Báo cáo xu hướng nhu cầu vàng quý I/2026 của Hội đồng Vàng Thế giới (WGC) công bố gần đây cho thấy các ngân hàng Trung ương toàn cầu đã mua ròng 244 tấn vàng chỉ trong 3 tháng đầu năm. Con số này tăng 3% so với cùng kỳ năm trước, đánh dấu tháng thứ 17 liên tiếp ghi nhận lực mua ròng từ các tổ chức tài chính lớn.
Bên cạnh những quốc gia quen thuộc như Trung Quốc hay Ba Lan, thị trường bắt đầu ghi nhận một danh sách mới âm thầm hình thành. Đó là sự góp mặt của những quốc gia trước đây rất ít khi xuất hiện trong các báo cáo về thị trường kim loại quý như Guatemala, Indonesia, Malaysia, Campuchia, Uganda và Kenya.
Một số nước trong nhóm này đang tiến hành mua vàng lần đầu tiên trong lịch sử hoạt động của ngân hàng Trung ương, trong khi số khác quyết định quay trở lại thị trường sau nhiều thập kỷ vắng bóng.
Nhận định về xu hướng này, ông Shaokai Fan, Giám đốc toàn cầu phụ trách ngân hàng Trung ương của WGC, cho biết việc các ngân hàng Trung ương mới hoặc những đơn vị đã vắng mặt rất lâu đang quay trở lại mua vàng là một hiện tượng đáng chú ý.
Sự xuất hiện của nhóm người mua mới đang gửi đi tín hiệu quan trọng về cách các quốc gia nhìn nhận hệ thống tiền tệ toàn cầu và vai trò của vàng trong quản lý dự trữ quốc gia.
Động lực đằng sau bước ngoặt gom hàng
Thông thường, khi giá của một loại tài sản tăng mạnh, nhu cầu tiêu dùng và đầu tư sẽ có xu hướng giảm xuống. Tuy nhiên, quy luật này dường như không còn đúng với thị trường kim loại quý ở cấp độ vĩ mô.
Vào tháng 1, giá vàng từng chạm mức gần 5.600 USD mỗi ounce, mức cao nhất lịch sử tính theo giá danh nghĩa. Tính đến ngày 1/6, giá vàng giao dịch quanh ngưỡng 4.500 USD/ounce. Dù neo ở mức cao, các ngân hàng Trung ương vẫn không hề giảm tốc độ mua vào.
Theo số liệu từ WGC, lượng vàng được các cơ quan này mua trong 5 năm gần đây đã cao gấp đôi mức trung bình của giai đoạn trước năm 2022, dù giá vàng cũng đã tăng gần gấp hai lần trong cùng khoảng thời gian.
Giới phân tích nhận định rằng, đối với các nhà quản lý dự trữ quốc gia, giá mua vàng ở hiện tại không phải là yếu tố tiên quyết. Điều họ thực sự quan tâm là giá trị thực tế của các tài sản dự trữ trong tầm nhìn từ 10 đến 30 năm tới.
Sự thay đổi lớn về tư duy quản lý tài sản này bắt đầu rõ nét từ năm 2022. Trước thời điểm đó, lượng vàng mua vào hàng năm của các ngân hàng Trung ương thường dao động trong khoảng từ 400-500 tấn. Nhưng sau năm 2022, con số này đã tăng vọt lên khoảng 850-900 tấn mỗi năm.
Sự kiện khoảng 300 tỷ USD dự trữ ngoại hối của Nga bị phong tỏa sau khi xung đột tại Ukraine bùng phát được coi là bước ngoặt lớn. Diễn biến này buộc các ngân hàng Trung ương phải nghiêm túc đánh giá lại mức độ an toàn của những tài sản dự trữ nằm dưới quyền kiểm soát của bên thứ ba.
Trong bối cảnh đó, vàng trở thành sự lựa chọn tối ưu nhờ tính độc lập, không thể bị phong tỏa và không phụ thuộc vào bất kỳ hệ thống ngân hàng trung gian nào tại các trung tâm tài chính lớn.
Bài học đầu tư từ tầm nhìn dài hạn
Trong số 244 tấn vàng được mua ròng trong quý I/2026, Ba Lan dẫn đầu với 31 tấn, nằm trong lộ trình nâng lượng dự trữ lên mốc 700 tấn. Theo sau là Uzbekistan với 25 tấn và Kazakhstan với 12 tấn.
Không chỉ dừng lại ở việc mua trực tiếp từ thị trường quốc tế, một số quốc gia còn chủ động tìm kiếm nguồn cung nội địa. Ngân hàng Trung ương Uganda đã chính thức triển khai chương trình thu mua vàng trong nước từ tháng 3. Trước đó, Thống đốc Ngân hàng Trung ương Kenya cũng công khai bày tỏ ý định thực hiện chiến lược tương tự nhằm củng cố kho dự trữ quốc gia.
Mỗi quốc gia có một hoàn cảnh kinh tế khác nhau, nhưng họ đều hướng đến mục tiêu nắm giữ một loại tài sản không thể tự in thêm và có khả năng bảo vệ chủ quyền tài chính.
Khảo sát Ngân hàng Trung ương năm 2025 của WGC cho biết có tới 95% số tổ chức được hỏi tin rằng lượng vàng dự trữ toàn cầu sẽ tiếp tục tăng trong tương lai gần. Đồng thời, có 43% ngân hàng Trung ương có kế hoạch tăng lượng vàng nắm giữ trong năm tiếp theo, tăng mạnh so với mức 29% của kỳ khảo sát trước đó.
Đối với các nhà đầu tư cá nhân, động thái từ những tổ chức quản lý tài chính chuyên nghiệp này mang lại nhiều thông tin tham khảo giá trị. Các ngân hàng Trung ương có quyền tiếp cận mọi công cụ tài chính phức tạp nhất thế giới, nhưng họ vẫn chọn cách gia tăng tỷ trọng vàng trong bảng cân đối kế toán.
WGC dự báo lượng vàng mua vào của các ngân hàng Trung ương trong cả năm 2026 sẽ đạt khoảng 850 tấn. Dù con số này thấp hơn đôi chút so với mức 863 tấn của năm 2025, nhưng nó vẫn cao gấp đôi mức trung bình ghi nhận trước năm 2022. Đây là minh chứng cho thấy xu hướng tích trữ kim loại quý để bảo vệ giá trị tài sản trong dài hạn vẫn đang là ưu tiên hàng đầu của nhiều quốc gia trên thế giới.
Với những quy định siết chặt, tình trạng trễ chuyến tại các hãng hiện được quan tâm.
Theo số liệu thống kê mới nhất, các hãng hàng không Việt Nam đã thực hiện tổng cộng 20.280 chuyến bay trong tháng 5. Trong số này có 17.666 chuyến cất cánh đúng giờ (OTP), tương ứng tỷ lệ OTP đạt 87,1%. Ngược lại, có 2.614 chuyến bị chậm, chiếm 12,9% tổng số chuyến khai thác.
Xét theo từng hãng, Vietravel Airlines đang dẫn đầu về tình trạng chậm chuyến, khi chỉ đạt tỷ lệ OTP 82,2%, thấp nhất thị trường. Trong tổng số 538 chuyến bay khai thác, hãng có 96 chuyến bị chậm, tương ứng tỷ lệ 17,8%, cao nhất trong nhóm các hãng được thống kê.
Kế đến là Vietjet Air, với tỷ lệ chậm chuyến là 16,6%. Tương ứng, tỷ lệ đúng giờ 83,4%, thấp hơn mức trung bình toàn ngành là 87,1%. Hãng khai thác 7.738 chuyến bay nhưng có tới 1.284 chuyến bị chậm, nhiều nhất trong số các hãng hàng không Việt Nam.
Ngược lại, Pacific Airlines tiếp tục là đơn vị dẫn đầu về chỉ số đúng giờ với tỷ lệ OTP đạt 95,2%. Trong tổng số 484 chuyến bay khai thác, hãng có 461 chuyến cất cánh đúng giờ và chỉ 23 chuyến bị chậm.
Đứng thứ hai là VASCO với tỷ lệ đúng giờ đạt 92,2%, tương ứng 599 chuyến đúng giờ trên tổng số 650 chuyến khai thác. Sun PhuQuoc Airways xếp tiếp theo với tỷ lệ OTP 90,1%, khi có 1.617 chuyến đúng giờ trong tổng số 1.794 chuyến bay.
Trong khi đó, Vietnam Airlines - hãng có quy mô khai thác lớn nhất thị trường - ghi nhận 7.457 chuyến đúng giờ trên tổng số 8.328 chuyến bay, đạt tỷ lệ 89,5%.
Phân tích nguyên nhân gây chậm chuyến, ghi nhận tàu bay về muộn là "điểm nghẽn" lớn nhất của hoạt động khai thác hàng không trong nước. Trong tổng số 2.614 chuyến bay chậm của toàn ngành, có tới 1.611 chuyến xuất phát từ nguyên nhân này. Tương ứng, cứ 10 chuyến bay chậm thì có hơn 6 chuyến bị ảnh hưởng bởi hiệu ứng dây chuyền từ các chặng bay trước.
Vietjet Air là hãng chịu tác động lớn nhất từ nguyên nhân tàu bay về muộn với 896 chuyến, tương đương hơn một nửa tổng số trường hợp của toàn ngành. Vietnam Airlines ghi nhận 380 chuyến chậm vì lý do này, tiếp theo là Sun PhuQuoc Airways với 147 chuyến, Bamboo Airways 89 chuyến và Vietravel Airlines 62 chuyến.
Quy định hoàn tiền nếu chậm chuyến từ 4 giờ áp dụng từ ngày 1/7
Từ ngày 1/7, quy định mới về hàng không sẽ được áp dụng. Theo đó, hành khách sẽ được hoàn trả toàn bộ tiền vé hoặc phần vé chưa sử dụng, nếu chuyến bay bị chậm từ 4 giờ do lỗi của hãng bay, theo quy định của Chính phủ.
Cụ thể, Nghị định 208/2026 về vận tải hàng không ban hành ngày 15/6, quy định chuyến bay bị chậm là có thời gian đi thực tế muộn hơn 15 phút so với lịch bay. Chuyến bay bị chậm kéo dài là chậm từ 4 giờ.
Nếu chuyến bay bị chậm, hãng bay có trách nhiệm thông báo và xin lỗi hành khách, đồng thời nêu lý do và cập nhật thời gian dự kiến đi mới để hiển thị trên màn hình tại sân bay ít nhất 30 phút/lần.
Cụ thể, với chuyến bay chậm từ 2 giờ, hãng bay phải phục vụ nước uống hoặc cung cấp phiếu (voucher) có giá trị tương đương cho hành khách. Hãng bay có thể đổi thời gian đi (re-book) hoặc chuyển đổi hành trình (re-route) để hành khách tới được điểm cuối, nếu họ có yêu cầu.
Với chuyến bay chậm từ 3 giờ, hãng bay phải phục vụ đồ ăn hoặc voucher tương đương.
Còn chuyến bay chậm từ 4 giờ do lỗi của hãng bay, hãng bay phải hoàn trả (refund) toàn bộ tiền vé hoặc tiền phần vé chưa sử dụng, khi hành khách không đồng ý đổi thời gian hoặc đổi chuyến.
Đồng thời, hãng bay phải bồi thường ứng trước không hoàn lại cho hành khách đã được xác nhận chỗ và có vé trên chuyến bay. Việc bồi thường ứng trước được thực hiện một lần với mỗi chuyến bay, bao gồm cả trường hợp chậm chuyến trên khoang.
Với chuyến bay chậm từ 6 giờ, nếu trong khoảng từ 7h đến trước 22h, hãng bay phải bố trí nơi nghỉ phù hợp cho hành khách tại sân bay. Nếu chậm chuyến từ 22h đến 7h sáng hôm sau, hãng bay phải bố trí nơi ngủ, nghỉ cho hành khách tại địa phương hoặc giải pháp thay thế nếu hành khách đồng ý. Quy định này không áp dụng với những hành khách đã nhận hoàn tiền vé.
Các quy định về trách nhiệm đảm bảo ăn, uống, nghỉ cho hành khách nêu trên chỉ áp dụng với những người đã có vé, đã xác nhận chỗ và có mặt tại sân bay.
Hôm 11/6, công ty sản xuất tên lửa và tàu vũ trụ SpaceX của tỷ phú Elon Musk chốt giá IPO 135 USD mỗi cổ phiếu, huy động 75 tỷ USD - đánh dấu thương vụ niêm yết lớn nhất lịch sử thị trường Mỹ.
Diễn biến giúp hơn 4.400 nhân viên và cựu nhân viên SpaceX nhiều khả năng trở thành triệu phú, theo phân tích của nền tảng đầu tư Hill (trụ sở tại San Francisco). Trong đó, khoảng 400 người được dự báo sở hữu khối tài sản từ 100 triệu USD.
Theo Andrew Benson, Nhà sáng lập kiêm CEO Hill, ở hầu hết đợt IPO, thường chỉ nhà sáng lập trở thành tỷ phú. "Việc có đến 400 người nắm cổ phiếu giá trị vượt 100 triệu USD rất hiếm, cho thấy khối lượng tài sản khổng lồ được tạo ra ở đây", ông nói.
SpaceX hiện có khoảng 22.000 nhân viên và hàng trăm người đã rời công ty những năm qua. Họ gồm những kỹ sư từng ngồi nhiều ngày liên tục trong các văn phòng không cửa sổ tại khu tổ hợp công nghiệp của SpaceX ở Nam Texas và các công nhân làm việc theo giờ tại các bãi phóng tên lửa.
Với nhiều người, quãng thời gian làm việc sắp được đền đáp xứng đáng nhờ lượng cổ phiếu nhận được như một phần trong chế độ đãi ngộ. Tom Mueller, nhân viên đầu tiên của SpaceX, gia nhập vào 2002, từng dẫn dắt các dự án phát triển động cơ Merlin cho tên lửa Falcon 9, động cơ Raptor cho Starship và nhiều hệ thống đẩy quan trọng khác. Ông cho biết đợt IPO là sự kiện "thay đổi cuộc đời".
"Elon luôn nói lương chỉ là một phần, còn cổ phần mới thực sự có giá trị. Khi ấy, chúng tôi đều nghĩ đó là ngày nào đó và giờ nó đã đến. Thật tuyệt vời", ông nói. Để ăn mừng, Mueller và nhóm nhân viên đời đầu định tổ chức buổi tiệc nhỏ và rung chuông mừng công ty IPO.
Mueller mô tả văn hóa doanh nghiệp của Elon Musk là nguồn năng lượng thúc đẩy đổi mới, giúp tập trung phát triển những sản phẩm mọi người thực sự muốn làm. "Công việc rất khó khăn nhưng vô cùng đáng giá", ông nói.
Trevor Hise, 37 tuổi, từng làm việc tại SpaceX 12 năm, đang sở hữu hơn 100.000 cổ phiếu công ty. Với mức giá IPO dự kiến, tài sản của ông sẽ giá trị ít nhất 13,5 triệu USD. "Chuyện này thật khó tin", Hise, cựu kỹ sư phóng tên lửa và hiện gần như đã nghỉ hưu bán thời gian, bình luận.
Riêng Elon Musk, đợt IPO của SpaceX có thể giúp ông trở thành tỷ phú nghìn tỷ USD đầu tiên thế giới. Tài sản ròng của Musk ước tính tăng 26%, từ 793 tỷ USD lên 1.000 tỷ USD, nhờ giá trị số cổ phần ông nắm giữ tại SpaceX và Tesla. Ngoài ra, bạn bè của Musk, các quỹ đầu tư mạo hiểm và tư nhân ở Thung lũng Silicon đã rót vốn vào SpaceX, cũng sẽ thu về hàng tỷ USD.
SpaceX hiện được định giá khoảng 1.770 tỷ USD, dựa trên 13,08 tỷ cổ phiếu đang lưu hành. Giá trị này có thể tiếp tục tăng nếu các tổ chức bảo lãnh phát hành thực hiện quyền bán thêm cổ phiếu trong vòng 30 ngày sau IPO. Các nhà đầu tư lớn và nhiều tập đoàn rất háo hức chờ màn ra mắt của SpaceX. Theo Wall Street Journal, BlackRock đã đặt mua ít nhất 5 tỷ USD cổ phiếu.
Tại cuộc làm việc, các doanh nghiệp Mỹ đánh giá cao những thành tựu quan trọng, định hướng, chính sách phát triển của Việt Nam, tin tưởng Việt Nam sẽ tiếp tục phát triển mạnh mẽ, nâng cao năng lực cạnh tranh, đạt các mục tiêu đề ra.
Các doanh nghiệp bày tỏ sự quan tâm ngày càng tăng, quyết tâm mạnh mẽ trong việc mở rộng hợp tác, đầu tư và kinh doanh, cam kết sẽ tiếp tục đồng hành trong quá trình phát triển của Việt Nam.
Bày tỏ hoan nghênh sự tham gia đông đảo của các doanh nghiệp Mỹ trong chuyến thăm, Thủ tướng Lê Minh Hưng cho rằng đây là minh chứng sống động cho sự quan tâm sâu sắc đối với thị trường Việt Nam cũng như các cơ hội hợp tác kinh tế - thương mại - đầu tư ngày càng sâu rộng giữa hai nước.
Việt Nam đang nỗ lực phát triển nhanh với tốc độ cao nhưng bền vững hơn. Thực hiện chuyển đổi mạnh mẽ mô hình tăng trưởng, phát triển dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo.
Tăng cường hội nhập quốc tế, tranh thủ tối đa các nguồn lực bên ngoài, tháo gỡ các rào cản và tạo thuận lợi để doanh nghiệp nước ngoài đầu tư kinh doanh hiệu quả tại Việt Nam.
Ông khẳng định Việt Nam nhất quán coi Mỹ là một trong những đối tác quan trọng hàng đầu, mong muốn thúc đẩy quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam - Mỹ phát triển lành mạnh, ổn định, bền vững. Việt Nam sẵn sàng tạo điều kiện thuận lợi nhất cho các doanh nghiệp nước ngoài, trong đó có doanh nghiệp Mỹ, tiếp tục mở rộng kinh doanh, đầu tư thành công.
Việt Nam đang đẩy nhanh quá trình cải cách, hoàn thiện thể chế, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh ngày càng thông thoáng, minh bạch, hiệu quả.
Đặc biệt là quyết liệt, khẩn trương cắt giảm thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh, sửa đổi các luật, quy hoạch, quy định để huy động mạnh mẽ các nguồn lực.
Khẳng định sẽ cầu thị lắng nghe ý kiến cộng đồng doanh nghiệp, trong đó có các doanh nghiệp Mỹ, Thủ tướng giao các bộ ngành khẩn trương xử lý các kiến nghị của doanh nghiệp Mỹ, có phản hồi bằng văn bản đối với những vấn đề cụ thể. Giao Bộ Ngoại giao, Văn phòng Chính phủ theo dõi và đôn đốc, báo cáo tiến độ, kết quả cuối cùng.
Thủ tướng đề nghị USABC và các doanh nghiệp Mỹ tiếp tục phát huy vai trò, ảnh hưởng để chuyển tải thông điệp về thiện chí và nỗ lực hợp tác của Việt Nam. Có tiếng nói khách quan, phản ánh đúng thực tiễn của nền kinh tế Việt Nam, thúc đẩy hai nước sớm đạt được Hiệp định thương mại đối ứng, công bằng và cân bằng.
Đồng thời đề nghị Mỹ sớm xem xét công nhận Việt Nam là nền kinh tế thị trường đầy đủ và sớm đưa Việt Nam ra khỏi danh sách các nước hạn chế về xuất khẩu chiến lược (D1-D3).
Người đứng đầu Chính phủ cũng ủng hộ các tập đoàn năng lượng hàng đầu của Mỹ đầu tư, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia và phát triển thị trường năng lượng bình đẳng, minh bạch, hiệu quả…
Cùng đó Việt Nam hoan nghênh, coi trọng công nghệ của Mỹ và sẵn sàng tạo điều kiện cho các doanh nghiệp viễn thông tiếp cận thị trường nhằm nghiên cứu đầu tư, chuyển giao công nghệ và phát triển hạ tầng viễn thông, 5G, cáp quang biển tại Việt Nam trên cơ sở bảo đảm an ninh quốc gia, tuân thủ hành lang pháp lý của Việt Nam.
Cho biết tháng 2 vừa qua, Bộ Khoa học và Công nghệ đã cấp giấy phép cung cấp dịch vụ Internet vệ tinh Starlink tại Việt Nam, Thủ tướng đề nghị các doanh nghiệp Mỹ tăng cường hợp tác với các doanh nghiệp Việt Nam, thực hiện chuyển giao công nghệ, nhất là những công nghệ lõi, hỗ trợ Việt Nam gắn kết sâu hơn vào chuỗi giá trị khu vực và toàn cầu.
Thủ tướng cũng đề nghị USABC và các doanh nghiệp Mỹ với tầm ảnh hưởng của mình đồng hành cùng Chính phủ Việt Nam trong tổ chức thành công "Năm APEC 2027", tạo động lực để Việt Nam tiếp tục mở cửa thị trường, thu hút đầu tư, chuyển giao công nghệ và nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.
