“Ngày còn trẻ, chị tôi làm Phó giám đốc cho một công ty TNHH gia công giày dép xuất khẩu. Công việc áp lực, vất vả nhưng chị chưa từng nghĩ cho bản thân. Phần lớn tiền lương chị đều dồn hết cho hai con ăn học ở những trường đại học top đầu, với mong muốn chúng có tương lai tốt hơn mẹ.
Suốt mấy chục năm, chị tằn tiện từng đồng, hy sinh tuổi xuân, sức khỏe và cả những nhu cầu nhỏ bé nhất của bản thân để nuôi con trưởng thành. Rồi các con cũng ra trường, lập nghiệp, lập gia đình riêng.
Một đứa ở Hà Nội, một đứa ở Đà Nẵng. Cuộc sống cơm áo, nhà cửa, con cái khiến chúng bị cuốn vào vòng xoáy mưu sinh, thỉnh thoảng mới có thể về thăm mẹ.
Còn chị, sau cả một đời cống hiến, giờ sống bằng đồng lương hưu chỉ hơn 3,5 triệu đồng mỗi tháng. Thời đi làm, công ty tồn tại hai hệ thống lương: lương thực lĩnh và lương đóng bảo hiểm xã hội. Mức đóng bảo hiểm thấp hơn rất nhiều nên khi về già, lương hưu cũng thấp đến xót xa.
Ngoài 70 tuổi, sức khỏe chị ngày càng yếu. Tiền thuốc men, sinh hoạt nhiều khi vượt quá khả năng chi trả. Có những tháng chị phải dè sẻn từng bữa ăn để dành tiền mua thuốc.
Các con không phải không thương mẹ, nhưng chúng cũng đang gồng mình trả góp nhà, nuôi con ăn học, vật lộn với cuộc sống nơi thành phố lớn nên gần như không còn khả năng hỗ trợ.
Bi kịch nhất không phải là nghèo khó, mà là sau cả một đời hy sinh cho gia đình, tuổi già của chị lại lặng lẽ, thiếu thốn và cô đơn đến vậy”.
Độc giả nickname GT kể lại câu chuyện như trên, về hoàn cảnh của người chị từng có công việc và thu nhập ổn định nhưng về già lại “lặng lẽ, thiếu thốn và cô đơn sau cả một đời hy sinh cho gia đình”.
Bình luận này được viết sau bài Già rồi, ai nuôi mình?. Trong bài viết này, tác giả khắc họa chân dung nhiều người già bằng câu hỏi: “Tôi sẽ sống bằng gì trong hơn 20 năm cuối đời, khi sức khỏe đã yếu đi và khả năng lao động không còn như trước?”.
Độc giả nickname anonym.onl22 nêu quan điểm: “Với những người còn trẻ, chỉ sinh con đủ nuôi, để dành khoản tiết kiệm phòng thân khi về già. Con cái sau này rồi cũng lớn, lập gia đình riêng, con ruột có thể sống khổ để lo cho mình, nhưng dâu rể không làm vậy được trừ khi mình có tài sản để chúng nó thừa kế.
Phụ thuộc con cái còn có thể làm cho vợ chồng con mâu thuẫn về chuyện chu cấp bên nội bên ngoại công bằng. Tốt nhất vẫn nên tính đường cho mình khi về già để hạn chế làm phiền con cháu, đặc biệt là vấn đề tiền bạc”.
Độc giả nickname Hang15 nói: “Già thì tự lo chứ chờ ai lo. Con (nếu có) cũng bận rộn với gia đình nhỏ của con, bận đưa đón chăm sóc cháu. Vậy nên xác định là chủ động dành dụm mà tự lo cho tuổi già của mình.
Nhà tôi có ba anh chị em. Một người trong Nam, hai người sống cùng thành phố nhưng ở riêng, còn lại bố mẹ lủi thủi với nhau. Hai người ở cùng thành phố cũng bận rộn đi làm, lâu lâu mới qua thăm bố mẹ được một lần. Người ở trong Nam thì cả năm về được một lần”.
Người Việt có niềm tin tự nhiên rằng về già sẽ có con cháu chăm sóc. Nhưng xã hội đã thay đổi. Con cái đi làm xa, du học hoặc thậm chí định cư nước ngoài. Mô hình gia đình nhiều thế hệ sống cùng nhau đang dần thu hẹp, trong khi tuổi thọ của người Việt lại tăng lên đáng kể. Nghĩa là thời gian sống sau tuổi nghỉ hưu ngày càng dài hơn và chi phí để duy trì một cuộc sống tương đối ổn định cho giai đoạn này cũng lớn hơn nhiều so với trước.
“Chưa giàu đã già, chưa già đã tái nghèo”, là nỗi lo của độc giả nicknamebuso co:
“Cá nhân tích lũy không đủ, con cháu chưa biết sau này có đủ ăn hay không, các công ty càng không có trách nhiệm phải trả nhiều tiền bảo hiểm xã hội cho bạn, đất nước hiện tại không giàu để bao cấp, trợ cấp xã hội, thế này thì trông cậy vào đâu?
Một đồng nghiệp người Đan Mạch nói với tôi rằng họ phải đóng thuế rất cao, nhưng họ chấp nhận điều đó khi họ hiểu rằng cái quỹ chung của xã hội được sử dụng để lo cho chính họ khi về già, ốm yếu, tai nạn, thất nghiệp và trợ cấp giáo dục, y tế cho con cháu họ khi chúng còn nhỏ.
Vấn đề là các quỹ đó phải được sử dụng minh bạch và hợp lý”.
Bài toán không chỉ dừng lại ở khía cạnh tài chính, độc giả nickname hungntfx cho rằng: “Còn là việc xã hội có dành nguồn lực sản xuất vào việc chăm sóc người già hay không, và việc đó có cân bằng được với những nhu cầu khác của xã hội hay không.
Không có khoản lương hưu nào có thể đủ để cho người ta dưỡng già nếu như thiếu người chăm sóc, thiếu nhu yếu phẩm, hay giá nhà đất xây viện dưỡng lão tăng cao”.
Độc giả Tuan Nguyen chỉ ra một trong những lối thoát cho tuổi già cô đơn:
“Mô hình chăm sóc tuổi già dựa trên kế hoạch tiền bạc sẽ rất khó như bài viết đã phân tích: an toàn thì mất giá, sinh lời thì rủi ro. Những mô hình dựa trên kết nối cộng đồng như Trung Quốc hay các nước Châu Âu đã làm thì thực tế hơn: người già chăm sóc lẫn nhau, hay người khỏe chăm sóc người yếu để đổi lấy ‘tín dụng thời gian’, sau này được chăm sóc lại.
Ngoài ra sự tiến bộ của robot hình người và AI cũng là tia sáng cho thế hệ già tương lai”.
Trong khi đó, độc giả Vu cho rằng những khoản đầu tư cho tương lai tuổi già – vấn đề là ở niềm tin:
“Sức hút cho những khoản đầu tư tương lai nằm ở niềm tin. Cơ sở xác nhận của niềm tin đó được biểu hiện thông qua những hoạt động hiện tại.
Khi các tổ chức tài chính hiện tại như bảo hiểm vẫn chưa thực sự hoạt động hiệu quả, vẫn còn gây nhiều tranh cãi thì các tổ chức khác rất khó để thuyết phục người tham gia.
Chưa kể tính ổn định của chính sách đối với những khoản đầu tư dài hạn như vậy. Ngay cả khi bỏ tiền trực tiếp, nhiều viện dưỡng lão cũng khiến người già chưa cảm thấy yên tâm.
Thời đại đã thay đổi. Người già ở Việt Nam đúng là đã bắt đầu cảm nhận được sự cô đơn, ngay cả khi có điều kiện ở trong ngôi biệt thự sang trọng của mình cùng con cháu. Con đi làm, cháu đi học, không ai rảnh rỗi, những bữa cơm thất thường.
Cần tăng cường các biện pháp hỗ trợ xã hội, nhưng các tổ chức hoạt động trước hết phải dựa trên những tiêu chuẩn, tiêu chí về lương tâm, trách nhiệm rõ ràng, nhất quán.
Viện dưỡng lão, nhà kết nối cộng đồng thôn – phố… là những hình thức tổ chức quan trọng nhất, trực tiếp chăm sóc sức khỏe thân – tâm của các cụ, nếu được khai thác hiệu quả, ngay từ bây giờ.
Nếu được, các hoạt động bảo hiểm tài chính nên kết hợp, gắn liền với các tổ chức này để duy trì sức sống bền vững”.
Tôi năm nay hơn 40 tuổi. Cách đây khoảng 10-15 năm, tôi là người luôn nghĩ đến việc thay đổi công việc để tìm cơ hội tốt hơn. Nhưng bây giờ, tôi lại có xu hướng chọn sự ổn định. Nhiều người cho rằng đó là suy nghĩ sự an phận, nhưng với tôi, đó là quyết định phù hợp nhất sau những trải nghiệm đã qua.
Hiện tại, tôi có một công việc ổn định với thu nhập khoảng 15-20 triệu đồng mỗi tháng. Đây không phải mức lương cao trong bối cảnh chi phí sinh hoạt ngày càng tăng, cũng không phải mức thu nhập khiến người khác ngưỡng mộ. Tôi hiểu rằng, nếu chủ động tìm kiếm cơ hội mới, học thêm kỹ năng hoặc chuyển sang môi trường khác, biết đâu tôi có thể nhận được mức lương tốt hơn.
Nhưng ở tuổi này, quyết định nghề nghiệp không còn đơn thuần là câu chuyện tiền bạc. Khi còn trẻ, tôi từng sẵn sàng làm thêm giờ, chấp nhận áp lực lớn và không ngại thay đổi môi trường làm việc. Tôi có thể bắt đầu lại từ đầu nếu thất bại vì phía trước vẫn còn nhiều thời gian. Còn hiện tại, tôi đã có gia đình, con cái đang tuổi ăn học, cha mẹ ngày càng lớn tuổi. Mỗi quyết định nghỉ việc hay chuyển việc đều kéo theo những rủi ro mà không chỉ riêng tôi phải gánh chịu.
Tôi có những người bạn cùng trang lứa vẫn liên tục nhảy việc tìm kiếm cơ hội mới để tăng thu nhập. Một số người thành công, nhưng cũng có người gặp khó khăn khi không thích nghi được với công việc mới hoặc bị áp lực doanh số, áp lực cạnh tranh khiến cuộc sống trở nên căng thẳng. Tôi nhận ra rằng không phải ai cũng phù hợp với những cuộc đua liên tục như vậy.
>> 12 năm không nhảy việc khiến lương tôi mãi lẹt đẹt
Ở tuổi 40, điều tôi cần là một công việc ổn định để mỗi tháng vẫn có thu nhập đều đặn, có bảo hiểm, có thời gian dành cho gia đình và không phải sống trong tâm trạng thấp thỏm vì nguy cơ mất việc bất cứ lúc nào. Mức lương hiện tại có thể không giúp tôi giàu lên, nhưng nếu biết chi tiêu hợp lý, tôi vẫn có thể duy trì cuộc sống tương đối ổn định và có chút tích lũy cho tương lai.
Nhiều người thường nói phải bước ra khỏi vùng an toàn mới có thể phát triển. Tôi không phản đối quan điểm đó. Tuy nhiên, tôi cũng cho rằng mỗi người có hoàn cảnh và ưu tiên khác nhau. Khi còn trẻ, chấp nhận rủi ro là điều đáng khuyến khích. Nhưng khi bước sang tuổi trung niên, việc cân nhắc kỹ giữa cơ hội và sự ổn định cũng là lựa chọn hoàn toàn hợp lý.
Tôi không nghĩ mình đang từ bỏ tham vọng. Chỉ là tham vọng ở tuổi 40 đã khác tuổi 25. Thay vì cố gắng kiếm thêm vài triệu đồng bằng cách đánh đổi sự bình yên hiện có, tôi muốn giữ một công việc phù hợp với khả năng, sức khỏe và hoàn cảnh gia đình của mình. Với tôi, được duy trì một cuộc sống ổn định, có thời gian cho người thân và không phải liên tục lo lắng về những biến động nghề nghiệp đã là một thành công.
"Tôi làm việc từ 7h sáng đến 9h tối không dám tắt máy điện thoại. Công ty không ra văn bản làm ngoài giờ để né tiền thêm giờ.
Nhưng công việc ngoài giờ mình không giải quyết, qua ngày mai ăn biên bản không hoàn thành nhiệm vụ, ăn 3 biên bản thì luân chuyển công việc khác là hiểu chuyện gì sẽ xảy ra.
Theo tôi, vấn đề ngày nghỉ, giờ nghỉ thì phải cho người lao động nghỉ, đơn giản vậy thôi. Nhưng trong thời buổi khó xin việc như hiện nay, các công ty ép người lao động kiệt sức họ không dám nghỉ".
Độc giả Hien Vu kể lại việc bản thân đang kiệt sức vì công việc như trên, sau bài viết Áp lực 'tăng ca vô hình' của lao động công sở. Độc giả cho biết dù muốn hay không, nhiều người lao động vẫn phải thích nghi với việc dùng laptop, điện thoại xử lý công việc ngoài giờ làm nếu không muốn bị cho nghỉ việc.
Báo cáo Điều tra lao động việc làm năm 2022 của Tổng cục Thống kê cho thấy khoảng 44% lao động làm việc 40-48 giờ mỗi tuần, 28% làm việc trên 48 giờ mỗi tuần. Trong sáu vùng kinh tế xã hội, tỷ trọng lao động làm việc trên 60 giờ mỗi tuần cao nhất thuộc về lao động Đồng bằng sông Hồng, khoảng 3%.
Độc giả VanDu Nguyen gọi tên việc phải dùng điện thoại, laptop xử lý công việc ngoài thời gian làm tại công ty: "Cái này gọi là 'xâm lấn công nghệ' làm ảnh hưởng, thậm chí là căng thẳng cuộc sống.
Tôi thấy ở Việt Nam chưa hình thành một thói quen xử lý, trao đổi công việc trong thời gian quy định mà bất kể khi nào, ngày hay đêm, cũng nhắn tin, trao đổi công việc, giao việc...
Theo tôi thì cần xem xét đến văn hóa tôn trọng thời gian nghỉ ngơi, thời gian riêng tư của đồng nghiệp, của khách hàng. Mọi công việc nên trao đổi sớm để đồng nghiệp, đối tác có thời gian xử lý".
Độc giả nickname stevehoanganh cho rằng: "Theo tôi, đến mức bữa cơm ăn gia đình cũng phải một tay xúc cơm một tay trả lời tin nhắn ngủ cũng không được tĩnh tâm vẫn phải cố để trả lời khách hàng. Thế thì không phải là yêu mến công việc, Đó là không có thời gian nghỉ ngơi, là vắt ép sức lao động.
Ở đây có một vấn đề đó là nhịp sống công nghiệp khiến con người không thể rạch ròi được thời gian nghỉ ngơi và thời gian lao động, đặc biệt nhóm lao động văn phòng trí thức.
Thực ra cách hành xử là tùy ở mỗi người, nhưng nếu như cái văn hóa hết giờ làm vẫn còn hè nhau công việc trong nhóm chat của sếp, khách hàng thì những người có trách nhiệm họ vẫn phải trả lời. Họ trả lời vì họ thấy có trách nhiệm phải phản hồi khi sếp, khách hàng yêu cầu".
Độc giả nickname Tôi là ai đây là đâu nói: "Nhóm chat là một cách để công ty giao thêm việc. Những câu từ kiểu như: phối hợp, hỗ trợ, nhiệt tình... thường được dùng để nhồi thêm việc ngoài việc được đồng ý ban đầu.
Ngoài giờ làm việc, người lao động ngắt kết nối nên được coi là bình thường chứ không nên được coi là không yêu công việc hay nhiệt tình. Nó tạo ra thói quen cho người làm và khách hàng rạch ròi giữa cuộc sống và công việc. Khách cũng nên có cái suy nghĩ là nếu mình nhắn bây giờ thì mai nó mới trả lời.
Ngược lại nhân viên cũng nên có suy nghĩ là phải hoàn thành công việc trong giờ vì hết giờ là không làm việc nữa".
Trong khi đó, độc giả nickname Scarlett cho rằng văn hóa làm việc qua nhóm chat "lộn xộn": "Làm việc trên nhóm chat rất lộn xộn, nhớ ra thông tin lúc nào nhắn lúc đó, người nhận tin dễ bị trôi tin.
Hơn hết làm việc trong nhóm hở xíu ra là nhắn, có khi là tán gẫu, tốn thời gian, giảm tập trung công việc.
Chưa kể trong nhóm không phải tin nhắn nào cũng cần phải đọc. Làm việc qua mail mọi người sẽ để ý câu từ, chỉn chu trong nội dung truyền đạt hơn, hiếm khi bị trôi mất thông tin".
Độc giả nickname volocnguyen12 nói: "Một đơn vị chuyên nghiệp thì phải có những hệ thống, tài khoản riêng biệt cho công việc, chứ không phải là bắt nhân viên phải dùng tài khoản cá nhân để tham gia vào các công cụ này, tới một ngày họ kiệt sức, mệt mỏi rồi rời đi.
Làm chủ doanh nghiệp nhưng kiến thức và trách nhiệm trong vấn đề duy trì, bảo mật dữ liệu cho khách hàng và ngay cả nhân viên của mình là số không tròn trĩnh".
Đặt vấn đề một cách sâu xa hơn, độc giả Vu nêu: "Câu hỏi là: Ai sẽ đứng ra bảo vệ người lao động - nhóm yếu thế?
Bảo vệ không có nghĩa là bảo bọc, nhưng không để nhóm yếu thế bị o ép quá mức và tự chèn ép lẫn nhau thay vì cạnh tranh lành mạnh, hợp tác sòng phẳng với giới sử dụng lao động.
Những 'chiếc bẫy thời gian' (làm không chấm công nhưng thực tế làm việc đến kiệt sức), có vẻ rất ngọt ngào ngày càng được sử dụng rộng hơn.
Nhìn rộng ra, nếu tình trạng như vậy tiếp diễn, giới trẻ Việt Nam sẽ bị vắt kiệt sức đúng nghĩa. Chỉ lo cạnh tranh một vị trí công việc, giữ sức khỏe thôi đã khó, kín thời gian. Việc học tập nâng cao bản thân hầu như không còn cơ hội. Việt Nam đi sau, nếu không có cơ hội học tập nâng cao, vừa học vừa làm, sẽ mãi mãi gia công cấp thấp và tụt hậu".
Gần đây có nhiều vụ tai nạn liên quan đến phương tiện vượt đường sắt sai quy định. Bản thân tôi cũng mới gặp một tình huống tương tự. Hôm đó, tôi đi xe máy trên một con đường nhỏ gần nhà, qua một đoạn đường sắt cắt ngang. Đèn tín hiệu bắt đầu nháy đỏ, chuông báo reo lên, tôi chủ động giảm ga và dừng lại trước vạch kẻ như thói quen.
Bỗng từ phía sau có tiếng còi ôtô vang lên khiến tôi giật mình. Tôi quay đầu lại, thấy một ôtô bốn bánh cũng vừa chạy tới, dừng sát đuôi xe tôi. Tài xế tỏ ra sốt ruột, khó chịu, liên tục bấm còi, tìm cách đánh lái để cố lách qua khoảng trống bên trái để vượt lên. Vừa lách qua, anh ta hạ kính, và ném về phía tôi những lời khó nghe: "Điếc à? Đang đi thì dừng". Tôi chỉ biết ngồi yên trên xe, vừa khó chịu, vừa bối rối, không dám phản ứng gì.
Theo quy định, tại nơi đường bộ giao nhau với đường sắt, khi có đèn đỏ bật sáng, chuông báo vang lên, hoặc rào chắn hạ xuống, tất cả phương tiện đều phải dừng lại trước vạch dừng, giữ khoảng cách an toàn tối thiểu 5 mét tính từ đường ray gần nhất. Tuyệt đối, người tham gia giao thông không được vượt qua trong bất kỳ tình huống nào. Đó không chỉ là luật, mà là nguyên tắc an toàn cơ bản, bởi tàu hỏa không thể phanh gấp như các phương tiện khác.
>> Thiếu nữ cắm mặt vào điện thoại báo hại hàng ôtô chờ đèn đỏ
Nhưng thực tế, tôi nhận ra không phải ai cũng hiểu và tuân thủ đúng quy định này. Không ít lần, tôi chứng kiến cảnh mọi người cố len lỏi, tranh thủ vài giây trước khi barie hạ xuống để băng qua đường sắt. Có người còn luồn lách qua ngay cả khi thanh chắn đã bắt đầu hạ, như thể chỉ cần nhanh hơn vài giây là sẽ "thoát". Họ chỉ chịu dừng lại khi không còn cách nào khác.
Tôi không biết người tài xế hôm đó có thực sự vội đến mức phải bất chấp như vậy không? Nhưng cách anh ta phản ứng khiến tôi nghĩ nhiều hơn về một thói quen coi thường những quy tắc an toàn khi chưa thấy hậu quả xảy ra. Chúng ta thường dễ dàng phá luật trong những tình huống "có vẻ chưa nguy hiểm". Một tín hiệu đèn đỏ, một tiếng chuông cảnh báo đôi khi bị xem nhẹ, vì chưa có đoàn tàu nào xuất hiện ngay trước mắt. Nhưng chính sự chủ quan đó lại là điều đáng sợ nhất. Tai nạn đường sắt, nếu xảy ra, gần như không có cơ hội sửa sai.
Khi đoàn tàu đi qua, tôi tiếp tục hành trình của mình. Nhưng câu chuyện ngày hôm ấy vẫn khiến tôi suy nghĩ. Đôi khi, chỉ cần chậm lại vài phút, chúng ta có thể tránh được những rủi ro không đáng có. Và quan trọng hơn, việc tuân thủ luật không phải để đối phó hay sợ bị phạt, mà là để tự bảo vệ chính mình, cũng như những người xung quanh.
Chính phủ vừa ban hành Nghị định 81 về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường sắt, có hiệu lực từ ngày 15/5. Trong đó, xe máy vượt rào chắn đường sắt bị phạt tối đa 6 triệu đồng, tước bằng thay vì một triệu, ôtô nhận mức 20 triệu thay vì 5 triệu đồng như trước.
Dung ToBí quyết 60 phút tránh tắc đường ở Hà Nội
Áp lực bị 'dí đuôi' khi tôi lái xe trên cao tốc 120 km/h
'Lắp hàng nghìn Camera AI không chỉ để xử phạt vi phạm giao thông'
Vạch mắt võng thử thách văn minh giao thông Việt
Tài xế ôtô chèn ép, giành đường xe máy trên làn hỗn hợp
Cơn giận khi tôi đi xe máy bị ôtô dàn hàng năm 'chèn ép'
