn như giai đoạn 2022, do các yếu tố đầu vào như giá khí hiện vẫn ở mức thấp hơn so với giai đoạn 2022.
Trong khi đó, dòng tiền có thể quay trở lại ngân hàng, đặc biệt trong bối cảnh dòng tiền rút khỏi các kênh như vàng. Điều này giúp giảm áp lực chi phí vốn và hỗ trợ hệ thống tài chính ổn định hơn. Từ góc độ cá nhân, ông Minh cho biết xác suất thị trường tạo đáy là khoảng 50%.
Trong khi đó, quỹ ngoại Pyn Elite Fund lại có góc nhìn tích cực hơn. Theo quỹ này, thị trường chứng khoán Việt Nam trong 5 năm qua thường phục hồi khá nhanh sau các cú sốc, với điều kiện không xảy ra những rủi ro lớn mang tính hệ thống như khủng hoảng năng lượng kéo dài.
Thực tế, từ giai đoạn COVID-19, siết chặt tiền tệ đến cú sốc thuế quan năm 2025, thị trường đều ghi nhận mô hình giảm nhanh và hồi phục trong thời gian ngắn.
Ở nhịp điều chỉnh hiện tại, thị trường đã giảm khoảng 15% trong 3 tuần do tác động từ yếu tố địa chính trị và đang có dấu hiệu hồi phục. Tuy nhiên, theo Pyn Elite Fund, diễn biến của xung đột và rủi ro năng lượng vẫn là biến số quan trọng có thể ảnh hưởng đến tốc độ phục hồi.
Ngoài ra, câu chuyện nâng hạng thị trường tiếp tục được xem là yếu tố hỗ trợ trung hạn. FTSE Russell dự kiến công bố kết quả rà soát vào đầu tháng 4, với kỳ vọng Việt Nam có thể được nâng hạng và chính thức gia nhập các chỉ số từ tháng 9-2026. Khi đó, dòng vốn ngoại quy mô lớn được kỳ vọng sẽ tham gia mạnh hơn vào thị trường.
