Những kỳ vọng về tương lai của VnExpress nói riêng và báo chí Việt Nam nói chung trong chặng đường tiếp theo được nhiều lãnh đạo, chuyên gia và đối tác chia sẻ tại Lễ kỷ niệm 25 năm thành lập báo, diễn ra sáng 22/6 ở Hà Nội.
Khi tiếng violin đầy cảm xúc vang lên giữa khán phòng, những hình ảnh đầu tiên về tòa soạn VnExpress cách đây một phần tư thế kỷ xuất hiện trên màn hình. Hàng trăm khách mời, gồm lãnh đạo và nguyên lãnh đạo các cơ quan Đảng, Nhà nước, đại diện bộ ngành, doanh nghiệp công nghệ, nhà khoa học... cùng nhiều thế hệ người làm báo, cùng dõi theo hành trình từ một tòa soạn với 20 thành viên đến một trong những cơ quan báo chí số có lượng độc giả lớn nhất Việt Nam.
Qua lời kể của ông Thang Đức Thắng, nguyên Tổng biên tập của VnExpress, và các thành viên thế hệ sáng lập, ký ức về những ngày đầu làm báo trên Internet được tái hiện. Thước phim khép lại trong tiếng vỗ tay kéo dài. Câu chuyện không chỉ dừng ở hành trình đã qua, mà còn mở ra những kỳ vọng cho chặng đường tiếp theo của VnExpress trong bối cảnh báo chí đứng trước những thay đổi sâu sắc bởi AI và chuyển đổi số.
"Mỗi bài báo hãy là điểm khởi đầu của một cuộc đối thoại"
Phát biểu tại lễ kỷ niệm, Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân cho biết ông là một trong những độc giả gắn bó với báo từ những ngày đầu. Trong thời gian học tập và nghiên cứu tại nước ngoài đầu những năm 2000, báo đã trở thành kênh thông tin trên không gian mạng giúp ông theo dõi các diễn biến kinh tế, xã hội, khoa học công nghệ trong nước.
Theo Bộ trưởng, khi Internet tại Việt Nam mới ở giai đoạn đầu, việc lựa chọn xây dựng một tờ báo hoàn toàn trên môi trường số là quyết định mang tính tiên phong. Ông gửi lời tri ân tới các thế hệ lãnh đạo, phóng viên, biên tập viên đã góp phần xây dựng VnExpress trở thành một trong những báo điện tử hàng đầu Việt Nam.
"Từ những ngày đầu đến hôm nay, VnExpress không chỉ là một trong những tờ báo điện tử hàng đầu của Việt Nam mà còn là biểu tượng cho tinh thần đổi mới sáng tạo, khả năng thích ứng với công nghệ và khát vọng không ngừng đổi mới để phục vụ bạn đọc ngày càng tốt hơn", ông nói.
Là cơ quan quản lý nhà nước về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, Bộ Khoa học và Công nghệ ghi nhận vai trò của báo trong việc lan tỏa tri thức khoa học, phổ biến công nghệ mới, thúc đẩy tinh thần đổi mới sáng tạo và góp phần hình thành văn hóa số trong xã hội.
Nói về tương lai của báo chí trong thời đại AI, Bộ trưởng cho rằng thế giới đang bước vào một giai đoạn hoàn toàn mới, khi thông tin không còn là thứ khan hiếm. Khi đó, điều tạo nên giá trị khác biệt của báo chí chuyên nghiệp là niềm tin, chất lượng phân tích, tri thức được kiểm chứng và những cuộc đối thoại có giá trị.
"Nếu 25 năm đầu tiên là hành trình xây dựng một tờ báo điện tử hàng đầu, 25 năm tiếp theo có thể sẽ là hành trình xây dựng một nền tảng tri thức và kết nối hàng đầu của người Việt", Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân nói.
Theo ông, trong tương lai, mỗi bài báo không phải là điểm kết thúc của câu chuyện mà là điểm khởi đầu của một cuộc đối thoại. "Từ những cuộc đối thoại ấy sẽ hình thành tri thức, từ tri thức sẽ hình thành cộng đồng, và từ cộng đồng sẽ hình thành những hành động tích cực cho xã hội", ông nói.
Phát biểu chúc mừng VnExpress nhân dịp 25 năm thành lập, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam Lê Quốc Minh đánh giá thành công của VnExpress không chỉ là câu chuyện của riêng tòa soạn mà còn là niềm tự hào của báo chí Việt Nam.
"Khi nhắc đến những bài viết có nội dung chất lượng với tốc độ lên sóng nhanh và được nhiều người quan tâm, chúng ta đều nghĩ ngay đến VnExpress", ông nói.
Theo ông Minh, trong bối cảnh hiện nay, yếu tố "nhanh" không còn là lợi thế độc tôn của báo chí khi phải cạnh tranh với các nền tảng mạng xã hội và công nghệ mới. Thay vào đó, trách nhiệm xã hội là giá trị cốt lõi cần được gìn giữ. "Báo chí tất nhiên phải nhanh. Nhưng nhanh không còn là yếu tố then chốt duy nhất. Trách nhiệm mới là yếu tố quan trọng hơn và đó chính là giá trị cốt lõi của báo chí hiện nay", ông nhấn mạnh.
Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam cũng cho rằng chặng đường phát triển của VnExpress là minh chứng cho tinh thần dám thử nghiệm, dám đổi mới. Ông mong muốn các cơ quan báo chí tiếp tục mạnh dạn thực nghiệm, dấn thân từ những bước đi nhỏ để tạo nên những đột phá lớn trong tương lai.
Ông Nguyễn Thanh Lâm, Giám đốc Đài Truyền hình Việt Nam, nhận định báo chí đang đứng trước một giai đoạn chuyển đổi mới, đòi hỏi tầm nhìn và động lực phát triển mới sau 25 năm bùng nổ của Internet và báo chí điện tử.
Ông dẫn lại quan điểm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về báo chí cách mạng trong thời đại số, cho rằng báo chí không thể chỉ là báo chí truyền thống được số hóa, mà phải hướng tới sự tự chủ về nền tảng, dữ liệu và kinh tế để giữ được tính độc lập trong nhận thức, trung thực trong thông tin và đủ sức cạnh tranh trên không gian số.
Theo ông, thách thức không chỉ đến từ mạng xã hội mà còn từ các công cụ AI có khả năng tổng hợp và trả lời thông tin trực tiếp cho người dùng. Điều đó khiến các tòa soạn có nguy cơ ngày càng xa rời độc giả khi dữ liệu, hành vi người dùng và khả năng kết nối cộng đồng phần lớn nằm trong tay các nền tảng trung gian.
"25 năm đầu tiên là câu chuyện trả lời câu hỏi báo điện tử có thể tồn tại hay không. VnExpress cùng nhiều tờ báo khác đã mang lại câu trả lời thuyết phục. Nhưng 25 năm tiếp theo sẽ là câu hỏi lớn hơn: báo chí Việt Nam có tự chủ trên không gian số hay không", ông nói.
Ông kỳ vọng cơ quan báo chí sẽ tăng cường hợp tác, cùng xây dựng một không gian thông tin Việt Nam tin cậy, đồng thời giữ vững vai trò là nơi người dân tìm đến khi cần những thông tin xác thực và định hướng đáng tin cậy.
Tại buổi lễ, thừa ủy quyền của Thủ tướng, đại diện lãnh đạo Bộ Khoa học và Công nghệ đã trao Bằng khen của Thủ tướng cho báo VnExpress vì đã có thành tích xuất sắc trong công tác thông tin tuyên truyền và tiên phong trong ứng dụng công nghệ số trong hoạt động báo chí, góp phần thực hiện hiệu quả Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị.
"Trở thành tờ báo tin cậy, hữu ích vì một tương lai thịnh vượng và tươi sáng"
Trong bài phát biểu tại lễ kỷ niệm, Tổng biên tập Phạm Hiếu cho biết hành trình 25 năm của VnExpress bắt đầu từ một giấc mơ táo bạo vào năm 2000, khi 20 thành viên được tuyển chọn từ 900 hồ sơ cùng tham gia xây dựng một tờ báo trực tuyến trong bối cảnh Internet còn là khái niệm mới tại Việt Nam. Với nguyên tắc "tin tức dựa trên giá trị nội dung", những thành viên đầu tiên đã được đào tạo theo một quy trình làm báo hoàn toàn khác biệt, từ cách đặt tiêu đề, cấu trúc bài viết đến phương thức xuất bản trên môi trường số.
Ngày 26/2/2001, VnExpress chính thức xuất hiện trên Internet. Chỉ hơn một năm sau, báo trở thành tờ báo thuần điện tử đầu tiên được cấp phép hoạt động tại Việt Nam. Theo ông, từ những bước đi tiên phong đó, VnExpress không chỉ phát triển cùng Internet mà còn góp phần định hình cách người Việt tiếp cận thông tin trong kỷ nguyên số.
Tổng biên tập VnExpress cho biết điều làm nên bản sắc của báo không nằm ở một dấu mốc cụ thể mà là tinh thần liên tục thử nghiệm và đổi mới. Mỗi khi xuất hiện một công nghệ mới hay một xu hướng mới, VnExpress đều cố gắng trở thành một trong những đơn vị đầu tiên tìm hiểu, đánh giá và ứng dụng nhằm mang lại trải nghiệm tốt hơn cho độc giả. Quá trình đó không tránh khỏi những thất bại, nhưng chính phản hồi và niềm tin của công chúng đã giúp tòa soạn điều chỉnh và hoàn thiện hướng đi của mình.
Từ lợi thế ban đầu là tốc độ cập nhật tin tức, báo dần mở rộng không gian của báo chí trực tuyến. Báo xây dựng cộng đồng bình luận với khoảng 5 triệu lượt bình luận mỗi năm, phát triển các sản phẩm báo chí dữ liệu, đồ họa tương tác và nhiều công cụ tra cứu thời gian thực. Những năm gần đây, tòa soạn tiếp tục đầu tư các định dạng nội dung mới như VnE Go, Đọc tin nhanh, chương trình video chuyên sâu, đồng thời phát triển những chuyên mục đặc trưng như Góc nhìn hay Spotlight nhằm tạo diễn đàn trao đổi và phân tích chuyên sâu về các vấn đề xã hội.
Bên cạnh hoạt động báo chí, VnExpress cũng tham gia thúc đẩy hệ sinh thái đổi mới sáng tạo thông qua các chương trình như AI4VN, Tech Awards, Sáng kiến Khoa học; đồng thời mở rộng hoạt động vì cộng đồng với VnExpress Marathon, Quỹ Hope và Hope School. Theo ông Phạm Hiếu, đó là những nỗ lực nhằm đưa vai trò của một cơ quan báo chí vượt ra ngoài việc truyền tải thông tin, trở thành cầu nối giữa nhà quản lý, doanh nghiệp, chuyên gia và người dân.
Nhìn lại chặng đường đã qua, Tổng biên tập VnExpress cho biết điều khiến tòa soạn trân trọng nhất không phải vị trí dẫn đầu về lượng độc giả hay hơn 150 triệu lượt truy cập mỗi tháng, mà là niềm tin của công chúng được gây dựng qua nhiều thế hệ người làm báo. Trong bối cảnh AI có thể tạo ra nội dung chỉ trong vài giây và ranh giới thật - giả ngày càng khó phân biệt, ông cho rằng công chúng càng cần những cơ quan báo chí có độ tin cậy và trách nhiệm để làm điểm tựa thông tin.
"Cũng như 20 người trẻ tuổi, 25 năm trước bước chân vào tòa soạn chật hẹp với một giấc mơ táo bạo - xây dựng 'báo chí trực tuyến lớn nhất Việt Nam', hôm nay, chúng tôi vẫn đang kiên định giấc mơ đó - xin nguyện trở thành một tờ báo tin cậy, hữu ích vì một tương lai hưng thịnh và tươi sáng", ông nói.
Tin Gốc: Vnexpress
