Khách du lịch, người mua sắm và nhân viên văn phòng đi lại trên những con phố đông đúc ở London đều đang trở thành một phần của quy trình kiểm tra danh tính kỹ thuật số. Các camera liên tục quét khuôn mặt họ để đối chiếu với danh sách theo dõi của cảnh sát, giúp tìm ra kẻ phạm tội. Công nghệ này dự kiến ngày càng được triển khai rộng rãi, dù những người chỉ trích cho rằng nó gây khó chịu khi biến tất cả người đi đường thành “nghi phạm tiềm năng”.
Công nghệ “đột phá” giúp phát hiện tội phạm
Lindsey Chiswick, Giám đốc Sở Cảnh sát Thủ đô (Met Police), người phụ trách công nghệ nhận diện khuôn mặt trực tiếp (LFR) tại Anh, cho biết công nghệ này mang đến tác động “đột phá” với công tác an ninh tại London, giúp xác định những người bị nghi ngờ phạm tội.
Phát biểu tại chiến dịch gần đây ở Victoria, trung tâm London, Chiswick dẫn chứng việc một kẻ ấu dâm bị phát hiện khi đang đi bộ trên phố và nắm tay bé gái 8 tuổi. “Hắn lẽ ra không được đi riêng với một bé gái như vậy. Hậu quả là giờ hắn phải quay lại nhà tù”, bà nói.
Theo Reuters, Anh từ lâu đã nằm trong số những nước sử dụng camera giám sát nhiều nhất thế giới tại không gian công cộng. Người London có thể bị ghi hình đến vài trăm lần mỗi ngày khi di chuyển quanh thành phố.
Hiện tại, Anh cũng là một trong những quốc gia châu Âu đi đầu trong việc đưa công nghệ LFR vào hoạt động an ninh. Công nghệ này chuyển đổi khuôn mặt thành dữ liệu sinh trắc học và đối chiếu với danh sách theo dõi gồm khoảng 17.000 người, chủ yếu tổng hợp từ hình ảnh trong quá trình bắt giữ.
Chiswick cho biết, trong số hơn 3 triệu khuôn mặt được quét trong 12 tháng tính đến tháng 9 năm ngoái, cảnh sát xác định hệ thống chỉ tạo ra 10 cảnh báo sai. “Chưa từng có vụ bắt giữ nào dựa trên cảnh báo sai”, bà cho biết.
Theo Guardian, 13 lực lượng cảnh sát ở Anh và xứ Wales đã hoặc đang sử dụng LFR. Sở Cảnh sát Thủ đô là đơn vị sử dụng nhiều nhất, triển khai hệ thống từ năm 2020 và tăng tốc đáng kể hai năm qua. Tính riêng từ đầu 2026 đến nay, 1,7 triệu lượt quét đã dẫn đến 44 vụ bắt giữ.
Bài toán cân bằng giữa an ninh và quyền tự do
Brian Plastow, tiến sĩ sinh trắc học tại Scotland, cảnh báo LFR không hiệu quả như cảnh sát tuyên bố. Trong cuộc thăm dò ý kiến do công ty nghiên cứu thị trường Opinium (Anh) thực hiện trên 2.000 người trưởng thành tháng trước, gần 1/3 phản đối việc các nhà bán lẻ sử dụng nhận diện khuôn mặt và 62% lo ngại công nghệ này có thể khiến mọi người gặp rắc rối vì những việc họ không làm.
Hồi tháng 2, Ian Clayton, chuyên gia về sức khỏe và an toàn đã nghỉ hưu tại Chester, bị yêu cầu rời khỏi cửa hàng Home Bargains sau khi hệ thống nhận diện khuôn mặt đánh dấu ông là kẻ trộm. Clayton sau đó phát hiện mình bị nhầm lẫn với một kẻ trộm vặt mà ông vô tình đứng cạnh trong lần ghé cửa hàng trước đó.
“Chúng tôi liên tục bị ghi hình và đưa vào các hệ thống, nhưng như vậy có nên không? Điều đó giống như bị theo dõi vô cớ, khiến tôi cảm thấy dễ bị tổn thương, bị phơi bày và có phần bất lực. Giờ tôi cực kỳ cảnh giác với camera”, Clayton chia sẻ trên Guardian.
Các nhà hoạt động bảo vệ quyền tự do dân sự lập luận, vấn đề không chỉ nằm ở độ chính xác mà còn ở nguyên tắc, cho rằng LFR cho phép cảnh sát rà quét một lượng lớn người dân mà không cần bất kỳ nghi ngờ cá nhân nào. Theo tổ chức về quyền tự do dân sự Big Brother Watch (Anh), điều này dẫn đến nguy cơ bình thường hóa việc giám sát hàng loạt nơi công cộng.
“Chúng ta đang đứng trước nguy cơ trở thành quốc gia của những người bị theo dõi, bị giám sát ngay lúc bước ra khỏi cửa nhà, với những hậu quả nghiêm trọng liên quan đến quyền riêng tư, tự do ngôn luận và tự do hội họp”, Jasleen Chaggar, chuyên gia chính sách và pháp lý cấp cao tại Big Brother Watch, nhận định.
Theo Paul Fyfe, cựu bảo vệ từng làm việc với hệ thống camera Facewatch, nhân viên đôi khi đưa tên người dân vào danh sách theo dõi dù họ chưa bị bắt quả tang ăn cắp vặt hay có hành vi bạo lực. “Nếu bị ai đó làm bực mình, quấy rối hoặc đe dọa, cách dễ nhất để trả đũa là đăng tải thông tin của họ lên hệ thống”, Fyfe nói. Kết quả, nhân viên bảo vệ tại những cửa hàng khác sử dụng cùng phần mềm sẽ nhận được thông báo mỗi khi khách hàng này bước vào.
Tuy nhiên, Nick Fisher, CEO Facewatch, cho biết công ty không ghi nhận các báo cáo về việc hệ thống bị lạm dụng. Theo đó, công ty đặt ra những quy tắc nghiêm ngặt về cách thức sử dụng hệ thống, nhiều biện pháp bảo vệ và kiểm soát cũng được tích hợp sẵn. Các nhà bán lẻ phải đáp ứng tiêu chuẩn bằng chứng trước khi gửi báo cáo, và mọi báo cáo đều được con người xem xét trước khi thêm vào cơ sở dữ liệu. Nếu không đáp ứng yêu cầu, báo cáo sẽ bị từ chối.
Tháng trước, thẩm phán Tòa án Tối cao Anh bác bỏ đơn yêu cầu xem xét lại do Big Brother Watch đệ trình, kết luận việc sử dụng LFR là hợp pháp. Chính phủ cũng đang xây dựng khung pháp lý mới.
Trong khi đó, Chiswick khẳng định Sở Cảnh sát Thủ đô đã chứng minh họ có khả năng vận hành LFR một cách có trách nhiệm, đồng thời cho biết 80% người dân trong các cuộc khảo sát hàng quý ủng hộ việc sử dụng công nghệ này ở London. Bà giải thích: “Người dân muốn tội phạm biến mất khỏi đường phố. Họ muốn những kẻ lẩn trốn và bị truy nã trong thời gian dài, đôi khi hoạt động dưới danh tính giả, phải trở lại nhà tù”.
Tuy nhiên, mọi thứ có thể sớm giải quyết sau khi Trung Quốc ban hành tiêu chuẩn quốc gia bắt buộc đầu tiên cho pin dự phòng, bắt đầu có hiệu lực từ ngày 1.4.2027.
Điểm đầu tiên trong quy định nhằm giải quyết nguyên nhân chính dẫn đến cháy nổ pin: tế bào pin bị hư hại bởi các sự cố như rơi, ép hoặc đâm thủng. Theo quy định, pin dự phòng sẽ phải trải qua bài kiểm tra đâm kim, mô phỏng chính xác tình huống xấu nhất có thể xảy ra. Nếu một tế bào pin bắt lửa hoặc phát nổ khi bị đâm thủng, nó sẽ bị loại ngay lập tức.
Bước kiểm tra này sẽ loại bỏ những tế bào pin kém chất lượng, vốn phổ biến trong thị trường pin dự phòng giá rẻ trong nhiều năm qua. Để vượt qua bài kiểm tra này, các nhà sản xuất cần sử dụng chất hóa học và cấu trúc pin an toàn hơn - những thứ không thể làm giả.
Tiêu chuẩn mới cũng nhắm vào hiện tượng phổ biến trên pin dự phòng giá rẻ: nhãn mác ghi 20.000 mAh, hiệu suất thực tế thấp hơn nhiều. Cụ thể, các công ty cần ghi rõ ràng và chính xác về cả công suất lẫn tuổi thọ sản phẩm. Việc thực thi các yêu cầu này sẽ loại bỏ một trong những hình thức lừa đảo phổ biến nhất trong ngành giúp người dùng nhận được sản phẩm đúng như quảng cáo.
Trước khi tiêu chuẩn được áp dụng chính thức, đã có 28 nhà sản xuất tế bào pin lớn, bao gồm ATL, BYD, Lishen và Huizhou Marathon, tham gia vào các bài kiểm tra sơ bộ. Năm công ty này đã cung cấp giải pháp chip và BMS (hệ thống quản lý pin điện tử) cũng đã vượt qua các bài kiểm tra ban đầu.
Sự tham gia tích cực của ngành công nghiệp trước khi tiêu chuẩn mới có hiệu lực bắt buộc cho thấy các nhà sản xuất đang nghiêm túc chuẩn bị thay vì chờ đợi hạn chót. Trong thực tế, đây được xem là khoảng thời gian chuẩn bị hợp lý cho các công ty nhằm tránh tình huống phải vội vàng giải quyết khi thời gian thực thi bắt đầu được áp dụng.
Kết quả là pin dự phòng tại Trung Quốc sẽ thực sự trở nên an toàn hơn và tác động không nhỏ với thị trường, đặc biệt khi đây là nguồn cung phần lớn pin dự phòng giá cả phải chăng cho toàn cầu.
Việc làm quen với smartphone có thể là một thách thức, đặc biệt là với hàng loạt biểu tượng và ký hiệu trên màn hình. Một trong những biểu tượng gây nhầm lẫn nhất là hình chữ "N" xuất hiện trên thanh trạng thái của điện thoại Android. Đây là biểu tượng đại diện cho công nghệ giao tiếp trường gần (NFC), vốn cho phép người dùng thực hiện các giao dịch thanh toán và kết nối thiết bị một cách nhanh chóng.
Khi biểu tượng chữ "N" hiển thị trên thanh trạng thái, có nghĩa tính năng NFC đang được bật. NFC cho phép người dùng thanh toán hàng hóa qua các ứng dụng như Google Wallet hoặc Samsung Wallet bằng cách chạm điện thoại vào thiết bị thanh toán. Ngoài ra, NFC cũng được sử dụng trong việc thanh toán vé tàu xe hoặc vào các sự kiện như hòa nhạc và thể thao.
Tính năng NFC không chỉ giúp người dùng thanh toán mà còn mang lại sự an toàn hơn so với việc sử dụng thẻ tín dụng thông thường, vì thông tin thẻ không được tiết lộ trong quá trình giao dịch. Hơn nữa, NFC còn có thể kết nối với các thiết bị như loa Bluetooth hoặc kích hoạt các quy trình thông minh trong nhà.
Tuy nhiên, nếu không sử dụng NFC và muốn xóa biểu tượng này khỏi thanh trạng thái để tiết kiệm pin, người dùng có thể thực hiện một cách dễ dàng. Trên hầu hết điện thoại Android, người dùng chỉ cần truy cập bảng cài đặt nhanh và tìm nút bật/tắt cho NFC. Nếu không thấy, người dùng có thể vào ứng dụng Settings, chọn mục Connections (đối với Samsung Galaxy) hoặc Connected Devices (đối với Google Pixel) hay các thiết bị tương tự để tắt tính năng này.
Việc tắt NFC không chỉ giúp người dùng giải phóng không gian trên màn hình mà còn giúp tiết kiệm pin cho điện thoại. Hãy tham khảo tài liệu hướng dẫn sử dụng của thiết bị nếu cảm thấy gặp khó khăn trong việc tìm kiếm cài đặt này.
Theo báo SCMP ngày 5-6, Trung Quốc đã thành lập Viện Nghiên cứu điện toán thông minh không gian Bắc Kinh tại Khu Phát triển kinh tế - công nghệ Bắc Kinh (E-Town), nơi tập trung nhiều doanh nghiệp robot và AI của nước này.
Viện ra mắt vào cuối tháng 5 dưới sự điều hành của một liên minh do Công viên Đổi mới ứng dụng công nghệ thông tin quốc gia dẫn dắt. Đây là sáng kiến chung được Bộ Công nghiệp và Công nghệ thông tin Trung Quốc cùng chính quyền thành phố Bắc Kinh thành lập từ năm 2019.
Theo thông báo của Hiệp hội Khoa học và Công nghệ Bắc Kinh (BAST) ngày 5-6, viện sẽ tập trung nghiên cứu các lĩnh vực như chip điện toán không gian, công nghệ liên lạc laser giữa các vệ tinh, năng lượng không gian và các tiêu chuẩn an toàn cho hoạt động trong không gian.
Mục tiêu của viện là phát triển và phóng một vệ tinh thử nghiệm trước cuối năm 2028.
Các thành viên sáng lập gồm những doanh nghiệp hàng không vũ trụ thương mại như GalaxySpace và LandSpace, cùng các công ty bán dẫn Beijing Guanyu Chip Computing Technology và CXJD.
Theo BAST, các đơn vị tham gia sẽ phối hợp nguồn lực để xây dựng các nền tảng thử nghiệm, xác thực và thương mại hóa công nghệ điện toán không gian.
Động thái mới của Trung Quốc diễn ra trong lúc ngành hàng không vũ trụ thương mại Mỹ đang mở rộng mạnh mẽ, báo SCMP nhận định.
Theo báo cáo cho đợt chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) dự kiến diễn ra trên sàn Nasdaq (Mỹ) vào tuần tới, Công ty SpaceX của tỉ phú Elon Musk dự định dành một phần đáng kể nguồn vốn huy động được để mở rộng hạ tầng AI.
Điện toán không gian - việc triển khai các trạm xử lý dữ liệu và AI trên vệ tinh hoặc các nền tảng hoạt động ngoài quỹ đạo Trái đất - đang là tâm điểm chú ý khi nhu cầu phát triển AI ngày càng gia tăng, gây áp lực lên các trung tâm dữ liệu và lưới điện trên mặt đất.
Ông Ngô Kỳ, chuyên gia phân tích tại Viện nghiên cứu chính sách Pangoal có trụ sở ở Bắc Kinh, cho rằng điện toán không gian sử dụng năng lượng mặt trời đang nổi lên như một giải pháp mới cho những thách thức này.
Bắc Kinh cũng đang tăng cường hỗ trợ thể chế cho lĩnh vực điện toán không gian. Tháng 4, Trung Quốc thành lập Ủy ban Điện toán không gian đầu tiên nhằm tập hợp các doanh nghiệp và tổ chức trong ngành để xây dựng tiêu chuẩn công nghệ và phát triển hệ sinh thái.
Các địa phương cũng đẩy mạnh đầu tư theo định hướng trong dự thảo Kế hoạch 5 năm lần thứ 15 của Trung Quốc, trong đó đề cập việc xây dựng hệ thống dịch vụ tích hợp giữa hạ tầng thông tin liên lạc và điện toán trên mặt đất với ngoài không gian.
Tháng trước, Thượng Hải công bố chương trình đối tác hệ sinh thái ngành điện toán không gian cùng dự án Xingshu (Star Hub), hướng tới xây dựng mạng lưới điện toán thông minh toàn cầu trong không gian.
Trong khi đó, TP Quảng Châu đã thành lập quỹ đầu tư ngành hàng không vũ trụ trị giá 20 tỉ nhân dân tệ (khoảng 3 tỉ USD) nhằm hỗ trợ toàn bộ chuỗi ngành công nghiệp hàng không vũ trụ, với sự tham gia của chính quyền thành phố, doanh nghiệp nhà nước, các quỹ đầu tư do chính phủ định hướng và các tổ chức tài chính.
