Ngày 28/5, các bác sĩ khoa Phẫu thuật tiết niệu và nam học, Bệnh viện E chia sẻ về một ca tán sỏi qua da đặc biệt khó.
TS.BS Nguyễn Đình Liên, Trưởng khoa Phẫu thuật Tiết niệu và Nam học, cho biết, nam bệnh nhân 65 tuổi nhập viện trong tình trạng đau thắt lưng dữ dội hai bên, cơ thể mệt mỏi kéo dài.
Bệnh nhân được xác định bị thận ứ nước do sỏi thận và sỏi niệu quản gây bít tắc. Tuy nhiên, điều khiến ca bệnh trở nên đặc biệt phức tạp chính là tình trạng gù vẹo cột sống nặng tồn tại suốt nhiều năm.
Khai thác bệnh sử, nam bệnh nhân cho biết từng bị tai nạn giao thông 18 năm trước. Sau tai nạn, cột sống bệnh nhân dần biến dạng nghiêm trọng, cơ thể ngày càng gập xuống và mất khả năng vận động bình thường.
Gần một năm trước, người bệnh tiếp tục được phát hiện mắc sỏi thận, được đưa đi khám nhiều nơi nhưng với thể trạng yếu, cột sống biến dạng phức tạp cùng nhiều bệnh lý nền đi kèm nên việc can thiệp điều trị gặp rất nhiều khó khăn.
Các bác sĩ quyết định tán sỏi tiết niệu cho người bệnh. Tuy nhiên, bệnh nhân có thận ở vị trí bất thường, “chui” sát lên vòm ngực, trong khi các xương sườn chụm hẹp khiến đường tiếp cận viên sỏi gần như bị “khóa kín”; cơ thể gần như gập cứng, không thể nằm thẳng. Đây là yếu tố khiến cả gây mê lẫn phẫu thuật đều tiềm ẩn nhiều nguy cơ.
TS Liên cho biết, tình trạng viêm cột sống dính khớp khiến cột sống cổ và lưng bệnh nhân gần như mất hoàn toàn khả năng vận động. Người bệnh không thể nằm thẳng mà chỉ có thể duy trì ở một tư thế gập cố định. Điều này khiến việc kiểm soát đường thở trở nên đặc biệt khó khăn.
Do người bệnh ở tư thế “gập con tôm”, các bác sĩ gây mê phải sử dụng ống soi mềm để đặt nội khí quản, kỹ thuật thường chỉ áp dụng trong những ca đường thở khó, đòi hỏi nhiều kinh nghiệm.
Ê-kíp cũng phải chuyển phương pháp từ nội soi ngược dòng sang tán sỏi qua da, vì đường niệu quản của người bệnh bị biến dạng nghiêm trọng do cột sống gù vẹo kéo dài, đường niệu quản gấp góc bất thường khiến việc đưa dụng cụ tiếp cận viên sỏi trở nên cực kỳ khó khăn.
Tuy nhiên, ê-kíp lại đối mặt thêm thách thức, do biến dạng giải phẫu kéo dài nhiều năm, thận của người bệnh nằm ở vị trí rất cao, gần sát vòm ngực, các xương sườn chụm hẹp khiến khoảng tiếp cận vào bể thận trở nên vô cùng hạn chế.
“Đây là một trong những ca bệnh rất hiếm gặp bởi giải phẫu của người bệnh thay đổi gần như hoàn toàn”, TS.BS Nguyễn Đình Liên cho biết.
Sau nhiều nỗ lực, ê-kíp cuối cùng cũng tạo được đường vào bể thận an toàn. Sau khoảng 10 phút thực hiện tán sỏi, viên sỏi niệu quản 1/3 trên với bề mặt nhám, bám chắc gây tắc nghẽn kéo dài đã được loại bỏ thành công ra ngoài, giải phóng đường tiết niệu.
Bác sĩ cho biết, nếu không được can thiệp kịp thời, tình trạng tắc nghẽn kéo dài có thể khiến chức năng thận suy giảm nghiêm trọng, làm gia tăng nguy cơ nhiễm khuẩn tiết niệu và nhiều biến chứng nguy hiểm khác.
Bác sĩ cũng khuyến cáo, người dân không nên chủ quan với các triệu chứng đau vùng thắt lưng, tiểu buốt, tiểu khó hoặc đau kéo dài vùng hông lưng… vì đây có thể là dấu hiệu của bệnh lý sỏi tiết niệu.
Việc thăm khám sớm giúp phát hiện và điều trị kịp thời, tránh nguy cơ biến chứng nguy hiểm ảnh hưởng đến chức năng thận.
Kết quả nghiên cứu cho thấy bệnh nhân dùng daraxonrasib sống trung bình 13,2 tháng, gần gấp đôi so với 6,7 tháng ở nhóm hóa trị. Nghiên cứu được công bố trên Tạp chí Y học New England và trình bày tại hội nghị của Hiệp hội Ung thư Lâm sàng Hoa Kỳ ở Chicago.
“Đây không phải thuốc chữa khỏi ung thư nhưng là một bước tiến rất lớn”, TS Zev Wainberg, chuyên gia tại Đại học California, Los Angeles (Mỹ), đồng tác giả nghiên cứu, nhận định.
Theo ông, mức cải thiện vài tháng có thể không quá nổi bật ở một số loại ung thư khác. Tuy nhiên, với ung thư tuyến tụy giai đoạn muộn - căn bệnh vốn có tiên lượng xấu - kết quả này đặc biệt đáng khích lệ.
Daraxonrasib là thuốc uống hằng ngày do Revolution Medicines phát triển. Thuốc nhắm vào các đột biến thuộc họ gen RAS, đặc biệt là KRAS, vốn xuất hiện trong hơn 90% trường hợp ung thư tuyến tụy. Đây là nhóm đột biến từ lâu được xem là rất khó tác động bằng thuốc.
Nghiên cứu được thực hiện trên 500 bệnh nhân ung thư tuyến tụy di căn đã điều trị trước đó nhưng bệnh vẫn tiến triển. Người tham gia được chia ngẫu nhiên thành hai nhóm: một nhóm sử dụng daraxonrasib, nhóm còn lại tiếp tục hóa trị.
TS Rachna Shroff, Trung tâm Ung thư Đại học Arizona, người không tham gia nghiên cứu, cho biết bà rất xúc động khi nhìn thấy kết quả. Theo bà, điều đáng mừng là nhiều bệnh nhân có thể tiếp tục điều trị lâu hơn nhờ thuốc mang lại lợi ích có ý nghĩa.
Dù vậy, các nhà nghiên cứu lưu ý tác dụng của daraxonrasib không kéo dài vĩnh viễn. Hiệu quả điều trị có thể giảm dần theo thời gian. Tuy nhiên, so với hóa trị, bệnh nhân dùng thuốc vẫn có thời gian điều trị dài hơn, ít đau hơn và chất lượng cuộc sống được cải thiện khi khối u thu nhỏ.
Một số bệnh nhân vẫn tiếp tục dùng daraxonrasib sau thời điểm nhóm nghiên cứu phân tích dữ liệu. Vì vậy, các nhà khoa học cho rằng khoảng cách về thời gian sống giữa hai nhóm có thể còn thay đổi khi có thêm thời gian theo dõi.
TS Brian Wolpin, Viện Ung thư Dana-Farber, nhận định daraxonrasib có thể trở thành tiêu chuẩn điều trị mới cho bệnh nhân ung thư tuyến tụy di căn đã từng điều trị trước đó. Các nhà khoa học cũng sẽ tiếp tục đánh giá khả năng sử dụng thuốc ở giai đoạn sớm hơn.
Hy vọng mới cho căn bệnh thường phát hiện muộn
Một trong những vấn đề đang được nghiên cứu là khả năng thu nhỏ khối u của thuốc có thể mở rộng cơ hội phẫu thuật cho bệnh nhân ung thư tuyến tụy. Với ung thư tuyến tụy, phẫu thuật thường chỉ được cân nhắc khi bệnh chưa lan rộng hoặc khối u còn trong khả năng kiểm soát.
Tuy nhiên, daraxonrasib vẫn có thể gây tác dụng phụ. Các tác dụng phụ được ghi nhận gồm phát ban, trong một số trường hợp có thể nghiêm trọng, và loét miệng. Vì vậy, thuốc cần được sử dụng dưới sự theo dõi chặt chẽ của bác sĩ.
Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) đang cho phép một số bệnh nhân đáp ứng tiêu chí nhất định được tiếp cận mở rộng với thuốc thử nghiệm này.
Ung thư tuyến tụy nguy hiểm chủ yếu vì bệnh thường được phát hiện muộn. Ở giai đoạn đầu, triệu chứng thường mơ hồ, dễ bị nhầm với các vấn đề tiêu hóa thông thường. Khi được chẩn đoán, bệnh nhiều khi đã lan sang cơ quan khác.
Theo Hiệp hội Ung thư Hoa Kỳ, mỗi năm Mỹ ghi nhận khoảng 67.000 ca ung thư tuyến tụy mới và hơn 52.000 ca tử vong. Tỷ lệ sống sau 5 năm chỉ khoảng 13%.
So với nhiều loại ung thư khác, ung thư tuyến tụy hiện có ít lựa chọn điều trị hiệu quả hơn. Vì vậy, kết quả với daraxonrasib được kỳ vọng có thể mở ra hướng đi mới cho nhóm bệnh nhân giai đoạn muộn.
Bên cạnh daraxonrasib, nhiều thuốc khác nhắm vào các phân nhóm KRAS cụ thể cũng đang được phát triển. Một số hướng nghiên cứu khác bao gồm vaccine giúp hệ miễn dịch nhận biết protein đột biến, nhằm giảm nguy cơ tái phát sau phẫu thuật ung thư tuyến tụy.
Tình yêu với nghề điều dưỡng trong chị Giang Thanh lớn dần qua những buổi thực tập tại bệnh viện, qua những lần trực tiếp chăm sóc bệnh nhân. Chị nhận ra mình không chỉ hợp với việc chăm sóc y tế mà còn có một sợi dây liên kết tinh thần đặc biệt với trẻ con.
"Làm nghề này nhiều khi không nhớ nổi mình đã thức bao nhiêu đêm, nhưng lại nhớ rất rõ nụ cười của những em bé ngày xuất viện. Thấy bé cười là động lực giúp tôi theo nghề hơn 30 năm", chị Thanh chia sẻ.
Trước khi đến với vai trò điều dưỡng trưởng tại Bệnh viện Phương Nam, chị Thanh đã có 15 năm làm việc tại một bệnh viện công ở khoa bệnh nặng. Đó là quãng thời gian chị chứng kiến những em bé đứng giữa ranh giới sống chết, thấu hiểu nỗi đau và cả gánh nặng tài chính đè nặng lên vai những bậc làm cha, mẹ.
Kinh nghiệm dày dặn giúp chị có một "siêu năng lực"chẩn đoán tình trạng bệnh nhi qua nét mặt người mẹ. Với chị, điều dưỡng nhi không chỉ là chăm sóc đứa trẻ, mà còn là chăm sóc tinh thần cho cả gia đình.
"Vô thăm bệnh, chỉ cần nhìn nét mặt người mẹ thôi là chị đoán được sức khỏe đứa bé. Gương mặt tươi tắn là chắc chắn đứa bé khỏe. Còn nếu mẹ đang căng thẳng, nghĩa là em bé chưa bớt bệnh đâu”, chị kể.
Theo điều dưỡng Nguyễn Thế Giang Thanh, nhiều người vẫn nghĩ công việc của điều dưỡng nhi chỉ xoay quanh chuyện tiêm thuốc, truyền dịch. Nhưng thực tế, phía sau cánh cửa phòng bệnh là một guồng công việc dày đặc và áp lực kéo dài suốt ca trực. Mỗi ngày làm việc của điều dưỡng bắt đầu từ rất sớm bằng việc kiểm tra toàn bộ máy móc, thuốc men, vật tư y tế để bảo đảm mọi thứ luôn trong trạng thái sẵn sàng cấp cứu. Từ máy thở, monitor theo dõi, xe tiêm điện cho đến các số thuốc trong tủ trực đều phải được kiểm đếm cẩn thận.
“Chỉ cần có một ca cấp cứu xảy ra là chúng tôi phải trong tư thế sẵn sàng. Không ai được phép chủ quan”, chị Thanh nói.
Chị nhớ lại có những ca sinh non chỉ 30 tuần tuổi, nặng vỏn vẹn 1,2 kg. Đó là một hành trình "giành giật sự sống" kiên trì suốt 2 tháng trời để đưa bé chạm mốc 3 kg - một kỳ tích của cả đội ngũ y bác sĩ và gia đình.
Sau phần bàn giao giữa các ca trực là hàng loạt công việc nối tiếp nhau: tiếp nhận bệnh nhi mới, chăm sóc bệnh nhi đang điều trị, chuẩn bị trước và sau mổ, thực hiện y lệnh, hỗ trợ ăn uống, vệ sinh, theo dõi dấu hiệu sinh tồn…
Nhưng điều khiến điều dưỡng nhi áp lực nhất đôi khi không nằm ở chuyên môn, mà là sự hoảng loạn của người nhà khi con bệnh. Có những em bé chưa biết hợp tác, hay những người mẹ lần đầu có con nên hoảng loạn khi thấy con sốt cao. Những lúc ấy, người điều dưỡng phải là điểm tựa bình tĩnh nhất, vừa thực hiện đúng phác đồ, vừa là người trấn an tâm lý cho phụ huynh.
Hiện tại, với vai trò quản lý hơn 170 nhân sự (bao gồm điều dưỡng, hộ sinh, thư ký khoa và hộ lý), chị Thanh là người "giữ lửa" và định hướng lộ trình phát triển cho đội ngũ đảm bảo chất lượng chăm sóc bệnh nhân lên hàng đầu.
Chị Thanh và các đồng nghiệp đang nỗ lực triển khai "văn hóa tử tế" trong chăm sóc bệnh nhân. Đây là triết lý phụng sự từ tâm, lấy người bệnh làm trung tâm, chăm sóc với sự thấu cảm, tận tâm, trách nhiệm, tôn trọng, thân thiện và tích cực, là giá trị đặc trưng, đồng bộ trên toàn hệ thống y tế Phương Châu nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ, kết hợp giữa kỹ thuật y tế chuyên sâu và chăm sóc người bệnh toàn diện.
Chị trăn trở khi xã hội vẫn chưa nhìn nhận đúng về vai trò của điều dưỡng. Với chị, điều dưỡng là những người chủ động theo dõi sát nhất tình trạng của bệnh nhân, là người đầu tiên nhận biết dấu hiệu cảnh báo sớm để chủ động đề xuất những hành động can thiệp. Họ cũng là cầu nối quan trọng giữa bác sĩ với người bệnh. Việc điều dưỡng được trao quyền sử dụng liều thuốc cấp cứu đầu tiên trong thời gian chờ bác sĩ chính là cách để tận dụng "thời gian vàng", mang lại cơ hội sống cao nhất cho bệnh nhân.
“Điều dưỡng của chúng ta. Tương lai của chúng ta. Trao quyền cho điều dưỡng để cứu sống người bệnh. Tôi rất ấn tượng với thông điệp của Hội đồng Điều dưỡng Quốc tế năm nay”, chị Thanh chia sẻ.
Sau hơn 30 năm làm nghề, trải qua biết bao đêm trực trắng đêm, những áp lực quay cuồng, chị Giang Thanh vẫn chọn ở lại với Khoa Nhi. Bởi lẽ, với chị Thanh, điều dưỡng không chỉ là một công việc kiếm sống, mà là một hành trình của sự thấu cảm, nơi mỗi nụ cười của trẻ thơ, sự an tâm của người bệnh và gia đình chính là phần thưởng lớn lao nhất mà không danh hiệu nào có thể thay thế được.
Bệnh tim ngày càng phổ biến và chế độ ăn uống giữ vai trò quan trọng trong việc bảo vệ sức khỏe tim mạch. Trong nhiều loại rau quen thuộc, cà tím được đánh giá là thực phẩm có lợi cho tim nếu sử dụng đúng cách và ăn đều đặn trong bữa cơm hằng ngày, theo trang NDTV (Ấn Độ).
Nghiên cứu đăng trên tạp chí Food Chemistry cho thấy ăn cà tím với lượng vừa phải trong chế độ ăn lành mạnh có thể hỗ trợ bảo vệ tim mạch.
Ông Ambuj Roy, giáo sư tim mạch tại Viện Khoa học Y khoa toàn Ấn Độ (AIIMS), cho biết chế độ ăn có khả năng chống viêm giúp cải thiện sức khỏe tim mạch. Theo ông, cà tím là loại rau có đặc tính chống viêm tốt và phù hợp cho người muốn chăm sóc tim.
Bà Archana Singh, giáo sư khoa hóa sinh tại AIIMS, cho biết khẩu phần ăn hiện nay thường chứa quá nhiều tinh bột nhưng lại thiếu rau xanh, trái cây và các loại đậu. Điều này làm tăng tình trạng viêm trong cơ thể và gây áp lực cho tim.
Chất xơ đóng vai trò quan trọng vì giúp hệ tiêu hóa hoạt động tốt hơn và hỗ trợ hấp thu dưỡng chất. Thực phẩm giàu chất chống oxy hóa cũng giúp giảm stress oxy hóa, từ đó giảm gánh nặng cho cơ tim. Ngoài ra, chế độ ăn ít chất béo bão hòa còn giúp hạn chế mảng bám trong động mạch.
Cà tím chứa ít calo, ít chất béo nhưng giàu chất xơ và nước. Loại quả này còn cung cấp vitamin C, folate, kali cùng các hợp chất chống oxy hóa như polyphenol và anthocyanin. Phần vỏ của cà tím chứa lượng chất chống oxy hóa cao nhất.
Nghiên cứu đăng trên tạp chí Nutrition, Metabolism and Cardiovascular Diseases cho thấy chất xơ trong cà tím giúp hạn chế hấp thu cholesterol xấu. Điều này hỗ trợ giảm tích tụ mảng bám trong động mạch và góp phần giữ ổn định mỡ máu.
Cà tím còn có hàm lượng natri thấp nên phù hợp với người cần kiểm soát huyết áp. Kali trong loại rau này giúp mạch máu thư giãn tốt hơn và hỗ trợ tuần hoàn máu. Việc hỗ trợ kiểm soát cân nặng cũng giúp huyết áp ổn định hơn.
Các chuyên gia khuyến khích ưu tiên cách chế biến như hấp, nướng hoặc áp chảo để giữ giá trị dinh dưỡng. Cà tím chiên nhiều dầu có thể làm giảm lợi ích sức khỏe và khiến cơ thể nạp thêm chất béo không cần thiết.
Người có cơ địa dị ứng hoặc hệ tiêu hóa nhạy cảm cần thận trọng khi ăn cà tím. Loại rau này chỉ phát huy hiệu quả khi được dùng điều độ và kết hợp trong chế độ ăn cân bằng.
