Vì sao việc sáng tạo trên chất liệu biểu tượng, văn hóa, tôn giáo, sắc tạo dễ gây tranh cãi như vậy?
Dưới hai bài viết ‘Sơn Tùng M-TP không được phép đứng trên chim Lạc’ và Sơn Tùng đứng trên chim Lạc: Tranh cãi văn hóa có ý nghĩa với cả công chúng và nghệ sĩ (cùng đăng trên Tuổi Trẻ Online ngày 31-5), bạn đọc tiếp tục chia hai luồng dư luận và bàn luận sôi nổi.
Một phía cho rằng báng bổ, thiếu tôn trọng, xúc phạm biểu tượng, vật thiêng của dân tộc. Bạn đọc tên Dương để lại bình luận: “Không nên đứng lên như vậy. Chim Lạc là biểu tượng tự do của dân tộc, bay cao bay xa… Giờ đứng hay cưỡi lên tượng Nữ thần tự do của Mỹ thì sẽ như thế nào?”.
“Sao một ca sĩ lại có thể đứng lên chim Lạc, biểu tượng văn hóa của Việt Nam, đó là sự coi thường lịch sử và khán giả”, “Rất không nên và không được phép đứng trên chim Lạc”, “Phản cảm”, “hình ảnh không phù hợp”, “Ý kiến GS Vũ Minh Giang là đúng, không ai được chà đạp lên văn hóa tổ tiên cả”… là các bình luận.
Song cũng nhiều người cho rằng “không có gì phản cảm”, chi tiết thể hiện tính đột phá, mang tính tuyên ngôn thị giác về bản sắc và hội nhập.
Bạn đọc Huyền Tôn Nữ Thuỳ Mai viết: “Thay vì vạch lá tìm sâu, chúng ta hãy đãi cát tìm vàng”. “Sơn Tùng và thấy ê kíp đã rất cố gắng đưa yếu tố văn hóa vào MV một cách rất hiện đại và bắt mắt tạo sự tò mò tìm hiểu văn hóa cho chính khán giả”, “gò bó quá sao sáng tạo được”, “nghĩ tích cực sẽ thấy ổn mà”, “đẹp mà”.. là các ý kiến khác.
Đây là một chủ đề có tính nhạy cảm và luôn nóng hổi trong giới sáng tạo nghệ thuật, truyền thông và giải trí hiện đại.
Việc khai thác các chất liệu mang tính căn tính (identity) như văn hóa, tôn giáo, sắc tộc… thường giống như “đi trên dây” giữa một bên là sự thăng hoa nghệ thuật và một bên là sự xúc phạm cộng đồng.
Trong MV How you like that của BlackPink (2020), bức tượng thần Ganesha – một trong những vị thần tối cao, đáng kính nhất của đạo Hindu – bị đặt trực tiếp dưới sàn nhà và cảnh Lisa đi giày (vốn là điều cấm kỵ ở các nơi thờ tự đạo Hindu) gần bức tượng đã thổi bùng cơn giận dữ của cộng đồng người hâm mộ Ấn Độ.
Hay trong Dark horse của Katy Perry (2014), phân cảnh nghệ sĩ (vai một nữ hoàng quyền lực) dùng phép thuật biến một người đàn ông – đeo một chiếc vòng cổ có chữ “Allah” – thành cát bụi đã khiến cộng đồng người Hồi giáo trên khắp thế giới phẫn nộ, cho rằng hành vi “đốt cháy” biểu tượng này là sự báng bổ nghiêm trọng.
Thậm chí một bản kiến nghị thu thập được hơn 65.000 chữ ký chỉ sau vài ngày yêu cầu gỡ bỏ MV, buộc phía Katy Perry phải dùng kỹ xảo chỉnh sửa kỹ thuật số để xóa chữ “Allah” khỏi mặt dây chuyền nhằm xoa dịu dư luận.
Hẳn nhiều fan của Madonna vẫn chưa quên Like a prayer hơn 30 năm trước. Trong MV, cảnh Madonna nhảy múa trước những cây thập tự giá bốc cháy và hôn một vị thánh da màu trong nhà thờ đã khiến Vatican lên tiếng báng bổ và kêu gọi tín đồ tẩy chay. Hãng Pepsi thậm chí đã phải hủy hợp đồng quảng cáo triệu đô với nữ ca sĩ sau đó vì áp lực dư luận.
Không chỉ là một sản phẩm âm nhạc, MV này là một “quả bom” thách thức trực diện các giới hạn về tôn giáo, sắc tộc và tình dục của xã hội phương Tây thời bấy giờ.
Những tranh cãi dạng này thường bắt nguồn từ việc các biểu tượng tôn giáo, sắc tộc và văn hóa không đơn thuần là thẩm mỹ; chúng còn là hệ giá trị, niềm tin và là thứ định nghĩa một con người hay một cộng đồng là ai.
Khi nghệ thuật “giải thiêng”, phá cách hoặc tình dục hóa các hình tượng tôn giáo…, ngay lập tức kích hoạt cơ chế phòng vệ và phẫn nộ từ cộng đồng đó.
Trong khi nghệ sĩ luôn muốn phá vỡ các giới hạn, thử nghiệm những góc nhìn mới và đôi khi là thách thức các giáo điều cũ kỹ để tạo ra sự đột phá.
Chính điều đó tạo ra những sự va chạm đôi khi không hề dễ chịu chút nào. Cùng với môi trường số hóa, các cuộc tranh cãi bùng phát nhanh hơn và dữ dội hơn bao giờ hết. Song vì thế, lại càng phải có cái nhìn suy xét “bình tĩnh, đa chiều” hơn.
MV Come my way của Sơn Tùng M-TP
Về ồn ào MV Come my way có phân cảnh Sơn Tùng M-TP đứng trên mô hình chim Lạc, TS Nguyễn Việt, Giám đốc Trung tâm Tiền sử Đông Nam Á, nói với Tuổi Trẻ Online “với tư cách là một “người con của đất Việt”, Sơn Tùng M-TP hoàn toàn có quyền sử dụng các biểu tượng truyền thống (như chim Lạc hay hình tượng mẹ Âu Cơ) làm chất liệu để sáng tạo, cũng là một cách thể hiện tấm lòng hướng về nguồn cội và mong muốn quảng bá hình ảnh đất nước”.
Theo ông, vấn đề cốt lõi không nằm ở việc Sơn Tùng M-TP đứng trên biểu tượng, mà nằm ở thái độ và hành vi cụ thể ra sao.
“Nếu có những động tác như giẫm đạp, giơ chân đạp hoặc nhảy múa quá mức trên lưng một biểu tượng mới phản cảm, thiếu tôn trọng. Nhưng sau khi xem xong MV, tôi thấy không có gì phản cảm cả”, ông chia sẻ.
Từ góc độ diễn ngôn công chúng (public discourse), PGS.TS Nguyễn Văn Thăng Long – Phó chủ nhiệm bộ môn truyền thông chuyên nghiệp, Đại học RMIT Việt Nam – cho rằng cuộc tranh luận đang đảm nhận một vai trò quan trọng hơn cả việc phán xét cá nhân nghệ sĩ Sơn Tùng M-TP.
Đó là khiến công chúng bắt đầu nghiêm túc thảo luận về ranh giới giữa tái tạo và xúc phạm văn hóa truyền thống – vốn thường chỉ diễn ra trong các phòng hội thảo học thuật.
Luồng dư luận phản đối ban đầu dựa trên tư duy diễn dịch từ tính linh thiêng của trống đồng sang biểu tượng chim Lạc, thực tế vẫn còn nhiều điểm chưa đủ sức thuyết phục và mang đậm tính cảm tính nếu so sánh chim Lạc với các ‘quốc điểu’ khác như Garuda của Thái Lan hay Indonesia. Bởi họ có hệ thống thần thoại rõ ràng đó là vua của các loài chim, biểu tượng cho quyền uy, sức mạnh, tốc độ và khát vọng tự do, cũng là vật cưỡi của thần Vishnu trong Ấn Độ giáo.
Ông cho rằng “dùng các cụm từ ‘không được phép’ hay ‘phản cảm’ để đóng khung hành vi đứng trên mô hình chim Lạc vẫn chưa nhận được sự đồng thuận hoàn toàn từ công chúng, nếu đối chiếu với các trường hợp nghệ sĩ bị ‘dán nhãn’ thiếu hiểu biết văn hóa trước đây”.
Mặt khác theo ông Long, các loại hình âm nhạc mới cần có quyền được thử nghiệm với các biểu tượng văn hóa trong bối cảnh hiện đại.
“Trong trường hợp này, ê kíp đã lựa chọn đặt các chất liệu dân gian, biểu tượng văn hóa vào bối cảnh nhạc pop và đô thị hiện đại – một ngôn ngữ toàn cầu đầy mạo hiểm. Nên nhìn nhận vấn đề với góc nhìn nhẹ nhàng hơn”, ông nói.
Song PGS.TS Thăng Long cũng lưu ý thêm việc lồng ghép các biểu tượng văn hóa để tôn vinh hình ảnh Việt Nam nhưng lại tách rời khỏi bối cảnh lịch sử có thể khiến nội dung trở nên hời hợt.
Đây cũng chính là tâm điểm tranh luận quanh một số bộ phim, chương trình gần đây, khi việc mượn trang phục, nghi lễ hay mỹ thuật quá đà khiến công chúng cảm thấy bản sắc dân tộc đang bị sử dụng như một món đồ trang trí hay nguyên liệu ‘câu view’, thay vì thực sự được tôn vinh và quảng bá.
Kể từ năm 1948, những gương mặt hạng A đã tề tựu tại New York cho đêm hội thời trang lớn nhất năm - Met Gala (còn được ví là "Oscar của ngành thời trang cao cấp").
Vào thứ Hai đầu tiên của tháng 5, các ngôi sao, nhà thiết kế, biểu tượng trong ngành và giới thượng lưu cùng xuất hiện tại Bảo tàng Nghệ thuật Metropolitan trong diện mạo lộng lẫy nhất, khoác lên mình những thiết kế haute couture phô trương cùng các tuyệt phẩm kim cương tự nhiên rực rỡ.
Với Met Gala 2026 diễn ra vào thứ Hai đầu tiên của tháng 5, một dàn đồng chủ trì và các thành viên ủy ban chủ nhà mới sẽ hội tụ tại New York cho đêm hội thời trang lớn nhất hành tinh. Năm nay, Nicole Kidman, Venus Williams, Beyoncé và Anna Wintour sẽ góp mặt tại sự kiện thường niên này.
Năm nay, Met Gala sẽ ra mắt triển lãm "Costume Art", khám phá sự đối thoại giữa trang phục và các tác phẩm nghệ thuật.
Dress code của sự kiện là "Thời trang là nghệ thuật", khuyến khích các khách mời thể hiện mối liên hệ cá nhân độc bản với thời trang như một loại hình nghệ thuật, đồng thời tôn vinh cách cơ thể được phục trang hóa trong suốt chiều dài lịch sử.
Meghan Markle vừa bất ngờ nhận được đề cử ở hạng mục Chương trình phong cách sống xuất sắc tại lễ trao giải Daytime Emmy Awards nhờ series nấu ăn With Love, Meghan. Điều đáng nói là chương trình này đã bị Netflix hủy bỏ hồi đầu năm 2026 sau khi không đạt kỳ vọng về lượng người xem và vấp phải nhiều ý kiến chê bai từ giới phê bình.
Nữ công tước xứ Sussex ra mắt mùa đầu tiên của With Love, Meghan trên Netflix vào tháng 3.2025, cùng thời điểm giới thiệu thương hiệu phong cách sống As Ever. Sau đó, chương trình tiếp tục có mùa hai và một tập đặc biệt dành cho dịp Giáng sinh.
Trong loạt chương trình, Meghan chia sẻ các mẹo tiếp khách, hướng dẫn nấu ăn và phong cách sống từ một biệt thự thuê trị giá khoảng 6,7 triệu USD, nằm gần nơi cô và Hoàng tử Harry sinh sống tại Montecito, bang California (Mỹ).
Ngay từ khi phát sóng, With Love, Meghan không nhận được phản hồi tích cực từ khán giả lẫn giới chuyên môn. Theo số liệu do Netflix công bố, chương trình thậm chí không lọt vào danh sách 1.000 nội dung được xem nhiều nhất trên nền tảng này.
Đến tháng 1.2026, Netflix chính thức hủy series sau khi tập đặc biệt Giáng sinh bị nhiều nhà phê bình chỉ trích gay gắt. Dù vậy, ban tổ chức Daytime Emmy vẫn đưa With Love, Meghan vào danh sách đề cử hạng mục Chương trình phong cách sống xuất sắc. Tại hạng mục này, chương trình của Meghan sẽ cạnh tranh với George to the Rescue của đài NBC do George Oliphant dẫn dắt và The Motherhood của kênh Hallmark với người dẫn chương trình Connie Britton.
Đề cử lần này càng gây chú ý bởi gần 8 năm trước, Meghan từng từ chối lời mời tham dự lễ trao giải Emmy tại Los Angeles (Mỹ) không lâu sau khi kết hôn với Hoàng tử Harry và trở thành thành viên Hoàng gia Anh.
Theo nhiều nguồn tin khi đó, quyết định này được xem như dấu mốc khép lại sự nghiệp diễn xuất để bắt đầu cuộc sống mới với vai trò thành viên hoàng gia. Một nguồn tin từng chia sẻ với tờ The Sun rằng ban tổ chức Emmy và đài NBC đã mời Meghan cùng Hoàng tử Harry tham dự buổi lễ, giao lưu với các ngôi sao Hollywood và thậm chí trao một hạng mục giải thưởng.
Trong thời gian tham gia Suits, Meghan từng được đề cử nội bộ cho vai nữ trợ lý pháp lý Rachel Zane ở mùa cuối của loạt phim, nhưng cuối cùng không lọt vào danh sách đề cử chính thức của giải Emmy.
With Love, Meghan được sản xuất theo thỏa thuận hợp tác giữa vợ chồng Harry và Meghan với Netflix sau khi cả hai rút khỏi vai trò thành viên cấp cao của Hoàng gia Anh vào năm 2020. Giá trị hợp đồng được cho là vượt 100 triệu USD.
Trong hai mùa phát sóng, chương trình có sự góp mặt của nhiều khách mời nổi tiếng như Mindy Kaling, Tan France và Chrissy Teigen. Theo dữ liệu của Netflix, mùa hai của With Love, Meghan chỉ xếp thứ 1.124 về lượng người xem trong giai đoạn từ tháng 7 đến tháng 12.2025 với khoảng 2 triệu lượt xem.
Nhà phê bình Annabel Fenwick Elliott của Daily Mail từng chấm tập đặc biệt With Love, Meghan: Holiday Celebration 0/5 sao và nhận xét chương trình thiếu sức hút, đồng thời cho rằng Meghan thiếu sự gần gũi và không biết tự pha trò về bản thân để tạo thiện cảm với khán giả.
Đến tháng 3.2026, Meghan chấm dứt hợp tác với Netflix trong việc phát triển As Ever, đồng thời trực tiếp điều hành thương hiệu thực phẩm và đồ gia dụng của mình. Theo một số nguồn tin, Nữ công tước xứ Sussex muốn mở rộng thương hiệu trên phạm vi toàn cầu và cho rằng Netflix quá thận trọng trong chiến lược phát triển.
Bên cạnh đề cử Emmy, Meghan cũng chuẩn bị xuất hiện trong chương trình MasterChef Australia với vai trò giám khảo khách mời, vào ngày 26.7 trên kênh Channel 10.
Đạo diễn Yeon Sang Ho cùng dàn diễn viên tại buổi ra mắt phim - Ảnh: OSEN
Lấy bối cảnh một tòa nhà bị cô lập hoàn toàn vì dịch bệnh lạ, Colony là cuộc chiến sinh tồn đầy khốc liệt của những người bị kẹt lại trước sự tấn công từ những sinh vật biến dị không ngừng tiến hóa. Phim có sự tham gia của các diễn viên Jun Ji Hyun, Koo Kyo Hwan, Ji Chang Wook, Shin Hyun Been, Kim Shin Rok và Go Soo.
Vốn nổi danh với khí chất kiêu kỳ và nhan sắc "không tuổi", Jun Ji Hyun đã để lại dấu ấn sâu đậm qua loạt phim truyền hình đình đám như Vì sao đưa anh tới và Huyền thoại biển xanh...
Sau một thời gian dài vắng bóng, Jun Ji Hyun xác nhận trở lại màn ảnh rộng sau hơn 10 năm, kể từ lần gần nhất góp mặt trong Assassination (2015). Trước đó cô vừa tái xuất trên màn ảnh nhỏ với Tempest (2025), nhanh chóng thu hút sự chú ý và chứng minh sức hút của "mợ chảnh" chưa bao giờ hạ nhiệt.
Tại buổi họp báo, Jun Ji Hyun chia sẻ cô vốn là một người hâm mộ cuồng nhiệt các phim của đạo diễn Yeon Sang Ho. Chính vì vậy nữ minh tinh cảm thấy vô cùng hào hứng với lần trở lại này, đồng thời bày tỏ niềm hạnh phúc khi được đồng hành cùng dàn diễn viên thực lực.
Jun Ji Hyun chia sẻ tại họp báo - Ảnh: HERALDMUSE
Sau thành công vang dội của Train to Busan, đạo diễn Yeon Sang Ho vẫn trung thành với dòng phim kinh dị, giật gân và giả tưởng, chuyên khai thác các yếu tố siêu nhiên, dịch bệnh để vạch trần những góc tối của con người và xã hội.
Ông liên tục ghi dấu ấn với Peninsula, The Ugly, Hellbound và Parasyte: The Grey. Đến năm 2026, vị đạo diễn tiếp tục dùng chủ đề zombie để phản chiếu nỗi sợ của thời đại thông qua Colony.
Đạo diễn Yeon Sang Ho - Ảnh: DISPATCH
"Phim zombie là một thể loại tuyệt vời để bộc lộ những nỗi sợ tiềm ẩn của xã hội. Cũng giống như cách Train to Busan từng cố gắng nắm bắt nỗi sợ của thời đại nó ra đời, tôi hy vọng khán giả sẽ nhìn thấy Colony như chính nỗi sợ mà tôi đang cảm nhận ở hiện tại sau 10 năm", Yeon Sang Ho chia sẻ tại họp báo.
Với mức kinh phí đầu tư lên đến khoảng 17 tỉ won, bộ phim được kỳ vọng sẽ trở thành tâm điểm bùng nổ của phòng vé khi chính thức ra rạp vào tháng 5 tới.
Đáng chú ý trong năm nay, bên cạnh Colony, đạo diễn Yeon Sang Ho cũng đang trong quá trình thực hiện song song một bộ phim khác có tên Paradise Lost, nối tiếp chuỗi phản hồi tích cực từ The Ugly vào năm ngoái.
Cả hai phim hiện đang được giới chuyên môn dự đoán là những ứng cử viên triển vọng sẽ góp mặt tại Liên hoan phim Cannes 2026 vào tháng sau.
