Chính những “gen trội” giúp TP.HCM liên tục thu hút con người, dòng vốn và cơ hội.
Nhưng một “cơ thể” càng lớn và phát triển, càng dễ bộc lộ những điểm nghẽn nếu thiếu một bộ khung tương xứng. Đằng sau dáng vóc của đầu tàu kinh tế, TP.HCM có không ít nút thắt cấu trúc đang khiến tiềm năng của thành phố chưa thể vận hành trọn vẹn.
Theo bà Trương Thiết Hà, Phó trưởng phòng Nghiên cứu phát triển kinh tế (Viện Nghiên cứu phát triển TP.HCM), công tác quy hoạch và triển khai quy hoạch trong giai đoạn trước đây thành phố chưa theo kịp yêu cầu thực tiễn phát triển.
Không ít đồ án quy hoạch thiếu tính đồng bộ, thiếu tầm nhìn dài hạn. Điều này dẫn đến sự xáo trộn về không gian đô thị, môi trường, cảnh quan và quyền lợi chính đáng của người dân.
Những “căn bệnh mãn tính” của đô thị vì thế ngày càng lộ rõ. Kẹt xe ở các cửa ngõ TP.HCM không còn là chuyện nhất thời, mà đã trở thành nỗi ám ảnh thường nhật. Mỗi mùa mưa đến, nỗi lo ngập nước lại phủ lên đời sống người dân như một vòng lặp quen thuộc đến ngán ngẩm.
Cùng với đó, giấc mơ an cư vẫn là bài toán cho lao động nhập cư. Người trẻ, công nhân…, những người đang góp phần tạo nên ADN năng động của TP.HCM, vẫn sống trong các khu trọ chật hẹp, điều kiện còn nhiều hạn chế.
Báo cáo điều tra nhu cầu nhà ở giai đoạn 2026 – 2030 của Viện Nghiên cứu phát triển TP.HCM cho thấy, tổng nhu cầu nhà ở của TP.HCM sau sáp nhập đến năm 2030 lên tới 974.000 căn. Không có điều kiện mua nhà, họ đành chấp nhận sống trong các phòng trọ ẩm thấp, giá rẻ với diện tích phòng trọ trung bình chỉ từ 19 – 22 m2.
Một thành phố nổi tiếng với khả năng dung nạp con người, nhưng nếu không giải được bài toán hạ tầng và chỗ ở, chính “gen mở” ấy lại trở thành áp lực ngược.
Tổng vốn đầu tư toàn xã hội của TP.HCM hiện vẫn chưa tương xứng với quy mô kinh tế. Đầu tư công giải ngân chậm, trong khi đó, việc huy động nguồn lực tư nhân cũng chưa đạt kỳ vọng.
Ở một khía cạnh khác, quá trình chuyển đổi số và phát triển khoa học – công nghệ vẫn đối mặt với nhiều rào cản: từ thể chế, dữ liệu đến công nghệ và đặc biệt là nguồn nhân lực.
Nếu ADN Sài Gòn – TP.HCM vẫn để những “gen lặn” tồn tại (như quản trị phân mảnh, quy hoạch dàn hàng ngang), cơ thể đô thị sẽ dần suy yếu. TP.HCM cần những bước chuyển mình tích cực để tạo ra một phiên bản ưu việt hơn.
Trả lời phóng viên Báo Thanh Niên, ông Huỳnh Hồ Đại Nghĩa (thạc sĩ Chính sách công, giảng viên Trường đại học Khoa học xã hội và nhân văn – Đại học Quốc gia TP.HCM) cho rằng, TP.HCM đang cần ít nhất 3 bước chuyển chiến lược trong tư duy quản trị và mô hình phát triển để vừa giữ phần lõi bản sắc ADN của Sài Gòn – TP.HCM, vừa di truyền để “tiến hoá” trong tương lai.
Thứ nhất là chuyển từ tư duy quản lý đô thị sang tư duy kiến tạo hệ sinh thái đô thị. Trong nhiều năm, thành phố được quản lý theo từng mảng riêng lẻ: giao thông, nhà ở, văn hóa, môi trường, kinh tế…
Nhưng một siêu đô thị như TP.HCM không thể phát triển bằng các mảnh ghép rời rạc. TP.HCM cần được nhìn như một hệ sinh thái, nơi hạ tầng cứng, hạ tầng mềm, văn hóa, công nghệ, con người và thể chế tác động qua lại với nhau. Nếu không đổi tư duy này, thành phố sẽ luôn rơi vào vòng luẩn quẩn “chữa cháy từng phần”.
Thứ hai là chuyển từ phát triển bằng mở rộng vật lý sang phát triển bằng tổ chức lại không gian và nâng cấp chất lượng. TP.HCM không thể mãi lớn lên theo kiểu trải rộng thêm trên mặt đất, bởi giới hạn không gian, hạ tầng và môi trường đã rất rõ.
Qua đó, TP.HCM cần chuyển sang giai đoạn phát triển theo chiều sâu với trọng tâm tái cấu trúc không gian đô thị theo hướng đa trung tâm. TP.HCM không chỉ phát triển trên không gian mặt đất mà còn cần khai thác hiệu quả không gian ngầm, không gian tầm thấp, không gian số và dữ liệu, cũng như không gian biển, ven sông và không gian văn hóa.
Cùng với đó, yêu cầu đặt ra là phải tổ chức lại các dòng chảy kinh tế – xã hội theo hướng hiệu quả hơn, tạo nền tảng cho tăng trưởng bền vững trong giai đoạn mới.
Nói cách khác, bứt phá của TP.HCM trong tương lai sẽ không đến từ việc “có thêm bao nhiêu đất”, mà từ việc dùng không gian thông minh đến đâu.
Thứ ba là đặt văn hóa và chất lượng sống của người dân vào trung tâm phát triển. Trong nhiều năm, tăng trưởng kinh tế là ưu tiên dễ thấy nhất, nhưng nếu chỉ chạy theo GDP mà không chăm lo đến bản sắc, không gian công cộng, ký ức đô thị, môi trường sống và sự gắn kết cộng đồng…, thành phố sẽ lớn nhưng không mạnh.
TP.HCM cần hiểu rằng văn hóa không phải phần trang trí phía sau phát triển, mà là phần lõi tạo nên sức hấp dẫn, sức bền và sức cạnh tranh dài hạn. Một thành phố muốn giữ nhân tài, hút đầu tư tốt, phát triển sáng tạo mạnh thì phải là thành phố đáng sống, có câu chuyện riêng và có chiều sâu văn hóa.
Ông Nghĩa nhấn mạnh: “Thách thức lớn nhất của TP.HCM hiện nay không phải là thiếu nguồn lực, mà là làm sao chuyển được từ một đô thị tăng trưởng nhanh sang một đô thị trưởng thành. nơi tăng trưởng kinh tế, bản sắc văn hóa và chất lượng sống không triệt tiêu nhau mà nâng đỡ nhau.
Nếu nói ngắn gọn, cú hích mà TP.HCM cần là: biến đổi về tư duy quản trị, tổ chức không gian, và biến đổi trong việc đặt văn hóa – con người vào trung tâm của mô hình phát triển mới”.
Ông nghĩa nói thêm: “Điều quan trọng nhất, TP.HCM không nên đánh đổi ADN của mình để phát triển; ngược lại, phải phát triển bằng chính ADN đó. Tức là lấy tính mở để hội nhập, lấy tính năng động để đổi mới, lấy tinh thần dung hợp để sáng tạo và lấy bản sắc thị dân để giữ lại phần hồn của thành phố”.
Bứt phá là đánh thức “gen” đặc biệt trong ADN của thành phố. Chỉ cần một bộ khung hạ tầng và cơ chế đủ tầm, thành phố sẽ tự tiến hóa để không chỉ lớn mạnh về quy mô, mà còn khẳng định bản sắc và là thành phố đáng sống.
Ngày 29.4, lãnh đạo Sở Xây dựng tỉnh Lâm Đồng cho biết từ đầu năm 2026, tuyến đường vành đai Đà Lạt dài 7,4 km đã được khai thác, gồm các đoạn Trúc Lâm - Yên Tử nối dài (2,6 km) và An Sơn - Y Dinh - An Tôn (4,8 km). Dù vậy, phần cuối tuyến dài hơn 100 mét vẫn chưa thể thi công hoàn chỉnh vì còn 2 hộ dân chưa bàn giao đất.
Theo Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh Lâm Đồng, tổng kinh phí bồi thường, hỗ trợ của dự án tuyến đường vành đai Đà Lạt đã được phê duyệt hơn 404 tỉ đồng. Đến nay, 153/157 hộ đã nhận tiền bồi thường, hỗ trợ và 155/157 hộ đã bàn giao mặt bằng.
Chỉ còn 2 hộ dân tại phường Cam Ly - Đà Lạt chưa bàn giao đất, khiến đoạn cuối của tuyến đường vành đai Đà Lạt chưa thể hoàn thiện đồng bộ.
Đáng chú ý, nguyên nhân không xuất phát từ việc người dân thiếu hợp tác, mà do những bất cập trong chính sách bồi thường, tái định cư giữa các thời điểm khác nhau, dẫn đến chênh lệch lớn về giá đất.
Theo tìm hiểu của PV Thanh Niên, thời điểm triển khai dự án, thành phố Đà Lạt (cũ) chưa có sẵn quỹ đất tái định cư để bố trí ngay cho người dân. Vì vậy, quyết định thu hồi đất và phương án bồi thường được ban hành trước nhằm đảm bảo tiến độ, trong khi việc bố trí tái định cư thực hiện sau.
Sự lệch pha về thời điểm này khiến giá đất bồi thường được xác định theo khung cũ, còn giá đất tái định cư lại áp dụng theo giai đoạn mới, chịu tác động của luật Đất đai năm 2024. Hệ quả là giá đất tái định cư tăng cao hơn nhiều so với mức bồi thường ban đầu.
Thực tế này dẫn đến tình huống người dân giao đất theo giá cũ nhưng khi nhận đất tái định cư lại phải trả theo giá mới cao hơn, tạo ra “độ vênh” lớn. Điều này gây áp lực tài chính, phát sinh tâm tư và khiếu nại.
Trong bối cảnh đó, việc 2 hộ dân chưa đồng thuận bàn giao mặt bằng tại tuyến đường vành đai Đà Lạt được đánh giá là có nguyên nhân thực tế, gắn trực tiếp với quyền lợi và chỗ ở lâu dài của họ.
Trước vướng mắc kéo dài, ngày 17.4, Sở Xây dựng đã có văn bản gửi UBND tỉnh Lâm Đồng, đề xuất phương án tháo gỡ khó khăn liên quan đến giá tái định cư cho các hộ dân thuộc dự án tuyến đường vành đai Đà Lạt.
Sau đó, lãnh đạo tỉnh chỉ đạo phường Cam Ly - Đà Lạt cùng các đơn vị liên quan rà soát hồ sơ, đối chiếu quy định pháp luật để tìm hướng xử lý phù hợp. Mục tiêu không chỉ là hoàn tất phần mặt bằng còn lại mà còn bảo đảm quyền lợi chính đáng cho người dân.
Theo đề xuất của ngành chức năng, tỉnh đang xem xét phương án lấy thời điểm ban hành quyết định bồi thường, hỗ trợ làm căn cứ xác định giá giao đất tái định cư. Nếu được thông qua, mức chênh lệch giá sẽ giảm đáng kể, góp phần tạo sự đồng thuận.
Cách tiếp cận này được đánh giá là hợp tình, hợp lý, bởi trong các dự án dân sinh như tuyến đường vành đai Đà Lạt, tiến độ quan trọng nhưng sự công bằng và niềm tin của người dân còn quan trọng hơn.
Như Thanh Niên đã thông tin, dự án tuyến đường vành đai Đà Lạt khởi công từ tháng 7.2021, được gia hạn đến cuối năm 2025. Tuyến đường có mặt đường rộng 14 mét, vỉa hè đồng bộ, đóng vai trò quan trọng trong việc mở rộng không gian giao thông đô thị.
Công trình được kỳ vọng trở thành “mạch dẫn” mới nối từ đèo Prenn (ngã ba vào Khu du lịch quốc gia hồ Tuyền Lâm) đến thác Cam Ly, góp phần giảm áp lực giao thông cho phố núi Đà Lạt – điểm đến du lịch thường xuyên quá tải vào mùa cao điểm.
Việc sớm tháo gỡ vướng mắc để hoàn thiện tuyến đường vành đai Đà Lạt không chỉ giúp dự án phát huy trọn vẹn hiệu quả đầu tư mà còn củng cố niềm tin của người dân trong các dự án phát triển hạ tầng đô thị.
Tại dự án Trường tiểu học số 1 Hòa Châu (phường Hòa Xuân - một trong số các dự án bị điểm tên) trên bờ tường còn treo tấm bảng báo nhàu nhĩ với hình minh họa về ngôi trường khang trang. Phía dưới là thông tin về dự án, tiến độ thi công 210 ngày, ngày khởi công 26-12-2024…
Tại khu vực dự án vắng bóng người. Dãy các trụ bê tông đã loang lổ màu, các cột thép đã hoen gỉ, cây cỏ dại bắt đầu mọc ở trong công trình…
"Họ dừng thi công từ lâu léc đến chừ" - một người dân gần đó cho hay.
Cũng tại phường Hòa Xuân, dự án nhà văn hóa thôn Tây An cũng trong tình cảnh tương tự. Người dân ở đây cho biết công trình dừng thi công, công nhân thu dọn đi từ 5-6 tháng qua.
Một dự án khác nữa ở phường này là dự án nâng cấp sân vận động xã Hòa Phước. Hiện sân vận động này cũng toàn cỏ dại mọc um tùm khắp nơi.
Để tìm hiểu về việc xử lý các nhà thầu nêu trên, PV đã liên hệ với lãnh đạo UBND phường Hòa Xuân nhưng vị này yêu cầu gửi nội dung qua văn phòng.
Trước đó, Chủ tịch UBND TP Đà Nẵng đã chỉ đạo UBND phường Hòa Xuân, Sở Xây dựng, UBND xã Nam Trà My rút kinh nghiệm trong công tác tổ chức lựa chọn nhà thầu, bảo đảm lựa chọn được nhà thầu có đầy đủ năng lực, kinh nghiệm thực tế phù hợp với thông tin cung cấp trong hồ sơ dự thầu, đảm bảo về tiến độ triển khai, hoàn thành công trình.
Lãnh đạo thành phố yêu cầu các đơn vị trên khẩn trương chỉ đạo xử lý 5 trường hợp nhà thầu bị đánh giá vi phạm, chậm tiến độ, gồm:
Liên danh Công ty TNHH MTV An Việt Trí và Công ty TNHH Mai Phương Minh tại dự án Trường tiểu học số 1 Hòa Châu (phường Hòa Xuân), tổng mức đầu tư hơn 14,6 tỉ đồng.
Công ty TNHH MTV An Việt Trí tại dự án nhà văn hóa thôn Tây An (phường Hòa Xuân) có tổng mức đầu tư hơn 5,3 tỉ đồng.
Công ty TNHH MTV thương mại dịch vụ và xây dựng Vương Thành Long tại dự án nâng cấp sân vận động xã Hòa Phước (phường Hòa Xuân), tổng mức đầu tư hơn 2,9 tỉ đồng.
3 dự án này các nhà thầu dừng thi công không lý do chính đáng 28 ngày liên tục.
Liên danh Công ty CP đầu tư hạ tầng Đông Sơn - Công ty CP Tập đoàn CIENCO 4 tại dự án nâng cấp, cải tạo quốc lộ 14B, gói thầu xây lắp (hơn 481 tỉ đồng). Đến nay sản lượng thi công chỉ đạt gần 43%.
Công ty TNHH Kachi Việt Nam tại dự án đường giao thông KDC Ông Rế đi Trung tâm hành chính huyện, gói thầu xây lắp (hơn 3,8 tỉ đồng), năng lực nhà thầu yếu
UBND TP Đà Nẵng cũng yêu cầu công khai năng lực các nhà thầu yếu kém, vi phạm quy định về đấu thầu trên Cổng thông tin điện tử thành phố và các phương tiện thông tin khác...
Chiều 31/3, tại hội nghị toàn quốc tổng kết công tác bầu cử, Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh thành công của một cuộc bầu cử chỉ thật sự trọn vẹn khi được chuyển hóa thành hiệu quả hoạt động của nhiệm kỳ mới. Theo ông, lá phiếu của cử tri phải được tiếp nối bằng chất lượng lập pháp, hiệu lực giám sát và những quyết sách đúng đắn, kịp thời, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.
Người đứng đầu Đảng cho biết cuộc bầu cử ngày 15/3 đã thành công rất tốt đẹp, với điểm nổi bật là sự tham gia đông đảo, trách nhiệm và đầy niềm tin của cử tri cả nước. Theo báo cáo, 76.198.214 trên 76.423.940 cử tri đi bỏ phiếu, đạt 99,7%, mức cao nhất từng được ghi nhận. Không có đơn vị bầu cử nào phải bầu lại; 500 đại biểu Quốc hội được bầu đủ; Hội đồng nhân dân cấp tỉnh và cấp xã trong cả nước cũng được bầu đủ theo quy định.
Tổng Bí thư đánh giá những kết quả này không chỉ phản ánh hiệu quả tổ chức mà còn thể hiện niềm tin chính trị, ý thức công dân và tinh thần làm chủ của nhân dân đối với Nhà nước và chế độ.
Chất lượng, cơ cấu và tính đại diện của đội ngũ đại biểu tiếp tục được nâng lên. Tỷ lệ đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách đạt 40%, cao nhất từ trước tới nay. Quốc hội khóa 16 có 150 đại biểu nữ, chiếm 30%; 76 đại biểu là người dân tộc thiểu số (15,2%); 18 đại biểu ngoài Đảng (3,6%); 33 đại biểu dưới 40 tuổi (6,6%). Lần đầu tiên có đại biểu dân tộc Ơ Đu, thể hiện bước tiến trong bảo đảm tính đại diện và bao trùm của cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất.
Công tác chuẩn bị được triển khai sớm, bài bản, thống nhất và chặt chẽ từ Trung ương tới cơ sở. Các khâu từ hiệp thương, giới thiệu người ứng cử, lập danh sách cử tri, tổ chức khu vực bỏ phiếu, đến kiểm tra, giám sát, tuyên truyền, bảo đảm an ninh đều được thực hiện đồng bộ, đúng lộ trình.
Chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ được triển khai rõ nét trong tổ chức bầu cử. Việc khai thác Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, ứng dụng VNeID trong quản lý cử tri cùng các nền tảng thông tin đã giúp nâng cao độ chính xác, tính minh bạch và hiệu quả của toàn bộ quy trình.
An ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội được giữ vững trong suốt quá trình bầu cử. Các khiếu nại, tố cáo, kiến nghị liên quan được tiếp nhận, xử lý kịp thời, đúng quy định; số lượng đơn thư thấp hơn nhiệm kỳ trước; không phát sinh vụ việc nghiêm trọng hay tình huống bất thường ảnh hưởng đến kết quả bầu cử.
Tổng Bí thư rút ra 5 bài học kinh nghiệm quan trọng từ thực tiễn tổ chức bầu cử, làm cơ sở nâng cao chất lượng các nhiệm kỳ tiếp theo. Trước hết, yêu cầu xuyên suốt là bảo đảm sự lãnh đạo tập trung, thống nhất từ Trung ương đến cơ sở, gắn với trách nhiệm của toàn hệ thống chính trị trong tổ chức bầu cử.
Ngoài ra, công tác nhân sự phải được chuẩn bị kỹ lưỡng, dân chủ, đúng pháp luật và vì lợi ích chung. Từng khâu từ hiệp thương, giới thiệu, thẩm tra, công bố danh sách, tiếp xúc cử tri đến bỏ phiếu, kiểm phiếu phải bảo đảm công khai, minh bạch, chặt chẽ, khách quan. "Bầu cử thành công không chỉ là bầu đủ số lượng, mà quan trọng hơn là lựa chọn được những người thật sự có đức, có tài, có bản lĩnh, có năng lực hành động và có tinh thần phụng sự nhân dân", ông nói.
Người đứng đầu Đảng cũng nhấn mạnh bài học lấy người dân làm trung tâm của toàn bộ quá trình bầu cử. Việc tổ chức bỏ phiếu sớm tại 217 khu vực đặc thù ở 11 địa phương cho thấy tinh thần không để bất kỳ cử tri nào bị đứng ngoài ngày hội dân chủ của đất nước, qua đó bảo đảm quyền bầu cử thực chất cho mọi người dân.
Ông cho rằng công tác thông tin, tuyên truyền cần tiếp tục đổi mới mạnh mẽ, kết hợp hiệu quả giữa phương thức truyền thống và nền tảng số để bảo đảm thông tin chính thống đến nhanh, đầy đủ và gần dân.
Kết thúc phát biểu, Tổng Bí thư nêu rõ Quốc hội khóa 16 và Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026-2031 phải là cơ quan của đổi mới, của hành động, của hiệu quả, gần dân và vì dân; mỗi đại biểu trúng cử phải luôn ghi nhớ phía sau mình là niềm tin, kỳ vọng và sự gửi gắm của cử tri, từ đó cụ thể hóa thành hành động và kết quả phục vụ phát triển đất nước.
