Khi kết hôn năm 24 tuổi, Jill Gardner gần như không biết gì về công việc kinh doanh của nhà chồng. Chồng bà thuộc thế hệ thứ năm của gia đình sở hữu Công ty Laird Norton. Mọi thứ thay đổi khi con gái đầu lòng ra đời.
“Tôi bắt đầu đọc lịch sử gia đình và bị cuốn hút”, bà kể. Gardner cho biết ở các gia đình thông thường, anh em khó giữ liên lạc khi cha mẹ qua đời. Nhưng ở gia đình chồng bà, công ty là sợi dây kết nối.
Hiện Gardner là Chủ tịch gia đình (Family President) của Laird Norton. Nhiệm vụ của bà là gắn kết hơn 500 thành viên để duy trì di sản chung.
Cơ nghiệp 170 năm
Trong giới kinh doanh có thành ngữ “không ai giàu ba họ”, ám chỉ tài sản gây dựng đời đầu thường tiêu tán vào đời cháu chắt. Nhưng Laird Norton là ngoại lệ hiếm hoi khi duy trì cơ nghiệp suốt hơn 170 năm qua 8 thế hệ.
Năm 1855, ba nhà sáng lập William Harris Laird, Matthew G. Norton và James L. Norton khởi nghiệp bằng một xưởng cưa tại Winona, bang Minnesota. Đầu thế kỷ 20, họ hợp tác với Frederick Weyerhaeuser mua 900.000 mẫu đất rừng, tạo tiền đề cho Công ty Weyerhaeuser.
Gia tộc sau đó chuyển trụ sở về Seattle, bang Washington. Hiện cơ nghiệp vận hành qua hai tổ chức: Công ty Đầu tư Laird Norton (LNC) chuyên về vốn cổ phần tư nhân, bất động sản; và Công ty Quản lý Gia sản Laird Norton (LNWM). Ước tính tổng giá trị tài sản của gia đình là hơn 15 tỷ USD.
Từ ba người ban đầu, dòng họ hiện có 551 thành viên sống tại 7 quốc gia cùng sở hữu và điều hành doanh nghiệp. “Chúng tôi có thể bất đồng về nhiều thứ, nhưng luôn thống nhất đưa ra quyết định cho công ty”, Gardner cho biết.
Theo Gardner, Laird Norton duy trì được cơ nghiệp qua 8 thế hệ nhờ một thành viên đời thứ ba là ông Norton Clapp (cháu ngoại của nhà sáng lập Matthew G. Norton) – người có vai trò định hình cả đế chế Weyerhaeuser và Laird Norton giữa thế kỷ 20. Đ. Người này xây dựng nền tảng quản trị tách bạch giữa kinh doanh và gia đình.
Họ lập ra Hội đồng gia đình (Family Council) đại diện tiếng nói cho các thành viên, phụ trách xuất bản nội san cập nhật đời sống, sở thích, tin hỷ sự. Về kinh doanh, Hội đồng quản trị gồm 12 người (7 thành viên gia tộc và 5 nhân sự bên ngoài) để bảo đảm các quyết định luôn khách quan.
Quỹ từ thiện gia đình Laird Norton cũng được lập ra để thế hệ trẻ học cách quản lý dự án và dòng tiền.
Trao quyền cho người ngoài và thế hệ trẻ
Laird Norton có truyền thống trao quyền cho người không cùng huyết thống. Từ thế hệ thứ hai, các chàng rể được tham gia vào các quyết định của công ty. Truyền thống này áp dụng cho cả con dâu, tiêu biểu như bà Gardner. Hàng năm, gia tộc tổ chức hội nghị thường niên gồm cuộc họp cổ đông và hoạt động cộng đồng.
Trong quá khứ, công ty từng không chú trọng việc kết nối khiến nhóm anh em họ của chồng Gardner tự gọi mình là “thế hệ bị lãng quên”. Gia tộc sau đó thay đổi cách tiếp cận.
Mùa hè này, khoảng 350 thành viên gia đình gặp nhau tại Salt Lake. Trong khi người lớn họp cổ đông, trẻ em tham gia trại hè riêng. Từ 14 tuổi, các em được dự các buổi giới thiệu về tình hình kinh doanh của dòng họ. Ban lãnh đạo cũng thiết kế chương trình thực tập nội bộ và sự kiện hai năm một lần cho độ tuổi 21-40 để giúp lớp kế thừa hiểu doanh nghiệp là gì và vì sao cần gìn giữ.
Gardner cho biết các con bà rất thích tham gia những dịp này để trò chuyện cùng anh em họ. “Duy trì doanh nghiệp đến thế hệ thứ 8 đòi hỏi rất nhiều công sức. Các hoạt động kết nối thành viên với nhau và với công ty giúp chúng tôi bảo đảm di sản gia tộc tiếp tục được truyền lại”, Gardner nói.
Đệm cao su (gioăng) ở cửa tủ lạnh có vai trò duy trì độ kín và giữ khí lạnh bên trong. Tuy nhiên, bộ phận này thường bị người dùng bỏ qua. Vào mùa hè, nhiệt độ môi trường tăng cao khiến thiết bị phải vận hành nhiều hơn. Nếu viền cao su bị hỏng hoặc mòn, không khí lạnh thoát ra ngoài và khí nóng lọt vào trong.
Tình trạng này buộc máy nén hoạt động liên tục để duy trì mức nhiệt an toàn, làm giảm tuổi thọ máy. Các phân tích từ ngành điện máy và Cơ quan Bảo vệ Môi trường Mỹ (EPA) cho thấy, một đệm cửa bị hở có thể làm thất thoát lượng nhiệt chiếm tới 21% tổng năng lượng tiêu thụ, khiến hóa đơn điện tăng thêm 15% - 25%.
Ông Guy Chapman, chuyên gia kỹ thuật của doanh nghiệp sản xuất vật liệu United Silicones (Anh), hướng dẫn phương pháp kiểm tra viền cao su trong một phút bằng một tờ tiền giấy. Đối với tiền polymer dễ trơn trượt, người dùng có thể sử dụng một tờ giấy in A4 để thay thế.
Cách làm: kẹp một tờ tiền vào khe cửa tủ lạnh, đóng lại sao cho một phần tờ tiền lộ ra ngoài, sau đó kéo nhẹ. Nếu tờ tiền trượt ra dễ dàng và không gặp lực cản, viền cao su tại vị trí đó có thể đã bị hở. Người dùng nên thử ở nhiều điểm khác nhau quanh viền cửa do mức độ mòn của cao su không đồng đều.
Ngoài phương pháp thử bằng tiền giấy, đệm cửa tủ lạnh bị lỗi còn có các dấu hiệu sau:
Cửa tủ không thể đóng chặt.
Hơi nước ngưng tụ quanh viền cửa.
Máy nén chạy liên tục không ngắt.
Thực phẩm bảo quản nhanh hỏng.
Phần cao su có dấu hiệu nứt, cứng, hoặc biến dạng.
Chuyên gia lưu trữ Max Wilson, đồng sáng lập nền tảng Pocket Storage (Anh), cho biết sự bừa bộn của đồ đạc trong nhà làm cản trở luồng không khí đối lưu, khiến bề mặt tích bụi và tăng cảm giác oi bức. "Lưu thông không khí là yếu tố sống còn trong thời tiết nắng nóng", ông nói.
Theo chuyên gia, có 5 vị trí cần dọn dẹp để ngôi nhà thông thoáng và hạ nhiệt tốt hơn.
Giải phóng 'luồng thở' của cửa sổ và quạt
"Lưu thông không khí là yếu tố sống còn trong thời tiết nắng nóng", Max Wilson nói. Nếu khu vực xung quanh cửa sổ, cửa ban công, hành lang hoặc hướng gió của quạt bị chặn bởi các thùng đồ, giá phơi quần áo hoặc bàn ghế cồng kềnh, gió tự nhiên sẽ không thể lưu thông.
Gia chủ nên bắt đầu bằng việc dọn sạch các khoảng trống nơi dòng khí di chuyển vào nhà. Việc dịch chuyển một chiếc ghế bành hay một hộp đồ ra khỏi khu vực cửa sổ sẽ giúp căn phòng bớt cảm giác ngột ngạt ngay lập tức. Hãy ưu tiên xử lý phòng ngủ và phòng khách trước, vì đây là nơi các thành viên sinh hoạt nhiều nhất.
Đưa chăn ga dày ra khỏi tầm mắt
Những chiếc chăn bông, ga trải giường dày và gối ôm phụ vốn rất ấm áp vào mùa đông, nhưng đến mùa hè, chúng lại là "máy giữ nhiệt". Nếu bạn vẫn tiện tay để chúng trên ghế sofa phòng khách hoặc chất đống góc phòng ngủ, chúng sẽ làm tăng cảm giác oi bức cho không gian.
Chuyên gia khuyên nên đem giặt sạch, phơi khô hoàn toàn bộ đồ dùng mùa đông này, sau đó hút chân không hoặc bỏ vào các hộp kín cất vào góc tủ sâu. Việc bao gói kỹ lưỡng cũng giúp đồ dùng không bị ẩm mốc khi bạn lấy ra sử dụng lại vào mùa lạnh.
Sắp xếp lại tủ quần áo, cất đồ trái mùa
Trang phục mùa hè cần không gian để giải nhiệt thay vì phải chen chúc cùng những chiếc áo phao cồng kềnh, áo len hay khăn quàng cổ.
Một tủ quần áo quá tải không chỉ giữ nhiệt mà còn khiến không khí trong phòng ngủ bị bí, quần áo dễ sinh mùi ẩm mốc và bị nhăn.
Việc phân loại và cất bớt đồ mùa đông vào các vị trí ít sử dụng đến (như kho, gầm giường) sẽ làm phòng ngủ gọn gàng hơn hẳn. Khi tủ đồ thông thoáng, việc lựa chọn trang phục mỗi buổi sáng cũng nhanh chóng và dễ chịu hơn trong những ngày oi bức.
Kiên quyết vứt bỏ hộp carton và giấy tờ cũ
Thùng carton giao hàng, túi nilon dự phòng, phong bì cũ hay sách hướng dẫn sử dụng là những thứ tích tụ rất nhanh ở các góc nhà, gầm bàn làm việc. Trong mùa nóng, những đống đồ này chính là bẫy giữ bụi.
Giấy và bìa cứng có đặc tính hút ẩm và bám bụi cao, làm giảm độ thông thoáng và chất lượng không khí trong phòng.
Hãy áp dụng nguyên tắc phân loại nhanh: Tài liệu quan trọng cất vào mục kín; còn lại các loại vỏ hộp, bao bì cũ cần được đem đi tái chế hoặc vứt bỏ ngay.
Tối giản hóa bề mặt sàn
Một ngôi nhà có khả năng chống chọi với sóng nhiệt tốt là ngôi nhà tạo được cảm giác dịch chuyển dễ dàng bên trong. Mục tiêu là càng ít đồ đạc chạm sàn càng tốt, hạn chế tối đa các vật dụng bày bừa trên mặt bàn và giảm bớt các loại rèm che, thảm vải cồng kềnh.
Điều này không có nghĩa là bạn phải dọn trống trơn ngôi nhà. Thay vào đó, hãy tập trung tạo ra các hành lang gió chạy dọc căn nhà, giúp không khí liên tục được luân chuyển, mang lại cảm giác mát mẻ, dễ chịu mà không cần phụ thuộc quá nhiều vào máy điều hòa.
Chiều cuối tháng 6, tại Bệnh viện Ung bướu cơ sở 2, TP HCM, chị Quỳnh nắn bóp đôi chân tê cứng của con trai Lý Duy Luân, 12 tuổi. Sau đợt truyền hóa chất lần thứ tư, Luân bị nhiễm trùng máu, sốt cao và mất khả năng vận động.
Ngoài hành lang, anh Lý Hậu, 39 tuổi, chồng chị, cũng vừa bắt xe buýt từ Bệnh viện Ung bướu cơ sở 1 sang để cùng vợ trông con sau mũi xạ trị.
Một năm nay, gia đình chị Quỳnh bị chia cắt. Vợ chồng chị bám trụ ở bệnh viện, còn con gái 16 tuổi ở nhà cùng ông bà nội tại phường Sóc Trăng, TP Cần Thơ. "Những người quan trọng nhất đời của tôi lại mắc bệnh quái ác, tôi khóc cạn nước mắt", chị nói.
Trước khi đổ bệnh, gia đình phụ thuộc vào thu nhập 8 triệu đồng mỗi tháng từ công việc làm thuê của hai vợ chồng. Tháng 6/2025, anh Hậu ho ra máu, sụt cân và được chẩn đoán mắc ung thư vòm họng di căn não. Chuỗi ngày hóa trị, xạ trị của chồng bắt đầu vắt kiệt khoản tiền tiết kiệm vài chục triệu đồng của gia đình. Khi liệu trình điều trị của chồng mới bước sang tháng thứ ba, chị nhận tin dữ thứ hai.
Ngày chị tranh thủ bắt xe khách về Sóc Trăng để làm thủ tục cho Duy Luân nhập học lớp 6, chị thấy con mặt tái nhợt. Luân thường xuyên ôm đầu kêu đau. Những cơn đau đầu dai dẳng đi kèm triệu chứng buồn nôn, mất thăng bằng khiến cậu bé hay vấp ngã ngay cả khi đi trên mặt phẳng.
Tại Bệnh viện Nhi đồng 1, bác sĩ phát hiện một khối u ác tính sâu trong não cháu bé. Luân được phẫu thuật bóc tách 30% khối u, sau đó chuyển sang Bệnh viện Ung bướu cơ sở 2 để tiếp tục hóa trị và xạ trị. Từ đó, hành trình chữa bệnh của gia đình chị Quỳnh là những chuyến xe buýt ngược xuôi giữa các bệnh viện.
Giữa tháng 6, Luân vào thuốc đợt thứ tư tại Bệnh viện Nhi đồng 1. Cơ thể đứa trẻ 12 tuổi không chịu nổi tác dụng phụ của hóa chất liều cao. Luân bị nhiễm trùng máu, lượng bạch cầu giảm sâu, hai chân tê cứng mất khả năng vận động. Thức trắng ba đêm liền để chườm hạ sốt cho con, mắt chị Quỳnh thâm quầng, đôi tay run rẩy khi bón từng thìa cháo loãng.
"Đứng trước lằn ranh sinh tử của con trai, tôi mất đi chỗ dựa vững chắc nhất là người chồng", chị nói. Những đợt hóa - xạ trị song song khiến sức khỏe anh Hậu suy kiệt. Do khác tuyến và khác bệnh viện điều trị, anh tự đi xạ trị một mình. Xong việc, anh lại bắt xe sang viện của con để đổi ca, chạy việc vặt giúp vợ.
Hơn một năm qua, thu nhập của hai vợ chồng mất trắng. Nguồn sống ở viện phụ thuộc vào những bữa cơm từ thiện. Để có tiền lo sinh hoạt phí và mua thuốc ngoài danh mục bảo hiểm, chị Quỳnh phải vay mượn người thân, bạn bè gần 100 triệu đồng.
"Vợ chồng tôi không đủ tiền thuê trọ, anh Hậu thường ngủ nhờ ở hành lang bệnh viện", chị Quỳnh nói.
Tại quê nhà, bố chồng chị cũng đang chống chọi với bệnh ung thư phổi, trong khi mẹ chồng mắc tiểu đường biến chứng. "Nhiều đêm ngồi nhìn chồng và con đầu rụng hết tóc vì hóa trị, xạ trị, tôi phải nén nỗi đau, tự động viên mình phải mạnh mẽ, là điểm tựa cho cả nhà", chị Quỳnh nói.
