Thiếu nhi gửi gắm thông điệp ý nghĩa về bảo vệ thiên nhiên

Ban Bí thư Trung ương Đoàn vừa ban hành Quy chế sửa đổi Giải thưởng Khoa học công nghệ Quả Cầu Vàng năm 2026, với nhiều điểm mới quan trọng, bám sát định hướng đột phá phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia theo Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị.

Theo Trung tâm Phát triển Khoa học, Công nghệ và Tài năng trẻ - đơn vị thường trực giải thưởng, điểm nổi bật nhất của quy chế mới là việc cơ cấu lại các lĩnh vực xét chọn theo 10 nhóm công nghệ chiến lược quốc gia, phù hợp với Quyết định số 21 năm 2026 của Thủ tướng Chính phủ về danh mục công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ chiến lược.

10 lĩnh vực được ưu tiên xét chọn gồm: công nghệ số; công nghệ mạng di động thế hệ sau, an ninh mạng và lượng tử; công nghệ robot và tự động hóa; công nghệ y sinh, dược và sinh học ứng dụng; công nghệ năng lượng và vật liệu tiên tiến; công nghệ chip bán dẫn; công nghệ môi trường và phát triển bền vững; công nghệ biển, đại dương và lòng đất; công nghệ hàng không và vũ trụ; công nghệ đường sắt tốc độ cao và đường sắt đô thị.

Việc xác định rõ các nhóm lĩnh vực được kỳ vọng sẽ tạo điều kiện để các địa phương, trường đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp khoa học công nghệ và tổ chức Đoàn chủ động phát hiện, giới thiệu những gương mặt trẻ tiêu biểu đang nghiên cứu, phát triển và thương mại hóa các công nghệ có ý nghĩa chiến lược đối với đất nước.

Bên cạnh thay đổi về lĩnh vực xét chọn, quy chế mới cũng nhấn mạnh các giá trị cốt lõi mà giải thưởng hướng tới như làm chủ công nghệ, phát triển công nghệ chiến lược, ứng dụng kết quả nghiên cứu vào thực tiễn, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và thương mại hóa các sản phẩm khoa học công nghệ.

Theo đó, tiêu chí đánh giá không chỉ dừng ở số lượng công trình nghiên cứu hay thành tích khoa học mà còn chú trọng giá trị ứng dụng, tác động kinh tế - xã hội, năng lực dẫn dắt nhóm nghiên cứu, đóng góp đào tạo thế hệ trẻ và khả năng lan tỏa các giá trị khoa học trong cộng đồng.

Một điểm mới đáng chú ý khác là việc nâng cao yêu cầu về liêm chính khoa học, đạo đức nghiên cứu và trách nhiệm xã hội của ứng viên. Quy trình xét chọn sẽ căn cứ vào các tiêu chí như tính trung thực trong học thuật, tuân thủ chuẩn mực nghiên cứu, bảo vệ sở hữu trí tuệ, chất lượng công bố khoa học trong nước và quốc tế, cũng như giá trị thực tiễn của các sáng chế, giải pháp công nghệ.

Đặc biệt, các cá nhân đạt Giải thưởng Quả Cầu Vàng sẽ không chỉ dừng lại ở việc được vinh danh. Theo quy chế mới, người đạt giải có trách nhiệm đồng hành cùng giải thưởng trong tối thiểu 3 năm, tham gia các hoạt động chuyên môn, chia sẻ kinh nghiệm, truyền cảm hứng cho học sinh, sinh viên, nhà khoa học trẻ và các dự án khởi nghiệp khoa học công nghệ.

Quy chế sửa đổi cũng đẩy mạnh chuyển đổi số trong toàn bộ quá trình triển khai. Hồ sơ đăng ký tham gia giải thưởng sẽ được tiếp nhận và xử lý hoàn toàn trên môi trường số, bảo đảm công khai, minh bạch và tạo thuận lợi cho ứng viên ở mọi địa phương cũng như ở nước ngoài.

Tin Gốc: Thanh Niên

Giờ trưa tại nhiều tòa nhà văn phòng ở TP.HCM, hình ảnh quen thuộc không còn là những chiếc hộp cơm được mở ra từ balo, mà là từng tốp người đổ xuống các quán ăn, app giao hàng liên tục "nổ" đơn.

Cứ đến giờ trưa, sảnh thang máy của các tòa nhà văn phòng ở TP.HCM bắt đầu đông lên. Người trẻ tay cầm điện thoại, mắt lướt nhanh qua danh sách quán ăn, vài người đã đứng chờ shipper ở tầng trệt.

Giữa một bên là sự tiện lợi gần như tức thì, một bên là bài toán chi tiêu kéo dài theo tháng, lựa chọn bữa trưa của người trẻ dần trở thành phép cân đo rất cá nhân. Có người chấp nhận chi thêm vài chục ngàn đồng mỗi ngày để đổi lấy quỹ thời gian và sự thoải mái, xem đó là cách "mua" lại năng lượng sau buổi sáng làm việc. Nhưng cũng có người bắt đầu chững lại sau những con số cộng dồn, khi nhận ra chi phí ăn ngoài không còn là khoản nhỏ.

Nguyễn Anh Thư (22 tuổi), ngụ tại đường Rạch Bùng Binh, P.Nhiêu Lộc, TP.HCM, thừa nhận gần như không mang cơm đi làm. "Một phần vì ở trọ, bếp nhỏ, nấu nướng cũng bất tiện. Phần khác là mình thích ra ngoài ăn trưa với đồng nghiệp, coi như một khoảng thời gian để nói chuyện, xả stress. Nếu so giữa mang cơm và ăn ngoài, mình chọn cảm giác thoải mái", Anh Thư chia sẻ.

Theo Anh Thư, buổi trưa mà ngồi ăn chung với mọi người, nói chuyện vài câu, sẽ thấy đầu óc nhẹ đi nhiều. Còn mang cơm thì thường ăn nhanh rồi lại quay về bàn làm việc. "Về lâu dài, mình biết chi phí có cao hơn, nhưng mình xem đó là khoản chi cho tinh thần. Chỉ là gần đây cũng bắt đầu để ý hơn đến sức khỏe, nên mình chọn quán kỹ hơn, hạn chế đồ dầu mỡ", Anh Thư nói.

Từng ngày nào cũng mang cơm đi làm, nhưng bây giờ Nguyễn Minh Thư (23 tuổi, ngụ tại đường Liên khu 4-5, P.Bình Hưng Hòa B, Q.Bình Tân cũ) cho biết đã không còn giữ thói quen đó nữa.

Minh Thư kể: "Hiện nay chuyển sang làm freelancer, thời gian linh hoạt hơn thì mình lại… lười nấu. Buổi sáng thường ngủ dậy khá sát giờ, nên việc chuẩn bị cơm gần như bị bỏ qua. Thật ra mình biết ăn ngoài tốn kém hơn. Một ngày có thể 40.000–60.000 đồng cho bữa trưa, tính ra một tháng cũng khá nhiều. Nhưng đổi lại, mình có thêm thời gian nghỉ ngơi hoặc làm việc khác. Có những hôm deadline gấp, việc đặt đồ ăn nhanh giúp mình không bị gián đoạn".

Nhưng sau một thời gian, Minh Thư thấy cơ thể cũng có lúc bị "quá tải" vì ăn ngoài nhiều dầu mỡ. Nên gần đây cô nàng đang tập quay lại nấu ăn vài bữa trong tuần, như một cách cân bằng lại.

Tự nhận mình là trong số ít người vẫn còn mang cơm đi làm gần như mỗi ngày, Phạm Hoàng Mỹ Linh (31 tuổi, nhân viên ngân hàng, ngụ tại đường Bùi Đình Túy, P.22, Q.Bình Thạnh cũ) chia sẻ: "Ban đầu là vì muốn tiết kiệm, nhưng sau này thành thói quen. Buổi tối mình nấu luôn cho hôm sau, sáng chỉ việc hâm lại và mang đi làm. Thực ra cũng có lúc thấy hơi bất tiện, nhất là khi đồng nghiệp rủ đi ăn chung. Nhưng mình vẫn ưu tiên cơm nhà vì kiểm soát được dinh dưỡng. Mình từng có thời gian ăn ngoài liên tục và bị đau dạ dày, nên giờ khá cẩn trọng. Tính ra mỗi tháng mình tiết kiệm được một khoản kha khá. Quan trọng hơn là mình thấy yên tâm với những gì mình ăn. Với mình, đó là cách chăm sóc bản thân đơn giản nhất".

Với những người trẻ không mang cơm trưa khi đi làm, họ lại có nhiều cách linh hoạt để cân đối bài toán chi tiêu.

Một thực tế hiện nay, nhiều người trẻ thay vì hỏi "trưa nay ăn gì?" thì mỗi bữa trưa lại bắt đầu bằng câu "hôm nay app có gì giảm?". Thói quen săn khuyến mãi trên các ứng dụng giao đồ ăn dần trở thành một phần trong nhịp sống thường ngày, nhất là với dân văn phòng. Chỉ cần vài phút lướt điện thoại, so sánh giữa các mã giảm giá, miễn phí vận chuyển hay combo ưu đãi, bữa trưa được quyết định không hẳn bởi khẩu vị, mà bởi mức giá hợp lý nhất tại thời điểm đó, cũng là cách để người trẻ cân đối chi tiêu.

Sự thay đổi này cho thấy cách người trẻ đang tiêu dùng ngày càng linh hoạt và có tính toán hơn. Nếu trước đây, việc ăn ngoài thường bị xem là tốn kém, thì nay các chương trình khuyến mãi khiến chi phí được "hạ nhiệt", tạo cảm giác chi tiêu thông minh. Nhiều người thậm chí hình thành thói quen canh giờ cao điểm giảm giá, gom đơn cùng đồng nghiệp để tối ưu phí ship, hay luân phiên sử dụng nhiều ứng dụng khác nhau để tận dụng ưu đãi tốt nhất.

Có thể nói, săn khuyến mãi đã trở thành một kỹ năng tiêu dùng mới của người trẻ. Trong bối cảnh giá cả leo thang và áp lực chi tiêu ngày càng lớn, việc tận dụng ưu đãi không chỉ là lựa chọn mang tính tiện lợi, mà còn phản ánh cách người trẻ thích nghi với đời sống đô thị.

Tin Gốc: Thanh Niên

"Có người vào làm được chưa đến một tháng đã nghỉ", Huỳnh Thị Mai Trâm (27 tuổi, làm việc tại 58 Yên Thế, P.Tân Sơn Hòa, TP.HCM; trước đây là P.2, Q.Tân Bình, TP.HCM) kể. Theo Trâm, chỉ trong vòng một năm, có nhiều "đồng nghiệp thoáng qua" khi nhóm của chị đã thay đến 5 người. Có người nghỉ việc sau hai tuần thử việc, có người ở lại vài tháng rồi rời đi không một lời tạm biệt.

"Thành ra tôi chẳng còn động lực để làm thân. Vì biết đâu vài bữa nữa lại phải tiễn thêm người khác", Trâm nói.

Câu chuyện ấy không còn lạ trong môi trường làm việc của người trẻ. Ở nhiều công ty, chuyện nhảy việc diễn ra thường xuyên. Để rồi khái niệm "đồng nghiệp thân thiết" dần trở nên xa xỉ. Nói như anh Vương Tiến Hảo (33 tuổi, làm việc ở 1060 Nguyễn Văn Linh, P.Tân Hưng, TP.HCM; trước đây là P.Tân Hưng, Q.7, TP.HCM) thì: "Mối quan hệ nơi công sở bây giờ giống như hợp đồng cảm xúc ngắn hạn. Cùng nhau qua vài dự án, ăn vài bữa trưa, rồi đường ai nấy đi".

Anh Hảo cho biết đã từng cố gắng bắt chuyện, rủ cả nhóm đồng nghiệp đi cà phê, nhưng chỉ vài tuần sau thì hai người bạn mới quen đã nhảy việc. "Thế nên mỗi lần có người mới, tôi lại tự hỏi: có nên thân không, hay thôi khỏi gắn bó để lỡ họ có nghỉ việc cũng đỡ buồn", anh Hảo chia sẻ.

Anh Vũ Minh Tuấn (30 tuổi, làm việc tại 160bis Bùi Thị Xuân, P.Bến Thành, TP.HCM; trước đây là P.Phạm Ngũ Lão, Q.1, TP.HCM), cho hay: "Ở công ty tôi, trung bình 2 tháng là có người nghỉ. Tôi vừa tuyển được một bạn hợp gu, làm việc ăn ý thì bạn ấy nhận công việc mới. Thế là mọi nỗ lực xây dựng văn hóa công ty coi như từ đầu. Mỗi lần như vậy, tinh thần cả nhóm tụt hẳn".

Anh Tuấn nói thêm: "Hội chứng đồng nghiệp thoáng qua không chỉ khiến người ở lại cảm thấy cô đơn, mà còn làm giảm niềm tin vào các mối quan hệ nghề nghiệp. Khi mọi thứ trở nên tạm bợ, sự gắn bó cũng mong manh".

Theo ông Lê Tấn Trí, quản lý nhân sự tại Công ty TNHH Công nghệ thông tin Bảo Tín, P.Thủ Đức, TP.HCM (trước đây là P.Linh Chiểu, TP.Thủ Đức, TP.HCM), "hội chứng đồng nghiệp thoáng qua" là câu chuyện khá phổ biến hiện nay.

Ông Trí cho rằng có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng này. Ông Trí phân tích: "Người trẻ, nhất là gen Z, coi trọng môi trường cởi mở, thoải mái và được là chính mình, nên khi cảm thấy gượng ép họ dễ rời đi. Nhiều bạn cũng thiếu kiên nhẫn vượt qua giai đoạn đầu khó khăn, muốn thấy kết quả sớm nên dễ bỏ cuộc khi gặp áp lực hay không được ghi nhận. Bên cạnh đó, tâm lý so sánh với bạn bè, nhất là khi mạng xã hội tràn ngập hình ảnh "công việc mơ ước", khiến họ dao động. Sự nhàm chán do công việc lặp lại, ít sáng tạo, hay cảm giác không thấy ý nghĩa, không có lộ trình phát triển rõ ràng cũng là lý do khiến họ chọn nghỉ việc".

Với nhóm lý do liên quan đến công việc và kỹ năng, ông chỉ ra: "Một số trường hợp không thích nghi được với cách làm việc chuyên nghiệp. Vì mới ra trường chưa quen áp lực deadline, quy trình báo cáo, hoặc cách giao tiếp công sở. Sốc nhịp làm việc khiến họ nhanh nản. Chưa kể, có người thiếu kỹ năng mềm để hòa nhập. Họ ngại nói chuyện, không biết xử lý xung đột, hoặc thiếu chủ động trong giao tiếp khiến họ khó hòa mình với tập thể. Hay có trường hợp mong được cầm tay chỉ việc, khi không có ai kèm cặp, họ thấy lạc lõng và nghĩ rằng mình không phù hợp".

Có một nhóm lý do nữa theo ông Trí là về tư duy thế hệ và hoàn cảnh xã hội. Một bộ phận người trẻ hiện nay nghĩ rằng nhảy việc để tăng trải nghiệm. Họ coi mỗi nơi làm việc như "một mùa học", không nhất thiết gắn bó lâu. Họ tin mỗi công việc chỉ nên làm một thời gian ngắn để học thêm kỹ năng mới. Không thể bỏ qua lý do hiện có sự ảnh hưởng của mạng xã hội và trào lưu tự do nghề nghiệp, khi có nhiều clip, bài viết cổ vũ "nghỉ việc để sống đúng với bản thân" khiến họ bị cuốn vào ảo tưởng về sự tự do.

"Cũng có người ưu tiên cân bằng cuộc sống hơn sự ổn định nghề nghiệp. Thay vì gắn bó lâu dài, nhiều người chọn công việc ít áp lực, thời gian linh hoạt để chăm sóc sức khỏe tinh thần. Và thêm nữa, có người mong muốn thử nhiều lĩnh vực để tìm bản ngã nghề nghiệp. Họ có suy nghĩ không ai bắt mình làm mãi một nghề. Họ đổi việc không vì bất mãn, mà vì muốn khám phá bản thân", ông Trí phân tích.

Theo Đỗ Công Khôi (27 tuổi), ngụ ở hẻm 15 đường số 7, P.Thủ Đức, TP.HCM; trước đây là P.Linh Chiểu, TP.Thủ Đức, TP.HCM), bản thân từng nhảy việc liên tục từ năm 2022 – 2024. "Sau đó, tôi nhận ra sự thiếu kiên nhẫn nơi công sở khiến đánh mất cơ hội trưởng thành trong môi trường thực tế. Bởi kỹ năng, sự hiểu biết, hay văn hóa làm việc… tất cả đều cần thời gian tích lũy. Và rồi, tôi không muốn nhảy việc thêm một lần nào nữa".

Chị Trần Đỗ Thanh Hoa, Trưởng phòng nhân sự, Công ty TNHH du lịch Trải nghiệm Việt (P.Khánh Hội, TP.HCM; trước là P.9, Q.4, TP.HCM), cho rằng khi nhân sự thay đổi liên tục, không ai ở lại đủ lâu để duy trì tinh thần chung, khiến cách làm việc và sự gắn kết dần bị xóa nhòa.

Theo chị Hoa, không phải lúc nào nguyên nhân cũng nằm ở doanh nghiệp. Nhiều người trẻ dễ chán, ngại áp lực, thiếu kỹ năng hòa nhập nên chọn rời đi sớm, từ đó đánh mất cơ hội rèn luyện khả năng thích nghi.

Chị Hoa nhấn mạnh, mỗi người trẻ có quyền lựa chọn, nhưng sự kiên định vẫn rất quan trọng. Ở lại đủ lâu không chỉ giúp hiểu đồng nghiệp mà còn học được nhiều kỹ năng và trải nghiệm, bởi môi trường công sở không chỉ là nơi kiếm sống mà còn là nơi trưởng thành.

Anh Mai Quốc Bảo, Phó giám đốc Công ty Viet Digital Market (P.Tân Định, TP.HCM; trước là P.Đa Kao, Q.1, TP.HCM), nói: "Hội chứng đồng nghiệp thoáng qua khiến các mối quan hệ nơi công sở trở nên ngắn hạn, thiếu gắn kết, ảnh hưởng đến hiệu quả làm việc và động lực của người trẻ. Để cải thiện, người trẻ cần chủ động kết nối, hợp tác và giao tiếp rõ ràng, thay vì chỉ làm tốt phần việc cá nhân. Trong khi đó, nhà quản lý nên tạo môi trường cởi mở, minh bạch, khuyến khích tương tác và ghi nhận nỗ lực. Khi cả hai phía cùng thay đổi, nơi làm việc sẽ bớt "thoáng qua", thay vào đó là những mối quan hệ bền vững và tích cực hơn".

Tin Gốc: Thanh Niên