Đánh giá được đưa ra tại Diễn đàn cấp cao Chuyển đổi số Việt Nam – châu Á 2026, do Hiệp hội Phần mềm và dịch vụ công nghệ thông tin (Vinasa) tổ chức sáng 28/5 tại Hà Nội.
Trong bài phát biểu của ông Nguyễn Duy Ngọc, Phó trưởng ban thường trực Ban chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, do Tổ giúp việc gửi đến sự kiện, đặc biệt nhấn mạnh vai trò của chuyển đổi số và dữ liệu. Tuy nhiên bài viết cũng chỉ ra những khó khăn trên hành trình đi tới mục tiêu tăng trưởng hai con số đang gặp những lực cản, điểm nghẽn nội tại nằm ở chất lượng dữ liệu và hạ tầng nền tảng. Việc tạo lập dữ liệu số bảo đảm tính “đúng, đủ, sạch, sống” trên quy mô quốc gia và tại các tổ chức, doanh nghiệp còn rất hạn chế. Phần lớn các cơ sở dữ liệu vẫn đang trong quá trình xây dựng, hoàn thiện. Dữ liệu còn phân tán, rời rạc, cát cứ, thiếu kết nối và chia sẻ một cách đồng bộ, liên thông giữa các cấp, các ngành, các địa phương.
“Chưa thể biến dữ liệu thành dòng chảy giá trị kinh tế bởi cơ chế liên thông còn nghẽn, các nền tảng số phát triển còn manh mún, chưa đồng bộ. Đặc biệt một số nền tảng cốt lõi chưa thực sự thân thiện, dễ tiếp cận cho đại đa số người dân và doanh nghiệp”, bài viết đề cập. Thêm nữa, một số vấn đề còn tồn tại như sự chưa đồng bộ về thể chế cho các mô hình kinh doanh mới; hạ tầng số và hạ tầng năng lượng còn chưa đủ sẵn sàng cho làn sóng trí tuệ nhân tạo diện rộng. Nhân lực công nghệ lõi như chip bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, an ninh mạng còn thiếu hụt.
Chuyển nhận thức sang hành động thực chất
Gọi năm 2026 là cột mốc trong chuyển từ nhận thức sang hành động thực chất, Phó trưởng ban thường trực Ban chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số cho rằng việc kiến tạo động lực mới cho tăng trưởng hai con số đòi hỏi phải có những tư duy đột phá, hành động quyết liệt và không đi theo những lối mòn cũ.
Trong gợi mở cho diễn đàn, ông nhắc đến việc tập trung vào các định hướng chiến lược gồm: đột phá thể chế cho đổi mới sáng tạo; chuyển đổi số gắn với tái cấu trúc hệ thống; xây dựng hạ tầng số và liên thông dữ liệu; làm chủ công nghệ lõi, hướng tới tự chủ số; và phát triển nguồn nhân lực công nghệ số mang tầm nhìn toàn cầu.
Trong đó, ông Ngọc nhấn mạnh cần sớm cụ thể hóa tinh thần Nghị quyết 57, xây dựng các hành lang pháp lý minh bạch, thông thoáng và an toàn, các cơ chế thử nghiệm vượt trội cho AI, dữ liệu lớn, bán dẫn, tài sản số và chuyển tư duy quản lý sang kiến tạo để doanh nghiệp công nghệ tham gia giải các bài toán lớn của quốc gia.
Ông đề nghị các bộ ngành, địa phương tập trung xây dựng dữ liệu sạch, chuẩn hóa theo nguyên tắc “đúng, đủ, sạch, sống”, đồng thời thúc đẩy kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa khu vực công và tư. Việt Nam cần chuyển từ “ứng dụng công nghệ” sang “làm chủ công nghệ lõi” và tự chủ số, tham gia nghiên cứu các công nghệ chiến lược như AI, chip bán dẫn, IoT, 5G và tương lai là 6G, đồng thời thúc đẩy tự động hóa quy mô lớn gắn với phát triển năng lượng xanh bền vững.
Tại sự kiện, Thứ trưởng Khoa học và Công nghệ Bùi Hoàng Phương cũng nhấn mạnh năm 2026 là năm có ý nghĩa bản lề đối với Việt Nam, trong đó, cần tập trung vào động lực tăng trưởng mới là đổi mới sáng tạo dựa trên khoa học, công nghệ và chuyển đổi số.
Từ thực tế của Bộ Khoa học và Công nghệ khi làm việc với các bộ, ngành, địa phương, ông Phương nhấn mạnh việc triển khai chuyển đổi số “không phải chỉ cần mua thiết bị công nghệ, phần mềm, AI, đầu tư các cơ sở dữ liệu, hay các hệ thống công nghệ thông tin, công nghệ số – mà quan trọng hơn là hướng dẫn người dân, cơ quan, tổ chức thay đổi tư duy, thay đổi cách làm việc hiệu quả hơn bằng công nghệ.
“Khi gặp vướng mắc, khó khăn trong việc xử lý công việc, phải có tư duy làm thế nào để dùng công nghệ giải quyết được bài toán này”, ông Phương nói.
Theo Thứ trưởng Bùi Hoàng Phương, năm 2025, Việt Nam đã rà soát, sửa đổi, bổ sung hầu như toàn bộ hành lang pháp lý trong lĩnh vực khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Lần đầu tiên Việt Nam có Luật Chuyển đổi số, Luật Công nghiệp công nghệ số, Luật Trí tuệ nhân tạo và Luật Dữ liệu cùng hệ thống văn bản hướng dẫn thi hành. Điều này được đánh giá đã từng bước tạo nên hành lang pháp lý đồng bộ cho không gian phát triển mới. “Năm 2026 sẽ là giai đoạn tăng tốc”, Thứ trưởng Phương nói.
Ông đề nghị các Bộ, ngành, doanh nghiệp công nghệ số, cần chủ động trực tiếp nắm bắt bài toán, khó khăn vướng mắc thực tế hàng ngày của người dân, doanh nghiệp, cơ quan tổ chức ở cả trung ương và địa phương, thay vì chờ đợi người dân phản ánh; đề xuất các phương án, cách thức đột phá trong sử dụng công nghệ số để giải quyết các bài toán. Khi thành công, hiệu quả phải lan tỏa cách thức triển khai trong phạm vi rộng.
“Nếu quá trình chuyển đổi số của Việt Nam có thể thực hiện được theo định hướng này thì sẽ thực sự trở thành ‘Hành động đột phá, lan tỏa kết quả'”, ông nói.
Tại sự kiện, đại diện Vinasa cho rằng cộng đồng doanh nghiệp công nghệ số Việt Nam đã chuyển từ giai đoạn “ứng dụng thụ động” sang làm chủ công nghệ, với năng lực tự xây dựng hạ tầng AI, Cloud, phát triển mô hình ngôn ngữ lớn bản địa hóa, triển khai tác tử AI tự động hóa và số hóa toàn trình dịch vụ công tại nhiều địa phương.
Tuy nhiên, theo lãnh đạo Vinasa, ngành công nghệ đang đối mặt nhiều thách thức như giới hạn của mô hình tăng trưởng dựa trên nhân sự, áp lực về hạ tầng vật lý và năng lượng xanh, cùng khoảng trống pháp lý cho các công nghệ sâu và công nghệ mới.
Theo đại diện hiệp hội, cộng đồng doanh nghiệp công nghệ cần đẩy mạnh đầu tư R&D để tham gia các lĩnh vực mới như robotics, bán dẫn, lượng tử và kinh tế tầm thấp, đồng thời đưa AI vào sản xuất, nông nghiệp và đời sống thực tế. Ngoài ra, cần đẩy mạnh việc “bình dân hóa công nghệ”, bằng cách đóng gói các công nghệ phức tạp thành những giải pháp AI đơn giản, chi phí thấp để hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và hộ kinh doanh tiếp cận công nghệ.
Hàng loạt lãnh đạo doanh nghiệp Trung Quốc góp mặt tại quốc yến do Chủ tịch Tập Cận Bình chủ trì để chiêu đãi Tổng thống Donald Trump tối 14/5, như Chủ tịch Hisense, Wanxiang Group, Fuyao Glass, Air China, Comac, Lenovo, Xiaomi, Haier hay Giám đốc điều hành ByteDance.
Một trong những hình ảnh được chia sẻ nhiều trên mạng xã hội X và Weibo là bà Chu Quần Phi, người sáng lập tập đoàn sản xuất màn hình Lens Technology, được bố trí giữa CEO Tesla Elon Musk và CEO Apple Tim Cook. Bà được gọi là "nữ tỷ phú huyền thoại của Trung Quốc" nhờ hành trình khởi nghiệp từ tay trắng.
Chu Quần Phi sinh năm 1970 trong một gia đình nghèo tại tỉnh Hồ Nam. Năm lên 5 tuổi, mẹ qua đời, bố bị mù, bà Chu phải lo chạy ăn từng bữa. Sau này khi thành danh, bà luôn hãnh diện nói thời niên thiếu khó khăn là nguồn động lực giúp bà đạt được thành công.
Năm 15 tuổi, Chu Quần Phi bỏ học đến Thâm Quyến đi làm. Thời gian đầu, bà làm bảo vệ nhà kho ở một công trường xây dựng, nhưng sau 4 tháng không nhận được tiền công mới biết bị lừa. Bà vẫn quyết trụ lại thành phố và tìm đến một xưởng sản xuất thấu kính, màn hình bên cạnh Đại học Thâm Quyến để xin làm công nhân.
Dù làm việc 12 tiếng với mức lương tương đương một USD mỗi ngày, Chu Quần Phi vẫn dành thời gian học thêm về kế toán và thương mại tại những khóa học bán thời gian... Năm 1993, với khoản tiền tiết kiệm hơn 20.000 đôla Hong Kong, bà đã lập xưởng sản xuất màn hình trong căn hộ thuê trọ với 7 anh chị em của mình.
Khi lập nghiệp, Chu Quần Phi chưa từng vào đại học, nhưng đã tích lũy kiến thức về kế toán và tin học, thậm chí có bằng lái xe tải. Thời gian đầu, bà phải vất vả tìm kiếm khách hàng. Không ít lần, bà nhận lại sự lạnh nhạt và bị từ chối, thậm chí có những nơi còn bị xua đuổi trước khi kịp trình bày.
Sau nhiều năm nghiên cứu và sản xuất mặt kính đồng hồ, bà quyết định mở công ty Lens Technology tập trung vào màn hình kính cho điện thoại năm 2003. Bước ngoặt xuất hiện khi Motorola liên hệ, đặt hàng màn hình chống xước cho Razr V3.
Sau khi sản phẩm ra mắt, Lens Technology lập tức gây tiếng vang trong ngành, các đơn hàng của Samsung, Nokia, HTC lần lượt kéo đến. Năm 2007, Apple đặt hàng cho những mẫu iPhone đầu tiên của họ và cuộc đời bà Chu thay đổi từ đây.
Theo Sina, Lens Technology vươn lên chính là nhờ các đơn hàng của Apple. Hiệu suất của công ty tăng vọt khi hãng công nghệ Mỹ mở ra kỷ nguyên smartphone với màn hình lớn. Tháng 3/2015, Lens Technology lên sàn chứng khoán. Năm đó, công ty có 32 nhà máy ở 7 địa điểm với hơn 90.000 nhân viên. Chu Quần Phi trở thành người phụ nữ giàu nhất Trung Quốc ở tuổi 45.
Năm 2016, tạp chí Fortune vinh danh bà Chu trong danh sách Những người phụ nữ quyền lực nhất châu Á - Thái Bình Dương. Bà cũng đứng đầu danh sách Nữ tỷ phú tự thân giàu nhất thế giới 2017 của Forbes với khối tài sản ròng trị giá 7,4 tỷ USD. Từ công ty chuyên sản xuất mặt kính đồng hồ, bà dẫn dắt Lens Technology thành doanh nghiệp "ngôi sao", nắm bắt xu hướng của ngành di động thông qua các đơn hàng của Apple.
Hoạt động kinh doanh của công ty cũng có giai đoạn đi xuống, khi truyền thông Trung Quốc đưa tin, trong báo cáo thường niên 2021, Lens Technology không còn nhắc đến Apple. Giữa lúc rủi ro ập đến, bà Chu nhanh chóng tìm thị trường mới, đặt cược vào tương lai xe điện. Cũng trong báo cáo năm 2021, Lens Technology tiết lộ công ty đang cung cấp màn hình hiển thị cho các mẫu xe điện mới của Tesla, BMW, Mercedes-Benz, Volkswagen...
Đến 2024, mạng lưới hợp tác của Lens Technology đã bao gồm hơn 30 hãng xe. Phạm vi sản phẩm không giới hạn ở màn hình điều khiển trung tâm mà mở rộng sang kính cửa sổ thông minh, trạm sạc, mô-đun sạc không dây và nhiều linh kiện cho xe điện.
Song song với ngành ôtô, Chu Quần Phi tiếp tục đưa Lens Technology bước vào những lĩnh vực công nghệ mới nổi như robot hình người và kính AI. Tính đến ngày 15/5, Lens Technology có giá trị thị trường 26,6 tỷ USD, với giá cổ phiếu tăng 5,9% so với một ngày trước đó.
Tại một số đại lý ủy quyền của Apple, iPhone Air hiện được chào bán với mức giá 22,8 triệu đồng cho phiên bản 256GB. Thậm chí, một số cửa hàng có quy mô nhỏ hơn còn điều chỉnh giảm sâu giá bán sản phẩm xuống 22 triệu đồng.
Đây cũng là mức giá thấp nhất của iPhone Air kể từ khi lên kệ tại thị trường Việt Nam.
Trao đổi với phóng viên Dân trí, ông Nguyễn Như Thành, Phó giám đốc ngành hàng Apple của FPT Shop, cho biết doanh số của iPhone Air đã tăng trưởng khoảng 20% sau nhiều đợt điều chỉnh giảm giá liên tiếp.
Hiện tại, giá iPhone Air thậm chí còn rẻ hơn cả iPhone 16 Plus và iPhone 17 bản tiêu chuẩn. Đáng nói, hai mẫu máy trên vốn được định vị ở phân khúc thấp hơn so với iPhone Air.
iPhone 17 đang được các đại lý chào bán với mức giá 24 triệu đồng cho phiên bản 256GB. Trong khi đó, iPhone 16 Plus phiên bản 128GB có giá 24 triệu đồng. Dù vậy, thống kê từ các đại lý cho thấy cả iPhone 17 và iPhone 16 Plus đều ghi nhận doanh số bán ra tốt hơn so với iPhone Air.
"Doanh số của iPhone Air có sự tăng trưởng đáng kể sau giai đoạn giảm giá. Tuy nhiên, iPhone 16 Plus và iPhone 17 vẫn duy trì được sức mua ổn định và được quan tâm nhiều hơn", đại diện Di Động Mỹ chia sẻ.
iPhone Air được xem là một ván cược lớn mà Apple đã thực hiện trong năm qua. Dòng sản phẩm này có thiết kế hoàn toàn mới và khác biệt hẳn so với những thiết bị mà công ty đã phát triển trong suốt gần một thập kỷ.
Tuy vậy, thực tế chứng minh iPhone Air không được nhiều người dùng đón nhận. iPhone Air đến nay cũng là mẫu giảm giá sâu nhất trong toàn bộ dải sản phẩm iPhone ra mắt trong năm 2025.
"Dù iPhone Air có lợi thế về giá, một bộ phận lớn người dùng vẫn ưu tiên iPhone 17 nhờ yếu tố “an toàn” khi lựa chọn. Ngược lại, iPhone Air sẽ hấp dẫn nhóm khách hàng trẻ, cá tính, đặc biệt là những người đánh giá cao thiết kế mỏng nhẹ và khác biệt", đại diện Minh Tuấn Mobile nhận định.
Theo MIT Technology Review, châu Âu đang trải qua đợt nắng nóng kỷ lục, người dân sử dụng quạt và điều hòa nhiều đến mức lưới điện bị quá tải. Tuy nhiên, một số nhà máy điện không thể hoạt động để giảm tải.
Hôm 23/6, Pháp ghi nhận ngày nóng nhất từ năm 1947 với nhiệt độ vượt ngưỡng 44 độ C và nhiệt độ qua đêm cao bất thường. Thời tiết nắng nóng kéo dài này làm nước sông trên khắp đất nước ấm lên, gây rắc rối cho nhiều nhà máy điện hạt nhân sử dụng nguồn nước này để làm mát.
Tổ máy số 2 tại nhà máy điện hạt nhân Golfech ở miền nam Pháp ngừng hoạt động vào tối ngày 22/6 khi nước sông dùng để làm mát lò phản ứng trở nên quá nóng. Theo Brid Nelligan, phát ngôn viên của EDF, chủ sở hữu và điều hành Golfech, nhà máy điện lấy nước từ sông Garonne và xả phần lớn lượng nước đó trở lại sông với nhiệt độ cao hơn một chút sau khi làm mát thiết bị. Do quy định về giới hạn nhiệt độ của nước xả trở lại sông, nước ấm (28 độ C) buộc nhà vận hành phải ngừng hoạt động nhà máy. EDF cũng đang hạn chế sản lượng các lò phản ứng khác trên toàn quốc.
Nắng nóng cực hạn từng ảnh hưởng đến ngành công nghiệp hạt nhân của Pháp trước đây. Tổng công suất của các nhà máy phải ngừng hoạt động do đợt nắng nóng hồi tháng 7/2025 lên tới 7 gigawatt, lớn hơn toàn bộ lưới điện của Ireland. Theo RTE, đơn vị vận hành lưới điện quốc gia, việc dừng hoặc hạn chế hoạt động của nhà máy điện hạt nhân chưa ảnh hưởng đến khả năng đáp ứng nhu cầu tiêu thụ điện ở Pháp trong năm nay.
Các nguồn sản xuất điện khác cũng đối mặt với thách thức tương tự. Nhà máy thủy điện thường gặp khó khăn khi điều kiện khô hạn làm giảm lượng nước có sẵn để sản xuất năng lượng. Trong 5 tháng đầu năm 2025, nhiệt độ cao và mực nước thấp khiến nguồn cung cấp thủy điện ở châu Âu giảm 13% so với năm ngoái.
Ngay cả nhà máy nhiệt điện và khí tự nhiên cũng bị ảnh hưởng bởi nhiệt độ cao. Thời tiết nóng có thể gây áp lực lên thiết bị và hạn chế hiệu quả của tháp làm mát, dẫn tới lượng điện sản xuất của 5 nhà máy khí đốt ở Anh giảm tổng cộng 2,5 gigawatt.
Jean-Paul Harreman, giám đốc công ty Montel chuyên cung cấp thông tin năng lượng, cho biết nhu cầu làm mát tăng cao là yếu tố chính gây áp lực cho lưới điện châu Âu. Số hộ sử dụng điều hòa tại Anh tăng gấp đôi từ năm 2022.
Trên toàn thế giới, những thách thức do nhiệt độ cao gây ra cho lưới điện sẽ trở nên ngày càng trầm trọng khi biến đổi khí hậu kéo theo nhiều đợt nắng nóng thường xuyên và gay gắt hơn. Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế, mức tiêu thụ điện để làm mát trên toàn cầu dự kiến sẽ tăng gấp đôi vào năm 2050 so với năm 2023.
Theo CNN, châu Âu là lục địa ấm lên nhanh nhất hành tinh, nóng gấp khoảng 2-3 lần mức trung bình toàn cầu. Nhưng cơ sở hạ tầng ở châu lục này không được xây dựng để đối phó nắng nóng. Đây là đợt nắng nóng kỷ lục thứ hai trong hai tháng liên tiếp, nhiều khả năng các kỷ lục nhiệt độ quốc gia sẽ bị phá vỡ trước khi châu Âu bước sang tháng 7, vốn là tháng nóng nhất tại đây.
Nhiệt độ tăng cao do vòm nhiệt, khu vực áp suất cao không dịch chuyển và bao trùm các vùng của châu Âu như một chiếc nắp khổng lồ giữ nhiệt. Một đợt El Nino đang mạnh lên ở vùng biển nhiệt đới Thái Bình Dương sẽ làm tăng tần suất và mức độ nghiêm trọng của những đợt nắng nóng trên toàn thế giới. Theo nhiều nhà khoa học, ngay cả khi không có El Nino, biến đổi khí hậu là động lực chính dẫn tới nhiệt độ cực đoan.
