ThS.BS Hồ Văn Hùng, Viện Thần kinh, Bệnh viện Bạch Mai, cho biết chóng mặt thực chất là một rối loạn đa giác quan, liên quan đến sự phối hợp giữa hệ tiền đình, thị giác và cảm giác bản thể. Thống kê cho thấy cứ 10 người trên 60 tuổi thì có 3 người bị chóng mặt, tỷ lệ này tăng lên khoảng 50% ở nhóm trên 85 tuổi.
Bệnh nhân đến khám vì chóng mặt thường mô tả triệu chứng rất khác nhau. Người thấy mọi vật quay cuồng, đảo lộn; người có cảm giác bồng bềnh như đi trên mây; người lại chỉ đơn thuần là choáng váng, “xây xẩm mặt mày”.
Chóng mặt là bệnh phổ biến phổ biến song không hề “đơn giản”. Nguyên nhân có thể trải dài từ các rối loạn lành tính ở tai trong đến những tổn thương não bộ nguy hiểm. Việc phân loại nguyên nhân là yếu tố then chốt giúp xử trí đúng và kịp thời.
Nhóm nguyên nhân ngoại biên (thường lành tính nhưng gây khó chịu): Phổ biến nhất là sỏi tai (BPPV), khi các tinh thể nhỏ trong tai trong di chuyển bất thường, khiến người bệnh chóng mặt dữ dội khi thay đổi tư thế. Ngoài ra còn có bệnh Menière (kèm ù tai, giảm thính lực) và viêm dây thần kinh tiền đình sau nhiễm virus.
Nhóm nguyên nhân trung ương (cảnh báo nguy hiểm): Bao gồm các bệnh lý liên quan đến não như đột quỵ, thiếu máu não cục bộ, u não. Đáng lưu ý là migraine tiền đình – nguyên nhân gây chóng mặt kéo dài, thường gặp ở phụ nữ trung niên.
Bên cạnh đó, còn nhiều nguyên nhân dễ bị bỏ sót như rối loạn tuyến giáp, tác dụng phụ của thuốc ở người cao tuổi hoặc chóng mặt chức năng do căng thẳng, lo âu kéo dài.
PGS.TS Võ Hồng Khôi, Viện trưởng Viện Thần kinh, Bệnh viện Bạch Mai, cảnh báo tình trạng lạm dụng thuốc “hoạt huyết”, thuốc tuần hoàn não khi chưa rõ nguyên nhân. Nhiều người cứ chóng mặt là tự ý dùng thuốc. Điều này rất nguy hiểm vì có thể làm lu mờ triệu chứng của đột quỵ hoặc u não, khiến việc chẩn đoán bị chậm trễ.
Theo ông, chẩn đoán đúng là yếu tố quyết định. Hiện nay, với các công cụ sàng lọc như HINTS, bác sĩ có thể phân biệt chóng mặt lành tính với đột quỵ ngay từ giai đoạn sớm – “thời điểm vàng” để can thiệp và cứu sống người bệnh. Điều trị hiện đại cũng không chỉ dừng ở thuốc, mà cần kết hợp phục hồi chức năng tiền đình và hỗ trợ tâm lý để xử lý tận gốc nguyên nhân.
Các chuyên gia khuyến cáo không nên chủ quan với triệu chứng chóng mặt. Nếu chóng mặt đi kèm đau đầu dữ dội, đau cổ gáy, yếu tay chân, mất thăng bằng hoặc nói khó, cần đến ngay cơ sở y tế. Thay vì tự ý dùng thuốc theo kinh nghiệm, người bệnh nên được thăm khám tại các cơ sở chuyên khoa để có chẩn đoán chính xác và điều trị phù hợp.
Vụ việc khiến các bác sĩ phải đưa ra lời cảnh báo nghiêm khắc về những rủi ro từ thói quen ăn uống này, theo truyền thông Trung Quốc. Vương được chẩn đoán mắc chứng loét thực quản sau khi nuốt vội thức ăn nóng. Người phụ nữ này kể vào một ngày trời mát mẻ hồi tháng 3, cô cùng bạn bè đi ăn lẩu. Vì đang đói lại mải trò chuyện nên cô đã nuốt ngay thức ăn nóng hổi vừa vớt ra khỏi nồi mà không thổi cho nguội bớt. Lúc đó, cô chỉ cảm thấy lồng ngực hơi thắt lại, sau khi uống một ngụm nước đá thấy dịu đi nên đã chủ quan không chú ý. Tuy nhiên, ngày hôm sau, cô phải chịu đựng những cơn đau dữ dội mỗi khi nuốt, ngay cả khi chỉ uống nước lọc.
Kết quả kiểm tra tại Bệnh viện số 8 Trường Sa cho thấy Vương bị một vết loét thực quản dài tới 8 cm chiếm gần một phần ba chiều dài thực quản của người trưởng thành (vốn dao động từ 25 đến 30 cm). Bác sĩ Ngô Hiểu Thanh cho biết người dân thường lầm tưởng rằng thực quản có khả năng chịu nhiệt tốt nhưng bộ phận này chỉ có thể chịu được thức ăn ở nhiệt độ khoảng 50 đến 60 độ C. Trong khi đó, thức ăn vừa vớt ra từ nồi lẩu có thể lên tới 80 hoặc 90 độ C. Trong trường hợp của Vương, niêm mạc miệng nhạy cảm đã khiến cô nuốt thức ăn nóng nhanh hơn, dẫn đến việc làm bỏng lớp niêm mạc thực quản cũng nhạy cảm không kém.
Bên cạnh đó, người Trung Quốc thường có thói quen uống nước lạnh khi ăn lẩu với suy nghĩ điều này sẽ giúp trung hòa nhiệt độ. Bác sĩ Ngô cảnh báo thói quen ăn uống như vậy sẽ càng kích thích thực quản và gây tổn thương nghiêm trọng hơn cho lớp niêm mạc. Nếu tổn thương loét thực quản được điều trị kịp thời, bệnh nhân thường sẽ hồi phục hoàn toàn và không tiến triển thành ung thư. Ngược lại, trong những trường hợp vết loét tái phát thường xuyên, nguy cơ dẫn đến ung thư là có thể xảy ra.
Để phòng ngừa những rủi ro này, các bác sĩ khuyến cáo người dân sau khi vớt thức ăn ra khỏi nồi nên để nguội khoảng 1-2 phút cho nhiệt độ giảm hẳn rồi mới thưởng thức. Cách ăn an toàn nhất là khi thức ăn đã ấm và không còn gây bỏng miệng. Người dân cần từ bỏ thói quen "vừa thổi vừa ăn" để chuyển sang ăn khi thức ăn đã nguội bớt. Nếu xuất hiện các triệu chứng khó chịu sau bữa ăn như đau sau xương ức, cảm giác bỏng rát hoặc vướng nghẹn ở cổ họng, người bệnh cần đến ngay các cơ sở y tế để thăm khám kịp thời, tuyệt đối không chủ quan chịu đựng làm chậm trễ quá trình điều trị.
Vụ việc của Vương được truyền thông đưa tin những ngày qua đã làm dấy lên cuộc thảo luận sôi nổi trên mạng xã hội về thói quen ăn uống của người Trung Quốc. Tại quốc gia này, người dân thường quan niệm rằng ăn thức ăn khi còn nóng hổi và uống nước ấm mới tốt cho sức khỏe. Lẩu cũng là một trong những món được ưa chuộng nhất tại Trung Quốc ở bất kỳ vùng miền nào. Trong đó, món lẩu cay có nguồn gốc từ Tứ Xuyên và Trùng Khánh đặc biệt được yêu thích vì mang lại sự kết hợp đặc trưng giữa cảm giác nóng bỏng, tê rát và kích thích vị giác.
Trung Quốc hiện chiếm tới 40% số ca mắc ung thư thực quản trên toàn thế giới và sở thích ăn đồ nóng của người dân nước này được xem là một trong những nguyên nhân chính. Chỉ đến những năm gần đây, người dân mới bắt đầu nhận thức được rằng thức ăn không phải "càng nóng càng tốt". Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế thuộc Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã xếp các loại đồ uống trên 65 độ C vào nhóm "có thể gây ung thư cho con người".
Ngày 31/5, Giám đốc Sở Y tế TP HCM Tăng Chí Thượng cho biết mọi công dân Việt Nam đang sinh sống thực tế trên địa bàn thành phố, gồm cả người thường trú và tạm trú, đều được hưởng chính sách khám sức khỏe định kỳ miễn phí.
Điều này đồng nghĩa hàng triệu lao động nhập cư, người thuê trọ, sinh sống dài hạn tại TP HCM nhưng chưa có hộ khẩu thường trú vẫn có thể tham gia chương trình nếu thông tin cư trú được xác thực qua cơ sở dữ liệu quốc gia và ứng dụng VNeID.
"Mỗi người dân đều được hưởng quyền lợi khám sức khỏe định kỳ miễn phí", ông Thượng nói, thêm rằng thành phố sẽ bố trí nguồn kinh phí phù hợp cho từng nhóm đối tượng theo quy định.
Người dân không thể đến bất kỳ bệnh viện nào để khám miễn phí mà phải thực hiện tại các cơ sở đủ điều kiện do Sở Y tế công bố. Hiện thành phố có 65 bệnh viện, trung tâm y tế và phòng khám đa khoa tham gia chương trình. Ngoài việc được địa phương thông báo hoặc mời đến các điểm khám lưu động tại phường, xã, người dân có thể chủ động đến các cơ sở trong danh sách để khám sức khỏe định kỳ.
Khi đi khám, người dân cần mang theo điện thoại đã đăng nhập ứng dụng VNeID hoặc căn cước công dân gắn chip để nhân viên y tế xác thực thông tin, hoàn thiện hồ sơ và cập nhật dữ liệu sức khỏe điện tử.
Sau khám, kết quả sẽ được cập nhật lên nền tảng quản lý sức khỏe cộng đồng và đồng bộ về ứng dụng Công dân số TP HCM để người dân tiện tra cứu. Trường hợp phát hiện bất thường, cơ sở y tế sẽ chủ động gọi điện hoặc nhắn tin hướng dẫn khám, điều trị tiếp theo. Kết quả dự kiến được trả trong vòng 24-48 giờ.
Theo Sở Y tế, học sinh, sinh viên, người lao động hay các nhóm đặc thù sẽ được tổ chức khám theo hình thức riêng thông qua trường học, doanh nghiệp hoặc hệ thống y tế ngành. Với người lao động tự do, nội trợ, người không thuộc các nhóm trên, ngân sách thành phố sẽ chi trả kinh phí khám sức khỏe.
TP HCM đặt kế hoạch trong năm 2026 khám, tầm soát bệnh ít nhất một lần cho 100% cư dân. Chiến dịch này sẽ kéo dài và tiến hành thành nhiều đợt đến hết năm. Từ đầu năm đến nay thành phố đã triển khai khám sức khỏe miễn phí toàn dân tại các trạm y tế phườngcho người từ 18 tuổi trở lên.
Hôm 5/4, hơn 14.000 người dân khám miễn phí trong Ngày Sức khỏe cộng đồng, phát hiện hơn 63% mắc bệnh cần theo dõi và điều trị chuyên sâu. Từ ngày 22/5 đến hết tháng 6/2026, toàn bộ người dân tại 9 xã, đặc khu ở TP HCM được bác sĩ 15 bệnh viện khám miễn phí, trước khi mở rộng toàn thành phố.
Thận là cơ quan thải độc quan trọng nhưng đặc biệt nhạy cảm với những thực phẩm chứa hàm lượng natri cao. Theo bác sĩ Hung Yung-hsiang, chuyên gia thận học với hơn 20 năm kinh nghiệm tại Bệnh viện Đa khoa Tam Quân, những người thường xuyên ăn ngoài rất dễ vô tình nạp vào cơ thể các loại thực phẩm độc hại này mà không hay biết.
Trong một bài đăng trên Facebook hôm 12/4, bác sĩ Hung chia sẻ câu chuyện về người đàn ông 58 tuổi bị suy thận mạn tính giai đoạn 3 kèm cao huyết áp. Dù luôn tự nhận mình là người ăn uống lành mạnh và kỷ luật khi nói không với đồ chiên rán và nước ngọt nhưng chỉ trong 3 tháng, chức năng thận của người này đã suy giảm nghiêm trọng và huyết áp tăng vọt. Nguyên nhân sau đó được bác sĩ Hung xác định là do thói quen tiêu thụ các món ăn truyền thống như mì bò, bún sợi nhỏ và rau luộc, những món tưởng chừng vô hại nhưng lại chứa nhiều muối.
Theo bác sĩ Hung, "kẻ thù" lớn nhất của thận không phải dầu mỡ mà là natri (muối). Ông cho hay văn hóa ăn ngoài của người Đài Loan (Trung Quốc) chính là một "cái bẫy" sức khỏe vì các món ăn thường chứa lượng muối cao. Ông liệt kê 3 món ăn quen thuộc để mọi người nhận diện và phòng tránh vì đây là những món tưởng lành mạnh nhưng thực chất lại chứa nhiều muối.
Mì bò
Sai lầm của nhiều người khi ăn mì bò là uống hết phần nước dùng. Để tạo nên hương vị đậm đà, nước súp mì bò kho thường được nêm nếm rất nhiều nước tương, muối và tương hột. Ước tính một bát mì bò có thể chứa hơn 2.000 mg natri, mức tiêu thụ muối tối đa cho phép trong một ngày của người trưởng thành.
Mì lòng
Dù có vẻ ngoài thanh đạm, món ăn này thực chất là loại thực phẩm chứa hàm lượng natri cao. Lượng muối không chỉ đến từ lòng kho và các loại nước xốt ăn kèm mà còn nằm ngay trong chính sợi bún do muối được thêm vào từ khâu sản xuất. Một bát bún này có thể chứa tới 1.200 mg natri, chiếm hơn một nửa lượng muối cơ thể cần trong ngày.
Rau luộc
Đây là món ăn dễ gây nhầm lẫn nhất về độ lành mạnh. Rau xanh tốt cho cơ thể nhưng vấn đề lại nằm ở các loại nước xốt đi kèm. Những loại gia vị phổ biến như xì dầu, dầu hào, nước tương đặc hay xốt tỏi đều chứa hàm lượng natri lớn. Chỉ một đĩa rau được rưới xốt đậm đà đã có thể chứa tới hơn 1.000 mg natri, tương đương một nửa định mức muối cho phép mỗi ngày.
Để bảo vệ sức khỏe thận mà vẫn có thể tận hưởng ẩm thực, bác sĩ Hung gợi ý người dân thay đổi thói quen bằng những điều chỉnh đơn giản thay vì kiêng khem khắc nghiệt. Ví dụ khi ăn mì bò, nên ưu tiên chọn loại nước trong thay vì nước dùng kho đậm đà và tuyệt đối không uống hết nước súp. Với các loại bún hay mì sợi nhỏ, hãy chủ động giảm khẩu phần xuống còn một nửa thay vì ăn hết cả tô. Đặc biệt với món rau luộc, cần loại bỏ thói quen rưới các loại nước xốt công nghiệp, thay vào đó nên sử dụng tỏi, tiêu hoặc một chút dầu ô liu để tạo hương vị tự nhiên.
Bác sĩ cho hay việc bảo vệ thận không đòi hỏi một chế độ kỷ luật cực đoan mà bí quyết đôi khi chỉ nằm ở những thay đổi nhỏ trong mỗi lựa chọn hàng ngày như bớt đi một ngụm nước dùng, giảm một chút nước xốt hay ăn nhạt đi một chút là đủ để giữ cho thận khỏe mạnh suốt đời.
