Ngày 2-6, Đại tướng Phan Văn Giang – Phó thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng – đã tiếp Đại tướng Uchikura Hiroaki, Tham mưu trưởng Liên quân Nhật Bản, nhân dịp thăm chính thức Việt Nam.
Tại buổi tiếp, Đại tướng Phan Văn Giang đánh giá cao kết quả hội đàm trước đó giữa hai đoàn và tin tưởng thành công của chuyến thăm chính thức Việt Nam lần này của Đại tướng Uchikura Hiroaki sẽ góp phần thúc đẩy quan hệ hữu nghị, hợp tác, tin cậy và hiểu biết lẫn nhau giữa hai Bộ Quốc phòng, Quân đội nhân dân Việt Nam và Lực lượng phòng vệ Nhật Bản.
Đồng thời khẳng định Việt Nam luôn coi trọng mối quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện vì hòa bình và thịnh vượng tại châu Á và trên thế giới với Nhật Bản.
Nhật Bản là đối tác kinh tế quan trọng hàng đầu của Việt Nam, đứng đầu về cung cấp ODA, là đối tác hợp tác lao động lớn thứ nhất, đối tác đầu tư lớn thứ ba, đối tác thương mại lớn thứ tư. Giao lưu nhân dân phát triển nhanh chóng, sâu rộng.
Đại tướng Phan Văn Giang khẳng định cùng với sự phát triển sâu rộng của quan hệ Việt Nam – Nhật Bản, hợp tác quốc phòng song phương không ngừng được mở rộng, đi vào chiều sâu và ngày càng hiệu quả, thiết thực.
Nhật Bản là một trong số ít các đối tác Việt Nam duy trì đầy đủ Đối thoại chính sách quốc phòng cấp Thứ trưởng, Tham vấn Sĩ quan tham mưu ba Quân chủng Hải, Lục và Không quân.
Đánh giá cao sự hợp tác, hỗ trợ của Nhật Bản trong các lĩnh vực như đào tạo, công nghiệp quốc phòng, chuyển giao công nghệ, khắc phục hậu quả chiến tranh, Đại tướng Phan Văn Giang mong muốn trong thời gian tới hai bên sẽ phối hợp chặt chẽ, triển khai các nội dung hợp tác đã thống nhất để hợp tác quốc phòng thực sự là một trụ cột trong quan hệ hai nước.
Đồng thời khẳng định Bộ Quốc phòng Việt Nam ủng hộ và tạo mọi điều kiện để các nội dung hợp tác giữa hai bên được triển khai thuận lợi, đạt kết quả thực chất.
Trong đó, tập trung vào duy trì các cơ chế tham vấn, đối thoại; ký kết các văn bản hợp tác; tăng cường hợp tác giữa các quân, binh chủng, công nghiệp quốc phòng; hợp tác đào tạo; hợp tác về quân y, an ninh mạng, gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc, khắc phục hậu quả chiến tranh; phối hợp, ủng hộ lẫn nhau trên các diễn đàn đa phương, nhất là trong khuôn khổ Hội nghị Bộ trưởng Quốc phòng các nước ASEAN mở rộng (ADMM+)…
Đại tướng Phan Văn Giang mong muốn Nhật Bản tiếp tục dành các suất học bổng đã có và mở rộng loại hình đào tạo, tăng chỉ tiêu đào tạo đại học, sau đại học chuyên ngành khoa học kỹ thuật, công nghệ cho Bộ Quốc phòng Việt Nam.
Dịp này, Đại tướng Phan Văn Giang trân trọng mời lãnh đạo Bộ Quốc phòng, Lực lượng phòng vệ và các doanh nghiệp công nghiệp quốc phòng Nhật Bản dự Triển lãm Quốc phòng quốc tế Việt Nam lần thứ 3 vào tháng 12.
Phát biểu tại buổi tiếp, Đại tướng Uchikura Hiroaki khẳng định Nhật Bản luôn coi trọng, thúc đẩy hợp tác với Việt Nam trên cơ sở quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện vì hòa bình và thịnh vượng tại châu Á và trên thế giới.
Và mong muốn thời gian tới, hai bên phối hợp, thúc đẩy quan hệ hợp tác quốc phòng song phương, trong đó tập trung vào các lĩnh vực như trao đổi đoàn, tiếp xúc cấp cao, đào tạo, an ninh mạng, quân y…
Năm 1991, Mỹ có mặt trong chiến tranh vùng Vịnh lần thứ nhất. 12 năm sau, Washington tới Trung Đông để lật đổ Tổng thống Iraq Saddam Hussein.
Giờ đây, lịch sử dường như đang lặp lại. Nhiều chuyên gia mô tả chiến dịch "Epic Fury" đang manh nha trở thành cuộc chiến vùng Vịnh lần thứ ba và dần lộ rõ bản chất của một cuộc chiến "không lối thoát".
Tờ Financial Times nhận định những đề xuất mới "không nhượng bộ" từ phía Iran đã phơi bày sự "không lối thoát" này.
Theo đó, Iran yêu cầu Mỹ dỡ phong tỏa, đổi lại sẽ mở eo biển Hormuz - còn vấn đề hạt nhân sẽ tính sau. Tổng thống Trump đã bác bỏ đề xuất, tuy nhiên Washington lại chưa đưa ra được đề nghị nào khác để đàm phán tiến triển.
Các chuyên gia cho rằng Iran đưa ra những đề xuất này vì thực tế cho thấy họ tính toán được lợi khi kéo dài xung đột.
Tehran không cần thắng, họ chỉ cần không thua. Nước Cộng hòa Hồi giáo tin rằng mỗi ngày eo biển Hormuz còn bị phong tỏa là thêm một ngày Washington có một "bài học".
Ngoài ra trong xung đột lần này, chính ông Trump cũng từng tiết lộ Washington có mục tiêu mở lại tuyến hàng hải huyết mạch - càng làm tăng thêm sự "tự tin" của Tehran khi nắm trong tay quân bài chiến lược.
Thứ hai, dù hứng chịu sự tấn công khốc liệt từ Mỹ, Iran cho thấy họ vẫn đang đứng vững và có khả năng chịu đựng tốt.
Ông Fawaz Gerges, giáo sư quan hệ quốc tế tại Trường Kinh tế London, nói với tờ Deutsche Welle (DW): "Giới lãnh đạo Iran đã có thời gian để lên kế hoạch và phối hợp hành động. Tôi nghĩ họ đang chuẩn bị cho một cuộc chiến lâu dài".
Tehran cũng liên tục "dây dưa" vì khó lòng đặt niềm tin vào Washington - khi ông chủ Nhà Trắng lúc thì hứa hẹn, lúc thì đe dọa.
Báo SCMP dẫn lời chuyên gia Niu Xinchun, Phó hiệu trưởng Đại học Ninh Hạ, cho rằng thế bế tắc này xuất phát từ "sự tự tin của cả hai phía".
Các nhà phân tích giả sử nếu hai bên đạt được một thỏa thuận tạm thời, kịch bản tiếp theo vẫn là thế cân bằng mong manh: mỗi bên nắm một lá bài tẩy, sẵn sàng rút ra nếu đàm phán hạt nhân đổ vỡ.
Phía Mỹ, Washington có thể sẽ dùng lợi thế kinh tế và quân sự nối lại các cuộc không kích, nhắm vào cơ sở hạ tầng huyết mạch - cầu đường, nhà máy điện, thậm chí cả cơ sở khử muối nước biển. Còn Iran sẵn sàng đóng cửa Hormuz một lần nữa.
Tiếp tục giả sử, nếu ngay cả khi thỏa thuận hạt nhân được ký kết trọn vẹn, vẫn còn hai vấn đề gai góc khác tồn tại: chương trình tên lửa Iran và mạng lưới lực lượng ủy nhiệm khu vực.
Chuyên gia cho rằng Tổng thống Trump dường như đã xem nhẹ hai mục tiêu này trên bàn đàm phán. Dù chưa được truyền thông phương Tây chú ý, những mục tiêu này lại là điều mà các nước vùng Vịnh theo dõi sát sao.
Với Saudi Arabia hay UAE, việc Iran từ bỏ tên lửa cần thiết không kém việc họ từ bỏ uranium làm giàu. Mô hình kinh tế dựa trên lao động nhập cư của các quốc gia này đứng vững hay sụp đổ cũng phụ thuộc phần nhiều vào việc chấm dứt mối đe dọa tiềm tàng từ tên lửa và máy bay không người lái Iran.
Với Israel, việc Iran chấm dứt hậu thuẫn các nhóm vũ trang như Hezbollah cũng rất quan trọng. Chỉ cần Tel Aviv quyết định nối lại giao tranh với Hezbollah, và Iran trả đũa, mọi thỏa thuận đạt được có thể sụp đổ trong chớp mắt.
Theo Financial Times, đây là những gì Tổng thống Trump và Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu từng gay gắt chỉ trích trong thỏa thuận hạt nhân Mỹ - Iran của Tổng thống Obama năm 2015.
Và giờ, dường như ông Trump đang chuẩn bị đi lại vết xe đổ này.
"Tôi thực sự cho rằng có khả năng thế giới sẽ đón nhận tin tốt lành trong vài giờ tới", Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio nói với phóng viên tại New Delhi, Ấn Độ hôm nay, khi đề cập thỏa thuận tiềm năng với Iran.
Ông Rubio thêm rằng thỏa thuận đang hình thành sẽ giải quyết những lo ngại của Washington về eo biển Hormuz, eo biển chiến lược bị Iran phong tỏa phần lớn nhằm đáp trả cuộc tấn công của Mỹ và Israel.
"Thỏa thuận này cũng sẽ khởi động tiến trình có thể đưa chúng ta tới mục tiêu mà Tổng thống Mỹ mong muốn, đó là thế giới không còn phải lo sợ hay bất an trước nguy cơ Iran sở hữu vũ khí hạt nhân", Ngoại trưởng Rubio nhấn mạnh.
Tổng thống Mỹ Donald Trump trước đó cho biết thỏa thuận với Iran, trong đó có điều khoản mở lại eo biển Hormuz, "cơ bản đã xong" và đang chờ hoàn tất những bước cuối cùng. "Những khía cạnh, chi tiết cuối cùng của thỏa thuận đang trong quá trình thảo luận và sẽ sớm được công bố", ông cho hay.
Hãng thông tấn Tasnim của Iran cùng ngày đưa tin theo thỏa thuận sơ bộ có thể sắp được công bố, chiến sự sẽ chấm dứt ở mọi mặt trận, trong đó có Lebanon. Israel, với tư cách đồng minh của Mỹ, được yêu cầu phải ngừng chiến dịch ở Lebanon. Mỹ cũng phải rút lực lượng khỏi khu vực xung quanh Iran.
Cũng theo thỏa thuận tiềm năng, số lượng tàu thuyền được phép đi qua eo biển Hormuz sẽ trở lại mức trước chiến sự trong vòng 30 ngày. Lệnh phong tỏa hải quân đối với Iran phải được dỡ bỏ hoàn toàn trong vòng 30 ngày. Nếu lệnh phong tỏa không được dỡ bỏ, sẽ không có thay đổi nào đối với eo biển Hormuz.
Giai đoạn kéo dài 60 ngày sẽ được thiết lập dành cho các cuộc đàm phán về vấn đề hạt nhân. Một điều khoản khác là một phần tài sản bị đóng băng của Iran phải được giải phóng trong giai đoạn đầu tiên. Mỹ sẽ cam kết miễn trừ lệnh trừng phạt đối với dầu mỏ Iran trong thời gian đàm phán, cho phép Tehran bán dầu mà không bị hạn chế.
Tuy nhiên, trái với tuyên bố của Ngoại trưởng Mỹ, Tasnim cho hay Iran chưa chấp nhận điều khoản nào liên quan lĩnh vực hạt nhân ở giai đoạn hiện tại. Một nguồn tin cấp cao Iran nói rằng nước này chưa đồng ý bàn giao kho uranium làm giàu cao và vấn đề hạt nhân không nằm trong thỏa thuận sơ bộ với Mỹ.
"Vấn đề hạt nhân sẽ được giải quyết trong các cuộc đàm phán để đạt thỏa thuận cuối cùng, do đó không nằm trong thỏa thuận hiện tại. Chưa có thỏa thuận nào về vận chuyển kho dự trữ uranium làm giàu cao của Iran ra khỏi đất nước", nguồn tin cho biết.
