Ý định của cô đã xuất hiện từ mùa hè năm 2022, khi Tổ chức môi trường Copernicus EU xác nhận châu Âu trải qua mùa hè nóng nhất lịch sử. Dù vậy, Leila Mertens nói lo ngại vài năm tới phải nâng cấp máy mạnh hơn, kéo theo hóa đơn điện cao hơn.
Nhu cầu chống chọi nắng nóng đang thúc đẩy thị trường điều hòa tại châu Âu, nơi thiết bị này từng không phổ biến. Theo tổ chức Clean Energy Wire, tỷ lệ hộ gia đình có điều hòa tại Đức tăng từ 13% năm 2023 lên gần 19% năm 2024. Sản lượng điều hòa năm 2024 tăng 75% so với năm 2019. Dù vậy, con số này vẫn thấp hơn nhiều so với mức 90% ở Mỹ và 91% ở Nhật Bản.
Tại Pháp, điều hòa từng bị xem là lãng phí, không thân thiện với môi trường và không cần thiết. Tuy nhiên, các đợt nắng nóng gần đây đang làm thay đổi quan điểm này.
Ông Ruben Arnold, chủ một công ty giải pháp năng lượng tòa nhà tại Pháp, cho biết ông hiểu rõ tác động môi trường nhưng vẫn phải lắp điều hòa. “Ngay cả khi biết đó là một lựa chọn ích kỷ, sẽ đến lúc mọi lý lẽ phản đối đều bị gạt bỏ”, ông nói.
Áp lực nhiệt độ lớn hơn với những người sống ở tầng áp mái. Tại Paris, các tòa nhà cổ thường lợp mái kẽm kiểu Haussmann. Vật liệu này hấp thụ và giữ nhiệt, biến không gian bên dưới thành lò hầm ngột ngạt.
Marion Lafuste, 40 tuổi, kể trong đợt nắng nóng vừa qua, nhiệt độ trong nhà cô lên tới 41 độ C. Việc để đá lạnh trước quạt hay đóng cửa chớp không hiệu quả. Cô cho biết nếu không có nơi tránh nóng ở vùng quê, cô đã phải mua điều hòa dù có ác cảm thiết bị này. Trong khi đó, bà Martine Bontemps, một cư dân sống tại căn hộ áp mái ở Paris, cho biết bà vẫn cố chịu đựng bằng quạt trần thay vì lắp máy lạnh.
Dự báo khí tượng cho thấy Paris có thể thường xuyên hứng chịu các đợt nắng nóng lên tới 50 độ C vào năm 2050. Việc cơ thể không được làm mát dưới 20 độ C vào ban đêm ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe. Nhận thức được điều này, bà Sophie Julini, 53 tuổi, cho biết đã lắp điều hòa để người mẹ 86 tuổi có thể nghỉ ngơi vài giờ mỗi ngày.
Dẫu vậy, các nhà nghiên cứu tại Viện Đô thị Đức đánh giá tác động sức khỏe và kinh tế của nắng nóng đang bị xem nhẹ. Đức đã ghi nhận hơn 8.500 ca tử vong liên quan đến nắng nóng trong giai đoạn 2023 – 2025, tập trung ở người cao tuổi.
Tuy nhiên, việc phụ thuộc vào điều hòa có thể làm trầm trọng thêm biến đổi khí hậu do tiêu thụ điện lớn và rò rỉ khí nhà kính. Ông Jürgen Resch, giám đốc điều hành tổ chức Môi trường Deutsche Umwelthilfe (Đức), nói: “Khí thải từ môi chất làm lạnh khiến trái đất nóng lên, từ đó nhu cầu làm mát lại tiếp tục tăng”.
Bên cạnh đó, Trung tâm Bảo vệ Người tiêu dùng Đức cảnh báo nhiều quảng cáo điều hòa hiện nay chỉ dựa trên điều kiện phòng thí nghiệm, không phản ánh mức tiêu thụ thực tế. Không có công nghệ nào khiến nhiệt biến mất hoàn toàn.
Về lâu dài, điều hòa không thể là công cụ thích nghi trung tâm vì tạo ra sự bất bình đẳng. “Tôi vẫn mong thành phố có những giải pháp để mọi người cùng được làm mát, chứ không riêng gì những ai có tiền mua điều hòa”, Leila Mertens cho biết.
Tiến sĩ tâm lý học lâm sàng Becky Kennedy (Mỹ) cho biết, kết quả của việc nuôi dạy con tốt không nằm ở sự tuân thủ tuyệt đối từ trẻ, mà thường thể hiện qua 5 tình huống dưới đây.
Khi quá tải cảm xúc, trẻ thường dùng lời lẽ mạnh để bộc lộ sự thất vọng. Việc trẻ nói ra câu này thay vì kìm nén cho thấy trẻ tin gia đình là nơi an toàn để bộc lộ những góc khuất tâm lý. Ngược lại, một đứa trẻ sợ hãi phản ứng của phụ huynh sẽ thường chọn cách im lặng và thu mình.
Trẻ phản kháng khi bị đặt giới hạn
Khi bị yêu cầu tắt tivi hoặc ngừng chơi game, việc trẻ thể hiện sự bất bình mang lại giá trị tích cực hơn là việc lẳng lặng tuân lệnh vì sợ hãi. Sự tức giận lúc này cho thấy trẻ tin tưởng vào mối quan hệ với cha mẹ đủ để đối mặt với những thời điểm mâu thuẫn. Qua đó, trẻ học cách bảo vệ ý kiến cá nhân và chịu đựng sự thất vọng.
Trẻ tự thừa nhận lỗi
Dù lỗi lầm là làm vỡ bình hoa hay những vi phạm lớn hơn, việc trẻ tự nguyện thú nhận là một thành công của gia đình. Điều này cho thấy cha mẹ đã xây dựng được niềm tin, giúp con hiểu việc mắc lỗi là bình thường và có thể sửa chữa. Thay vì tạo ra một đứa trẻ hoàn hảo, phụ huynh đang nuôi dạy một người trung thực.
Trẻ nói: "Bố mẹ chẳng hiểu gì cả!"
Bà Becky Kennedy cho biết đây không phải sự thiếu tôn trọng mà là cách giao tiếp khi trẻ cảm thấy cô độc trong suy nghĩ. Câu nói chứa đựng hy vọng cha mẹ sẽ nỗ lực để hiểu chúng hơn. Khi phụ huynh lắng nghe, thái độ gay gắt của trẻ sẽ biến mất do nhu cầu được thấu hiểu đã được đáp ứng.
Trẻ chê bai món quà
Nhiều người lớn khó chịu khi con chê món quà mình chuẩn bị. Tuy nhiên, ở góc độ tâm lý, điều này cho thấy trẻ thoải mái thể hiện sự thành thật, không cần giả tạo để làm hài lòng người khác. Đây là cơ hội để cha mẹ dạy con cách trung thực nhưng vẫn giữ thái độ lịch sự, thay vì ép trẻ giả vờ biết ơn.
Để duy trì kết nối khi trẻ có những hành vi trên, phụ huynh có thể áp dụng 4 nguyên tắc:
Chấp nhận cảm xúc, ngăn chặn hành vi: Phụ huynh có thể nói "Mẹ biết con đang buồn, nhưng mẹ không cho phép con ném đồ vật".
Đưa ra lựa chọn thay thế: Hướng dẫn trẻ cách giải tỏa cơn giận như đấm vào gối, về phòng riêng hoặc hít thở sâu.
Không bài trừ cảm xúc: Thay vì ép trẻ nín khóc, cha mẹ nói: "Bố thấy con đang giận, đây là cách chúng ta xử lý việc này".
Làm gương về sự bình tĩnh: Cha mẹ nói cho trẻ biết khi mình bực bội và thể hiện cách kiểm soát cảm xúc trước khi bắt đầu cuộc đối thoại.
Mục tiêu của giáo dục là xây dựng một môi trường nơi trẻ thấy cảm xúc của mình được tôn trọng và an toàn khi là chính mình.
Grant Miller, 40 tuổi, giám đốc điều hành một công ty kỹ xảo điện ảnh ở London, xóa ứng dụng hẹn hò sau một thời gian sử dụng. Anh chi khoảng 20.000 bảng Anh (27.000 USD) cho công ty mai mối Maclynn để được giới thiệu với 16 phụ nữ. "Khoản đầu tư này giúp tôi tiết kiệm thời gian và nghiêm túc tìm đúng người", anh nói.
Quyết định của Miller phản ánh một xu hướng đang gia tăng trong giới siêu giàu toàn cầu: "thuê ngoài" đời sống tình cảm. Tương tự việc trả tiền cho huấn luyện viên cá nhân hay chuyên gia quản lý tài sản, các giám đốc điều hành và doanh nhân đang tìm đến chuyên gia mai mối để tối ưu hóa quá trình tìm kiếm bạn đời.
Bà Cheryl Maida, Giám đốc của công ty mai mối Matchmaking, cho biết nguyên nhân nhóm khách hàng thu nhập cao tìm đến dịch vụ trực tiếp do chán ngán những cuộc trò chuyện "không đi tới đâu", những lần bị cắt đứt liên lạc đột ngột (ghosting) hay e ngại rủi ro từ hồ sơ giả mạo và việc lộ ảnh riêng tư trên ứng dụng trực tuyến.
Các dịch vụ mai mối đắt đỏ cung cấp hồ sơ ứng viên đã qua sàng lọc khắt khe. Dữ liệu của công ty nghiên cứu Verified Market Research (Mỹ) cho thấy thị trường mai mối cao cấp toàn cầu dự kiến tăng từ 1,27 tỷ USD năm 2023 lên 2,39 tỷ USD năm 2032.
Tại Berkeley International (Anh), mức phí khởi điểm từ 15.000 bảng Anh cho các buổi giới thiệu trong nước và lên tới 40.000 bảng Anh trên quy mô toàn cầu. Nếu dùng dịch vụ "tìm kiếm riêng tư" với những yêu cầu chi tiết về sở thích hoặc địa chỉ đối tác, phí là 70.000 bảng Anh. Mạng lưới Ivy Relations (Bỉ) thu phí từ 100.000 bảng Anh trở lên. Tỷ lệ đính hôn hoặc kết hôn của các dịch vụ này đạt khoảng 90%.
Báo cáo từ Đại học Harvard chỉ ra các mối quan hệ cá nhân là yếu tố dự báo về sức khỏe và tuổi thọ. Bà Inga Verbeeck, người sáng lập Ivy Relations, cho biết nhiều khách hàng nhận ra sự hài lòng về tình cảm có liên quan đến sức khỏe thể chất.
Giới kinh doanh thường gặp rào cản khi áp dụng tư duy thương trường vào tình cảm. Theo bà Mairead Molloy, Giám đốc toàn cầu tại Berkeley International, khả năng kiểm soát giúp họ thành công trong kinh doanh nhưng lại gây cứng nhắc trong các mối quan hệ. Những người ở độ tuổi 30, dù sở hữu mạng lưới quan hệ rộng vẫn cảm thấy mất kết nối. Do đó, người mai mối còn đóng vai trò hỗ trợ tư vấn phong cách và tâm lý.
"Yếu tố cảm xúc của sự hài lòng trong mối quan hệ đi đôi với sự quan tâm ngày càng lớn đối với tuổi thọ thể chất, giúp con người nhận ra tình yêu mới là cội nguồn của hạnh phúc", Inga Verbeeck, người sáng lập Ivy Relations, nói.
Nhà xã hội học Jess Carbino, cựu chuyên gia của Tinder, cho rằng sự trỗi dậy của dịch vụ mai mối xuất phát từ nhu cầu kiểm soát của giới thượng lưu. Đồng tình với quan điểm này, giáo sư xã hội học Pepper Schwartz tại Đại học Washington cho biết người giàu tin rằng tài chính sẽ giúp họ thu hẹp rủi ro trong việc tìm bạn đời.
Dù có sự can thiệp của các chiến lược bài bản, tình yêu vẫn chứa đựng những yếu tố khó đoán. Đại diện Berkeley International kể lại trường hợp một nữ khách hàng bay đến Texas để gặp 12 đối tượng ngành tài chính được chọn lọc, nhưng cuối cùng lại kết hôn với một người đàn ông tình cờ quen ở phòng chờ sân bay trong chính chuyến đi đó.
Dù theo cách nào, áp lực tìm kiếm bạn đời là có thật, và giới siêu giàu vẫn sẽ tiếp tục đầu tư những khoản tiền lớn để chủ động nắm bắt tương lai lãng mạn của mình.
Choi Jae-hyung (đã đổi tên), nghiên cứu sinh tiến sĩ 29 tuổi tại Viện Công nghệ Massachusetts (MIT), kể trong nhóm 10 người từng học cùng lớp Kỹ thuật Cơ khí tại Đại học Quốc gia Seoul, chỉ còn 5 người theo đuổi ngành này. Số còn lại chuyển sang học y, luật, làm việc cho các tập đoàn lớn hoặc định cư ở Mỹ. Khi được hỏi về dự định sau tốt nghiệp, Choi cho biết sẽ không về nước do ở Mỹ có nhiều cơ hội và mức lương tốt hơn.
Hàn Quốc là một trong những quốc gia đầu tư mạnh cho nghiên cứu và phát triển (R&D). Năm nay, Chính phủ dành 35,5 nghìn tỷ won (23,1 tỷ USD) cho R&D. Tính cả đầu tư của khu vực tư nhân, tổng chi đạt khoảng 131 nghìn tỷ won, tương đương 5,13% GDP. Tỷ lệ này đứng thứ hai trong khối OECD, chỉ sau Israel.
Tuy nhiên, báo cáo của Phòng Thương mại và Công nghiệp Hàn Quốc ghi nhận khoảng 340.000 lao động trong lĩnh vực khoa học và kỹ thuật đã rời đất nước giai đoạn 2013-2023. Trong số này có 96.000 người có bằng thạc sĩ hoặc tiến sĩ.
Thu nhập không tương xứng
Dữ liệu từ 23 viện nghiên cứu trực thuộc Bộ Khoa học Hàn Quốc cho thấy mức tăng lương trong 5 năm qua đều thấp hơn lạm phát. Lương trung bình hàng năm của nhà nghiên cứu có bằng cử nhân khoảng 40,6 triệu won, người có bằng tiến sĩ khoảng 77,4 triệu won.
Jung Min-seop, nhà nghiên cứu cấp cao tại Viện Khoa học Vũ trụ và Thiên văn Hàn Quốc, cho biết mức lương đầu tiên sau khi bảo vệ tiến sĩ của ông khoảng 2,4 triệu won (1.500 USD) mỗi tháng. "Sau gần 10 năm học tập, mức lương như vậy là không đủ", ông nói.
Trong khi đó, các phòng thí nghiệm quốc gia của Mỹ trả khoảng 70.000 USD mỗi năm cho nhà nghiên cứu có bằng cử nhân và 120.000 USD cho người có bằng tiến sĩ. Theo Choi, tại Thung lũng Silicon một tiến sĩ mới tốt nghiệp có thể nhận mức lương khởi điểm tương đương 300 triệu won mỗi năm, thậm chí lên tới 500 triệu trong các lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI).
Khảo sát của Ngân hàng Trung ương Hàn Quốc với hơn 2.700 nhà nghiên cứu cho thấy 42,9% đang cân nhắc ra nước ngoài làm việc trong ba năm tới. Riêng nhóm tuổi 20-30, cứ 10 người thì có 7 người có ý định này.
Môi trường thiếu ổn định
Không chỉ mức lương, sự thiếu ổn định về việc làm cũng là nguyên nhân lớn. Jung Min-young, thuộc Viện Nghiên cứu Não bộ Hàn Quốc, cho biết chưa đến một nửa trong khoảng 200 nhà nghiên cứu của viện có vị trí chính thức. Nhiều người muốn trở về Hàn Quốc sau khi học xong nhưng quyết định ở lại vì không tìm được công việc dài hạn.
Các dự án khoa học thường thiếu tính liên tục do thay đổi ưu tiên theo từng nhiệm kỳ. Để giành được kinh phí, nhiều nhóm buộc phải điều chỉnh đề tài. Một nhà nghiên cứu kể trước đây các dự án hợp tác quốc tế dễ được tài trợ, còn hiện nay ưu tiên thuộc về AI. "Tôi phải tìm cách gắn nghiên cứu của mình với AI để có cơ hội được duyệt kinh phí", người này cho biết và đánh giá khoa học cơ bản đang bị xem nhẹ.
Bên cạnh đó, thủ tục hành chính làm giảm thời gian chuyên môn. Lee, nghiên cứu sinh tại Mỹ, cho biết khi còn làm việc ở Hàn Quốc, sinh viên phải luân phiên xử lý giấy tờ, hóa đơn và quản lý rác thải. "Tại Mỹ, mỗi nhóm có nhân viên phụ trách việc này nên tôi có thể tập trung hoàn toàn vào nghiên cứu", Lee nói.
Cho Yong-chul, Phó giáo sư tại Viện Khoa học và Công nghệ Daegu Gyeongbuk, nhận định để giữ chân nhân tài, Hàn Quốc không chỉ cần tăng đầu tư mà phải tạo ra con đường nghề nghiệp rõ ràng và chế độ đãi ngộ tương xứng.
