Những năm gần đây, Nhật Bản rộ lên cơn sốt “nhảy tại chỗ” (mini-jump), được quảng bá là một bài tập tại nhà ngắn gọn, dễ thực hiện nhưng mang lại hiệu quả cao trong việc đốt mỡ và tăng cường cơ bắp. Xu hướng này trở nên bùng nổ sau khi chương trình truyền hình “Cùng Kazlaser học tập” tiến hành thực nghiệm bài tập và ghi nhận kết quả ấn tượng với người tham gia. Chỉ trong vòng 10 ngày, những người trải nghiệm đã giảm được 2,2% mỡ cơ thể, đồng thời khối lượng cơ bắp cũng tăng lên đáng kể.
Lý giải về sức hút của bài tập chỉ mất 50 giây mỗi ngày, giáo sư lâm sàng Tsukamoto Hiroshi từ Bệnh viện thuộc Đại học Tsukuba, cho biết các động tác nhảy tại chỗ tác động trực tiếp và mạnh mẽ vào cơ dép ở bắp chân. Đây là nhóm cơ chứa tới hơn 90% sợi cơ co chậm, vốn có khả năng ưu tiên tiêu thụ chất béo làm nguồn năng lượng. Việc kích thích liên tục nhóm cơ này không chỉ giúp tiêu hao mỡ thừa mà còn thúc đẩy quá trình trao đổi chất cơ bản, giúp cơ thể hình thành cơ chế khó tích mỡ hơn về lâu dài.
Người trực tiếp tham gia thử thách là nghệ sĩ Okarina, thành viên của nhóm hài Okazu Club. Cô thực hiện bài tập với lộ trình “5 lần mỗi ngày, mỗi lần 10 giây”, tổng cộng chưa đầy một phút vận động. Lúc đầu, Okarina hoài nghi về cường độ quá nhẹ này nhưng vẫn cố gắng kiên trì suốt 10 ngày tập. Trước khi bắt đầu, nghệ sĩ nặng 63,3 kg, với tỷ lệ mỡ là 31,6% và 21,65 kg cơ, cho thấy cô đang trong tình trạng béo phì nhẹ.
Kết quả sau 10 ngày gây bất ngờ lớn khi các chỉ số chuyển biến tích cực: tỷ lệ mỡ cơ thể giảm 2,2%, huyết áp giảm 15 đơn vị và khối lượng cơ bắp tăng thêm 1,22 kg. Cân nặng tổng thể tăng khoảng 1,5 kg nhưng đây là kết quả của việc phát triển cơ bắp thuần túy. Ngay cả giáo sư Tsukamoto cũng phải ngạc nhiên, bởi việc tăng hơn 1 kg cơ bắp trong thời gian ngắn như vậy là hiếm gặp.
Tuy nhiên, các chuyên gia sức khỏe lưu ý chìa khóa để duy trì một thể trạng khỏe mạnh lâu dài không chỉ nằm ở số lượng cơ bắp mà còn là sự cải thiện chức năng cơ toàn diện. Huấn luyện viên cá nhân Chikuyama Kazuhiro cho hay cơ bắp không chỉ đơn thuần là yếu tố thẩm mỹ bên ngoài. Vai trò của chúng còn gắn liền với khả năng chống đỡ của cơ thể, sự linh hoạt trong vận động và hiệu suất trao đổi chất.
Anh gợi ý một phiên bản nâng cao của bài tập này theo hình thức luyện tập cường độ cao ngắt quãng: nhảy 20 giây và nghỉ 10 giây, lặp lại 8 hiệp trong khoảng 4 phút. Nhịp độ trên giúp đẩy nhịp tim lên cao, thúc đẩy tuần hoàn máu, tăng tốc độ đốt cháy chất béo và tạo ra kích thích cần thiết để duy trì mật độ xương.
Để an toàn khi thực hiện tại nhà, người tập cần chú ý kỹ thuật “tiếp đất nhẹ nhàng” nhằm giảm thiểu tối đa phản lực lên khớp gối và cổ chân. Nếu lo lắng tiếng ồn hoặc sự rung chấn của sàn nhà khi nhảy, hãy trải một tấm thảm yoga để giảm bớt sự tác động. Những người mới tập nên bắt đầu từ tần suất thấp để cơ thể thích nghi dần trước khi tăng cường độ.
Các chuyên gia khuyên không nên quá lo lắng nếu thấy cân nặng tăng nhẹ trong giai đoạn đầu bởi đây thường là dấu hiệu tích cực cho thấy khối lượng cơ đang phát triển, đồng thời cơ thể đang tăng cường tích trữ glycogen và nước để phục vụ quá trình hồi phục. Thay vì chỉ nhìn vào con số trên bàn cân, người tập nên tập trung theo dõi sự thay đổi của tỷ lệ mỡ và độ săn chắc của vóc dáng để đánh giá chính xác nhất sự cải thiện của sức khỏe.
Mức phạt này được quy định tại Nghị định 90/2026 được Chính phủ vừa ban hành. Cụ thể, hành vi sử dụng thuốc lá điện tử hoặc thuốc lá nung nóng bị phạt từ 3 đến 5 triệu đồng. Đây là mức xử phạt trực tiếp áp dụng với người dùng trong bối cảnh các sản phẩm này ngày càng phổ biến, đặc biệt ở giới trẻ.
Không chỉ người sử dụng, cá nhân hoặc tổ chức "chứa chấp" người khác sử dụng các sản phẩm này tại địa điểm do mình quản lý cũng bị xử phạt nặng hơn, từ 5 đến 10 triệu đồng. Quy định này loại trừ trường hợp giữa các thành viên gia đình như cha mẹ, con cái, vợ chồng.
Ngoài tiền phạt, cơ quan chức năng còn áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả là buộc tiêu hủy thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng đối với người vi phạm.
Ở khía cạnh kinh doanh, các hành vi liên quan đến thuốc lá truyền thống cũng bị siết chặt. Cửa hàng không treo biển "không bán cho người dưới 18 tuổi" có thể bị phạt đến 3 triệu đồng. Việc bán thuốc lá cho người chưa đủ tuổi, trưng bày sai quy định hoặc bán sản phẩm không có cảnh báo sức khỏe bị phạt tới 5 triệu đồng, thậm chí đình chỉ kinh doanh 1-3 tháng.
Đáng chú ý, các vi phạm về in ấn, ghi nhãn cảnh báo sức khỏe trên bao bì thuốc lá bị xử phạt rất nặng, lên tới 40 triệu đồng, kèm theo đình chỉ hoạt động đến 6 tháng và buộc thu hồi hoặc tiêu hủy sản phẩm vi phạm.
Quy định siết chặt quản lý được đưa ra trong bối cảnh tỷ lệ sử dụng thuốc lá thế hệ mới tại Việt Nam tăng nhanh ở mức đáng báo động. Thống kê giai đoạn 2019-2023 cho thấy tỷ lệ hút thuốc lá điện tử ở học sinh 13-17 tuổi tăng vọt từ 2,6% lên 8,1%. Năm 2023, cả nước ghi nhận hơn 1.200 ca nhập viện do ngộ độc và các bệnh lý liên quan đến loại sản phẩm này.
Mới nhất, một nghiên cứu gần 2.500 sinh viên ở Hà Nội, Đà Nẵng, Huế và TP HCM cho thấy tuổi trung bình bắt đầu sử dụng các sản phẩm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng là 16,9. Khảo sát cũng cho thấy nhiều người trẻ tin rằng các sản phẩm này không chứa nicotine hoặc không gây hại cho sức khỏe. Tiến sĩ Trần Thị Phương Thảo, đại diện nhóm nghiên cứu, cho biết 37% sinh viên tin rằng thuốc lá điện tử không chứa nicotine, 15% cho rằng khói chỉ là "hơi nước" vô hại.
Trước thực trạng trên, tại kỳ họp tháng 11/2024, Quốc hội đã thống nhất cấm toàn diện việc sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu và sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng từ năm 2025. Việt Nam hiện là một trong số hơn 40 quốc gia cấm hoàn toàn thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng.
Một chế độ ăn hợp lý vừa giúp ổn định chỉ số glucose máu, vừa đảm bảo thể lực cho người bệnh tiểu đường.
Theo thạc sĩ - bác sĩ Nguyễn Thị Hải Yến, Bệnh viện đa khoa quốc tế Vinmec Smart City, bệnh tiểu đường là một nhóm bệnh rối loạn chuyển hóa đặc trưng bởi tình trạng tăng glucose máu mạn tính, kết hợp với rối loạn chuyển hóa carbohydrat, protein và lipid. Tình trạng này kéo dài sẽ gây tổn thương, suy yếu chức năng của nhiều cơ quan, đặc biệt là tim, mắt, thận và thần kinh.
Trong quá trình điều trị, chế độ ăn là yếu tố quan trọng nhất nhằm điều chỉnh đường huyết, duy trì cân nặng lý tưởng và đảm bảo sức khỏe cho người bệnh. Trước đây, nhiều bệnh nhân thường ăn kiêng quá mức dẫn đến thiếu chất hoặc hạ đường huyết đột ngột, điều này cũng rất nguy hiểm. Do đó, một chế độ dinh dưỡng đúng đắn phải đạt được sự cân bằng, không gây tăng đường huyết sau ăn và cũng không gây hạ đường huyết khi xa bữa ăn.
Chế độ dinh dưỡng của người bệnh cần tuân thủ các nguyên tắc cơ bản sau để đạt hiệu quả điều trị tốt nhất:
Theo bác sĩ Yến, để quản lý đường huyết và cân nặng, người bệnh nên nạp khoảng 30 kcal/kg trọng lượng mỗi ngày.
Cơ cấu bữa ăn cần tuân thủ theo tỷ lệ: Ưu tiên 50 - 60% chất bột đường (loại hấp thu chậm), 15 - 20% đạm để giữ cơ và 20 - 30% chất béo để bảo vệ tim mạch.
Không phải loại tinh bột nào cũng có tác dụng như nhau đối với đường huyết. Bác sĩ Yến khuyên người bệnh nên ưu tiên thực phẩm có chỉ số đường huyết (GI) thấp (< 55%) như gạo lứt, ngũ cốc nguyên hạt, bánh mì đen giúp đường huyết tăng từ từ. Ngược lại, cần hạn chế thực phẩm có GI cao (> 70%) như đường kính, bánh kẹo, nước ngọt, vải, nhãn và các loại tinh bột tinh chế (bánh mì trắng, bột dong).
Để kiểm soát đường huyết hiệu quả, mọi người nên ưu tiên kết hợp đạm từ thịt nạc, cá, trứng với các loại đậu, đỗ; đồng thời thay thế mỡ động vật bằng chất béo lành mạnh từ dầu thực vật hoặc cá.
Ngoài ra, cần bổ sung ít nhất 450 g rau xanh mỗi ngày và ưu tiên ăn rau trước bữa chính để làm chậm quá trình hấp thu đường. Với trái cây, nên chọn các loại ít ngọt như ổi, thanh long, bưởi và nên ăn nguyên miếng thay vì ép lấy nước để tận dụng tối đa lượng chất xơ quý giá.
Bác sĩ Yến cho biết, để tránh tình trạng đường huyết dao động quá lớn, người bệnh cần có kế hoạch phân bổ bữa ăn hợp lý, cụ thể:
Phân bổ bữa ăn: Duy trì 3 bữa chính đúng giờ. Bữa phụ chỉ cần thiết nếu người bệnh có nguy cơ hạ đường huyết về đêm hoặc tập luyện cường độ cao.
Vận động: Đi bộ nhanh hoặc aerobic tối thiểu 30 phút/ngày (ít nhất 150 phút/tuần). Không nên ngưng tập quá 2 ngày liên tiếp.
Thói quen sinh hoạt: Ăn nhạt (dưới 5 g muối/ngày), không hút thuốc lá và hạn chế bia rượu, tránh ngồi một chỗ quá lâu.
Dinh dưỡng cho người tiểu đường không phải là một chế độ ăn kiêng hà khắc, mà là một lối sống khoa học. Việc làm chủ thực phẩm giúp người bệnh “sống chung” hòa bình với bệnh và ngăn ngừa hiệu quả các biến chứng lâu dài.
Trong khi không ít người tin vào tác dụng “thần kỳ” của dầu cá với huyết áp, các nghiên cứu liên quan lại cho kết quả không đồng nhất. Một số nghiên cứu cho thấy dầu cá có thể giúp hạ huyết áp, trong khi một số khác lại không ghi nhận tác dụng này. Do đó, cần nhìn nhận rõ hiệu quả này là có giới hạn để tránh lạm dụng, theo Health (Mỹ).
Một phân tích năm 2022 cho thấy bổ sung 2 - 3 g omega-3 mỗi ngày giúp hạ huyết áp ở mức khiêm tốn, hiệu quả này đặc biệt rõ hơn ở người đã tăng huyết áp. Tuy vậy, lợi ích bổ sung của dầu cá ở những người đang dùng thuốc hạ áp vẫn chưa được làm rõ.
Với người có huyết áp bình thường, việc bổ sung dầu cá thường ít hoặc không làm thay đổi huyết áp.
Một lý do khiến kết quả của các nghiên cứu khác nhau là vì trên thị trường có nhiều loại sản phẩm dầu cá với tỷ lệ DHA và EPA khác nhau. Ngoài ra, các nghiên cứu cũng sử dụng liều lượng không thống nhất; có liều cho thấy hiệu quả, có liều thì không.
Dù chưa có bằng chứng chắc chắn, một số nghiên cứu cho rằng omega-3 trong dầu cá có thể giúp mạch máu thư giãn và giãn rộng hơn. Điều này về lý thuyết có thể làm giảm viêm và cải thiện chức năng mạch máu.
Omega-3 cũng được cho là giúp giảm stress oxy hóa - tình trạng tích tụ các gốc tự do gây tổn thương tế bào và có liên quan đến tăng huyết áp.
Dầu cá nhìn chung khá an toàn, nhưng vẫn có thể gây tác dụng phụ. Nhẹ thì có thể gây vị tanh trong miệng, ợ nóng. Nặng hơn, một số nghiên cứu ghi nhận nguy cơ tăng rung nhĩ, tăng cholesterol LDL và nguy cơ chảy máu.
Các bác sĩ thường không khuyến khích dùng viên dầu cá như lựa chọn bổ sung thường quy nếu không có chỉ định cụ thể. Thay vào đó, chuyên gia ưu tiên bổ sung omega-3 từ thực phẩm tự nhiên.
Các loại cá béo như cá hồi, cá thu, cá ngừ albacore, cá hồi nước ngọt và cá mòi là nguồn omega-3 tốt. Hiệp hội Tim mạch Mỹ (AHA) khuyến nghị ăn 2 khẩu phần cá (mỗi khẩu phần khoảng 100 gram) mỗi tuần.
Trước khi sử dụng dầu cá, nên trao đổi với bác sĩ hoặc dược sĩ để được tư vấn lợi ích và nguy cơ dựa trên tình trạng sức khỏe cá nhân.
