Nguồn: https://thanhnien.vn/tinh-hinh-iran-trung-dong-moi-nhat-ngay-104-185260409212018554.htm
Cục diện xung đột Trung Đông trở nên khó đoán khi vấn đề đi lại qua eo biển Hormuz và đàm phán Mỹ - Iran liên tục có biến chuyển. Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm 18.4 tuyên bố các bên đã có những cuộc trao đổi rất tốt và cho rằng một thỏa thuận đang rất gần. Tuy nhiên, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Baqer Qalibaf, người đồng thời là trưởng đoàn đàm phán Iran, lưu ý vẫn còn những khác biệt lớn giữa Washington và Tehran. Hạn chót lệnh ngừng bắn 2 tuần giữa Mỹ - Iran sẽ kết thúc vào ngày 22.4, nhưng dấu hiệu đạt được bước tiến ngoại giao đến nay vẫn tương đối mơ hồ. Trong khi đó, mâu thuẫn lại leo thang xoay quanh việc kiểm soát eo biển Hormuz.
CNN ngày 19.4 đưa tin ông Trump đã cảnh báo Iran "không nên tống tiền Mỹ", khi thay đổi lập trường liên tục về Hormuz. Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi ngày 17.4 thông báo mở cửa eo biển này, thế nhưng chỉ sau đó một ngày Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) lại tuyên bố phong tỏa Hormuz, với lý do Mỹ không từ bỏ lệnh phong tỏa các cảng Iran. Reuters đưa tin lực lượng Iran còn nổ súng chặn 2 tàu Ấn Độ đi qua eo biển Hormuz, vụ việc khiến New Delhi triệu tập Đại sứ Iran tại Ấn Độ và bày tỏ quan ngại sâu sắc.
Giáo sư Simon Mabon (Đại học Lancaster, Anh) nhận định với Al Jazeera hôm 18.4 rằng có 2 vấn đề đáng lưu tâm hiện nay. Thứ nhất, ông đặt vấn đề việc Iran nhanh chóng thay đổi lập trường về Hormuz đang là toan tính chiến lược của Tehran, hay phản ánh sự mâu thuẫn trong cấu trúc quyền lực vốn phức tạp ở nước này, khi hành động của lực lượng vũ trang nhiều lần khác với các tuyên bố ngoại giao.
Thực tế là bài đăng của ông Araghchi trên mạng xã hội về thông báo mở cửa Hormuz bị chính truyền thông Iran nói là không rõ ràng, dễ bị hiểu lầm là Tehran đã nhượng bộ với Mỹ. Thứ hai, việc có 2 thế lực đang phong tỏa Hormuz nhằm cạnh tranh ảnh hưởng khiến giao thông ở eo biển này càng thêm khó khăn. "Đi kèm với những điều không chắc chắn, áp lực từ thỏa thuận ngừng bắn, tất cả đang tạo nên một thời điểm cực kỳ bấp bênh", ông Mabon nhận định.
Đến nay, cả Iran và Mỹ đã nêu ra lập trường và vạch những "lằn ranh đỏ" đối với đàm phán, đặc biệt về chương trình hạt nhân của Tehran. Song, một yếu tố khác khiến đàm phán bế tắc, ngoài những bất đồng, còn là tâm lý của mỗi bên đều cho rằng họ đang nắm ưu thế. Theo bài phân tích trên Foreign Affairs, Iran có những cơ sở để gây sức ép ngoại giao. Họ vẫn trụ vững sau các đợt tấn công của liên quân Mỹ - Israel, kéo cuộc xung đột bước sang tuần thứ 8 mà vẫn chưa có dấu hiệu kết thúc. Tehran cũng có lợi thế địa lý để đưa ra yêu sách về eo biển Hormuz.
Về phía Mỹ, Washington có thể viện dẫn rằng họ đã gây ra thiệt hại to lớn đối với bộ máy an ninh và quân sự của Iran. Mỹ cũng kỳ vọng lệnh phong tỏa sẽ bóp nghẹt hoạt động thương mại và gây thêm tổn thất kinh tế cho Iran. Theo Foreign Affairs, hai bên cần chấp nhận thực tế rằng mỗi bên đều có những lá bài kéo dài xung đột, và nếu hướng tới giải pháp hòa bình thì cần từ bỏ những yêu sách nhằm thu về "lợi ích tối đa".
Thay vào đó, Mỹ và Iran có thể gia hạn ngừng bắn để tạo thời gian điều chỉnh yêu cầu trong đàm phán hạt nhân, đồng thời thiết lập các hành lang an toàn để di chuyển ở Hormuz. Giới quan sát cho rằng việc hai bên đang đối thoại cho thấy vẫn còn một lối thoát, dù còn nhiều thách thức.
Tin Gốc: Thanh Niên
Thứ trưởng Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi ngày 19/5 đã đưa ra tuyên bố cứng rắn nhằm đáp trả phát biểu của Tổng thống Mỹ Donald Trump về việc tạm ngừng các cuộc tấn công vào Iran để tạo cơ hội cho ngoại giao.
“Mỹ nói rằng họ đã tạm ngừng các cuộc tấn công vào Iran để tạo cơ hội cho đàm phán, nhưng đồng thời lại nói về việc sẵn sàng cho một cuộc tấn công quy mô lớn bất cứ lúc nào. Điều này có nghĩa rằng họ gọi mối đe dọa là cơ hội hòa bình”, ông Gharibabadi nói.
Ông Gharibabadi tuyên bố Iran sẽ không bao giờ đầu hàng, thay vào đó sẽ luôn đoàn kết và sẵn sàng đối mặt với bất kỳ hành động gây hấn quân sự nào.
“Iran đoàn kết và sẵn sàng đối mặt với bất kỳ hành động gây hấn quân sự nào. Đối với chúng tôi, đầu hàng không có ý nghĩa gì; hoặc chúng tôi thắng, hoặc chúng tôi trở thành những người tử vì đạo”, nhà ngoại giao Iran nhấn mạnh.
Thiếu tướng Ali Abdollahi, Tư lệnh Bộ chỉ huy Trung tâm Khatam al-Anbia của Iran, cảnh báo Mỹ và các đồng minh không nên lặp lại sai lầm chiến lược và tính toán sai lầm.
Theo ông Abdollahi, đối thủ nên biết rằng Iran và lực lượng vũ trang của nước này hiện được chuẩn bị kỹ lưỡng và mạnh mẽ hơn trước đây, luôn sẵn sàng hành động.
Ông cảnh báo bất kỳ hành động gây hấn hay tấn công nào mới của đối thủ nhằm vào Iran sẽ bị đáp trả “nhanh chóng, dứt khoát, mạnh mẽ và quy mô lớn”.
Quân đội Iran cũng cảnh báo nếu Mỹ lại phạm sai lầm và rơi vào bẫy của Israel, phát động một cuộc chiến khác chống lại Iran, lực lượng vũ trang Iran sẽ mở ra các mặt trận mới bằng các công cụ và phương pháp mới.
“Cộng hòa Hồi giáo Iran không thể bị phong tỏa hoặc đánh bại”, Thiếu tướng Mohammad Akraminia, người phát ngôn của quân đội Iran, tuyên bố.
Cùng ngày, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ngụ ý rằng chiến dịch tấn công của Mỹ vào Iran có thể sẽ được nối lại trong những ngày tới nếu không đạt được thỏa thuận hòa bình.
Tổng thống Trump nói rằng ông đã cho Iran một "khoảng thời gian có hạn", sau khi ông chỉ thị quân đội Mỹ tạm ngừng tiến hành cuộc tấn công vào Iran theo yêu cầu từ các nhà lãnh đạo của Ả rập Xê út, Các Tiểu vương quốc Ả rập Thống nhất và Qatar, mặc dù kế hoạch tấn công dự kiến được thực hiện vào ngày 19/5.
"Tôi nói là 2-3 ngày - có thể là thứ sáu, thứ bảy, chủ nhật; có thể là đầu tuần tới, một khoảng thời gian giới hạn - bởi vì chúng ta không thể để họ có vũ khí hạt nhân mới", ông nói rõ khi trả lời câu hỏi của các phóng viên về việc ông sẵn sàng chờ đợi bao lâu trước khi ra lệnh nối lại các cuộc tấn công nhằm vào Iran.
Tổng thống Trump nói rằng Tehran rất muốn đạt được một thỏa thuận với Washington để chấm dứt xung đột, đồng thời nhắc lại cảnh báo về khả năng nối lại các cuộc tấn công vào Iran.
"Tôi hy vọng chúng ta không phải làm điều đó, nhưng chúng ta có thể sẽ phải giáng cho họ một đòn mạnh nữa... Tôi vẫn chưa chắc chắn. Các bạn sẽ sớm biết thôi", nhà lãnh đạo Mỹ nói với các phóng viên.
Tổng thống Trump cho biết Mỹ sẵn sàng tạo cơ hội cho ngoại giao để giải quyết xung đột Iran cho đến đầu tuần tới, hoãn việc nối lại các cuộc tấn công cho đến hết khoảng thời gian này.
Tổng thống cũng cho biết ông chỉ còn "một giờ nữa" là ra lệnh tấn công Iran trước khi tạm dừng kế hoạch trong tuần này.
Tin Gốc: Dân Trí
Thế Giới
Khảo sát mới: Đa số người Mỹ muốn nhanh chóng chấm dứt xung đột ở Iran, kể cả khi chưa đạt mục tiêu
Theo kết quả sát với 1.021 người do Reuters/Ipsos tiến hành từ ngày 27 đến 31-3, 66% số người được hỏi cho rằng Mỹ nên nhanh chóng chấm dứt sự can dự vào cuộc chiến ở Iran, ngay cả khi điều đó đồng nghĩa với việc Mỹ không đạt được các mục tiêu mà chính quyền Tổng thống Donald Trump đã đề ra.
Trong đó, 27% cho rằng Mỹ nên tiếp tục theo đuổi đến cùng các mục tiêu tại Iran, dù sẽ khiến xung đột kéo dài. 6% không trả lời.
Trong nhóm cử tri thuộc Đảng Cộng hòa, có 40% ủng hộ kết thúc nhanh xung đột dù chưa đạt mục tiêu, trong khi 57% ủng hộ kéo dài sự can dự của Mỹ.
Khoảng 60% cho biết họ không tán thành các cuộc không kích của Mỹ nhằm vào Iran, trong khi 35% ủng hộ.
Về các tác động kinh tế của cuộc chiến, tỉ lệ hai trên ba người được hỏi cho rằng giá xăng sẽ tiếp tục tăng trong năm tới, trong đó có 40% là cử tri Đảng Cộng hòa.
Hơn một nửa số người được hỏi cho rằng cuộc xung đột hiện tại sẽ tác động tiêu cực đến tình hình tài chính cá nhân của họ, bao gồm 39% là cử tri Đảng Cộng hòa.
Cuộc chiến Mỹ - Israel với Iran đã khiến giá dầu thô tăng vọt trên toàn cầu.
Tại Mỹ, giá xăng đã vượt 4 USD/gallon ngày 30-3, mức cao nhất trong hơn ba năm qua. Nhiên liệu diesel dùng cho xe tải, thiết bị nông nghiệp và phương tiện giao thông công cộng cũng đã tăng lên mức 5,45 USD/gallon, cao hơn 1,8 USD so với một năm trước đó.
Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ (Bộ Quốc phòng) Pete Hegseth cho biết những ngày tới sẽ mang tính quyết định, đồng thời cảnh báo xung đột sẽ leo thang nếu Iran không đạt được thỏa thuận.
Trong khi đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 31-3 tuyên bố Mỹ có thể sẽ kết thúc cuộc chiến ở Iran trong 2-3 tuần tới, nhưng trước đó Mỹ cần đảm bảo Iran "bị đưa trở lại thời kỳ đồ đá" và không còn khả năng sớm sở hữu vũ khí hạt nhân.