Thầy Lý Tuấn Thiện, giáo viên ngữ văn, Trường THPT Trưng Vương, phường Sài Gòn, TP.HCM, cho biết: “Nhìn từ đề văn tuyển sinh lớp 10 của Sở GD-ĐT Hà Nội, người ra đề đã chọn lọc ngữ liệu gần gũi với tâm lý độ tuổi, nhận thức của học sinh. Đề phù hợp để các em thỏa sức trình bày những trải nghiệm từ cuộc sống cùng với trải nghiệm từ văn học, từ những tác phẩm mà các em đã đọc. Vì thế, mỗi ngòi bút dự thi cần được dẫn dắt từ chính trái tim biết rung động trước cuộc sống, thấm nhuần giá trị thiêng liêng của văn học là nhân học”.
Anh Vinh San Phạm, giảng viên báo chí truyền thông tại TP.HCM, cho biết quan sát đề văn tuyển sinh lớp 10 năm 2026 của Hà Nội và đề tuyển sinh lớp 10 của TP.HCM năm 2025, anh nhận ra điểm chung là đề văn tuyển sinh lớp 10 ngày càng cập nhật hơi thở cuộc sống và được chấm điểm với sự tôn trọng góc nhìn, thế giới quan của thí sinh, không còn dạng chấm “đếm ý cho điểm” như 20 hay 30 năm về trước.
Do đó, theo anh Vinh San Phạm, để chuẩn bị cho bài thi văn lớp 10 sắp diễn ra ở TP.HCM, các sĩ tử hãy giữ cho mình thế giới quan, vốn sống phong phú, đồng thời cần trau dồi thêm bằng cách xem nhiều thông tin thời sự, dành thời gian để ngẫm lại những chủ đề “nóng” gần đây với giới trẻ và với ở độ tuổi lớp 9, lớp 10.
Đó có thể là những chủ đề không quá vĩ mô, nhưng gần gũi với hơi thở cuộc sống, liên quan mật thiết tới đời sống của người trẻ. Từ đó, các em liên hệ với bản thân, suy nghĩ tới các giải pháp, sự chuẩn bị này giúp các em có một tâm lý trước ngày thi ổn nhất.
Có nên dự đoán đề thi văn tuyển sinh 10 của TP.HCM rồi học tủ hay không?Theo thầy giáo ngữ văn Lý Tuấn Thiện, đây là “phương pháp vô cùng rủi ro, thậm chí sẽ “mất cả chì lẫn chài” khi quá tin vào những đồn đoán trong dư luận hoặc mạng xã hội”.
Thầy Thiện đánh giá trong những năm gần đây, đề thi tuyển sinh lớp 10 môn ngữ văn ngày càng hướng đến việc đánh giá năng lực đọc hiểu, tư duy và khả năng vận dụng kiến thức của học sinh thay vì kiểm tra khả năng học thuộc lòng. “Vì vậy, nếu chỉ tập trung học một số bài văn mẫu hoặc giới hạn vài chủ đề nghị luận xã hội được dự đoán sẽ xuất hiện, học sinh rất dễ bị động khi đề thi có sự đổi mới. Thay vào đó, học sinh cần tập trung việc ôn luyện về kỹ năng làm bài theo đặc trưng thể loại đã được thầy cô hướng dẫn, dặn dò”, thầy giáo khuyên.
Lưu ý thí sinh TP.HCM sẽ làm bài thi văn tuyển sinh lớp 10 vào sáng 1.6, thầy Lý Tuấn Thiện khuyên, về phần đọc hiểu văn bản, học sinh nên đọc kỹ ngữ liệu, không bỏ sót bất kỳ phần nào, từ nhan đề, chú thích, nguồn dẫn.
“Đặc biệt, các em cần trả lời được 2 điều trước mỗi câu hỏi trong phần đọc hiểu: một là câu hỏi có bao nhiêu yêu cầu và hai là trọng tâm của câu hỏi nằm ở từ khóa nào. Sau đó để trả lời, học sinh chỉ được lấy căn cứ từ ngữ liệu đề cho, tuyệt đối không suy diễn, không đoán, không viết đáp án theo kiểu viết cho dài để mong có chữ nhiều, “trúng được gì thì trúng”. Như vậy, kỹ năng đọc hiểu cần bám sát tri thức ngữ văn theo đặc trưng thể loại đã học”, thầy giáo Trường THPT Trưng Vương, phường Sài Gòn, TP.HCM nhấn mạnh.
Đối với phần viết, thầy Thiện nhắc học sinh cần lưu ý về hình thức bài làm là đoạn văn hay bài văn để có bố cục phù hợp, hệ thống luận điểm tương ứng.
Trong đó, ở phần viết về đặc sắc nội dung hay nghệ thuật của tác phẩm văn học (có thể đoạn trích) cần làm đúng dàn ý mà các em đã học, sách giáo khoa đã gợi ý. Với phần viết về vấn đề xã hội, các em nên bày tỏ chính kiến của bản thân, các dẫn chứng có tính cập nhật. Quan trọng là phải có phân tích dẫn chứng để làm sáng tỏ vấn đề cần trình bày.
“Trong những giải pháp để giải quyết vấn đề, học sinh có thể đề xuất các hoạt động gắn với các yếu tố nổi bật trong thời đại ngày nay như chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo AI, gắn hoạt động phù hợp với định hướng phát triển của đất nước trong kỷ nguyên vươn mình”, thầy Thiện gợi ý.
Đáng chú ý, thầy giáo Trường THPT Trưng Vương, phường Sài Gòn, cho rằng để đạt kết quả tốt nhất trong kỳ thi tuyển sinh 10, các học sinh nên hạn chế dùng điện thoại để truy cập mạng xã hội. “Từ đây có thể có nhiều thông tin trái chiều gây tâm lý hoang mang. Thay vì vậy thí sinh trước khi đi thi cần có thời gian nghỉ ngơi hợp lý, tâm trạng ổn định và tinh thần tích cực để với bất kỳ vấn đề nào, ngữ liệu nào, các em đều làm đúng kỹ năng và đạt kết quả tốt nhất”, giáo viên ngữ văn khuyên.
Chia sẻ với Thanh Niên tại điểm thi Trường tiểu học Thiên Hộ Dương (P.Hòa Hưng, TP.HCM), Bảo Hân, học sinh Trường THCS Tân Bình (P.Tân Sơn Nhất), cho biết em làm trọn vẹn đề ngữ văn không chuyên, không gặp nhiều khó khăn. Hân kể ngữ liệu phần đọc hiểu trích từ Bám níu - một trong những truyện ngắn thuộc tuyển tập Rừng mắm của tác giả Bình Nguyên Lộc - kể về cuộc sống vùng Nam bộ của lão Nghiệm, thằng Ất và một góa phụ không tên.
Bình Nguyên Lộc sinh trưởng và sống gần như trọn đời ở vùng Đồng Nai-Sài Gòn xưa, là một tác giả văn xuôi nổi bật tại vùng đô thị miền Nam giai đoạn 1954-1975 và chuyên viết về cuộc sống, con người của vùng đồng bằng sông Đồng Nai, sông Cửu Long..., theo sách nghiên cứu - phê bình văn học Cảm nhận văn chương của tác giả Nguyễn Thị Thu Trang.
Trong tác phẩm Bám níu, lão Nghiệm - được ví như một "tộc trưởng của thời xa xưa" - đã có nhiều chiêm nghiệm về việc có nhiều con cá không "chạy" mà lại cố lội ngược dòng trở lại vì "thương yêu cái nơi chôn nhau cắt rún của chúng". Từ đó, lão Nghiệm liên tưởng đến việc thế hệ cha ông "định bỏ làng đi kiếm ăn nơi khác", nhưng sau cùng lại không nỡ đi vì "còn làng mới còn nước".
"Đề tự luận hỏi tụi em lựa chọn ở lại của dân làng là mù quáng hay sáng suốt", Hân nói.
Đối với câu hỏi viết đoạn văn 200 chữ, nữ sinh kể đề yêu cầu phân tích một trong hai, hoặc về cách kể chuyện và sử dụng phương ngữ Nam bộ trong ngữ liệu, hoặc về tâm lý các nhân vật để làm rõ chủ đề của tác phẩm.
Còn ở câu hỏi viết bài văn, đề ra ngữ liệu trích từ sách The paradox of choice (Nghịch lý của sự lựa chọn) của nhà tâm lý học Barry Schwartz, nói về việc chúng ta đang có ngày càng nhiều mặt hàng để xem xét nhưng độ hài lòng khi lựa chọn lại ngày càng giảm đi.
Theo Hân, từ ý kiến của Barry Schwartz và những lựa chọn được nêu trong văn bản Bám níu, đề thông tin người trẻ ở độ tuổi 14-15 thường sẽ sống trong băn khoăn, đắn đo và tiếc nuối trước mỗi lựa chọn. Từ đó, đề yêu cầu thí sinh trình bày trải nghiệm của bản thân, đồng thời đưa ra quan điểm và giải pháp cho vấn đề nêu trên.
Để triển khai nội dung này, Hân chia sẻ em đã trình bày hai nguyên nhân, một chủ quan từ chính người trẻ, và một khách quan đến từ việc gia đình thời nay thường đưa cho con nhiều lựa chọn khác nhau. Hậu quả là nhiều bạn trẻ lại sống một cuộc đời tiếc nuối, khi giây phút mình cho là đúng sau này lại trở thành khoảnh khắc khiến các bạn không ngừng tự trách.
"Em nêu giải pháp là gia đình phải đồng hành cùng con trên cuộc đời và các bạn cũng phải tự mở rộng mối quan hệ của mình để có thêm trải nghiệm sống", nữ sinh chia sẻ.
"Em như hòa mình vào với đề", Hân nói, lý giải rằng các câu hỏi trong phần ngữ văn không chuyên đều gần gũi với những người trẻ như em.
Nguyễn Hoàng Anh, học sinh Trường THCS Tân Tạo, cùng nhận định các câu hỏi trong đề "gắn liền với bản thân mình" với chủ đề phù hợp với thực tế hiện nay của các bạn học sinh. "Đề vừa sức và không quá khó, nhưng do không kịp giờ nên em viết phần bài văn khá ngắn gọn", nữ sinh chọn thi chuyên lý Trường Phổ thông Năng khiếu cho hay.
Đứng cạnh bên, một học sinh Trường THCS Ngô Quyền (P.Bảy Hiền) chia sẻ đã triển khai theo hai luận điểm chính. Thứ nhất là việc cứ mãi băn khoăn trước những lựa chọn dễ khiến sức trẻ bị hao mòn, lấy dẫn chứng một nhân vật nổi tiếng trên mạng xã hội từng theo ngành công nghệ thông tin theo xu hướng thế nhưng lại không đam mê, cuối cùng bỏ nghề và phí hoài 4 năm tuổi trẻ.
Còn với luận điểm hai, nữ sinh này nhìn nhận người trẻ nên quyết đoán hơn nhất là ở những quyết định nhỏ nhặt, thay vì cứ mải chạy theo ý kiến của người khác. "Giải pháp em đề ra là người trẻ đừng quá chú trọng vào việc phải đạt được một tương lai rực rỡ, quan trọng hạnh phúc ở hiện tại", nữ sinh kể.
Tuy nhiên, nữ sinh này cũng bày tỏ nhiều tiếc nuối vì đã không canh đủ thời gian để triển khai bài làm trọn vẹn.
Theo tin từ Trường Phổ thông Năng khiếu, cấu trúc đề văn không chuyên có 3 phần, gồm 5 câu đọc hiểu-trắc nghiệm (2,5 điểm), 2 câu đọc hiểu-tự luận (1,5), 1 câu viết đoạn văn (2) và 1 câu viết bài văn (4). Tổng thời gian làm bài là 100 phút.
Với môn tiếng Anh, Trường Phúc, học sinh Trường THCS Lam Sơn (P.Bình Phú), cho rằng "đề dễ" và em chỉ gặp thử thách chủ yếu ở phần phát âm, do "nhiều từ em nói quen rồi nên cũng không biết cách mình phát âm là đúng hay sai". Tương tự, H.T.My, HS Trường THCS Lý Thánh Tông (P.Chánh Hưng), kể có bạn trong phòng thi còn nói là đề "dễ không tưởng".
Với My, thi lớp 10 Trường Phổ thông Năng khiếu được xem là một trải nghiệm nên tâm lý dự thi của em khá thoải mái.
Chiều nay, thí sinh lớp 9 tiếp tục thi môn toán không chuyên trong 120 phút. Còn ngày mai (23.5), thí sinh sẽ thử sức ở môn chuyên các em đã đăng ký. Trong đó, môn tiếng Anh, hóa học, vật lý, sinh học, tin học sẽ thi vào buổi sáng, và các môn ngữ văn, toán sẽ thi vào buổi chiều. Các môn chuyên đều có thời gian làm bài 150 phút. Điểm xét tuyển là tổng điểm ba bài thi không chuyên cộng với điểm thi chuyên được nhân đôi.
Theo thông báo của Trường Phổ thông Năng khiếu, kết quả thi, điểm xét tuyển của thí sinh và điểm chuẩn các lớp chuyên sẽ được công bố trong vòng 15 ngày làm việc kể từ ngày thi cuối cùng. Công tác phúc khảo được thực hiện trong vòng 7 ngày làm việc tiếp theo.
Ông Hoàng Đạt (Đà Nẵng) phản ánh, theo Thông tư số 05/2024/TT-BGDĐT ngày 19/3/2024 của Bộ GD&ĐT quy định tiêu chuẩn, điều kiện xét thăng hạng chức danh nghề nghiệp viên chức giảng dạy trong các cơ sở giáo dục đại học công lập và trường cao đẳng sư phạm, viên chức giảng dạy được đăng ký dự xét thăng hạng khi có đủ tiêu chuẩn, điều kiện.
Trong đó có nội dung: Cơ sở giáo dục đại học công lập có nhu cầu, có vị trí việc làm còn thiếu" tương ứng với chức danh nghề nghiệp đăng ký xét thăng hạng.
Theo Quy trình xét thăng hạng được thực hiện theo Quyết định số 1280/QĐ-BGDĐT ngày 17/4/2024, cơ sở giáo dục đại học có thẩm quyền xét thăng hạng phải xây dựng Đề án tổ chức xét thăng hạng chức danh nghề nghiệp.
Trong đó cần xác định: Số lượng, cơ cấu viên chức theo chức danh nghề nghiệp hiện có của đơn vị sự nghiệp công lập; số lượng viên chức còn thiếu theo yêu cầu của vị trí việc làm; đề xuất chỉ tiêu thăng hạng chức danh nghề nghiệp tương ứng.
Tuy nhiên, tại Công văn số 64/BNV-CCVC ngày 5/1/2024 của Bộ Nội vụ về việc xác định cơ cấu ngạch công chức và cơ cấu hạng chức danh nghề nghiệp viên chức có quy định: "Đối với đơn vị sự nghiệp công lập tự bảo đảm chi thường xuyên và chi đầu tư (đơn vị tự chủ nhóm 1) và đơn vị sự nghiệp công lập tự bảo đảm chi thường xuyên (đơn vị tự chủ nhóm 2), thì cơ cấu chức danh nghề nghiệp của đơn vị không bao gồm viên chức quản lý".
Từ đó, ông Đạt hỏi, đối với viên chức đang giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý (như hiệu trưởng, phó hiệu trưởng, trưởng khoa, phó trưởng khoa, trưởng bộ môn, phó trưởng bộ môn...) nhưng vẫn đang giữ chức danh nghề nghiệp giảng viên, khi xét thăng hạng chức danh nghề nghiệp, việc xác định "cơ cấu chức danh nghề nghiệp" của đơn vị có được tính đến các viên chức này hay không?
Đồng thời, việc xác định "chỉ tiêu còn thiếu" căn cứ theo vị trí việc làm trong Đề án xét thăng hạng được thực hiện theo nguyên tắc, căn cứ, tiêu chí cụ thể nào để bảo đảm thống nhất, tránh cách hiểu và áp dụng khác nhau giữa các đơn vị sự nghiệp công lập?
Về vấn đề này, Bộ GD&ĐT cho biết hiện nay hướng dẫn về vị trí việc làm lãnh đạo, quản lý và vị trí việc làm chức danh nghề nghiệp chuyên ngành GD&ĐT trong các cơ sở giáo dục đại học và các trường cao đẳng sư phạm công lập được quy định tại Thông tư số 04/2024/TT-BGDĐT ngày 29/3/2024.
Quy trình xét thăng hạng chức danh nghề nghiệp được thực hiện theo Quyết định số 1280/QĐ-BGDĐT ngày 17/4/2024 của Bộ GD&ĐT về việc công bố thủ tục hành chính nội bộ trong lĩnh vực chế độ, chính sách đối với nhà giáo thuộc phạm vi quản lý của Bộ GD&ĐT.
Các quy định về cơ cấu viên chức theo chức danh nghề nghiệp trong các cơ sở giáo dục đại học và các trường cao đẳng sư phạm công lập chưa được ban hành.
Vì vậy, đề nghị cơ sở giáo dục đại học báo cáo cấp có thẩm quyền quản lý quyết định phê duyệt Đề án vị trí việc làm của cơ sở giáo dục đại học căn cứ vào nhu cầu sử dụng viên chức (bao gồm cả viên chức giữ chức vụ cán bộ quản lý), xác định cơ cấu viên chức theo chức danh trong cơ sở giáo dục đại học bảo đảm phù hợp với tình hình thực tiễn của cơ sở giáo dục đại học.
10 chuyên đề ôn tập môn lịch sử thuộc chương trình Bí quyết ôn thi tốt nghiệp THPT đạt điểm cao năm 2026 do giáo viên Nguyễn Viết Đăng Du, Trường THPT Lê Quý Đôn (P.Xuân Hòa), hướng dẫn được phát ở chuyên mục giáo dục trên các nền tảng: thanhnien.vn, fanpage Facebook và kênh YouTube của Báo Thanh Niên.
https://www.youtube.com/watch?v=NnYezEcQAEU
Trong chuyên đề 3, Cách mạng tháng Tám năm 1945, giáo viên cung cấp tóm tắt, khái quát những nội dung về bối cảnh lịch sử, diễn biến, ý nghĩa lịch sử và những bài học kinh nghiệm của Cách mạng tháng Tám năm 1945 cho học sinh cuối cấp chuẩn bị bước vào kỳ thi tốt nghiệp THPT.
Trước đó, vào ngày 25.4, Báo Thanh Niên đã phát sóng chuyên đề 2 - ASEAN: Những chặng đường lịch sử, giáo viên tóm tắt những kiến thức cơ bản về quá trình hình thành và phát triển của tổ chức ASEAN; Quá trình hình thành và phát triển của Cộng đồng ASEAN.
Từ 20.4 đến 23.5, vào các khung giờ cố định (16 giờ 30, 18 giờ 30 và 20 giờ 30) thứ hai đến thứ bảy hàng tuần, Báo Thanh Niên lần lượt phát sóng trực tiếp 88 chuyên đề Bí quyết ôn thi tốt nghiệp THPT đạt điểm cao tại các địa chỉ thanhnien.vn, Facebook.com/thanhnien và YouTube Báo Thanh Niên.
88 chuyên đề ôn tập kiến thức do các giáo viên giàu kinh nghiệm tại TP.HCM xây dựng, gồm: Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong, chuyên Trần Đại Nghĩa, Bùi Thị Xuân, Lê Quý Đôn, Marie Curie, Nguyễn Hiền, Quốc tế Á Châu… Qua mỗi chuyên đề ôn thi trực tuyến, giáo viên sẽ giúp học sinh tiết kiệm thời gian, tận dụng lợi thế của công nghệ để hứng thú với việc học, tích lũy kiến thức cho kỳ thi quan trọng sắp đến.
Sau các khung giờ nói trên, các chuyên đề vẫn xuất hiện trên các nền tảng thanhnien.vn, Facebook.com/thanhnien và YouTube Thanh Niên. Học sinh sử dụng bất kỳ thiết bị (điện thoại thông minh, máy tính cá nhân hay máy tính cố định) và chỉ cần kết nối internet đều có thể tiếp cận nội dung hệ thống kiến thức của 9 môn thi trong kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026.
Lịch phát sóng tuần từ 27.4 đến 2.5 các chuyên đề ôn thi tốt nghiệp năm 2026:
