Apple thiết kế lại ốp lưng iPhone 18

Một buổi sáng tháng 10/2025, khi đang ngồi trong sân nhà ở tỉnh Hà Nam (Trung Quốc), Dong Hui, 39 tuổi, thử xem mình có thể cầm bút viết chữ được chưa. Hơn 6 năm trước, anh bị chấn thương tủy sống trong một tai nạn xe hơi và bị liệt kể từ đó.

"Cảm ơn", anh viết lên giấy, sau đó ghi ngày tháng.

Đây là kết quả của quá trình phục hồi chức năng kéo dài hơn 11 tháng thông qua thiết bị cấy ghép trong não của Neuracle mà Hui là một trong những tình nguyện viên tham gia thử nghiệm. Trước quá trình đó, anh chỉ có thể cử động nhẹ cánh tay, không thể sử dụng các ngón tay.

Hui trở thành một trong những người đầu tiên ở Trung Quốc được cấy chip giao diện não - máy tính (BCI) xâm lấn thông qua phẫu thuật não sau khi xem TV và thấy một ông cụ bị liệt tay có thể ôm cháu gái của mình. "Tôi không thể tin là mình viết lại được. Tôi vui mừng đến nỗi thậm chí còn viết sai cả nét trong tên mình", Hui chia sẻ với MIT Technology Review cuối tháng 5.

Công ty BCI tiên phong

Trên website, Neuracle Medical Technology cho biết thành lập tháng 11/2011 tại Thượng Hải, xuất phát điểm là một phòng thí nghiệm nghiên cứu khoa học Não bộ và Kỹ thuật thần kinh của Đại học Thanh Hoa. Công ty có hai nhà sáng lập, nhưng chỉ một trong đó được biết đến là ông Xu Honglai, người nhận bằng tiến sĩ kỹ thuật y sinh từ Đại học Thanh Hoa.

Công ty hoạt động không quá nổi bật cho đến những năm gần đây, đặc biệt từ đầu năm 2026 khi trở thành đơn vị duy nhất được Cục Quản lý Sản phẩm Y tế Quốc gia Trung Quốc (NMPA) cấp phép sản phẩm thương mại cho Neural Electronic Opportunity (NEO) - thiết bị giúp bệnh nhân bị liệt lấy lại khả năng cử động tay, đánh dấu lần đầu tiên trên thế giới một sản phẩm BCI xâm lấn được phép bán và sử dụng trên bệnh nhân thay vì dừng lại ở thử nghiệm và nghiên cứu. Ngày 15/7, công ty hoàn thành ca cấy chip BCI thương mại hóa đầu tiên lên con người.

Theo SCMP, chặng đường phát triển của Neuracle khá vững chắc. Sau khi thành lập, đến tháng 9/2012, công ty hoàn thành xây dựng cơ sở R&D kiêm sản xuất tại Trường Châu, Giang Tô. Một năm sau, startup nhận hỗ trợ đặc biệt từ các gói ưu đãi trong Kế hoạch 5 năm lần thứ 12 (2011-2015) của Trung Quốc. Khi đó, Bắc Kinh liệt kê BCI là một trong 6 ngành công nghiệp trọng điểm quan trọng đối với năng lực cạnh tranh công nghệ tương lai, cùng với lượng tử, robot hình người và một số lĩnh vực khác.

Đến 2014, Neuracle có nguyên mẫu BCI đầu tiên và nhận phản hồi tích cực từ giới chuyên gia. Cuối 2015, công ty hoàn tất vòng gọi vốn thiên thần 12 triệu nhân dân tệ (1,8 triệu USD). Ba năm sau, vòng Pre-A cũng hoàn thành với 30 triệu nhân dân tệ (4,5 triệu USD). Năm 2019, vòng gọi vốn A cũng thành công, đạt 60 triệu nhân dân tệ (9 triệu USD).

Nền tảng của Neuracle cung cấp sức mạnh cho các sản phẩm trong nhiều lĩnh vực, đặc biệt là nghiên cứu não bộ và chẩn đoán thần kinh. Năm 2018, công ty nắm giữ hơn 30% thị phần BCI của Trung Quốc. Khách hàng chủ yếu là các viện nghiên cứu hàng đầu như Đại học Thanh Hoa, Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc, Đại học Giao thông Thượng Hải và UCSD. Các sản phẩm cung cấp khả năng thu thập và phân tích tín hiệu điện não đồ EEG tiên tiến, chống nhiễu mạnh, đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế.

Tuy nhiên, bước tiến lớn của Neuracle diễn ra năm 2020 khi được cấp giấy chứng nhận đăng ký thành công thiết bị y tế thu thập EEG siêu cao tần và băng thông siêu rộng đầu tiên trên thế giới. Thời gian đó, công ty bắt đầu nghiên cứu NEO, hay NEO-ONE SCI, và tiến hành thử nghiệm lâm sàng vào tháng 10/2023. Một năm sau, tháng 11/2024, startup bắt đầu cấy ghép chip lên các tình nguyện viên, và Hui là một trong số đó. Giai đoạn 2023-2025, công ty có 36 thử nghiệm trên người, với 32 ca diễn ra năm 2025, hợp tác với 11 cơ sở y tế hàng đầu Trung Quốc, theo China Daily.

Hệ thống NEO trải qua ít nhất 18 tháng thử nghiệm an toàn trước khi được cấp phép thương mại vào ngày 13/3, theo Wired. Để đạt được điều này, thiết bị phải hoàn thành giai đoạn tiền lâm sàng, thử nghiệm trên động vật, thiết kế chip và các nghiên cứu xác thực tín hiệu thần kinh trước khi bước vào thử nghiệm trên người.

Ngày 11/6, Neuracle nộp đơn đăng ký phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) lên Sở giao dịch chứng khoán Thượng Hải với mục tiêu huy động 2,5 tỷ nhân dân tệ (345 triệu USD). Trong đó, 1,54 tỷ nhân dân tệ được dành cho nghiên cứu BCI, 410 triệu nhân dân tệ cho năng lực sản xuất và 550 triệu nhân dân tệ cho vốn lưu động.

"Quân bài chủ lực" NEO

Theo Hello China Tech, hai ngày sau khi được phép thương mại, Cơ quan Quản lý An ninh Y tế Quốc gia Trung Quốc đã liên hệ với Neuracle và đã cấp mã bảo hiểm y tế cho NEO vào 22/3. Thêm hai ngày nữa, sản hoàn tất thủ tục niêm yết mua sắm, cho phép bệnh viện triển khai trên bệnh nhân. Đây được xem là tốc độ nhanh chưa từng có trong lĩnh vực.

NEO là thiết bị cấy ghép có kích thước bằng đồng xu. Bệnh nhân sẽ trải qua thủ thuật kéo dài khoảng 90 phút, với 8 cảm biến của thiết bị đặt trên màng cứng - lớp màng xơ cứng bao phủ và bảo vệ não bộ. Hệ thống cảm biến thu thập tín hiệu thần kinh và truyền đến máy tính thông qua bộ phận nhỏ gắn trên hộp sọ. Máy tính sẽ "dịch" tín hiệu thành lệnh điều khiển.

Chẳng hạn với trường hợp của Hui, việc phẫu thuật diễn ra tại bệnh viện Hoa Sơn (Huashan) ở Thượng Hải. Khi máy tính dịch tín hiệu thành lệnh điều khiển, nó sẽ truyền qua găng tay robot mềm đang đeo, giúp anh điều khiển cách cầm nắm. Mỗi ngày, quá trình "học" kéo dài khoảng 2,5 tiếng.

"Vào ngày thứ 9 của quá trình tập luyện, tay phải của tôi có thể cầm quả bóng. Đó là một khoảnh khắc kỳ diệu", Hui kể.

Tương tự Neuralink, Neuracle sử dụng phương pháp xâm lấn - giải pháp khác với công ty đồng hương BrainCo vốn theo hướng không xâm lấn. Tuy nhiên, nếu như công ty của Elon Musk cấy chip N1 vào sâu bên trong vỏ não (lớp ngoài cùng của não), chip của Neuracle chỉ đặt trên màng bảo vệ của não.

"Thiết kế này ít xâm lấn hơn, và cũng là lý do NEO được phê duyệt nhanh chóng", Avinash Singh, nhà nghiên cứu BCI tại Đại học Công nghệ Sydney, nói với MIT Technology Review. "Thiết bị của Neuracle ít có nguy cơ gây xuất huyết, sẹo tế bào thần kinh đệm hay suy giảm tín hiệu lâu dài, do đó khả năng đối mặt với ràng buộc pháp lý cũng thấp hơn".

Theo Wang Shouyan, giảng viên về thần kinh học tại Đại học Phúc Đán (Thượng Hải), việc NEO được phê duyệt và thương mại hóa thành công có ý nghĩa vô cùng quan trọng đối với ngành công nghiệp BCI toàn cầu. "Dù nghiên cứu về BCI diễn ra trong nhiều thập kỷ, phần lớn thực hiện trong phòng thí nghiệm. Thành tựu mới của NEO cho thấy BCI đã sẵn sàng cho sản xuất quy mô lớn và sử dụng tại Trung Quốc", Shouyan nhận định.

Theo Beijing News, tiềm năng ứng dụng của NEO tại Trung Quốc rất lớn. Ước tính nước này có hơn 3,7 triệu người bị tổn thương tủy sống, với khoảng 90.000 trường hợp mới mỗi năm. Khoảng 70% bệnh nhân chấn thương dưới 50 tuổi, cho thấy nhu cầu phục hồi chức năng lâu dài mà BCI có thể giải quyết.

"Nhìn về phía trước, khi công nghệ trưởng thành và chuỗi công nghiệp phát triển, các thiết bị BCI như NEO có tiềm năng mở rộng ứng dụng từ chấn thương tủy sống sang nhiều loại bệnh hơn, chẳng hạn phục hồi chi dưới hay ngôn ngữ", Mao Ying, Giám đốc bệnh viện Hoa Sơn, nói với Global Times.

Thành tựu của Neuracle với NEO cũng cho thấy tham vọng của Trung Quốc về BCI đặt ra hơn một thập kỷ trước đã thành công nhất định. "Trung Quốc đưa ra những quyết định tiên phong về BCI ở quy mô toàn cầu từ nhiều năm trước và đã đạt mục tiêu, một phần nhờ thành tựu từ các doanh nghiệp như Neuracle", nhà khoa học Meicen Sun của Đại học Illinois Urbana-Champaign (Mỹ) nhận xét.

Nick Ramsey, nhà thần kinh học tại Đại học Radboud Nijmegen (Hà Lan), đánh giá cao thành tựu về BCI của Trung Quốc, nhưng cho rằng khó có thể so sánh với các quốc gia khác, đặc biệt là Mỹ, khi cả hai có những tầm nhìn khác biệt cơ bản. Theo ông, Mỹ tập trung vào việc dẫn đầu công nghệ và thiết lập chuẩn mực hiệu suất mới, trong khi Trung Quốc xem thành công là khả năng tiếp cận số đông và triển khai công nghệ trên quy mô toàn xã hội.

Còn đối với Hui, điều anh cảm nhận hiện tại là đã có thể viết chữ và thực hiện một số động tác mà cách đây vài năm tưởng chừng không thể làm được. "NEO không chỉ giúp tôi mà còn mở ra hy vọng cho hàng nghìn bệnh nhân chấn thương tủy sống tại Trung Quốc, những người đang sống trong tuyệt vọng mỗi ngày", Hui nói. "Công nghệ này có thể mở ra tiềm năng thay đổi cuộc đời họ".

Tin Gốc: Vnexpress

Trong thông báo ngày 23/5, Viettel cho biết bắt đầu triển khai chương trình hỗ trợ xác thực thuê bao tại nhà cho người cao tuổi và nhóm khách hàng gặp khó khăn trong việc thực hiện thủ tục. Việc này nhằm chuẩn bị cho các mốc thời gian tiếp theo của Thông tư 08, trong đó có việc nhà mạng phải khóa thuê bao chưa xác thực khi đến hạn.

Cụ thể, người có nhu cầu sẽ gọi đến tổng đài 1800 8098 để gặp điện thoại viên và cung cấp thông tin cơ bản như họ tên, số điện thoại, địa chỉ. Sau khi tiếp nhận, nhân viên ở địa phương sẽ chủ động liên hệ và đến hỗ trợ hoàn tất thủ tục.

"Nếu không được hỗ trợ kịp thời, một bộ phận khách hàng có nguy cơ bị gián đoạn liên lạc, ảnh hưởng trực tiếp tới sinh hoạt hằng ngày cũng như khả năng kết nối với người thân, đặc biệt trong các tình huống khẩn cấp", đại diện nhà mạng nói.

VinaPhone cũng cho biết, với nhóm người dùng cao tuổi, người không sử dụng điện thoại thông minh, người dân ở vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo hoặc các nhóm cần hỗ trợ đặc biệt, nhà mạng sẽ "phối hợp với lực lượng công an cấp xã tổ chức xác thực trực tiếp tại nơi cư trú".

Hiện chưa có thống kê về số lượng thuê bao di động chưa xác thực thông tin tại Việt Nam. Theo Viettel, trong số khách hàng chưa hoàn thành thủ tục tại nhà mạng này, nhóm lớn tuổi chiếm hơn 30%. Họ cũng gặp nhiều khó khăn nhất trong quá trình thực hiện do hạn chế về sức khỏe, khả năng di chuyển, chưa quen sử dụng điện thoại thông minh hoặc chưa thành thạo thao tác công nghệ. Ngoài ra, nhiều người vẫn sử dụng điện thoại phổ thông, ít theo dõi tin nhắn hoặc chưa nhận thức đầy đủ về những thay đổi trong quy định quản lý thuê bao.

Bên cạnh hỗ trợ tại nhà, nhà mạng cũng triển khai nhiều biện pháp thúc đẩy, như tặng tiền vào tài khoản di động cho người hoàn thành xác thực, cộng điểm trên ứng dụng cho người giới thiệu, nhằm khuyến khích các thành viên trong gia đình giúp nhau hoàn tất thông tin thuê bao.

Thông tư 08 được Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành ngày 31/3 nhằm siết quản lý SIM không chính chủ. Thông tư có hai điểm mới là cho phép người dùng chủ động xác nhận số điện thoại đang sử dụng qua ứng dụng VNeID (từ 15/4); và yêu cầu xác thực lại khuôn mặt khi thực hiện đổi SIM sang thiết bị mới (từ 15/6).

Theo quy định, nhà mạng phải đảm bảo thuê bao di động có đủ bốn trường thông tin gồm số định danh cá nhân, họ tên, ngày tháng năm sinh, sinh trắc học khuôn mặt, và dữ liệu này phải khớp với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư của Bộ Công an. Có bốn cách xác thực được chấp nhận, gồm: trực tuyến thông qua VNeID; qua ứng dụng của nhà mạng; trực tiếp tại địa điểm dịch vụ của nhà mạng; và tại địa điểm được nhà mạng ủy quyền.

Về quy trình, ứng dụng VNeID sẽ gửi thông báo đến người dùng theo từng đợt, đề nghị xác nhận việc có hay không sử dụng các số điện thoại mà họ đang đứng tên ở tất cả các mạng. Trường hợp người dùng xác nhận không sử dụng, số điện thoại sẽ bị khóa một chiều và người đang dùng số đó được yêu cầu cập nhật thông tin chính xác. Với cách làm này, những thuê bao chính chủ đang sử dụng, vốn đã được xác thực trong các đợt chuẩn hóa trước đây, sẽ không cần thao tác thêm. Các thuê bao không chính chủ sẽ bị khóa.

Ngoài ra, người vẫn sử dụng thông tin đăng ký là CMND 9 số, giấy tờ không phải CCCD, hoặc đăng ký SIM hộ người thân, được khuyến nghị đi xác thực lại. Để kiểm tra thuê bao của mình có thuộc diện phải chuẩn hóa hay không, người dân có thể soạn tin nhắn miễn phí với cú pháp TTTB kèm số CCCD hoặc CMND gửi đến đầu số 1414.

Tin Gốc: Vnexpress

Theo Financial Times, Apple đã bắt đầu thử nghiệm chip RAM của ChangXin Memory Technologies (CXMT) cho các thiết bị bán tại Trung Quốc. Đây là một phần trong nỗ lực của các công ty công nghệ Mỹ nhằm đảm bảo sự chấp thuận của chính phủ Mỹ cho việc sử dụng rộng rãi hơn các sản phẩm của CXMT.

Tin tức về việc Apple thử nghiệm nguồn cung RAM của Trung Quốc diễn ra không lâu sau khi công ty thông báo tăng giá mạnh cho hầu hết các thiết bị của hãng (ngoại trừ iPhone và Apple Watch). Có trụ sở tại Hợp Phì, CXMT là công ty đang đứng thứ tư thế giới về sản xuất DRAM, chỉ sau Samsung, SK Hynix và Micron.

Mặc dù vậy, việc Apple được chính phủ Mỹ chấp thuận cho phép sử dụng RAM từ CXMT có vẻ rất khó, đặc biệt khi CXMT nằm trong 'danh sách đen' các công ty quân sự Trung Quốc của Lầu Năm Góc. Trước đó, Apple từng đối mặt với những chỉ trích vào năm 2022 khi tìm hiểu một thỏa thuận với YMTC, một nhà sản xuất chip khác của Trung Quốc.

Theo các nhà phân tích tại SemiAnalysis, hầu hết sản lượng RAM của CXMT đã được đặt trước và công ty này dự kiến sẽ tiếp tục gặp khó khăn trong việc đáp ứng đơn hàng trong ít nhất 2 năm tới, ngay cả khi mở thêm dây chuyền sản xuất mới tại Hợp Phì, Thượng Hải và Bắc Kinh. CXMT hiện nắm giữ khoảng 11% công suất sản xuất tấm wafer DRAM toàn cầu và con số này dự kiến sẽ tăng lên 15% trong 2 năm tới.

Với những vấn đề địa chính trị, có vẻ như thử nghiệm của Apple với CXMT là một chiến lược chuỗi cung ứng nhằm phục vụ hàng tồn kho nội địa Trung Quốc thay vì chiến lược hướng đến các sản phẩm bán ra toàn cầu. Báo cáo chưa đề cập đến khả năng chính phủ Mỹ có ngăn kế hoạch hay không, bởi thực tế là hành động này từng được thực hiện trong quá khứ.

Tin Gốc: Thanh Niên