Ông Phạm Đức Tiến, Chủ tịch Hội đồng nhân dân thành phố Huế, đã ký ban hành nghị quyết quy định mức thu, chế độ thu, nộp, quản lý, sử dụng phí tham quan di tích lịch sử và kiến trúc nghệ thuật quốc gia Hải Vân Quan, trên đỉnh đèo Hải Vân. Mức thu phí áp dụng thống nhất cho công dân Việt Nam và người nước ngoài là 70.000 đồng/người/lượt.
Nhiều nhóm đối tượng được miền phí như trẻ em, học sinh, người cao tuổi, người khuyết tật, hộ nghèo và người dân Huế, Đà Nẵng. Công dân Việt Nam còn được miễn phí tham quan vào một số ngày lễ lớn.
Ông Lê Công Sơn, Phó Giám đốc Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế, cho biết đơn vị sẽ bắt đầu thu phí tham quan di tích được mệnh danh “thiên hạ đệ nhất hùng quan” từ ngày 2/6.
Theo ông Sơn, công tác bán, kiểm soát vé tại Hải Vân Quan sẽ được thực hiện tương tự các điểm di tích khác như đàn Nam Giao, lăng Thiệu Trị… Trung tâm sẽ áp dụng hình thức bán vé điện, sử dụng camera AI đếm lượt để hỗ trợ quản lý bán, kiểm soát vé.
Công trình Hải Vân Quan nằm trên đỉnh đèo Hải Vân thuộc địa phận xã Chân Mây – Lăng Cô (Huế) và phường Hải Vân (Đà Nẵng). Di tích này được xây dựng từ thời Trần và được trùng tu vào thời Nguyễn (1826).
Nằm ở độ cao 490m so với mực nước biển, Hải Vân Quan là cụm phòng thủ quân sự quan trọng với nhiều công trình gồm hệ thống thành lũy, nhà kho, pháo đài thần công,… Trải qua thời gian và nhiều biến động lịch sử, di tích bị xuống cấp mạnh.
Ngày 14/4/2017, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xếp hạng Hải Vân Quan là di tích lịch sử và kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia.
Năm 2021, Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế phối hợp với Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch thành phố Đà Nẵng khởi công dự án bảo tồn, tu bổ, phục hồi và phát huy giá trị di tích này với tổng mức đầu tư hơn 42 tỷ đồng.
Từ 1/8/2024, di tích Hải Vân Quan bắt đầu mở cửa miễn phí đón khách tham quan cho đến nay. Hai địa phương Huế và Đà Nẵng thống nhất áp dụng cơ chế quản lý luân phiên 3 năm một lần. Thành phố Huế được giao quản lý giai đoạn 2026-2028.
Hiện đơn vị quản lý duy trì đội ngũ bảo vệ, hướng dẫn khách tham quan với số lượng 7 người; lắp đặt hệ thống lan can, kính bảo vệ, treo bảng hướng dẫn, các bảng hình ảnh, thông tin về di tích theo ngôn ngữ Việt – Anh để phục vụ du khách; số hóa bản đồ du lịch 3D di tích, tái hiện toàn cảnh thiên nhiên hùng vỹ tại đèo Hải Vân để du khách có thể chiêm ngưỡng, khám phá chi tiết lịch sử phong phú của công trình qua các thời kỳ.
Sau khi thông tin về việc thu phí tham quan di tích quốc gia Hải Vân Quan được công bố, nhiều ý kiến đồng tình nhưng cũng có người cho rằng mức phí quá cao, nên có thêm các dịch vụ hấp dẫn hơn để thu hút du khách. Hiện nay, phần lớn khách đến Hải Vân Quan chủ yếu để ngắm cảnh, chụp ảnh rồi tiếp tục hành trình.
Lãnh đạo Hội đồng nhân dân thành phố Huế cho biết việc ban hành quy định mức thu phí tham quan Hải Vân Quan nhằm đảm bảo nguồn lực phục vụ quản lý, bảo vệ, sửa chữa, bảo tồn và phát huy giá trị di tích. Thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào ngân sách như trước, Hải Vân Quan sẽ từng bước có cơ chế tự tạo nguồn thu để duy trì hoạt động bảo tồn lâu dài.
Cơ quan quản lý giữ lại 100% số tiền phí thu được để phục vụ quản lý, bảo tồn, trùng tu di tích.
Lãnh đạo Hội đồng nhân dân thành phố Huế đề nghị đơn vị quản lý cần có thêm những sản phẩm trải nghiệm đủ chiều sâu, hấp dẫn du khách, tiếp tục đầu tư hạ tầng, cải thiện dịch vụ và ứng dụng công nghệ trong quảng bá, vận hành di tích.
"Lẩu phân bò" là một trong những đại diện tiêu biểu cho khái niệm "ẩm thực đen" (dark cuisine) tại Trung Quốc, thuật ngữ chỉ những sự kết hợp thực phẩm kỳ lạ, vượt khỏi quy chuẩn nấu nướng thông thường.
Món xuất xứ từ vùng núi Quý Châu, phía tây nam Trung Quốc, là loại canh được chế biến từ dịch cỏ chưa tiêu hóa hết trong dạ dày, ruột non của bò, mật bò và các loại thảo mộc địa phương.
Quy trình chế biến bắt đầu bằng phi thơm tỏi, gừng, hành lá và ớt Quý Châu. Thịt bò cùng nội tạng được xào sơ trước khi đổ hỗn hợp dịch cỏ và mật bò vào đun sôi. Nước dùng của món lẩu có màu xanh ô liu đậm.
Món ăn có mùi hương tương tự các loại canh thảo mộc thay vì mùi hôi. Nước dùng mang vị ngọt của thịt bò (umami) và để lại hậu vị đắng từ mật và các loại cỏ. Thực khách thường dùng kèm nước chấm pha từ ớt bột khô, hành lá và tỏi băm.
Dịch lỏng trong món ăn không phải chất thải mà là dịch tiêu hóa sơ cấp lấy từ dạ cỏ, ngăn đầu tiên trong dạ dày bò. Trước khi giết mổ, bò được cho ăn các loại cỏ tốt và thảo dược. Phần dịch thu được từ chất xơ chưa tiêu hóa là hỗn hợp giàu diệp lục và enzyme tiêu hóa, tương tự một loại trà thảo mộc được hình thành trong cơ thể động vật.
Món ăn này quen thuộc với các cộng đồng dân tộc thiểu số như Miêu và Đồng, gắn bó lâu đời với vùng núi đá vôi đặc trưng của Quý Châu. Với họ, con bò được xem như vật chứa dinh dưỡng của tự nhiên. Việc sử dụng dịch dạ cỏ không chỉ là ăn uống, mà còn là cách hấp thụ nguồn dinh dưỡng từ môi trường.
Theo các nguyên lý y học cổ truyền, dịch chiết từ bò được xem là có dược tính. Tại vùng thung lũng có độ ẩm cao của Quý Châu, người dân dùng nước lẩu này như bài thuốc hỗ trợ cho hệ tiêu hóa, giúp cơ thể hấp thụ các dưỡng chất từ thảo mộc tự nhiên đã được xử lý trước trong dạ dày bò. Quan niệm này tương đồng với một số hệ thống y học cổ truyền khác, trong đó các sản phẩm từ bò được xem là có giá trị bồi bổ.
Món ăn phản ánh cách cư dân địa phương thích nghi với môi trường sống và nguồn thực phẩm hạn chế, khi họ tận dụng hệ tiêu hóa của gia súc để khai thác dưỡng chất từ các loại cỏ và thảo dược tự nhiên, đồng thời sử dụng gần như toàn bộ con vật.
Tuy nhiên, món ăn này vẫn nhận những quan điểm trái chiều. Alex He, bếp trưởng điều hành tại Anantara Guiyang Resort, cũng là người Quý Châu, chia sẻ rằng ông chưa bao giờ thử món lẩu phân bò này vì "không thể chấp nhận được các thành phần nguyên liệu". Đối với ông, hương vị đặc trưng của vùng Quý Châu phải là vị chua và cay, giống như món cơm chiên trứng với ớt muối mà cha mẹ ông thường làm vào bữa sáng thời thơ ấu.
Theo ông He, địa hình núi non khiến Quý Châu từng bị cô lập, nguồn nguyên liệu hạn chế. Người dân phải dựa vào ớt, thường được lên men, để tạo hương vị cho món ăn. Đây là lý do các món đặc trưng của vùng như cá nấu canh chua hay gà xào cay đều mang vị chua nhẹ kết hợp cay. Khác với vị cay tê (mala) nổi tiếng của Tứ Xuyên hay Trùng Khánh, ẩm thực Quý Châu ít sử dụng hoa tiêu. Thay vào đó là các loại ớt lên men có độ cay vừa phải, tạo vị cay thơm, không kéo dài.
Dù "lẩu phân bò" gây tranh cãi, nó vẫn phản ánh lịch sử sinh tồn của các cộng đồng miền núi, nơi mọi phần của động vật đều được tận dụng. Từ điều kiện khắc nghiệt, người dân đã hình thành khẩu vị riêng, tạo nên bản sắc ẩm thực khác biệt.
Du khách đến Đà Nẵng thường vì nhiều lý do quen thuộc như bãi biển trong xanh, vị trí gần phố cổ Hội An, ẩm thực và cuộc sống về đêm sôi động. Theo cây viết Andrew Sun của tờ South China Morning Post, các hoạt động trải nghiệm tự nhiên tại đây lại chưa được đánh giá đúng tầm. Sau chuyến trekking xuyên bán đảo Sơn Trà, bắt gặp voọc chà vá chân nâu, Andrew gợi ý du khách nên trải nghiệm hành trình khám phá khu bảo tồn hoang sơ này khi đến thành phố biển miền Trung.
Trong chuyến trekking, Andrew đi cùng hướng dẫn viên là anh Chu Đức Huy, hướng dẫn viên từ Next Continent, đơn vị chuyên về tư vấn động vật hoang dã và du lịch tự nhiên tại Việt Nam. Hướng viên cho biết thời điểm thích hợp để đến bán đảo Sơn Trà là sau mùa mưa, từ sau tháng 2. Vào tháng 4, có khoảng 4.000 loài bướm xuất hiện.
Nằm tách biệt khỏi trung tâm thành phố Đà Nẵng, các cung đường trên bán đảo Sơn Trà sở hữu tầm nhìn hướng biển, cho du khách cơ hội quan sát loài voọc chà vá chân nâu quý hiếm. Khu bảo tồn thiên nhiên rộng khoảng 60 km2, điểm đến nổi tiếng với du khách là tượng Phật Bà Quan Âm cao 67 m tại chùa Linh Ứng, công trình hoàn thành vào năm 2010.
Sơn Trà không có nhiều lối đi bộ đường dài nhằm bảo vệ môi trường sống của các loài động vật, bao gồm hơn 100 loài chim, nhiều loài bướm, nai, rắn, khỉ hoang và nhất là voọc chà vá chân nâu. Thế giới hiện còn khoảng 3.000 cá thể voọc chà vá chân nâu, 2.000 trong số đó đang sinh sống tại bán đảo Sơn Trà. Điều này thu hút người yêu thiên nhiên tìm đến khu bảo tồn.
Theo Andrew, hành trình trekking núi Khỉ trên bán đảo Sơn Trà đòi hỏi thể lực tốt. Quãng đường đi bộ dài khoảng 10 km trên tuyến đường chung với các phương tiện giao thông, dẫn lên đỉnh núi cao 700 m. Andrew kết hợp di chuyển bằng ôtô ở những chặng đường đèo quanh co và đi bộ tại các lối mòn trong rừng. Dọc đường trekking, xuất hiện nhiều cá thể kỳ nhông có màu cam đặc trưng phơi nắng trên dải phân cách.
Cây viết SCMP cho hay bán đảo Sơn Trà giữ được nét nguyên sơ do chưa khai thác du lịch quá mức. Một số tuyến đường trekking tạm đóng cửa do sạt lở đất sau các đợt bão lớn. Hoạt động cắm trại hiện không được phép nhằm ngăn nguy cơ cháy rừng.
Khu nghỉ dưỡng thuộc vùng bảo tồn của bán đảo Sơn Trà cũng thường xuyên tổ chức các chuyến trekking ngắn ngày có hướng dẫn viên để giới thiệu hệ thực vật và động vật trong khuôn viên. Quanh khuôn viên, những gốc cây đa, sung cổ thụ là nguồn thức ăn chính, thu hút voọc chà vá chân nâu tìm đến. Thời điểm lý tưởng nhất để du khách quan sát loài linh trưởng này là vào sáng sớm hoặc chiều muộn, khi thời tiết mát mẻ.
Trong hành trình trekking chiều về, đoàn của Andrew "may mắn bắt gặp" gia đình vọoc chà vá. Trên cành cây, một con voọc đực đầu đàn đang nằm nghỉ, trong khi các con cái và voọc non kiếm ăn ở những cành cao hơn. Khi hướng dẫn viên ra hiệu, cả đoàn khẽ lại gần đàn voọc, chúng gần như không chú ý đến sự xuất hiện của con người.
Khác với loài khỉ đuôi dài thường dạn người và tìm cách kiếm thức ăn từ du khách, voọc chà vá chân nâu là loài ăn thực vật và trái cây, chúng nhút nhát và chỉ tập trung ăn lá trên các cành cây cao, không có xu hướng tiếp cận để tìm kiếm thức ăn từ con người.
Loài voọc này thường di chuyển theo đàn gồm một gia đình. Đàn voọc này có vài con đực trẻ liên tục chuyền cành từ cây này sang cây khác. Con đực lớn ngồi yên với các đặc điểm nhận dạng chòm râu trắng, bàn tay màu đen, cẳng chân màu đỏ và chiếc đuôi dài màu trắng. Cấu trúc màu sắc này khiến chúng được các nhà tự nhiên học xếp vào nhóm những loài linh trưởng có hình thái đặc biệt bậc nhất thế giới.
Để khám phá sâu hơn hệ sinh thái Sơn Trà, du khách có thể lựa chọn các tuyến bách bộ xuyên rừng phù hợp với thể lực. Thử thách lớn nhất là cung đường dốc dài 8 km nối từ hướng đường Yết Kiêu lên thẳng đỉnh Bàn Cờ. Lộ trình nhẹ nhàng hơn là tuyến đi bộ dài 3 km dẫn đến cây đa di sản hơn 800 năm tuổi.
Trong bài viết trên, tác giả Siobhan Grogan mô tả khung cảnh buổi trưa ở chợ trung tâm Dương Đông - khu vực nhộn nhịp nhất của Phú Quốc: “Đến giờ trưa tại chợ trung tâm Dương Đông, gần như không còn bóng dáng du khách… Người dân dừng xe ngay trước sạp để mua trái cây, hải sản tươi từ tàu vừa cập bến”.
Hình ảnh này mang đến cho độc giả Anh - vốn quen với những khu chợ đã được “du lịch hóa” - một cảm nhận khác biệt: một nhịp sống đời thường, chân chất và vẫn đậm nét địa phương.
Bài viết cũng cho thấy Phú Quốc đang trong giai đoạn phát triển mạnh mẽ. Tác giả mô tả: “Chợ đêm của thị trấn đang mở cửa đón du khách....; phố phường treo đèn lồng và dây đèn lung linh; trái cây tươi được xay thành sinh tố hay rưới sô cô la...”.
Đó là hình ảnh của một Phú Quốc đang dần hội nhập với dòng chảy du lịch quốc tế, nhưng vẫn giữ được sự duyên dáng và gần gũi, chưa bị cuốn vào quá trình “du lịch hóa” quá nhanh.
Không chỉ có những bãi biển cát trắng, Phú Quốc còn gây ấn tượng khi hơn 1/2 diện tích được bao phủ bởi rừng nhiệt đới và được Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên hợp quốc (UNESCO) công nhận là Khu dự trữ sinh quyển thế giới. Yếu tố này đặc biệt hấp dẫn với du khách Anh yêu thiên nhiên, mang đến những trải nghiệm khám phá đa dạng hơn so với các điểm đến đã quá nổi tiếng.
Một trong những lý do khiến Phú Quốc ngày càng thu hút sự quan tâm là việc du lịch Việt Nam đang mở cửa mạnh mẽ. The Independent dẫn số liệu cho thấy lượng khách Anh tới Việt Nam tăng nhanh trong năm 2025, một phần nhờ chính sách miễn thị thực lên tới 45 ngày.
Hiện nay Phú Quốc đang được định vị là một điểm đến chiến lược trên bản đồ du lịch Việt Nam. Hàng loạt dự án hạ tầng như mở rộng sân bay, phát triển cảng phà quốc tế, cùng sự xuất hiện của các khu nghỉ dưỡng cao cấp, cho thấy tham vọng phát triển của hòn đảo.
Tuy nhiên, bài viết cũng gửi gắm một thông điệp: phát triển du lịch cần song hành với bảo tồn bản sắc và thiên nhiên.
Phú Quốc đang trở thành một ví dụ điển hình, khi các khu nghỉ dưỡng hiện đại vẫn tồn tại song song với những trải nghiệm đời thường như chợ quê, vườn tiêu hay làng chài.
Khép lại bài viết là một hình ảnh giàu cảm xúc: tác giả thưởng thức hải sản tươi trong ánh hoàng hôn, quan sát ánh đèn từ các tàu đánh cá dần lóe sáng khi màn đêm buông xuống.
“Cuộc sống truyền thống của đảo vẫn trôi qua bình dị, bất chấp những thay đổi trong tương lai”.
Không chỉ đơn thuần giới thiệu một điểm đến, bài viết còn gợi lên cảm giác hoài niệm và sự bình yên - điều khiến Phú Quốc trở nên khác biệt và gần gũi với nhu cầu tìm kiếm trải nghiệm chân thực của du khách Anh.
Qua góc nhìn của một tờ báo uy tín như The Independent, Phú Quốc đang nổi lên như một lựa chọn đáng cân nhắc, thậm chí là “ứng cử viên sáng giá” thay thế Phuket đối với những du khách muốn khám phá biển đảo Đông Nam Á. Sức hấp dẫn của hòn đảo không chỉ nằm ở bãi biển đẹp hay hải sản tươi ngon, mà còn ở chính nhịp sống địa phương - nơi du lịch hiện đại và văn hóa bản địa đang cùng tồn tại một cách hài hòa.