Tuy vậy, doanh nghiệp chế biến, xuất khẩu cao su trong nước vẫn phập phồng nỗi lo tăng trưởng bền vững do nhiều thị trường nhập khẩu tăng cường kiểm soát các tiêu chí về phát triển bền vững.
Nhu cầu cao su thiên nhiên tăng kéo giá mủ tăng mạnh sau nhiều năm giảm sâu
Thống kê của Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) cho thấy, trong tháng 5/2026, giá cao su tự nhiên liên tục đi lên và có thời điểm chạm mức cao nhất trong vòng 9 năm qua. Điều này kéo theo giá thu mua mủ trong nước tăng mạnh, giúp nhiều doanh nghiệp ngành cao su ghi nhận lợi nhuận đột biến.
Cục Xuất nhập khẩu đánh giá, đà tăng của giá cao su hiện nay đến từ nhiều yếu tố cộng hưởng, trong đó đáng chú ý nhất là sự dịch chuyển nhu cầu từ cao su tổng hợp sang cao su tự nhiên khi giá dầu thế giới tăng mạnh.
Cụ thể, giá cao su tự nhiên đã chạm đỉnh 9 năm vào giữa tháng 5 vừa qua trong bối cảnh căng thẳng Mỹ – Iran leo thang khiến giá dầu tăng cao. Khi chi phí sản xuất cao su tổng hợp có nguồn gốc từ dầu mỏ tăng mạnh, nhiều doanh nghiệp sản xuất lốp xe và công nghiệp bắt đầu chuyển sang sử dụng cao su tự nhiên nhiều hơn.
Bên cạnh đó, các nhà sản xuất lốp xe và khách hàng công nghiệp lớn cũng gia tăng tích trữ nguyên liệu nhằm phòng ngừa nguy cơ đứt gãy nguồn cung do bất ổn địa chính trị tại Trung Đông. Nếu trước đây doanh nghiệp chỉ duy trì lượng tồn kho đủ dùng trong 1-2 tháng thì hiện nhiều đơn vị đã nâng mức dự trữ lên khoảng 3 tháng.
Tuần cuối tháng 5/2026, giá cao su RSS3 kỳ hạn tháng 6/2026 tại Sở Giao dịch Hàng hóa Osaka (OSE) của Nhật Bản dao động quanh mức 223 Yên/kg, tăng 3,3% so với cuối tháng trước. Trên Sàn Giao dịch Thượng Hải (SHFE), giá cao su tự nhiên giao tháng 6/2026 cũng dao động quanh mức 17.500 NDT/tấn, tăng gần 5% so với thời điểm cuối tháng 4.
Tại Việt Nam, đà tăng của giá cao su thế giới đang nhanh chóng phản ánh lên thị trường nội địa. Giá thu mua mủ cao su đang duy trì ở vùng cao nhất trong nhiều năm trở lại đây.
Hiện Công ty Cao su Bình Long thu mua mủ nước tại nhà máy với giá 505 đồng/độ TSC, trong khi giá thu mua tại đội sản xuất đạt 495 đồng/độ TSC. Giá mủ tạp DRC 60% cũng tăng mạnh lên 18.000 đồng/kg.
Độ TSC (Total Solids Content – Tổng hàm lượng chất rắn) trong ngành cao su là tỷ lệ phần trăm khối lượng chất rắn còn lại từ mủ nước sau khi được sấy khô hoàn toàn, đóng vai trò là thước đo kỹ thuật cốt lõi để đánh giá chất lượng và định giá thu mua nguyên liệu trên thị trường.
Nhiều doanh nghiệp khác tiếp tục duy trì mặt bằng giá cao như Công ty Mang Yang thu mua mủ nước từ 458-463 đồng/TSC; Công ty Cao su Bà Rịa giữ giá khoảng 420 đồng/TSC/kg và mủ nguyên liệu ở mức 18.100 đồng/kg.
So với giai đoạn giá lao dốc kéo dài trước đó, đây được xem là vùng giá cao nhất của ngành cao su trong gần một thập kỷ qua.
Giá mủ tăng mạnh đang giúp hoạt động kinh doanh của nhiều doanh nghiệp cao su khởi sắc rõ rệt. Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam – CTCP (mã: GVR) vừa công bố lợi nhuận sau thuế quý I/2026 đạt hơn 2.513 tỷ đồng, gần gấp đôi cùng kỳ năm trước.
Doanh thu thuần của tập đoàn đạt gần 8.845 tỷ đồng, tăng 56% so với quý I/2025. Riêng mảng kinh doanh mủ cao su đạt khoảng 7.408 tỷ đồng, chiếm tới 84% tổng doanh thu.
Theo giải trình của GVR, kết quả kinh doanh tăng trưởng mạnh nhờ giá bán mủ cao su duy trì ở mức cao trong bối cảnh nhu cầu tiêu thụ toàn cầu phục hồi, đặc biệt từ ngành sản xuất lốp xe và ô tô tại Trung Quốc. Ngoài ra, tập đoàn còn ghi nhận thêm các khoản thu nhập bất thường từ thanh lý tài sản và bồi thường đất đai.
Nông dân phấn khởi, doanh nghiệp vẫn lo chuyện phát triển bền vững
Không chỉ doanh nghiệp lớn hưởng lợi, nhiều hộ trồng cao su cũng bắt đầu quay trở lại đầu tư mở rộng diện tích sau nhiều năm cầm cự với giá thấp.
Ông Tạ Văn Minh, nông dân trồng cao su tại xã Lộc Ninh (Tây Ninh), cho biết hiện gia đình đang sở hữu khoảng 50ha cao su và dự kiến sẽ trồng thêm 20ha để thay thế diện tích già cỗi.
Theo ông Minh, bài học lớn nhất với người trồng cao su là phải kiên định với cây trồng phù hợp thay vì chạy theo các cơn sốt nông sản ngắn hạn.
“Nhiều người thấy giá cao su xuống thấp thì chặt bỏ để trồng sầu riêng, mít… nhưng theo tôi đó là cách làm nhiều rủi ro. Giá nông sản lúc lên lúc xuống, quan trọng là phải tính đường dài. Cao su tuy có chu kỳ nhưng thị trường ổn định hơn và ít sâu bệnh”, ông Minh chia sẻ.
Không chỉ trồng cao su, ông còn tổ chức điểm thu mua mủ cho người dân địa phương rồi bán trực tiếp cho các nhà máy trong và ngoài tỉnh nhằm chủ động đầu ra.
Dù triển vọng thị trường đang tích cực hơn, giới chuyên gia cho rằng ngành cao su Việt Nam vẫn đối mặt không ít rủi ro do phụ thuộc lớn vào thị trường Trung Quốc.
Thống kê của Hiệp hội Cao su Việt Nam (VRA), trong 4 tháng đầu năm 2026, Trung Quốc vẫn là thị trường tiêu thụ cao su lớn nhất của Việt Nam với hơn 292.000 tấn, chiếm hơn 69% kim ngạch xuất khẩu cao su thiên nhiên của Việt Nam.
Theo đánh giá của VRA, mức độ tập trung cao này khiến ngành dễ bị tác động trước các thay đổi về chính sách và nhu cầu, đặc biệt trong bối cảnh Trung Quốc dự kiến áp dụng chính sách thuế nhập khẩu ưu đãi đối với một số quốc gia châu Phi từ tháng 5/2026, qua đó làm gia tăng cạnh tranh và nguy cơ suy giảm thị phần của cao su Việt Nam trong trung và dài hạn.
Một thách thức đáng lưu ý khác là xu hướng gia tăng các rào cản thương mại và yêu cầu tiêu chuẩn từ các thị trường nhập khẩu lớn của cao su Việt Nam. Cụ thể, Quy định chống mất rừng của Liên minh châu Âu dự kiến áp dụng trong giai đoạn 2026-2027 đặt ra yêu cầu rất cao về truy xuất nguồn gốc.
Trong khi đó, hơn 50% nguồn cung cao su tại Việt Nam đến từ khu vực tiểu điền, khiến việc đáp ứng các tiêu chuẩn này gặp nhiều khó khăn.
“Nếu không có giải pháp kịp thời, ngành cao su có nguy cơ bị loại khỏi chuỗi cung ứng tại thị trường EU”, đại diện VRA nhận định.
Ngày 7/5, CIT ra phán quyết thuế nhập khẩu 10% Tổng thống Donald Trump đang áp dụng trên toàn cầu là không có cơ sở theo Đạo luật Thương mại năm 1974. Tuy nhiên, Tòa án chỉ chặn thuế này với 2 doanh nghiệp nhỏ và bang Washington - nhóm đã nộp đơn kiện thuế này từ đầu tháng 3.
Tòa án từ chối ban hành lệnh cấm áp thuế với các hãng nhập khẩu, qua đó bác bỏ đề nghị từ nhóm 24 bang, chủ yếu do đảng Dân chủ lãnh đạo. Tòa cho rằng các bang không có tư cách pháp lý để yêu cầu biện pháp đó.
Các thẩm phán cho rằng phần lớn bang khởi kiện, trừ Washington, không phải là bên nhập khẩu trả tiền thuế hoặc có thể phải trả thuế. Riêng Washington đã nộp được bằng chứng cho thấy họ trả thuế thông qua Đại học Washington - một tổ chức nghiên cứu công. Vì vậy, với các hãng nhập khẩu khác, thuế 10% vẫn được áp dụng trong thời gian chính phủ Mỹ kháng cáo.
Hai doanh nghiệp nhỏ thắng kiện là hãng đồ chơi Basic Fun! và công ty nhập khẩu gia vị Burlap & Barrel. Họ cho rằng việc ông Trump áp thuế mới là để lách phán quyết hồi tháng 2 của Tòa án Tối cao Mỹ. Khi đó, Tòa bác bỏ các loại thuế nhập khẩu mà ông Trump áp dụng theo Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA), gồm thuế đối ứng và thuế riêng áp lên Mexico, Canada, Trung Quốc.
Để đáp trả, cùng ngày, ông Trump ký sắc lệnh áp thuế nhập khẩu bổ sung 10%, viện dẫn thẩm quyền theo Điều 122 của Đạo luật Thương mại năm 1974. Mục đích là giải quyết "tình trạng thâm hụt cán cân thanh toán" nghiêm trọng, hoặc ngăn chặn nguy cơ đồng USD mất giá trong ngắn hạn.
Phán quyết ngày 7/5 cho rằng đạo luật này không phù hợp với loại thâm hụt thương mại mà ông Trump viện dẫn trong sắc lệnh tháng 2. "Quyết định này là một chiến thắng quan trọng cho các doanh nghiệp Mỹ phụ thuộc vào sản xuất toàn cầu để cung cấp sản phẩm an toàn với giá hợp lý. Các mức thuế trái luật khiến những doanh nghiệp như chúng tôi khó cạnh tranh và tăng trưởng", CEO Basic Fun Jay Foreman nhận xét.
Chính quyền ông Trump lập luận rằng Mỹ đang thâm hụt cán cân thanh toán nghiêm trọng, thể hiện qua thâm hụt thương mại hàng hóa ở mức 1.200 tỷ USD và thâm hụt tài khoản vãng lai tương đương 4% GDP. Tuy nhiên, một số nhà kinh tế học và luật sư thương mại cho rằng Mỹ chưa đứng trước nguy cơ khủng hoảng cán cân thanh toán, khiến các mức thuế mới dễ gặp thách thức về mặt pháp lý.
Theo dự báo của Dragon Capital, làn sóng IPO giai đoạn 2026-2028 có thể đạt khoảng 40 tỉ USD. Riêng nhóm tiêu dùng gồm Thaco Auto, Bách Hóa Xanh, Golden Gate hay Highlands Coffee được ước tính quy mô khoảng 12,8 tỉ USD.
Quy mô này khiến giới đầu tư nhìn lại các chu kỳ IPO trước. Ông Bùi Văn Huy - Giám đốc Khối Nghiên cứu đầu tư CTCP FIDT - cho biết "mỗi làn sóng IPO lớn thường xuất hiện cùng một đỉnh của VN-Index và sau đó là nhịp điều chỉnh đáng kể".
Chu kỳ này từng xuất hiện năm 2007, lặp lại năm 2018 và hiện bước sang làn sóng thứ ba bắt đầu từ năm 2025.
Đáng chú ý, sau chu kỳ đầu tiên, VN-Index đã giảm khoảng 80%, rơi xuống vùng 235 điểm vào đầu năm 2009. Giai đoạn 2018 cũng chứng kiến thị trường điều chỉnh mạnh sau các thương vụ IPO quy mô lớn.
Tuy nhiên điểm khác biệt lớn nhất của chu kỳ hiện tại nằm ở bối cảnh dòng vốn. Hai làn sóng trước diễn ra khi tiền rẻ, thanh khoản dồi dào và lãi suất ở vùng thấp. Còn hiện nay, nền kinh tế lại đối mặt tình trạng thiếu vốn mang tính cấu trúc, trong khi lãi suất khó giảm sâu.
Theo ông Huy, Việt Nam đang đứng trước bài toán "con gà - quả trứng": muốn GDP tăng trưởng 10% cần đầu tư công quy mô lớn; muốn có vốn cho đầu tư công cần thị trường vốn phát triển; nhưng để thị trường vốn phát triển lại cần lãi suất thấp và niềm tin nhà đầu tư.
"Nếu vòng tròn này không khép kín, kịch bản xấu có thể là đầu tư công bị hạn chế, tăng trưởng suy yếu và thị trường bước vào vòng xoáy điều chỉnh kéo dài", ông Huy nhận định.
Đến tháng 5-2026, VN-Index nhiều thời điểm vượt 1.900 điểm và liên tục thử thách các vùng đỉnh mới. Tuy nhiên nghịch lý là không ít nhà đầu tư cá nhân vẫn không kiếm được tiền.
Theo ông Huy, nguyên nhân nằm ở mức độ tập trung dòng tiền quá lớn. Chỉ riêng trong tháng 4-2026, hai cổ phiếu VIC và VHM đã đóng góp tới 167/179 điểm tăng của VN-Index, tương đương khoảng 93% mức tăng toàn thị trường.
Nếu loại bỏ nhóm Vingroup, VN-Index gần như đi ngang. Trong khi đó phần lớn nhà đầu tư cá nhân lại nắm giữ ngân hàng, chứng khoán, thép, dầu khí hay bất động sản vốn hóa trung bình - những nhóm gần như đi ngang hoặc điều chỉnh.
Kết quả là xuất hiện trạng thái "xanh vỏ - đỏ lòng": chỉ số tăng nhưng tài khoản của nhà đầu tư lại giảm giá trị.
Với dự báo quy mô IPO khoảng 40 tỉ USD trong giai đoạn 2026-2028, ông Huy đặt câu hỏi lớn: Ai sẽ là người mua?
Trong khi đó ông Nguyễn Văn Trúc - Trưởng Bộ phận Phân tích Chứng khoán Quốc gia NSI - đánh giá thị trường hiện "khát hàng mới chất lượng nhưng cực kỳ kén ăn". Ông Trúc cho rằng giai đoạn tiền rẻ đã khép lại và dòng tiền hiện mang tính phòng thủ rõ rệt hơn.
Theo ông Trúc, để một doanh nghiệp IPO hút được tiền ở giai đoạn này cần đáp ứng ba điều kiện: 1. Câu chuyện tăng trưởng rõ ràng, 2. Dòng tiền tự do tốt và 3. Định giá đủ hấp dẫn.
Ông cũng lưu ý cơ hội đang mở ra nếu doanh nghiệp tận dụng được xu hướng cải cách thủ tục hành chính và giảm điều kiện kinh doanh.
"Điều này giống việc tháo bỏ các 'cục máu đông' trong huyết mạch nền kinh tế. Một dự án bất động sản hay hạ tầng được cấp phép sớm hơn vài tháng có thể giúp doanh nghiệp tiết kiệm hàng chục tỉ đồng chi phí lãi vay và tăng tốc vòng quay vốn", ông Trúc nhận định.
Theo dự thảo Thông tư đang được Bộ Tài chính lấy ý kiến, các khoản phí dự kiến được miễn trong lĩnh vực hàng không chủ yếu liên quan đến hoạt động của hãng bay và doanh nghiệp phụ trợ như cấp chứng nhận đăng ký tàu bay, thẩm định hồ sơ mua bán tàu bay, sát hạch thành viên tổ bay, tiếp viên, nhân viên mặt đất. Danh sách này không có các khoản giá dịch vụ cấu thành trực tiếp vào giá vé của hành khách như soi chiếu an ninh, làm thủ tục...
Đối với hàng hải, các khoản phí được miễn liên quan đến bảo đảm hàng hải, sử dụng vị trí neo đậu và ra vào cảng.
Nếu được thông qua, Thông tư có hiệu lực từ ngày mai (1/4) tới hết năm nay.
Theo Bộ Tài chính, trong bối cảnh giá xăng dầu thế giới biến động phức tạp và duy trì ở mức cao, chi phí nhiên liệu "đã tạo áp lực cực lớn" lên biên lợi nhuận của doanh nghiệp vận tải biển và hàng không. Do vậy, chính sách miễn lệ phí cần được triển khai gấp để giúp doanh nghiệp giảm chi phí vận hành trực tiếp, từ đó chặn đà tăng giá cước vận tải và duy trì tính liên tục của chuỗi cung ứng hàng hóa trong nước lẫn quốc tế.
Bộ Tài chính nhận định hàng không và hàng hải là hai mạch máu giao thương quốc tế quan trọng nhất. Bất kỳ đứt gãy hoặc tăng giá đột biến nào trong lĩnh vực này cũng dẫn đến hiệu ứng tăng giá hàng hóa nhập khẩu và nguyên liệu đầu vào cho sản xuất trong nước. Do đó, bên cạnh mục tiêu hỗ trợ doanh nghiệp, chính sách miễn lệ phí sẽ góp phần kiềm chế lạm phát, bình ổn giá cả thị trường và bớt gánh nặng chi phí cho người dân.
Cơ quan này ước tính đề xuất miễn lệ phí có thể giảm thu ngân sách nhà nước khoảng 3.553 tỷ đồng. Trong đó, lĩnh vực hàng hải giảm 3.335 tỷ đồng, còn hàng không 218 tỷ đồng.
Cách đây vài ngày, Thủ tướng quyết định xăng, dầu diesel và nhiên liệu bay được áp dụng mức thuế bảo vệ môi trường 0 đồng, thuế tiêu thụ đặc biệt 0% và không phải kê khai, tính VAT. Quyết định có hiệu lực đến hết 15/4.
Bộ Tài chính cũng đang đề xuất kéo dài thời gian áp dụng việc giảm các loại thuế trên với xăng dầu, từ ngày 16/4 đến hết ngày 30/6. Ngân sách nhà nước giảm thu bình quân khoảng 7.200 tỷ đồng mỗi tháng theo mức thuế mới. Đây được xem là khoản tiền hỗ trợ người dân giảm bớt khó khăn và thúc đẩy sản xuất, kinh doanh cho doanh nghiệp.
