Thạc sĩ – bác sĩ nội trú Ngô Thanh Hùng, Trường đại học Khoa học Sức khỏe, Đại học Quốc gia TP.HCM, cho biết mỡ dưới da nằm ngay dưới da, có thể sờ, véo được ở bụng, hông, đùi, cánh tay… Về sinh học, mỡ dưới da không hoàn toàn “vô hại”, nhưng nó thường đóng vai trò như kho dự trữ năng lượng tương đối an toàn.
Mỡ nội tạng nằm sâu trong ổ bụng, bao quanh ruột, gan, tụy và các cơ quan nội tạng. Không thể đánh giá chính xác bằng cách véo da bụng. Người có bụng căng, eo lớn nhưng lớp mỡ dưới da không quá dày vẫn có thể có nhiều mỡ nội tạng. Mỡ nội tạng hoạt động như một “cơ quan nội tiết – miễn dịch” bất lợi: nó thúc đẩy đề kháng insulin, tăng sản xuất triglyceride, rối loạn lipid máu, tăng tình trạng viêm mức độ thấp.
Đây là lý do “người gầy nhưng bụng to” không nên tự trấn an bằng cân nặng. Y học gọi tình trạng này là người cân nặng bình thường nhưng tỷ lệ mỡ cao hoặc rối loạn chuyển hóa với kiểu hình đặc trưng là BMI bình thường nhưng tỷ lệ mỡ cao, cơ thấp, vòng eo lớn hoặc có mỡ nội tạng. Nhóm này có thể có huyết áp, đường huyết, triglyceride, men gan và nguy cơ tim mạch xấu hơn người cùng BMI nhưng nhiều cơ, ít mỡ bụng.
Theo bác sĩ Hùng, nhiều người chỉ chú trọng mục tiêu giảm cân, tuy nhiên điều quan trọng là giảm vòng eo, giảm mỡ nội tạng, tăng khối cơ và cải thiện chỉ số chuyển hóa. Những người làm việc có xu hướng tĩnh tại (công việc văn phòng, công việc ít vận động) nên tự đo vòng eo mỗi tháng, đo huyết áp để kiểm tra tình trạng sức khỏe. Trong đó vòng eo nên nhỏ hơn một nửa chiều cao; nếu vòng eo/chiều cao ≥ 0,5 thì nguy cơ chuyển hóa tăng. Nếu có tiền sử gia đình tiểu đường, tăng huyết áp hoặc bệnh mạch vành có thể là một yếu tố nguy cơ cho mắc các bệnh tim mạch sớm.
Về vận động, Tổ chức Y tế thế giới (WHO) khuyến cáo người trưởng thành nên đạt 150 – 300 phút hoạt động thể lực cường độ vừa mỗi tuần, hoặc 75 – 150 phút cường độ mạnh, kèm tập tăng sức mạnh cơ ít nhất 2 ngày mỗi tuần. Với người ngồi nhiều, không nên chờ đến cuối tuần mới tập bù. Các khuyến cáo đái tháo đường cũng nhấn mạnh việc ngắt quãng thời gian ngồi ít nhất mỗi 30 phút để có lợi cho kiểm soát đường huyết. Cũng cần lưu ý việc giảm mỡ bụng cần sự phối hợp vận động toàn thân, tập sức bền cơ và kiểm soát ăn uống, thay vì chỉ tập trung vào các bài tập đơn lẻ ở vùng bụng.
Về ăn uống, nguyên tắc nền tảng là giảm năng lượng dư thừa nhưng không ăn kiêng cực đoan. Mô hình phù hợp gồm: 1/2 đĩa là rau; 1/4 là đạm tốt như cá, trứng, đậu, thịt nạc, sữa chua không đường; 1/4 là tinh bột nguyên hạt hoặc ít tinh chế như gạo lứt, khoai, yến mạch. Hạn chế nước ngọt, trà sữa, bánh ngọt, rượu bia, thịt chế biến, thức ăn chiên và thực phẩm siêu chế biến.
“Nghiên cứu cho thấy can thiệp lối sống với mục tiêu giảm khoảng 7% cân nặng và vận động ít nhất 150 phút/tuần làm giảm 58% nguy cơ tiến triển tiểu đường loại 2 ở người nguy cơ cao. Giảm mỡ nội tạng không cần phương pháp cầu kỳ nhưng cần chú ý giảm ngồi lâu, tăng cơ, ăn đúng và duy trì các thói quen trên đủ lâu”, bác sĩ Hùng khuyến cáo.
Cao huyết áp, hay còn gọi là tăng huyết áp, là một bệnh lý âm thầm nhưng cực kỳ nguy hiểm, đang ảnh hưởng đến khoảng 1/3 số người trưởng thành tại Anh. Việc bổ sung một loại củ màu đỏ đặc biệt vào chế độ ăn uống hàng ngày có thể là chìa khóa vàng giúp kiểm soát chỉ số này một cách tự nhiên.
Khi bị cao huyết áp, tim của bạn phải hoạt động vất vả hơn đáng kể so với bình thường để bơm máu đi khắp cơ thể. Tình trạng này kéo dài sẽ tạo thêm áp lực nặng nề lên tim, mạch máu và các cơ quan nội tạng khác. Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, cao huyết áp có thể dẫn đến các biến chứng cấp cứu nghiêm trọng, đe dọa trực tiếp đến tính mạng như đột quỵ và nhồi máu cơ tim.
Trong các yếu tố nguy cơ, chế độ ăn uống được xác định là tác nhân ảnh hưởng lớn nhất đến huyết áp, trong đó thói quen ăn mặn (tiêu thụ nhiều muối) là nguyên nhân hàng đầu. Muối khiến cơ thể giữ nước, từ đó làm tăng áp lực lên thành mạch và đẩy huyết áp lên cao. Tuy nhiên, ở chiều ngược lại, những gì chúng ta dung nạp cũng có thể mang lại hiệu quả đảo ngược kỳ diệu.
Trong một video chia sẻ trên nền tảng mạng xã hội TikTok, Bác sĩ Suraj Kukadia (được cộng đồng mạng biết đến với tên gọi Dr Sooj) đã phân tích những lợi ích vượt trội của củ dền đối với sức khỏe: "Củ dền là một nguồn cung cấp nitrate tự nhiên tuyệt vời cho chế độ ăn uống. Hoạt chất này đã được chứng minh là có khả năng hạ huyết áp hiệu quả ở cả hệ thống tuần hoàn trung ương lẫn ngoại vi. Không chỉ vậy, củ dền còn giúp cải thiện đáng kể hiệu suất tập luyện thể thao của bạn".
Lời khuyên của Bác sĩ Kukadia hoàn toàn được củng cố bởi các bằng chứng khoa học vững chắc nghiên cứu về tác động của nước ép củ dền đối với huyết áp.
Trong một nghiên cứu được công bố trên tạp chí y khoa uy tín Hypertension vào năm 2015, các nhà nghiên cứu từ Đại học Queen Mary London phát hiện ra rằng: Chỉ cần uống một ly nước ép củ dền dung tích 250 ml mỗi ngày đã giúp giảm huyết áp trung bình khoảng 8/4 mmHg.
Nhờ đó, rất nhiều người tham gia thử nghiệm đã ghi nhận chỉ số huyết áp trở về ngưỡng an toàn. Các nhà nghiên cứu lưu ý kết quả này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, bởi thực tế chỉ cần huyết áp tăng thêm mỗi 2mmHg thì nguy cơ tử vong do bệnh tim đã tăng 7% và nguy cơ tử vong do đột quỵ tăng tới 10%.
Khả năng hạ huyết áp vượt trội của củ dền được xác định là nhờ hàm lượng nitrate vô cơ đậm đặc có trong loại củ này. Ngoài củ dền, các loại thực phẩm giàu nitrate khác có thể kể đến như rau bina (cải bó xôi), đại hoàng, cần tây, xà lách và cải xoong.
Một phân tích gộp được công bố trên tạp chí Frontiers in Nutrition vào năm 2022 đã xem xét 7 nghiên cứu hiện có và đi đến kết luận tương tự: Các nitrate tìm thấy trong nước ép củ dền giúp giảm hiệu quả huyết áp tâm thu, nhưng không có tác động đáng kể đến huyết áp tâm trương ở những bệnh nhân bị tăng huyết áp động mạch. Các dữ liệu chỉ ra rằng việc uống nước ép củ dền đều đặn hàng ngày trong vòng 60 ngày sẽ mang lại kết quả tối ưu nhất.
Để chủ động kiểm soát và duy trì huyết áp ở ngưỡng an toàn, Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh (NHS) khuyến nghị người dân nên nghiêm túc thực hiện các nguyên tắc lối sống sau:
Xây dựng chế độ ăn uống lành mạnh, cân bằng: Tăng cường rau xanh, trái cây và các thực phẩm nguyên bản.
Tập thể dục thường xuyên: Đặt mục tiêu vận động ít nhất 150 phút mỗi tuần với cường độ vừa phải.
Kiểm soát cân nặng: Chủ động giảm cân an toàn nếu bạn đang trong tình trạng thừa cân, béo phì.
Cắt giảm lượng muối: Hạn chế tối đa các thực phẩm mặn, đồ ăn chế biến sẵn và tránh thói quen nêm thêm muối vào các món ăn hàng ngày.
Hạn chế đồ uống có cồn: Tránh uống quá 14 đơn vị cồn mỗi tuần một cách thường xuyên.
Cắt giảm chất kích thích: Hạn chế các đồ uống chứa nhiều caffeine như cà phê, trà đặc và nước ngọt có ga (cola).
Tuyệt đối không hút thuốc lá.
Huyết áp cao thường không có triệu chứng rõ rệt nhưng lại để lại hậu quả khôn lường. Nếu bạn có bất kỳ lo ngại nào về chỉ số huyết áp của mình, hãy chủ động liên hệ với các bác sĩ gia đình hoặc chuyên gia y tế để được thăm khám, tư vấn và có phác đồ điều trị phù hợp nhất.
Các chuyên gia y học giấc ngủ nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì giờ ngủ - thức đều đặn. Bác sĩ Christopher Winter, chuyên gia y học giấc ngủ và thần kinh tại Mỹ cho biết, ông luôn khuyến khích người lớn tuổi, đặc biệt là đã nghỉ hưu, thiết lập một giờ thức dậy cố định mỗi ngày, theo Prevention (Mỹ).
Bác sĩ Winter cho rằng điều quan trọng là duy trì một giờ thức dậy cố định mỗi ngày. Thời điểm thức dậy nên phù hợp với nhu cầu tự nhiên của cơ thể, khi bạn đã ngủ đủ khoảng 7 - 9 giờ.
Theo tiến sĩ Jade Wu, chuyên gia y học giấc ngủ hành vi và nhà nghiên cứu tại Trường Y thuộc Đại học Duke (Mỹ), mọi người cần đảm bảo ngủ đủ ít nhất 7 giờ mỗi đêm, giữ giờ thức dậy ổn định và sinh hoạt phù hợp với “đồng hồ sinh học” tự nhiên của bản thân - nếu là “người của buổi sáng” thì dậy sớm, còn “cú đêm” thì có thể dậy muộn hơn.
Ngoài ra, phần lớn mọi người sẽ cần ngủ ít hơn khi lớn tuổi. Nguyên nhân là khi tuổi cao, chúng ta dần mất đi giấc ngủ sâu. Tuy nhiên, nhu cầu ngủ còn phụ thuộc vào mức độ vận động, căng thẳng và nội tiết. Người thường xuyên vận động và ít stress có thể cần ngủ nhiều hơn người ít vận động và căng thẳng kéo dài.
Dậy sớm hay muộn không quan trọng bằng việc duy trì một giấc ngủ đều đặn và phù hợp với nhu cầu tự nhiên của cơ thể. Mọi người có thể đến gặp bác sĩ nếu cảm thấy lo lắng về giấc ngủ của mình, đặc biệt khi có các dấu hiệu bất thường như:
Kết quả xét nghiệm các mẫu bệnh phẩm trên do Bệnh viện Đa khoa Trung tâm tỉnh Gia Lai thực hiện, vừa được Sở Y tế công bố hôm 28/5.
Hiện, các cơ sở y tế trên địa bàn đã làm thủ tục xuất viện cho 33 người bệnh, đồng thời tiếp tục chăm sóc 73 trường hợp khác. Bác sĩ đánh giá sức khỏe toàn bộ nạn nhân đều ổn định, không ghi nhận diễn biến nặng hay phát sinh ca nhập viện mới. Ngành y tế cũng chỉ đạo các bệnh viện duy trì thường trực cấp cứu, sẵn sàng tiếp nhận người bệnh nếu có.
Chiều 22/5, một công ty đặt 28 ổ bánh mì thập cẩm và 18 ổ không nhân từ cơ sở Lâm Huyền cho nhân viên ăn tăng ca. Đến khuya cùng ngày, 15 người bắt đầu đau bụng, tiêu chảy cấp nhiều lần, nôn ói và sốt. Mọi người đưa 12 nhân viên vào bệnh viện cấp cứu, 3 người còn lại tự uống thuốc tại nhà.
Cũng trong ngày 22/5, chủ tiệm Lâm Huyền cho biết đã bán ra khoảng 200 ổ bánh mì thập cẩm. Bản thân người chủ này cũng ăn đồ ăn nhà làm và xuất hiện các triệu chứng ngộ độc tương tự khách hàng.
Sau khi sự việc xảy ra, nhà chức trách lập tức kiểm tra và yêu cầu tiệm bánh mì dừng hoạt động. Lực lượng Vệ sinh An toàn Thực phẩm ghi nhận nguyên liệu làm bánh tại đây gồm thịt xá xíu, chả da bao, chả thủ, chả lụa, pate, sốt bơ trứng gà tươi, dưa chua, dưa leo, nước chan xì dầu.
Hiện, giới chức y tế tiến hành đối chiếu kết quả xét nghiệm bệnh phẩm, thức ăn cùng thông tin dịch tễ để kết luận nguyên nhân cuối cùng. Cơ quan chức năng cũng đang củng cố hồ sơ, tài liệu nhằm xử phạt hành chính chủ cơ sở ngay sau khi có kết quả kiểm nghiệm mẫu thực phẩm.
Salmonella là vi khuẩn đường ruột phổ biến, thường là thủ phạm chính gây ra các vụ ngộ độc thực phẩm nghiêm trọng trên toàn thế giới. Loại vi khuẩn này lây nhiễm sang người chủ yếu thông qua việc tiêu thụ thực phẩm bị ô nhiễm, chưa nấu chín kỹ như thịt sống, thịt gia cầm, trứng, hoặc nguồn nước không đảm bảo vệ sinh.
Khi xâm nhập vào hệ tiêu hóa, chúng thường có thời gian ủ bệnh từ vài giờ đến vài ngày trước khi khiến nạn nhân bùng phát các triệu chứng như đau bụng quặn thắt, tiêu chảy cấp, sốt cao và nôn mửa.
Dù hầu hết người trưởng thành khỏe mạnh có thể tự phục hồi sau vài ngày nếu được bù đủ nước, nhưng tình trạng nhiễm khuẩn này có nguy cơ đe dọa tính mạng đối với trẻ em, người cao tuổi và những người có hệ miễn dịch suy yếu.
Do đó, biện pháp phòng ngừa hữu hiệu nhất để ngăn chặn vi khuẩn này là tuân thủ nghiêm ngặt nguyên tắc ăn chín uống sôi, rửa sạch tay trước khi ăn và bảo quản, chế biến thức ăn đúng cách để tránh lây nhiễm chéo.
