Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent ngày 28/5 cho biết cơ quan này đã chuẩn bị bản thiết kế cho tờ tiền mệnh giá 250 USD có in chân dung Tổng thống Donald Trump.
Kế hoạch trên nằm trong chuỗi hoạt động mà chính quyền ông Trump đang thúc đẩy cho dịp kỷ niệm 250 năm ngày Mỹ tuyên bố độc lập, dự kiến bắt đầu từ tháng 7. Chính quyền cũng đã đề xuất xây dựng cổng khải hoàn cao hơn 76 m cùng “vườn anh hùng” với 250 bức tượng tại Washington.
Tuy nhiên, khác với các biểu tượng mang tính trang trí hoặc tưởng niệm, việc phát hành tiền giấy mới tại Mỹ chịu sự kiểm soát chặt chẽ của luật liên bang và quy trình kỹ thuật phức tạp.
Rào cản lớn nhất với kế hoạch của Bộ Tài chính Mỹ là “điều khoản Thayer” có hiệu lực từ năm 1866, quy định chỉ người đã qua đời mới được xuất hiện trên tiền tệ Mỹ. Điều khoản này bắt nguồn từ bê bối của Spencer Clark, quan chức đứng đầu cơ quan tiền thân của Cục Khắc và In ấn Mỹ (BEP).
Trong thời kỳ nội chiến, Mỹ thiếu kim loại để đúc tiền xu nên quốc hội cho phép phát hành tiền giấy mệnh giá nhỏ như 5, 10 hay 50 cent để thay thế. Năm 1864, quốc hội quyết định đưa chân dung nhà thám hiểm William Clark lên tờ 5 cent, nhưng văn bản chỉ ghi là “Clark”.
Lợi dụng cách viết mơ hồ này, Spencer Clark cho in chính chân dung của ông lên tờ tiền phát hành năm 1866. Động thái được coi là lạm quyền và vấp phải phản ứng mạnh mẽ từ quốc hội. Nghị sĩ Martin Russell Thayer sau đó đã bổ sung một điều khoản vào luật ngân sách Bộ Tài chính, quy định không được in hình người còn sống trên trái phiếu hay tiền giấy Mỹ.
Kể từ đó, không có bất cứ chân dung người còn sống nào được in lên các loại tiền của Mỹ. Luật hiện hành cũng không cho phép lưu hành tờ tiền mệnh giá 250 USD, đồng nghĩa kế hoạch đưa hình ông Trump lên tờ tiền mệnh giá mới phải được quốc hội Mỹ thông qua trước khi Bộ Tài chính có thể tiến hành in ấn, theo các chuyên gia về tiền tệ Mỹ.
“Bộ trưởng Tài chính phải được quốc hội chấp thuận trước khi thực hiện điều này”, Larry Felix, cựu giám đốc BEP, nói với Washington Post.
Để giải quyết rào cản pháp lý, hạ nghị sĩ Cộng hòa Joe Wilson ngày 27/2/2025 đã đệ trình “Dự luật tờ tiền 250 USD in hình Donald J. Trump” nhằm thiết lập ngoại lệ cho ông chủ Nhà Trắng. Văn kiện đã được chuyển đến Ủy ban Dịch vụ Tài chính Hạ viện, nhưng ủy ban này chưa có thêm động thái nào mới liên quan đến tờ tiền mệnh giá mới.
Một trợ lý của ủy ban nói với Axios rằng các nghị sĩ Cộng hòa đang tiếp tục trao đổi với thành viên Hạ viện và Thượng viện về đề xuất.
“Tổng thống không làm việc này. Hạ viện và Thượng viện phải hành động”, Bộ trưởng Bessent nói, hàm ý lưỡng viện cần sớm thông qua dự luật. Lãnh đạo phe Dân chủ tại Hạ viện Hakeem Jeffries chỉ trích đề xuất phát hành tờ 250 USD hình ông Trump, gọi đây là “tiền trong Monopoly”, nhắc đến trò chơi cờ tỷ phú nổi tiếng.
Bộ Tài chính Mỹ khẳng định việc chuẩn bị các mẫu thiết kế không đồng nghĩa kế hoạch đã được phê duyệt. Họ chỉ đang “thực hiện các bước chuẩn bị và thẩm định phù hợp”, từ đó có thể sẵn sàng bắt đầu nếu quốc hội thông qua dự luật liên quan.
Một trở ngại nữa là các nhân viên tại BEP cho rằng quá trình phát triển một loại tiền giấy mới không thể diễn ra trong thời gian ngắn như các quan chức mong muốn.
Giám đốc BEP Patricia Solimene đã nhiều lần giải thích với hai quan chức thân cận Nhà Trắng tại Bộ Tài chính là Brandon Beach, phụ trách ký phát tiền giấy Mỹ, và cố vấn cấp cao của ông là Michael Brown, rằng việc phát triển tờ tiền mới có thể cần rất nhiều thời gian.
“Một tờ tiền mới thường mất từ 6 đến 8 năm để hoàn thiện, đặc biệt với loại có mệnh giá cao như vậy”, một nhân viên cho biết.
Một người khác nói thêm rằng việc thiết kế tiền giấy mới không đơn thuần là tạo hình ảnh rồi đưa vào lưu hành.
“Họ nghĩ có thể in thứ gì đó chỉ sau một đêm rồi dùng được trong cây ATM. Điều đó thật điên rồ”, người này nói. “Phải mất rất nhiều năm để tạo ra các tờ tiền đủ độ tin cậy cho công chúng”.
Theo các chuyên gia, quá trình phát triển tiền giấy mới tại Mỹ đòi hỏi sự phối hợp giữa Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), Mật vụ Mỹ và các đối tác tư nhân nhằm bảo đảm khả năng chống làm giả cũng như tương thích với hệ thống ATM và thanh toán trên toàn quốc.
Cựu giám đốc BEP Felix cho biết riêng quá trình phát triển mẫu tờ 100 USD hiện nay đã mất hơn một thập kỷ, vì phải bổ sung hàng chục tính năng bảo mật chống tiền giả.
Những tranh cãi quanh dự án cũng được cho là gây căng thẳng trong nội bộ BEP. Bà Solimene được cho là đã bị điều chuyển khỏi vị trí giám đốc cơ quan hồi cuối tháng 4. Trong email chia tay đồng nghiệp, bà viết rằng đây “không phải lựa chọn của tôi”. Bộ Tài chính Mỹ từ chối bình luận về vị trí hiện tại của bà Solimene, nhưng xác nhận ông Brown là quyền giám đốc BEP từ ngày 18/5.
Bên cạnh kế hoạch phát hành tờ 250 USD, chính quyền ông Trump cũng đang thúc đẩy nhiều dự án khác, nhằm đưa hình ảnh và dấu ấn của Tổng thống lên các biểu tượng quốc gia.
BEP đã bắt đầu in các tờ 100 USD có chữ ký của ông Trump. Đây sẽ là lần đầu tiên trong lịch sử Mỹ, chữ ký của một tổng thống đương nhiệm xuất hiện trên tiền giấy.
“Dựa trên đề xuất của ông Beach, Bộ trưởng Bessent vinh danh các thành tựu của đất nước và nhiệm kỳ của Tổng thống Trump bằng cách thêm chữ ký của ông vào tiền tệ”, Bộ Tài chính Mỹ cho biết. Khác với in chân dung Tổng thống, việc thêm chữ ký của ông Trump lên tiền giấy không vi phạm luật liên bang và nằm trong thẩm quyền của Bộ Tài chính.
Chính quyền ông Trump cũng thúc đẩy kế hoạch phát hành đồng xu vàng và xu kỷ niệm mang hình Tổng thống. Một hội đồng liên bang đã phê duyệt thiết kế đồng xu vàng có chân dung ông Trump ở mặt trước và hình đại bàng ở mặt sau. Năm 1926, hình ảnh tổng thống Mỹ Calvin Coolidge cũng xuất hiện trên đồng xu nhân dịp kỷ niệm 150 năm lập quốc.
Disclosure Foundation, tổ chức phi lợi nhuận tại Mỹ ủng hộ tăng cường minh bạch về vật thể bay không xác định (UFO), vừa công khai lượng lớn hồ sơ tối mật của Cơ quan An ninh Quốc gia Mỹ (NSA), trong đó mô tả chi tiết hàng loạt vụ chạm trán với UFO.
Tất cả hồ sơ đều được đánh dấu bằng từ mã "Umbra", ký hiệu bảo mật hàng đầu của NSA. Disclosure Foundation thu được những tài liệu tối mật này sau khi giành chiến thắng trong vụ kháng cáo liên quan Đạo luật Tự do Thông tin.
Các hồ sơ ghi lại lời kể của nhân chứng về những lần nhìn thấy hiện tượng khó lý giải, cũng như dữ liệu theo dõi bằng radar và sự việc liên quan máy bay quân sự. Một tài liệu mô tả rằng 13 chiến đấu cơ từng được triển khai để truy đuổi một vật thể bí ẩn không xác định trên bầu trời.
Tuy nhiên, thông tin về thời gian, địa điểm diễn ra sự việc và người chứng kiến đã bị NSA che kín. Nhiều đoạn khác trong tài liệu cũng bị kiểm duyệt bằng cách bôi trắng, khiến kết quả của vụ truy đuổi này không được làm rõ.
Trong những sự việc khác, tài liệu cho thấy các tiêm kích do Liên Xô sản xuất cũng đã được điều động để đuổi theo những vật thể bí ẩn trên bầu trời.
Trong các báo cáo về dữ liệu theo dõi từ radar, các UFO được mô tả là có hình ngôi sao, hình cầu hoặc trông giống như "những quả cầu lửa".
"Vật thể đó di chuyển lên xuống với tốc độ rất nhanh và ở độ cao rất lớn", cũng như phát ra ánh sáng trắng, theo một tài liệu về vụ nghi chạm trán UFO.
Các tài liệu khác mô tả một vật thể có hai đèn vàng di chuyển ở độ cao thấp, lặng lẽ đổi hướng từ phía bắc sang phía tây, cùng một vật thể phát ra "bức xạ ánh sáng dài 22 m, tỏa ra theo hình xoắn ốc từ phần tâm màu đen". Một hồ sơ khác đề cập UFO "có hình cầu hoặc hình đĩa" và sáng hơn Mặt trời.
Những tài liệu trên được công khai vài ngày trước khi Lầu Năm Góc hôm 22/5 công bố 222 tài liệu được giải mật về UFO, trong đó có đoạn ghi âm phi hành đoàn tàu vũ trụ Apollo 12 kể rằng từng nhìn thấy "vệt sáng" bí ẩn khi đang tìm cách ngủ trong không gian sâu thẳm.
Bộ Quốc phòng Mỹ hôm 8/5 cũng đã công bố 160 tài liệu về UFO trong đợt đầu tiên, theo yêu cầu của Tổng thống Donald Trump.
Cựu tổng thống Mỹ Barack Obama hồi tháng 2 từng gây xôn xao dư luận với phát biểu "người ngoài hành tinh có thật" trên một chương trình podcast. Dù ông đã lên tiếng đính chính, nhiều người vẫn cho rằng đây là "hành động lỡ lời làm lộ bí mật lớn nhất trong lịch sử".
Tại Mỹ, rà soát hồ sơ UFO không phải là việc chưa có tiền lệ. Cơ quan Tình báo Trung ương (CIA) những năm 1990 từng xem xét toàn bộ những gì thu thập được và kết luận rằng phần lớn UFO thực chất là máy bay do thám tuyệt mật. Tuy nhiên, những kết luận chính thức như vậy chưa làm hài lòng cộng đồng quan tâm UFO.
Hãng tin Tasnim của Iran hôm nay 28/5 trích dẫn một “nguồn tin quân sự” cho biết, lực lượng hải quân thuộc Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã nổ súng vào một tàu chở dầu của Mỹ “cố gắng đi qua eo biển Hormuz bằng cách tắt hệ thống radar”.
Theo nguồn tin, Mỹ sau đó đã bắn trả “vào một khu vực xung quanh Bandar Abbas” - thành phố cảng phía nam Iran nằm trên eo biển Hormuz.
Tasnim xác nhận “các tiếng nổ có liên quan đến vụ việc này” và “không gây thương vong hay thiệt hại về tài sản”.
Trước đó, truyền thông Mỹ dẫn lời các quan chức Mỹ cho biết, quân đội Mỹ đã bắn hạ 4 máy bay không người lái phóng từ Iran, đồng thời tiến hành một cuộc tấn công vào trung tâm điều khiển máy bay không người lái ở thành phố cảng Bandar Abbas phía nam Iran.
Thành phố Bandar Abbas ở miền nam Iran, nơi đặt căn cứ hải quân và không quân trọng yếu của Iran, có vị trí chiến lược dọc theo eo biển Hormuz.
Theo truyền thông Mỹ, cuộc tấn công vào Bandar Abbas đã ngăn chặn Iran phóng máy bay không người lái thứ 5.
“Hôm nay, lực lượng Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ đã bắn hạ 4 máy bay không người lái tấn công một chiều của Iran gây ra mối đe dọa xung quanh eo biển Hormuz. Lực lượng Mỹ cũng đã tấn công một trạm điều khiển mặt đất của Iran ở Bandar Abbas, nơi chuẩn bị phóng máy bay không người lái thứ 5”, quan chức Mỹ tiết lộ.
Quan chức Mỹ khẳng định “những hành động này được cân nhắc kỹ lưỡng, hoàn toàn mang tính phòng thủ và nhằm mục đích duy trì lệnh ngừng bắn”.
Một quan chức khác của Mỹ nói rằng quân đội Mỹ khẳng định cả máy bay không người lái và cơ sở trên mặt đất của Iran đều gây ra mối đe dọa cho eo biển Hormuz.
Truyền thông Iran đưa tin, ít nhất 3 tiếng nổ đã được nghe thấy ở phía đông Bandar Abbas vào rạng sáng hôm nay. Các vụ nổ đã kích hoạt hệ thống phòng không của Bandar Abbas trong thời gian ngắn.
Đây là cuộc tấn công thứ hai của Mỹ vào Iran trong những ngày gần đây, bất chấp lệnh ngừng bắn đang được thực thi.
Trước đó, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) ngày 25/5 xác nhận, quân đội Mỹ đã tiến hành các cuộc "tấn công tự vệ" nhắm vào các trận địa phóng tên lửa và tàu thuyền của Iran đang tìm cách rải thủy lôi xung quanh khu vực eo biển Hormuz.
Sau cuộc tấn công của Mỹ, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran cũng tuyên bố bắn hạ một máy bay không người lái của Mỹ xâm nhập không phận và nhắm bắn một máy bay chiến đấu F-35.
Iran đã phong tỏa eo biển Hormuz, một tuyến đường thủy quan trọng đối với dòng chảy năng lượng toàn cầu, trong khi Mỹ đáp trả bằng cách phong tỏa các cảng của Iran.
Vấn đề về cơ chế kiểm soát eo biển Hormuz đến nay tiếp tục là điểm nghẽn chính đối với các cuộc hòa đàm của Mỹ và Iran. Chính quyền Tổng thống Trump tuyên bố, Hormuz sẽ được mở lại bằng cách này hoặc cách khác. Washington cũng tiếp tục gây sức ép với Tehran thông qua duy trì lệnh phong tỏa hàng hải với các cảng của Iran.
Mỹ và Iran đã kiềm chế không tấn công lẫn nhau kể từ khi một thỏa thuận ngừng bắn mong manh bắt đầu vào đầu tháng 4. Tuy nhiên, Tổng thống Donald Trump ngày càng thất vọng với các cuộc đàm phán bế tắc trong những ngày gần đây.
Trong một bài đăng trên mạng xã hội ngày 25/5, Tổng thống Trump cảnh báo nếu không đạt được thỏa thuận tốt với Iran, các cuộc tấn công sẽ được nối lại với quy mô và sức mạnh lớn chưa từng có.
Ông Trump tuyên bố thỏa thuận mà Mỹ đạt được với Iran sẽ phải là một thỏa thuận “tuyệt vời và có ý nghĩa”, nếu không “sẽ không có bất kỳ thỏa thuận nào”.
"Chúng tôi đã gửi rất nhiều súng cho họ. Chúng tôi gửi qua người Kurd. Và tôi nghĩ người Kurd đã giữ lại số vũ khí đó", ông Trump nói với nhà báo Trey Yingst của Fox News trong cuộc phỏng vấn ngày 5/4, nhấn mạnh số lượng vũ khí được chuyển đi là đáng kể.
Đây là lần đầu tiên Tổng thống Mỹ công khai đề cập động thái gửi vũ khí cho các lực lượng đối lập bên trong lãnh thổ Iran, giữa giai đoạn chiến sự tiếp tục leo thang căng thẳng và đã kéo dài hơn một tháng. Ông Trump liên tục đe dọa sẽ phá hủy các nhà máy điện và mọi cây cầu trên đất Iran nếu nước này không khai thông eo biển Hormuz.
Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu hồi giữa tháng trước cho rằng các cuộc không kích phối hợp với Mỹ đã đạt kết quả tích cực trong việc phá hủy chương trình tên lửa và hạt nhân của Tehran, nhưng như vậy là chưa đủ.
Ông nhấn mạnh ngoài các hoạt động trên không, cần có thêm "yếu tố trên mặt đất", song không nêu rõ chi tiết và từ chối công khai các phương án cụ thể. Ông cũng lập luận rằng người dân Iran cần chủ động tận dụng những điều kiện mà các cuộc không kích tạo ra "để thay đổi thực trạng đất nước".
Iran từng chứng kiến các cuộc biểu tình lan rộng ở 100 thành phố và thị trấn từ cuối tháng 12/2025 đến tháng một năm nay, khởi phát từ giới thương nhân tại Tehran phản đối tình hình kinh tế khó khăn và giá cả leo thang. Phong trào nhanh chóng lan rộng sang nhiều khu vực khác, với sự tham gia của sinh viên.
Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian thời điểm đó đã thừa nhận các yêu cầu chính đáng của người biểu tình và kêu gọi chính phủ cải thiện tình hình kinh tế, song cũng cảnh báo sẽ có lập trường cứng rắn đối với các hành vi gây rối. Tuy nhiên, giới chức Iran cáo buộc các thế lực bên ngoài tìm cách làm gia tăng bạo lực, lợi dụng các cuộc tụ tập công cộng để gây bất ổn, sử dụng mạng xã hội để kích động và triển khai các nhóm tội phạm có tổ chức nhằm gây thương vong.
Ông Trump khi đó tuyên bố Mỹ có thể can thiệp nếu chính quyền Iran "giết hại người biểu tình ôn hòa", nhưng Washington cuối cùng không công bố bất kỳ hành động cụ thể nào trong giai đoạn đó.
Đến cuối tháng 1, lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cho biết đã "ngăn chặn một âm mưu khủng bố" do tình báo của 10 quốc gia đứng sau nhằm kích động bạo loạn. Tehran cáo buộc Mỹ và Israel trực tiếp tham gia bằng cách cung cấp tài chính, huấn luyện và hỗ trợ truyền thông cho các nhóm chống đối.
IRGC cho biết đã bắt giữ 735 người liên quan các mạng lưới chống an ninh, triệu tập khoảng 11.000 người bị coi là dễ bị lôi kéo, tịch thu 743 khẩu súng trái phép và xác định 46 cá nhân có liên hệ với cơ quan tình báo nước ngoài. Theo số liệu do Iran công bố ngày 21/1, tổng cộng 3.117 người đã thiệt mạng trong làn sóng biểu tình, trong đó có 2.427 nhân viên an ninh và thường dân.
