Theo luật Cư trú năm 2020, việc đăng ký và quản lý cư trú nhằm bảo đảm quyền tự do cư trú của công dân, đồng thời giúp Nhà nước cập nhật chính xác thông tin vào cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư.
Thông tin cư trú chính xác là điều kiện tiên quyết để thực hiện các thủ tục hành chính, hưởng thụ các chính sách bảo hiểm y tế theo hộ gia đình và các quyền lợi hợp pháp khác. Tuy nhiên, người dân thường "quên" xóa đăng ký thường trú khi không còn đủ điều kiện.
Đại diện Công an phường Dĩ An, TP.HCM, cho biết qua công tác quản lý dân cư, đơn vị đã phát hiện hơn 1.000 nhân khẩu thuộc diện thông báo, xác minh xóa đăng ký thường trú, được quy định tại khoản 1 Điều 24 luật Cư trú 2020.
Những nhân khẩu trên đa số thuộc diện vắng mặt liên tục tại nơi thường trú từ 12 tháng trở lên mà không đăng ký cư trú tại chỗ ở khác hay bán nhà mà không được chủ sở hữu mới đồng ý cho giữ đăng ký thường trú tại chỗ ở đó.
Một trường hợp khác cũng chiếm số lượng lớn là nhân khẩu (đa số người trẻ) đăng ký thường trú tại nơi thuê, mượn, ở nhờ. Nhưng khi họ chấm dứt việc thuê, mượn, ở nhờ thì không được chủ nhà đồng ý cho giữ đăng ký thường trú tại chỗ ở đó.
Như trường hợp căn nhà có địa chỉ trên đường Nguyễn Đức Thiệu (khu phố Thống Nhất 2) đã bán nhiều lần nhưng hai chủ nhà trước với tổng cộng 9 nhân khẩu vẫn chưa xóa đăng ký thường trú tại số nhà này theo quy định.
Tương tự, bà Trần Thị Bích Liên hiện là chủ nhà có địa chỉ ở khu phố Bình Minh 1, P.Dĩ An cũng không biết nơi ở hợp pháp của mình có đến 3 nhân khẩu (chủ nhà cũ) còn giữ đăng ký thường trú tại đây.
Cũng theo Công an phường Dĩ An, nguyên nhân dẫn đến tình trạng trên là do một bộ phận người dân vẫn muốn duy trì nơi thường trú tại "chôn nhau cắt rốn" để sau này có thể quay về hoặc sợ chế độ chính sách bị gián đoạn. Thậm chí, một số người còn "quên" xóa đăng ký thường trú, dù đủ điều kiện đăng ký cư trú tại nơi ở mới.
Sau gần một tuần Công an phường Dĩ An phát thông báo danh sách đủ điều kiện xóa đăng ký thường trú thì đã có nhiều người thực hiện thủ tục xóa đăng ký thường trú theo quy định.
Không riêng ở khu vực đô thị, tình trạng bán nhà chuyển đi nơi khác mà vẫn giữ đăng ký thường trú cũng xảy ra ở địa bàn nông thôn. Như trường hợp T.H.T (29 tuổi, địa chỉ thường trú ở tổ 3, ấp 1B, xã Phước Hòa, TP.HCM), đã bán nhà vào khoảng tháng 7.2023 và chuyển đi nơi khác. Từ đó đến nay, T. không làm thủ tục đăng ký cư trú tại nơi ở mới và cũng không rõ T. đang ở đâu, làm gì.
Hay hộ T.N.Th (thường trú ấp Vĩnh An, xã Phước Hòa, TP.HCM) có 5 nhân khẩu đã bán nhà, chuyển đi nơi khác. Sau đó, ngôi nhà này tiếp tục chuyển nhượng qua nhiều chủ, đến hiện tại thuộc sở hữu của N.T.H.A (39 tuổi) nhưng không rõ hộ ông Th. đang ở đâu, làm gì. Công an xã Phước Hòa đã xác minh, lập hồ sơ đề nghị xóa đăng ký thường trú theo quy định tại Điều 24 luật Cư trú 2020.
Nói về tình trạng trên, thượng tá Nguyễn Thái Sơn, Trưởng Công an xã Phước Hòa, TP.HCM, cho biết qua thực tế kiểm tra, đơn vị nhận thấy vẫn còn tình trạng người dân chưa thực hiện thủ tục xóa đăng ký thường trú như các trường hợp đủ điều kiện như trên. Điều này dẫn đến tình trạng "cư trú ảo", khiến dữ liệu dân cư chưa sát thực tế, gây khó khăn cho công tác quản lý nhà nước về an ninh trật tự và việc tham mưu triển khai các chính sách an sinh xã hội ở địa phương.
Theo thượng tá Nguyễn Thái Sơn, thực hiện chỉ đạo của Công an thành phố, địa phương đã tập trung lực lượng rà soát, lập danh sách các trường hợp hộ, nhân khẩu thuộc diện xóa đăng ký cư trú theo quy định.
Cũng theo đại diện Công an xã Phước Hòa, với phương châm "rà soát phát hiện đến đâu, xóa đến đó", Công an xã tiếp tục kiểm tra, lập danh sách tất cả các trường hợp thuộc diện xóa đăng ký thường trú nhằm tuyệt đối không để phát sinh thêm các trường hợp đủ điều kiện xóa nhưng chưa thực hiện. Sau đó khi có kết quả rà soát, Công an xã tiến hành thông báo, vận động người dân tự giác thực hiện thủ tục đăng ký cư trú theo quy định. Nếu sau 7 ngày kể từ khi thông báo mà người dân không thực hiện, Công an cấp xã sẽ lập biên bản ghi nhận và tiến hành xóa đăng ký thường trú theo quy định.
Tương tự, đại diện Công an phường Dĩ An cũng cho biết việc chấp hành quy định về đăng ký cư trú không chỉ là tuân thủ pháp luật, mà còn là hành động thiết thực của mỗi công dân nhằm bảo vệ quyền lợi cá nhân và góp phần xây dựng một xã hội quản lý thông minh, minh bạch. Do đó khi không đủ điều kiện duy trì đăng ký thường trú tại nơi ở cũ, người dân cần thực hiện xóa đăng ký thường trú ngay và tiến hành đăng ký cư trú tại nơi ở mới. Người dân có thể thực hiện đăng ký cư trú trên cổng dịch vụ công hoặc ra trụ sở Công an cấp xã để được hướng dẫn. Đối với trường hợp gặp vướng mắc pháp lý về nhà ở, không thể tiến đăng ký cư trú thì có thể liên hệ cảnh sát khu vực ở địa phương thực hiện khai báo nơi ở.
Riêng những căn nhà đã bán nhiều lần, chủ mới nên liên hệ với cảnh sát khu vực hoặc công an cấp xã để kiểm tra nhân khẩu đăng ký cư trú ở căn nhà này nhằm tránh những vụ việc không mong muốn. Khi phát hiện người khác đăng ký cư trú tại địa chỉ nhà mình, chủ sở hữu có thể liên hệ với công an ở địa phương thực hiện thủ tục xác minh, xóa đăng ký cư trú đối với họ.
Tin Gốc: Thanh Niên
