Thông tin được ông Lê Lưu Dũng, thành viên của Hiệp hội hang động Mỹ – người từng tham gia thám hiểm hang động gần 15 năm qua lý giải về việc xuất hiện hàng trăm viên ngọc động tại Phong Nha – Kẻ Bàng.
Từng thám hiểm các hang động ở Phong Nha – Kẻ Bàng, cũng như nhiều hang ở Quảng Trị cũ, Thanh Hóa, Thái Nguyên, Lạng Sơn, hay một số hang động ở bang Tennessee, Mỹ, ông Dũng cho biết cần nhiều điều kiện để hình thành ngọc động.
Đầu tiên, hang động cần có dòng nước thẩm thấu xuyên qua các tầng lớp đá vôi mang theo canxi carbonat tích tụ xung quanh các hạt cát nhỏ, hoặc các viên sỏi nhỏ, cũng có thể là mảnh vỡ của đá (gọi là nhân).
Trải qua hàng nghìn năm, các lớp canxi bao phủ càng dày xung quanh nhân và tạo nên những đường tròn đồng tâm. Ngọc động thường được hình thành trong các khu vực ở nền hang và nằm bên trong những hồ canxi nhỏ hay còn gọi là ruộng bậc thang (Rimstone). Các khu vực ruộng bậc thang này cho phép lượng nước chảy qua thường xuyên và tạo môi trường cho canxi và các khoáng chất khác kết tủa lắng đọng và bao phủ xung quanh nhân của ngọc động.
Dưới lực tác động của dòng nước chảy qua các ruộng bậc thang, các viên ngọc động này sẽ lăn tròn tại chỗ, cọ xát vào nhau và tạo nên bề mặt rất mịn. Quá trình này cũng tạo nên hình dạng là những khối cầu hoặc hình quả trứng.
Sự hình thành ngọc động cũng tùy thuộc vào điều kiện địa hình của lòng hang, cũng như nguồn nước. Nguồn nước đi qua các vách đá sẽ thay đổi theo mùa mưa và mùa khô nên cũng sẽ ảnh hưởng đến quá trình hình thành nhanh hay chậm của ngọc động.
Chuyên gia hang động cho hay, ở Việt Nam có rất nhiều hang động, tuy nhiên hiện tượng hình thành ngọc động là khá hiếm. Việc hình thành ngọc động còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố như kết cấu hang động, nguồn nước, hệ thống các khoáng chất và tạp chất, kết cấu của nền hang cũng như yếu tố về nhiệt độ trong hang (thường ở mức 20 đến 25 độ C, trong khi đó nhiệt độ nguồn nước đi ra từ các vách đá vôi có thể từ 15 đến 20 độ C).
Sự hình thành của ngọc động khác với măng đá. Ngọc động được hình thành do các dòng chảy nhẹ của nguồn nước xuyên qua các vết nứt ở vách hang. Trong khi đó, măng đá được hình thành bởi sự nhỏ giọt của các mạch nước cố định tại một vị trí.
Theo ông Dũng, về cơ bản, sự hình thành của ngọc động các hang động ở Phong Nha – Kẻ Bàng nói chung và hang Hùng nói riêng đều như nhau. Tuy nhiên, ở hang Hùng có ngọc động nhiều hơn và ở nhiều khu vực. Điều này chứng tỏ hang Hùng đáp ứng được điều kiện về nguồn nước, nền hang, nhiệt độ… để đảm bảo cho sự phát triển của ngọc động.
Nói về giá trị của ngọc động, ông Dũng cho rằng đây không phải là một loài đá quý và không có giá trị về trang sức. Ngọc động thực chất chỉ là một loại thạch nhũ hang động, nhưng có hình thù độc đáo hơn và sự hình thành khác biệt hơn. Ngọc động chỉ đẹp khi ở trong môi trường hang động. Ở môi trường bên ngoài, ngọc động cũng chỉ là một viên đá. Vì vậy, việc giữ môi trường phát triển cho ngọc động ở bên trong hang động là rất cần thiết.
Hiện tại, hang Hùng, thuộc hệ thông hang Hung Thoòng được Công ty TNHH Jungle Boss khai thác du lịch mạo hiểm. Doanh nghiệp này đánh dấu lối đi cố định trong hang để du khách đi theo đúng khu vực quy định, những khu vực có nhiều ngọc động, du khách sẽ được đứng từ xa để quan sát.
Ông Dũng lưu ý, các doanh nghiệp khai thác các sản phẩm du lịch khám phá hang động phải đưa ra những quy trình, quy định cụ thể để bảo vệ giá trị của di sản. Ví dụ khi đi khám phá hang động, cần hạn chế số lượng người đi đến các hang có chứa ngọc động. Cần đánh dấu các lối đi cố định tránh chạm đến các khu vực có ngọc động, nghiêm cấm các hành vi lấy ngọc động ra khỏi hang.
Ông Phạm Hồng Thái, Giám đốc Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng, cho biết để bảo vệ các hang động, UBND tỉnh ban hành quy chế quản lý di sản. Thường vụ Tỉnh ủy đã có chỉ thị tăng cường công tác bảo vệ các giá trị của di sản.
“Nếu ai vi phạm thì sẽ bị xử lý”, ông nói, cho biết tất cả các sản phẩm du lịch sinh thái trong các tuyến của vườn điều có giám sát là kiểm lâm, lực lượng bảo vệ rừng chuyên trách. Ngoài ra doanh nghiệp khai thác cũng có trách nhiệm phổ biến cho du khách trước khi đi vào về an toàn, quy chế quản lý di sản.
Trên thị trường flagship, khoảng cách giữa các thiết bị trong điều kiện chụp cơ bản ngày càng thu hẹp. Ban ngày đủ sáng, chụp chân dung hay quay video ổn định, hầu hết smartphone cao cấp đều cho chất lượng tốt. Tuy nhiên, camera chưa bao giờ được đánh giá ở những tình huống dễ. Giá trị thực sự chỉ xuất hiện khi người dùng đặt thiết bị vào hoàn cảnh khó: chụp từ khoảng cách xa, ghi lại cảnh đêm thiếu sáng, hoặc xử lý khung hình có ánh sáng phức tạp.
Rõ ràng nhất hiện nay là xu hướng chụp xa, tạo thành một cuộc đua không chính thức mang tên "concert-phone" (điện thoại mạnh về camera chuyên chụp các buổi biểu diễn sân khấu lớn). Trong đó, Samsung tiên phong tạo ra một hướng tiếp cận có tính định hình cho xu hướng. Thay vì chỉ tối ưu cho những điều kiện lý tưởng, các dòng máy từ Galaxy S23 Ultra tới nay là Galaxy S26 Ultra đều tập trung vào những tình huống mà người dùng thường gặp khó trong thực tế. Đây cũng là lúc câu hỏi "điện thoại của bạn có làm được điều đó không?" trở nên đáng suy nghĩ.
Zoom xa từ lâu là một thông số quen thuộc trên smartphone cao cấp, nhưng không phải lúc nào cũng mang lại giá trị sử dụng. Nhiều thiết bị có thể phóng to hình ảnh, nhưng khi ánh sáng yếu hoặc rung tay nhẹ, chất lượng giảm, khiến ảnh khó dùng. Galaxy S26 Ultra tiếp tục theo đuổi lợi thế zoom 100x, nhưng điểm đáng chú ý nằm ở cách hãng kết hợp phần cứng với xử lý AI để cải thiện tính thực dụng. Trong các tình huống như chụp sân khấu từ xa, bắt chi tiết trên cao hay ghi lại khoảnh khắc mà người dùng không thể tiếp cận gần, khả năng zoom của máy cho cảm giác ổn định và dễ khai thác hơn.
Dòng Ultra của Samsung luôn tạo cảm giác linh hoạt, đặc biệt ở các tình huống zoom siêu xa. Đây không chỉ là khác biệt về thông số, mà là khác biệt trong cách người dùng tiếp cận nhiếp ảnh di động.
Nếu zoom là nơi thể hiện tham vọng phần cứng, thì chụp đêm lại là bài kiểm tra tổng thể. Một bức ảnh đêm tốt không chỉ cần sáng, mà còn phải giữ được chi tiết, chiều sâu và bối cảnh. Đây là điểm mà nhiều smartphone dễ gặp hạn chế: ảnh tối, xử lý quá mạnh khiến mất tự nhiên, chi tiết "bệt" màu.
Galaxy S26 Ultra tiếp cận bài toán này thông qua hệ thống Nightography, kết hợp cảm biến lớn, ống kính và xử lý AI. Trong thực tế sử dụng, máy cho thấy khả năng giữ lại chi tiết ở vùng tối tốt hơn, đồng thời hạn chế cháy sáng ở các nguồn sáng mạnh như đèn đường, biển hiệu hay sân khấu.
Khi đặt cạnh đối thủ, sự khác biệt về triết lý xử lý hình ảnh trở nên rõ hơn. Mẫu điện thoại được xem là "đối thủ trực tiếp" của Galaxy S26 Ultra có thể duy trì màu sắc ổn định và dễ dùng trong nhiều điều kiện, đặc biệt mạnh về video.
Một yếu tố quan trọng khác trong cuộc đua flagship hiện nay là AI. Trên Galaxy S26 Ultra, AI được tích hợp trực tiếp vào quá trình chụp ảnh thay vì tách riêng thành tính năng độc lập. Hệ thống này hỗ trợ nhận diện bối cảnh, tối ưu vùng sáng tối, giảm nhiễu khi chụp đêm và cải thiện chi tiết khi zoom xa. Điều người dùng cảm nhận không phải là "AI đang hoạt động", mà là khả năng giơ máy lên và chụp nhanh hơn với tỷ lệ ảnh ưng ý cao hơn.
So với nhiều flagship khác, cách Samsung triển khai AI mang tính chủ động hơn. Thiết bị không yêu cầu người dùng can thiệp nhiều, nhưng vẫn cho ra kết quả tốt trong những tình huống phức tạp. Đây là điểm phù hợp với xu hướng hiện nay, khi người dùng không muốn mất thời gian chỉnh tay nhưng vẫn kỳ vọng chất lượng cao.
Xét tổng thể, Galaxy S26 Ultra không chỉ cạnh tranh bằng thông số, mà bằng cảm giác sử dụng. Zoom 100x và Nightography, hay AI không đơn thuần là tính năng nổi bật, mà tạo ra một phong cách camera rõ ràng: mạnh trong điều kiện khó, linh hoạt trong thực tế.
Thị trường smartphone cao cấp hiện nay không còn là cuộc đua xem máy nào chụp đẹp hơn trong điều kiện lý tưởng. Thay vào đó, câu hỏi quan trọng hơn là thiết bị nào giữ được chất lượng tốt khi điều kiện không còn hoàn hảo. Ở khía cạnh này, Galaxy S26 Ultra cho thấy một hướng đi rõ ràng: hướng tới việc chụp đẹp, đồng thời trở thành công cụ giúp người dùng tiếp cận những khung hình khó.
Kích thước, công nghệ màn hình, thương hiệu và giá cả là những điều hiển nhiên được chú ý đối với Smart TV. Tuy nhiên, một chi tiết quan trọng thường bị người dùng bỏ qua khi mua sắm là các cổng HDMI.
Tất cả Smart TV hiện nay đều có cổng HDMI, nhưng không phải tất cả các cổng này đều giống nhau. Một số được trang bị cả cổng HDMI 2.0 và HDMI 2.1, trong khi một số khác chỉ có cổng HDMI 2.1. Nếu mua TV chỉ có một cổng HDMI 2.1 hoặc không có cổng này, người dùng có thể sẽ hối hận trong tương lai.
Chuẩn HDMI đã phát triển đáng kể từ khi ra mắt lần đầu vào năm 2002, với khả năng hỗ trợ độ phân giải lên đến 1.080p. Ra mắt năm 2017, HDMI 2.1 hỗ trợ độ phân giải 4K ở tần số quét lên đến 120 Hz và mở khóa nhiều tính năng hiện đại như Variable Refresh Rate (VRR), Auto Low Latency Mode (ALLM), eARC (Enhanced Audio Return Channel) và Dynamic HDR (cho các định dạng như Dolby Vision và HDR10+).
Nếu muốn trải nghiệm hình ảnh và âm thanh tốt nhất, HDMI 2.1 là lựa chọn lý tưởng. Nếu mua Smart TV chỉ có một cổng HDMI 2.1, thường được kết nối với eARC, trong khi các cổng còn lại là HDMI 2.0 sẽ khiến người dùng phải thường xuyên cắm rút cáp khi kết nối nhiều thiết bị như PS5, Xbox Series X, Switch 2 hoặc loa soundbar.
Khi mua Smart TV mới, lựa chọn lý tưởng nhất là chọn chiếc có 4 cổng HDMI 2.1 nhằm giúp người dùng không phải lo lắng về việc kết nối thiết bị vào đúng cổng. Tuy nhiên, các mẫu TV này thường chỉ có ở phân khúc cao cấp, như dòng LG C5 và G5 OLED hay các mẫu Samsung S95C, S90C và S90F OLED, với giá trên 25 triệu đồng.
Nếu ngân sách hạn chế, hãy tìm Smart TV có ít nhất hai cổng HDMI 2.1. Nhiều mẫu như dòng Hisense U6 và TCL QM6K sử dụng công nghệ Mini-LED và đáp ứng yêu cầu này. Nếu cần thêm cổng HDMI 2.1, người dùng thể sử dụng bộ chuyển đổi HDMI để mở rộng số lượng cổng.
Tóm lại, khi mua Smart TV mới, tốt hơn hết người dùng đừng bỏ qua khả năng của các cổng HDMI. Việc có ít nhất hai cổng HDMI 2.1 sẽ giúp người dùng kết nối nhiều thiết bị mà không gặp rắc rối, đồng thời đảm bảo chất lượng hình ảnh và các tính năng tốt nhất cho trải nghiệm giải trí của bản thân.
Với những thuê bao di động đã xác nhận trên VNeID là không sử dụng, và nhà mạng đã nhắn tin 5 ngày liên tiếp mời khách hàng cập nhật thông tin chính chủ nhưng không thực hiện, nhà mạng bắt đầu khóa 1 chiều gọi đi và nhắn tin SMS.
Điều này đồng nghĩa người dùng không còn ở giai đoạn “nhắc nhở” như trước, mà đã bước sang mốc thời gian có hiệu lực cụ thể. Một khi bị khóa liên lạc, việc sử dụng số điện thoại cho các nhu cầu cơ bản sẽ bị gián đoạn đến khi hoàn tất việc xác thực.
Thuê bao có nguy cơ bị chặn là những trường hợp sử dụng giấy tờ cũ như CMND 9 số, hộ chiếu, thẻ ngành để đăng ký thông tin hoặc những người dùng SIM đứng tên người khác (đăng ký hộ).
Để không bị gián đoạn liên lạc, người dùng cần hoàn tất xác thực 4 trường thông tin bắt buộc gồm: số định danh cá nhân; họ tên; ngày tháng năm sinh; và sinh trắc học khuôn mặt. Các dữ liệu này phải trùng khớp hoàn toàn với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư.
Theo thống kê sơ bộ của Cục Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội (C06), Bộ Công an vào cuối tháng 4-2026, còn khoảng 34 triệu thuê bao chưa xác nhận chính chủ. Người dân có thể tiếp tục thực hiện việc xác nhận này từ nay đến ngày 15-6.
Còn theo các nhà mạng, trong thời gian qua, nhiều thuê bao đã nhận được tin nhắn yêu cầu xác thực thông tin. Tuy nhiên không ít người vẫn chậm trễ, chủ yếu do bận rộn, chủ quan hoặc chưa nắm rõ quy định. Ngoài ra một bộ phận người lớn tuổi hoặc ít tiếp cận công nghệ cũng có thể chưa hoàn tất việc xác thực do gặp khó khăn trong thao tác. Việc không chủ động kiểm tra tình trạng thuê bao khiến nhiều người chỉ nhận ra vấn đề khi dịch vụ bị gián đoạn.
Theo khuyến nghị của các nhà mạng, người dùng nên chủ động kiểm tra tình trạng thuê bao của mình, thay vì chờ đến khi bị khóa. Hiện nay, việc xác thực có thể thực hiện theo nhiều cách. Người dùng có thể thao tác trực tiếp trên ứng dụng di động như ứng dụng nhà mạng hoặc thông qua nền tảng định danh điện tử VNeID (với tài khoản định danh mức 2).
Quy trình xác thực được tích hợp các công nghệ như quét căn cước công dân gắn chip qua NFC và đối soát khuôn mặt (eKYC), cho phép hoàn tất chỉ trong vài phút nếu đầy đủ điều kiện.
Ngoài ra người dân còn có thể đến các điểm giao dịch gần nhất để được hỗ trợ trực tiếp nếu không thuận tiện thao tác trên điện thoại.
Việc kiểm tra tình trạng thuê bao cũng khá đơn giản, thông qua tin nhắn theo cú pháp TTTB Số CCCD hoặc CMND đã đăng ký SIM gửi 1414. Kết quả trả về sẽ cho biết người dùng có thuộc diện cần xác thực hay không.
Trong bối cảnh thời hạn khóa SIM đã có hiệu lực, việc chậm trễ có thể khiến người dùng phải đánh đổi bằng sự gián đoạn liên lạc không đáng có. Khi thủ tục xác thực chỉ mất vài phút, việc chủ động thực hiện sớm là cách đơn giản nhất để tránh những phiền toái có thể xảy ra.
