Dù đề thi không quá khó, nhưng mỗi năm vẫn có rất nhiều bài thi môn văn lớp 10 bị trừ điểm vì những lỗi lặp đi lặp lại. Những lỗi này không nằm ở kiến thức mà chủ yếu thuộc về kỹ năng và thói quen làm bài.
Không đọc kỹ đề là lỗi lỗi phổ biến nhất và cũng đáng tiếc nhất. Chẳng hạn, nhiều thí sinh không phân biệt được yêu cầu “trình bày cảm nhận” với “phân tích”; viết cả bài văn trong khi đề chỉ yêu cầu viết đoạn; bỏ sót ý nhỏ trong câu hỏi đọc hiểu… do đọc không kỹ đề. Hậu quả là bài làm bị lệch hướng, thiếu ý hoặc sai trọng tâm. Chỉ một lỗi đọc đề sai có thể khiến mất từ 0,5 đến 1,5 điểm, thậm chí nhiều hơn ở phần nghị luận văn học. Cách khắc phục là trước khi làm bài, thí sinh cần đọc đề ít nhất hai lần, gạch chân từ khóa.
Viết lan man, không bám sát văn bản là lỗi phổ biến thứ hai. Chẳng hạn, ở phần đọc hiểu và nghị luận văn học, nhiều thí sinh mắc lỗi kể lại nội dung văn bản thay vì phân tích; viết dài nhưng không có ý rõ ràng; đưa ra nhận xét chung chung, không dẫn chứng cụ thể. Trong khi đó, nguyên tắc chấm bài là mọi nhận xét đều phải xuất phát từ văn bản. Viết hay nhưng không bám văn bản vẫn không được điểm cao. Ví dụ, thay vì nói “bài thơ rất hay và cảm động”, học sinh cần chỉ ra cụ thể: hình ảnh nào, chi tiết nào, biện pháp nghệ thuật nào tạo nên sự cảm động đó.
Lỗi nghị luận xã hội sáo rỗng, thiếu chiều sâu cũng khiến bài làm điểm không cao. Nhiều bài nghị luận xã hội hiện nay mắc tình trạng là lặp lại những câu quen thuộc như “chúng ta cần cố gắng”, “mỗi người phải nỗ lực”… đây là lối hành văn sáo rỗng. Không có dẫn chứng thực tế; lập luận rời rạc, thiếu logic… cũng khiến bài viết thiếu sức thuyết phục và khó đạt điểm cao. Một bài nghị luận xã hội tốt cần xác định rõ vấn đề, giải thích ngắn gọn, phân tích và bàn luận có chiều sâu. Phải có dẫn chứng cụ thể từ đời sống, xã hội, cá nhân. Phải rút ra bài học nhận thức và hành động. Không cần viết quá dài, nhưng phải “trúng” và “chắc”.
Phân bổ thời gian không hợp lý cũng là lỗi phổ biến của nhiều thí sinh. Không ít thí sinh dành quá nhiều thời gian cho phần đọc hiểu, viết đoạn văn quá dài nhưng đến phần nghị luận văn học thì vội vàng, viết sơ sài. Trong khi đó, nghị luận văn học thường chiếm số điểm lớn nhất. Nếu phần này làm không tốt, tổng điểm sẽ bị kéo xuống đáng kể.
Ngoài ra, các lỗi phổ biến mà thí sinh cũng cần tránh là: diễn đạt yếu, mắc lỗi chính tả và ngữ pháp (như viết sai chính tả, dùng từ không chính xác, câu văn lủng củng, lặp từ, lặp ý…). Lỗi lệ thuộc vào văn mẫu. Nhiều học sinh vẫn giữ thói quen học thuộc bài mẫu. Điều này có thể hữu ích trong một số trường hợp, nhưng lại trở thành “con dao hai lưỡi” khi gặp đề lạ không biết viết hoặc áp dụng máy móc sai lệch nội dung, thiếu cá tính và sáng tạo. Trong khi đó, đề thi TP.HCM luôn hướng đến việc đánh giá năng lực cá nhân, không khuyến khích việc sao chép.
Thí sinh cũng hay mắc lỗi thiếu kỹ năng lập luận và dẫn chứng. Bài viết có ý nhưng không triển khai hợp lý, không biết sắp xếp ý theo trình tự, thiếu dẫn chứng hoặc dẫn chứng không phù hợp…
Thí sinh có thể dùng AI trong quá trình ôn tập. Tuy nhiên, các em cần sử dụng khôn khéo, linh hoạt, hiệu quả.
Chẳng hạn khi chưa hiểu một vấn đề trong môn ngữ văn, các em có thể nhờ AI phân tích để hiểu theo nhiều cách khác nhau. Lợi thế là thể ôn tập mọi lúc, mọi nơi, chủ động kiểm tra kiến thức và nhận phản hồi ngay lập tức. Việc luyện đề cũng trở nên hiệu quả hơn khi AI có thể tạo ra các dạng bài tương tự đề thi thật, đồng thời phân tích lỗi sai giúp học sinh rút kinh nghiệm. Nó giúp học sinh định hình cấu trúc bài viết tiết kiệm thời gian và nâng cao hiệu quả ôn tập.
Tuy vậy, AI cũng tiềm ẩn không ít rủi ro nếu bị lạm dụng. Nguy cơ lớn nhất là học sinh trở nên phụ thuộc vào công cụ này. Khi AI có thể đưa ra lời giải nhanh chóng, một số em dễ hình thành thói quen sao chép mà không thực sự hiểu bản chất vấn đề, mất khả năng tư duy độc lập. Trong khi đó, theo hướng dẫn của lãnh đạo Sở GD-ĐT TP.HCM những năm gần đây, kỳ thi vào lớp 10 luôn chú trọng đến kỹ năng, sáng tạo của thí sinh.
Một vấn đề khác cũng cần lưu ý là AI không phải lúc nào cũng chính xác. Nếu học sinh thiếu kỹ năng kiểm chứng, việc tiếp thu kiến thức sai lệch là điều khó tránh khỏi. Việc lạm dụng AI có thể khiến bài viết trở nên khuôn mẫu, thiếu cảm xúc và dấu ấn cá nhân. Trong khi đó, xu hướng ra đề hiện nay ngày càng đề cao tư duy độc lập và khả năng sáng tạo. Đây là những yếu tố mà AI không thể thay thế con người, tư duy của các em.
Với thời gian ôn tập còn lại không nhiều, các học sinh lớp 9 cần ôn đúng trọng tâm theo hướng dẫn của giáo viên ở trường; bám sát mẫu đề thi minh họa của Sở GD-ĐT; tham khảo kỹ đề thi và đáp án của kỳ thi các năm trước; nắm chắc kiến thức, đặc biệt là rèn kỹ năng làm bài và chỉ nên coi AI là công cụ hỗ trợ.
Chiều 9.5, Trường Kỹ thuật và Công nghệ (trực thuộc Trường ĐH Nha Trang) tổ chức hội thảo "Kỹ thuật và Công nghệ Thủy sản thông minh - TESF 2026", thu hút sự tham gia của các nhà khoa học, chuyên gia, giảng viên, doanh nghiệp và sinh viên trong lĩnh vực thủy sản trong và ngoài nước.
Phát biểu khai mạc, TS Trần Doãn Hùng, Phó hiệu trưởng Trường ĐH Nha Trang, nhấn mạnh trong bối cảnh chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo đang được ứng dụng sâu rộng, ngành thủy sản đang đứng trước nhiều cơ hội đổi mới để nâng cao năng suất, chất lượng và hướng đến phát triển bền vững. Ông kỳ vọng hội thảo sẽ thúc đẩy hợp tác nghiên cứu, chuyển giao công nghệ và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ ngành thủy sản trong thời kỳ hội nhập và chuyển đổi số.
Hội thảo có 4 báo cáo chính từ các chuyên gia trong và ngoài nước, tập trung vào các chủ đề: ứng dụng IoT và AI trong thu thập, phân tích dữ liệu nuôi tôm, giúp giám sát môi trường và phát hiện dịch bệnh theo thời gian thực; chiến lược cung ứng cá ngừ đáp ứng tiêu chuẩn thị trường Mỹ và EU với trọng tâm kiểm soát toàn chuỗi cung ứng và tuân thủ quy định IUU; tối ưu hóa đa mục tiêu trong công nghệ thông minh; và giải pháp xây dựng nhà máy chế biến thủy sản thông minh ứng dụng hệ thống điều hành sản xuất MES, giúp loại bỏ báo cáo thủ công và tối ưu hóa tỷ lệ thu hồi nguyên liệu.
Bên cạnh phiên toàn thể, hội thảo còn có 12 tham luận kỹ thuật chia thành 2 phân ban: kỹ thuật và thiết bị trong nuôi trồng thủy sản; công nghệ cơ khí và thiết bị khai thác, chế biến thủy sản. Các nghiên cứu tập trung vào hệ thống AIoT giám sát chất lượng nước, ứng dụng ROV kết hợp AI trong giám sát nuôi biển, công nghệ Digital Twin, tái chế ngư cụ thải bỏ tại Khánh Hòa và nhiều chủ đề khác.
Đây là lần thứ 3 hội thảo TESF được tổ chức, tiếp nối chuỗi hoạt động khoa học thường niên của Trường Kỹ thuật và Công nghệ (trực thuộc Trường ĐH Nha Trang) nhằm tăng cường kết nối giữa cơ sở đào tạo, viện nghiên cứu, doanh nghiệp và nhà quản lý. Ban tổ chức kỳ vọng chuỗi hội thảo sẽ góp phần mở ra nhiều cơ hội hợp tác trong nghiên cứu, chuyển giao công nghệ và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của ngành thủy sản trong bối cảnh hội nhập và chuyển đổi số.
Trong không gian lắng đọng của buổi lễ tri ân - trưởng thành, nhiều học sinh lần đầu bày tỏ những điều giấu kín qua những bức thư gửi đến với đấng sinh thành.
“Con từng nói lời cảm ơn và xin lỗi với rất nhiều người, nhưng chưa bao giờ đủ can đảm để nói trực tiếp với ba mẹ, những người quan trọng nhất trong cuộc đời mình”, một học sinh chia sẻ.
Em cho biết bản thân từng có lúc bướng bỉnh, cãi lời, khiến ba mẹ buồn lòng. Thế nhưng sau tất cả, điều khiến em cảm thấy may mắn nhất chính là mỗi khi áp lực hay mệt mỏi vẫn luôn có ba mẹ ở phía sau động viên, chở che.
Nhắn nhủ tới các em học sinh, cô Nguyễn Thị Hồng Chương - Hiệu trưởng Trường THPT Nguyễn Thị Minh Khai - cho rằng sau hôm nay, một hành trình mới sẽ mở ra với các em, nơi phía trước là những chân trời mới cùng những ước mơ và thử thách đang chờ đợi.
“Tương lai phía trước có thể sẽ không chỉ toàn những điều dễ dàng, nhưng cô hy vọng các em luôn sống chân thành, có trách nhiệm, biết yêu thương và sẻ chia với mọi người xung quanh”, cô Chương nhắn nhủ.
Bên cạnh đó cô cũng gửi gắm mong muốn các em sẽ trở thành những công dân tử tế, mang tri thức và sức trẻ của mình để cống hiến cho gia đình, cho TP.HCM và góp phần xây dựng đất nước Việt Nam ngày càng phát triển, tốt đẹp hơn, như lời dặn của Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Non sông Việt Nam có trở nên tươi đẹp hay không, dân tộc Việt Nam có bước tới đài vinh quang để sánh vai với các cường quốc năm châu được hay không, chính là nhờ một phần lớn ở công học tập của các em”.
Ngoài những lời tri ân trực tiếp tại buổi lễ, chương trình còn trở nên đặc biệt với hoạt động dành riêng cho phụ huynh mang tên “Future Me”.
Tại đây, cha mẹ sẽ viết những lời nhắn gửi, tâm sự và kỳ vọng dành cho con của 10 năm sau, được hẹn gửi vào đúng ngày 16-5-2036 thông qua tính năng cài đặt thời gian của Gmail.
Những lá thư không chỉ là món quà tinh thần lưu giữ theo năm tháng, mà còn nhắn nhủ với các em dù tương lai có ra sao, gia đình vẫn luôn ở phía sau dõi theo, yêu thương và mong con trưởng thành thành một người tử tế.
Thống kê của Sở GD-ĐT TP.HCM cho thấy số học sinh đăng ký dự thi vào bốn trường THPT chuyên năm nay tăng mạnh.
Trong đó, Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong có chỉ tiêu 805/5.738 học sinh dự tuyển, gấp rưỡi so với năm ngoái. Tỉ lệ chọi tăng từ 4,9 lên 7,13. Trường THPT chuyên Trần Đại Nghĩa có chỉ tiêu 525/2.521 học sinh dự tuyển, tăng gần 900 thí sinh so với năm trước. Tỉ lệ chọi tăng từ 3,5 lên 4,8.
Trường THPT chuyên Hùng Vương, khu vực 2 có chỉ tiêu 455/1.526 học sinh đăng ký, tỉ lệ chọi 3,35. Trường THPT chuyên Lê Quý Đôn, khu vực 3 có chỉ tiêu 525/1.325 học sinh đăng ký, tỉ lệ chọi 2,52.
Nếu tính toàn TP thì lớp 10 chuyên Anh có số lượng thí sinh đăng ký cao nhất với 3.342 em, tiếp theo là chuyên toán với 2.072 thí sinh và chuyên văn với 1.368 thí sinh.
"Sau khi xem tỉ lệ chọi vào trường chuyên, con gái tôi rất lo lắng. Mặc dù đã đi luyện thi từ năm lớp 8 với ba môn toán, văn, tiếng Anh nhưng cháu vẫn xin bố mẹ cho đi học thêm với một cựu học sinh chuyên Anh Trường THPT chuyên Trần Đại Nghĩa.
Cháu nói học thêm dạng 1 kèm 1 môn tiếng Anh có lợi ích riêng so với lớp học thêm 20 học sinh ở trung tâm bồi dưỡng văn hóa" - bà Ngọc Thu, nhà ở phường Phú Nhuận, cho biết.
Bà Thu kể thêm thời điểm này trường THCS đã kết thúc năm học nhưng con của bà vẫn học luyện thi với mong muốn giành được một suất ở lớp 10 chuyên Anh. "Lịch học của cháu đến ngày 30-5 mới kết thúc, riêng môn tiếng Anh học thêm một buổi ngày 31-5 rồi hôm sau đi thi chính thức" - bà Thu nói.
Theo ghi nhận của Tuổi Trẻ, thời gian đầu rất nhiều phụ huynh tỏ ra lo lắng khi số học sinh lớp 9 ở TP.HCM năm nay tăng hơn 42.000 em so với năm trước. Sở GD-ĐT TP.HCM thông tin toàn TP có 169.602 học sinh lớp 9 hoàn thành chương trình THCS nhưng chỉ có 151.269 học sinh đăng ký dự thi lớp 10 công lập. Như vậy có hơn 17.000 học sinh không thi lớp 10 công lập.
"Việc này là hoàn toàn bình thường vì những năm gần đây, mỗi năm TP có từ 13.000-16.000 học sinh không đăng ký dự thi lớp 10 công lập. Nguyên nhân vì các em đã chọn cho mình con đường học tập ở các trường tư thục, trung tâm giáo dục thường xuyên, học nghề, du học..." - một cán bộ Sở GD-ĐT TP nhận định.
Được biết, năm học 2026-2027 các trường THPT trên địa bàn TP sẽ tuyển 118.955 chỉ tiêu lớp 10 thường. Nếu căn cứ trên số thí sinh đăng ký dự thi thì TP.HCM có hơn 78% học sinh hoàn thành THCS được vào lớp 10 công lập (thay vì chỉ có 70,35% như dự kiến ban đầu).
Ngoài ra, Sở GD-ĐT TP còn thông tin năm nay toàn TP có 1.515 thí sinh đã đăng ký tuyển thẳng vào lớp 10. Đây là những học sinh đoạt giải cấp quốc gia do Bộ GD-ĐT tổ chức hoặc phối hợp với các bộ, cơ quan ngang bộ tổ chức trên phạm vi toàn quốc (đối với các cuộc thi, kỳ thi, hội thi về văn hóa, văn nghệ, thể thao hoặc cuộc thi nghiên cứu khoa học, kỹ thuật), nhóm này có 100 thí sinh.
Nhóm tuyển thẳng thuộc diện khuyết tật: 1.412 thí sinh. Thí sinh là người dân tộc rất ít người: 3 thí sinh.
Ông Nguyễn Văn Phong, Phó giám đốc Sở GD-ĐT TP.HCM, cho biết: "Kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 luôn là một trong những nhiệm vụ trọng tâm, nhận được sự quan tâm đặc biệt của toàn xã hội, của các bậc phụ huynh và các em học sinh trên địa bàn TP.
Năm nay ngành giáo dục TP tiếp tục thực hiện những bước đi vững chắc trong việc đổi mới phương thức kiểm tra, đánh giá theo hướng phát huy năng lực học sinh. Điều này đòi hỏi công tác tổ chức thi - từ khâu ra đề, bảo mật, coi thi, chấm thi cho đến xét tuyển - phải ngày càng chuyên nghiệp, chính xác và khách quan hơn".
