Những lưu ý quan trọng về xét tuyển ĐH trước kỳ thi tốt nghiệp THPT

Trao đổi với Tuổi Trẻ, TS Huỳnh Công Minh - cựu giám đốc Sở GD-ĐT TP.HCM, người từng trực tiếp điều hành ngành giáo dục thành phố trong giai đoạn này - cho biết:

- Tôi cho rằng bản chất của kỳ thi lớp 10 là để xếp lớp chứ không phải đánh giá năng lực học sinh. Các em đã học hết lớp 9 và được thầy cô giáo đánh giá hoàn thành chương trình THCS là coi như đã đạt chuẩn của chương trình rồi. Thế thì học sinh đã tốt nghiệp lớp 9 đương nhiên có quyền vào học lớp 10.

Với suy nghĩ đó nên năm học 2007-2008, Sở GD-ĐT TP.HCM đã xin ý kiến UBND TP và được chấp thuận thực hiện thí điểm xét tuyển lớp 10 tại ba huyện Bình Chánh, Cần Giờ, Củ Chi.

Những quận, huyện còn lại vẫn tổ chức thi tuyển. Sau đó việc xét tuyển mở rộng dần dần, đến năm học 2011-2012 TP.HCM có chín quận, huyện thực hiện xét tuyển vào lớp 10 là huyện Bình Chánh, Củ Chi, Cần Giờ, Hóc Môn, Thủ Đức, Bình Tân, quận 9, 2, 6.

* Thưa ông, vậy sau này vì sao TP.HCM lại bỏ hình thức xét tuyển vào lớp 10?

- Tôi đã nghỉ hưu từ năm 2011 nên sẽ không bình luận hoặc lý giải vấn đề này.

Tuy nhiên tôi muốn chia sẻ một góc nhìn khác. Hiện nay nhiều người lo ngại rằng nếu không tổ chức thi lớp 10 thì học sinh sẽ lơ là việc học, từ đó ảnh hưởng đến chất lượng giáo dục. Theo tôi, điều quan trọng hơn là chúng ta cần thay đổi cách nhìn về việc học.

Học không phải để thi mà học để biết, học để làm, học để chung sống và hoàn thiện bản thân. Đây là bốn trụ cột giáo dục cốt lõi do UNESCO đề xướng, hướng đến việc giúp người học phát triển toàn diện: có kiến thức nền tảng, biết vận dụng vào thực tiễn, thấu hiểu xã hội và không ngừng hoàn thiện nhân cách.

Lâu nay chúng ta vẫn còn chịu ảnh hưởng của quan niệm "học để thi", thậm chí có tâm lý "không thi thì không học". Điều đó dẫn đến tình trạng dạy và học mang tính đối phó, học chỉ để vượt qua kỳ thi, thi xong rồi có khi trong đầu không đọng lại được điều gì.

Vấn đề đáng suy nghĩ là có những học sinh chỉ tập trung vào điểm số, xem việc học là để làm hài lòng cha mẹ. Vì vậy, khi gặp khó khăn là nhiều em sẽ chùn bước. Từ đó tạo ra thực trạng học sinh phải trải qua quá trình học tập vất vả, áp lực thi cử lớn, thi xong đạt điểm rất cao nhưng khi bước vào cuộc sống có em lại thiếu tự tin, lúng túng trong ứng xử, khó thích nghi với những hoàn cảnh mới, thiếu kỹ năng giải quyết vấn đề…

Còn nếu đã xác định học để biết thì người học sẽ có động lực mạnh mẽ hơn. Tức là cái gì chưa biết thì phải học để biết. Yếu tố này sẽ làm cho học sinh tò mò, khát khao khám phá và chủ động tìm kiếm tri thức.

* Như vậy quan điểm của ông là bỏ thi lớp 10?

- Đúng như vậy. Quan điểm của tôi là nên giảm những kỳ thi không cần thiết như kỳ thi vào lớp 10 công lập. Nếu muốn tiến tới bỏ kỳ thi, các địa phương cần có một "hệ sinh thái" giáo dục phù hợp đi kèm. Điều đó không chỉ là điều kiện về cơ sở vật chất mà quan trọng hơn là sự thay đổi trong nhận thức của giáo viên, phụ huynh và học sinh về mục tiêu thực sự của việc học.

Bên cạnh đó nhà quản lý giáo dục và đội ngũ giáo viên cũng cần thay đổi quan niệm về dạy học. Việc đánh giá học sinh không nên chỉ phụ thuộc vào kết quả của một kỳ thi mà cần nhìn vào cả quá trình học tập, rèn luyện và phát triển của các em: từ thái độ học tập, khả năng tương tác với thầy cô, bạn bè đến năng lực vận dụng kiến thức vào thực tiễn…

Và trước hết, vai trò dẫn dắt cần đến từ Bộ GD-ĐT thông qua việc đổi mới đào tạo ngành sư phạm, cải tiến phương pháp kiểm tra - đánh giá học sinh, thay đổi cách ra đề thi, tôn vinh và nhân rộng những mô hình, địa phương thực hiện hiệu quả…

Tin Gốc: Tuổi Trẻ

Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam trao quyết định bổ nhiệm ông Bùi Hữu Toàn, Bí thư Đảng ủy, nguyên Chủ tịch Hội đồng Học viện, ngày 14/4.

Vị trí này đã khuyết từ năm 2020, sau khi TS Bùi Tiến Nghị nghỉ công tác quản lý. Ban lãnh đạo hiện có hai Phó giám đốc là PGS. TS Phạm Thị Hoàng Anh và Nguyễn Thanh Phương.

Việc khuyết vị trí giám đốc kéo dài như Học viện Ngân hàng là hiếm. Giai đoạn 2020-2024, một số trường như Đại học Y Dược TP HCM, Nông lâm TP HCM, Công nghệ Kỹ thuật TP HCM (trường Sư phạm Kỹ thuật TP HCM cũ) bỏ trống vị trí này do chưa kịp thích ứng mô hình quản trị mới theo Luật Giáo dục đại học, hoặc chưa có sự chuẩn bị, bồi dưỡng. Tuy nhiên, thời gian chỉ 3-4 năm.

PGS. TS Bùi Hữu Toàn, 51 tuổi, quê Hải Phòng (Hải Dương cũ), là tiến sĩ ngành Luật. Ông có hơn 13 năm công tác tại Học viện Ngân hàng, từ năm 1999. Sau đó, ông giữ chức Trưởng phòng Tổng hợp (Vụ Tổ chức cán bộ, Ngân hàng Nhà nước) rồi đảm nhiệm chức Phó chánh Văn phòng Ngân hàng Nhà nước.

Năm 2018, ông được điều động về làm quyền Hiệu trưởng Đại học Ngân hàng TP HCM rồi được bổ nhiệm chính thức hơn một năm sau đó. Năm 2021, ông trở lại Học viện Ngân hàng, giữ chức Chủ tịch Hội đồng học viện.

Học viện Ngân hàng và Đại học Ngân hàng TP HCM là hai trường đào tạo nhân lực cho ngành ngân hàng quy mô lớn nhất cả nước. Chỉ tiêu tuyển sinh đại học chính quy hàng năm khoảng 4.500-5.000 sinh viên.

Tại buổi trao quyết định cho ông Toàn hôm nay, Thống đốc Ngân hàng nhà nước Phạm Đức Ấn nhấn mạnh vị trí quan trọng của học viện trong việc đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho ngành.

Ông Toàn cho biết thời gian tới sẽ nỗ lực nâng tầm toàn diện vị thế của trường, chú trọng chuyển đổi số toàn diện, phát triển đội ngũ giảng viên và chương trình đào tạo theo chuẩn quốc tế, đảm bảo tính thực tiễn và khả năng thích ứng của người học, phát triển nghiên cứu khoa học, kết nối với doanh nghiệp...

Tin Gốc: Vnexpress

Không phải ngẫu nhiên mà Singapore triển khai hai chương trình học bổng lớn - ASEAN Scholarship và A*STAR Scholarship - hướng trực tiếp vào học sinh Việt Nam độ tuổi 14-16.

Hằng năm, các giáo viên từ Trường trung học Singapore bay sang Hà Nội và TP.HCM để tổ chức thi tuyển tại chỗ, cấp học bổng toàn phần bao gồm học phí, ký túc xá, sinh hoạt phí và vé máy bay khứ hồi trong suốt bốn năm.

Mục tiêu trước mắt của họ: đưa những học sinh xuất sắc của ASEAN vào học chung với học sinh nội địa, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục phổ thông. Mục tiêu lâu dài, không kém phần rõ ràng: đào tạo bậc đại học và giữ lại nguồn nhân lực chất lượng cao. Đây là chiến lược quốc gia, được tính toán bài bản từ nhiều năm trước.

Anh, Mỹ, Úc cũng có những cơ chế tương tự từ lâu ở bậc đại học và sau đại học - học bổng toàn phần, chương trình visa ưu đãi cho sinh viên quốc tế xuất sắc muốn ở lại làm việc sau khi tốt nghiệp. Các em vào, học giỏi, được giữ lại. Cách làm hiệu quả cao.

Câu chuyện trong nước lại có phần khác. Ví dụ như đối với học sinh các trường phổ thông năng khiếu, trường chuyên - những em được chọn lọc kỹ càng từ top đầu của hệ thống giáo dục - lẽ ra nên được miễn học phí toàn bộ.

Các trường đại học trong nước chưa có nhiều chính sách hấp dẫn để thu hút những học sinh ưu tú nhất. Trong khi đó học sinh dẫn đầu luôn được săn tìm, chào đón của các đại học hàng đầu nước ngoài.

Nghịch lý là: ngay ở trong các trường chuyên, trường năng khiếu - nơi nỗ lực chọn lọc và đào tạo xuất sắc - là môi trường mà việc tìm học bổng nước ngoài, ra đi và ở lại làm việc ngoài nước gần như là một mặc định không cần bàn cãi.

Có học bổng nước ngoài còn được xem như thành công của trò lẫn trường. Không ai nói thẳng "đừng về" nhưng không ai thuyết phục được "tại sao phải về", còn "cần phải đi" thì là điều mặc nhiên.

Khi văn hóa được định vị như thế thì những lời động viên đi học để về phát triển quốc gia tự nhiên trở thành lạc lõng, viển vông.

Thật đáng tiếc! Các bậc phụ huynh có con em xuất sắc cũng đắn đo khi một bên là môi trường làm việc đẳng cấp quốc tế với mức đãi ngộ tương xứng, một bên là hệ thống trong nước với ít nhiều rào cản vô hình. Vì thế những học sinh giỏi nhất vẫn lựa chọn ra đi là điều gần như không cần bàn thêm.

Hồi đầu năm 2026, tiến sĩ Phạm Hy Hiếu - cựu học sinh Trường phổ thông Năng khiếu TP.HCM, từng giành huy chương bạc Olympic toán học, tốt nghiệp Stanford, lọt Forbes 30 Under 30 Việt Nam - thông báo rời OpenAI về nước.

Câu chuyện của anh tạo ra nhiều cảm xúc khác nhau: hiểu áp lực công việc của môi trường AI đỉnh cao và sự nể phục tài năng và trân trọng khi anh quyết định trở về Việt Nam cùng gia đình để hồi phục và làm việc.

Nhưng ẩn dưới đó là một câu hỏi mà không phải ai cũng dám đặt thẳng: Chừng nào thì những nhà khoa học, những người trẻ xuất sắc sớm về Việt Nam?

Hành trình của Phạm Hy Hiếu là hành trình của rất nhiều người giỏi thế hệ anh và trước anh: xuất phát từ trường chuyên, giành học bổng, ra đi, trở thành nhân tài ở nước người. Khi họ trở về, nếu có, thường là vì những lý do khác chứ không phải vì có một lực hút đủ mạnh từ quê hương.

Mỗi học sinh xuất sắc ra đi khi còn trẻ là một khoản đầu tư dài hạn mà xã hội đã bỏ ra (qua hệ thống giáo dục phổ thông, qua trường chuyên, qua sự kỳ vọng) nhưng lợi tức lại chảy về nơi khác. Điều đó không sai trái với từng cá nhân.

Nhưng với quốc gia, đó là bài toán cần lời giải: từ năng lực xuất sắc cá nhân (đã sẵn), định hướng cống hiến đất nước, lòng tin được trọng dụng (có đủ chắc chắn không). Và điều cần nhất là môi trường làm việc thuận lợi nhất để phát triển bản thân khi người giỏi trở về.

Câu hỏi không phải là "tại sao họ ra đi?" mà là: chúng ta làm gì đủ hấp dẫn để họ muốn ở lại học trong nước hoặc muốn trở về khi học xong ở nước bạn?

Tin Gốc: Tuổi Trẻ