Analog Devices (ADI) là một trong những tập đoàn bán dẫn lớn của Mỹ, cung cấp các giải pháp về quản lý năng lượng, cảm biến và truyền dữ liệu cho nhiều ngành công nghiệp, từ viễn thông đến ôtô thông minh, trong đó có những tập đoàn lớn tại Việt Nam. Trước việc Việt Nam thúc đẩy phát triển 6G, bán dẫn và giao thông điện hóa, ông George Chia, Giám đốc kinh doanh khu vực ASEAN của ADI, chia sẻ với VnExpress góc nhìn về cơ hội của Việt Nam trong cuộc đua 6G và bán dẫn, thách thức về nhân lực, cũng như vai trò của công nghệ bán dẫn trong làn sóng xe điện và AI đang tăng tốc toàn cầu.
– Có ý kiến rằng còn quá sớm để nghĩ đến quá trình chuẩn bị cho mạng 6G, đặc biệt khi Việt Nam vừa thương mại hóa 5G cách đây không lâu. Đánh giá của ông thế nào?
– Tôi không cho rằng việc chuẩn bị cho 6G lúc này là sớm, bởi 5G và 6G không phải hai thái cực tách rời mà là các bước nối tiếp trong một lộ trình tiến hóa tất yếu. Thực tế, các chu kỳ công nghệ này luôn diễn ra song song và đan xen chặt chẽ với nhau. Việc nghiên cứu sớm hoàn toàn không nhằm mục đích thay thế 5G khi nó vừa mới bắt đầu, mà thực chất là để bảo vệ giá trị đầu tư. Chúng ta chuẩn bị cho 6G từ hôm nay để đảm bảo những hạ tầng đang xây dựng cho 5G không bị lỗi thời trong tương lai.
Những nền tảng cốt lõi mà Việt Nam đang triển khai cho 5G như Open RAN, điện toán biên hay mạng điều khiển bằng phần mềm chính là “di sản” sẽ được kế thừa trọn vẹn ở kỷ nguyên 6G. Giai đoạn tiếp theo sẽ mở rộng năng lực này lên một tầm cao mới, đặc biệt là khả năng hợp nhất giữa kết nối và cảm biến cho các ngành công nghiệp tiên tiến. Điểm khác biệt cốt lõi là trong mạng 6G, AI không còn là một tiện ích bổ sung mà trở thành thành phần tích hợp sẵn ngay từ cấu trúc lõi. Khi đó, hệ thống không chỉ truyền dẫn dữ liệu mà còn sở hữu khả năng cảm biến, giúp mạng lưới có thể “thấy” và “nghe” môi trường xung quanh để tự điều chỉnh.
Tuy nhiên, thách thức lớn khi tiến lên 6G là việc vận hành ở dải tần cao hơn, đòi hỏi một cuộc cách mạng về hiệu suất năng lượng và thiết kế phần cứng. Vì vậy, thay vì lo ngại sớm hay muộn, chiến lược đúng đắn nhất cho Việt Nam lúc này là vừa khai thác tối đa hiệu quả thương mại của 5G, vừa âm thầm xây dựng nền móng cho các thế hệ mạng tiếp theo.
Lời khuyên của tôi cho các doanh nghiệp Việt là hãy từ bỏ tư duy làm chủ từng mảnh công nghệ riêng lẻ để chuyển sang một tư duy hệ thống tổng thể, trong đó trọng tâm cần đặt vào ba trụ cột: hiệu suất năng lượng, khả năng mở rộng và sự thích ứng dài hạn.”
– Việt Nam đã có bước tiến cụ thể trong ngành bán dẫn, như Viettel khởi công nhà máy sản xuất chip và FPT đầu tư nhà máy kiểm thử, đóng gói. Ông nhìn nhận gì về tầm nhìn của Việt Nam trong tương quan với các thị trường khác?
– Những gì Viettel hay FPT đang thực hiện là minh chứng cho thấy các doanh nghiệp Việt đã chuyển dịch từ thế “người quan sát” sang “người chơi chủ động” trong chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu.
Thay vì chỉ chọn một con đường duy nhất, Việt Nam đang thể hiện một lộ trình đa tầng. Một mặt, những đơn vị tiên phong đã dũng cảm tiến thẳng vào các khâu khó nhất là thiết kế và sản xuất chip. Mặt khác, các bạn đang tận dụng “giai đoạn vàng” để gia tăng năng lực ở khâu các khâu như lắp ráp, kiểm thử và đóng gói (OSAT). Đây là chiến lược phát triển hệ sinh thái song hành, vừa xây dựng mũi nhọn đột phá, vừa tạo ra nền tảng gia công quy mô để tham gia nhanh vào chuỗi cung ứng thế giới.
Cơ hội dành cho Việt Nam rất rõ ràng nếu các bạn tiếp tục xây dựng các mối quan hệ đối tác vững chắc và phát triển nguồn nhân lực chuyên sâu.
Theo tôi, một hướng đi thực tế và đầy hứa hẹn mà Việt Nam nên tập trung là tối ưu hóa các công nghệ tiết kiệm năng lượng. Đây là “tử huyệt” của kỷ nguyên AI và xe điện. Nếu giải được bài toán hiệu suất năng lượng ngay từ khâu thiết kế cho đến khi đóng gói thành phẩm, Việt Nam sẽ tạo bản sắc riêng, đủ sức trở thành một mắt xích giá trị cao thay vì chỉ là một lựa chọn dự phòng về chi phí.
– Ông nói đến cơ hội lớn của Việt Nam với ngành bán dẫn. Tuy nhiên, nhìn vào nội lực của doanh nghiệp nội, đâu là lợi thế thực chất và đâu là điểm nghẽn lớn mà Việt Nam cần hóa giải để tiến xa hơn?
– Việt Nam đang dần trở thành một mảnh ghép không thể thiếu trong bức tranh bán dẫn tại Đông Nam Á nhờ sự hội tụ của ba lợi thế cốt lõi. Trước hết là sự đồng bộ về chính sách được quán triệt nhất quán từ cấp cao nhất. Kế đến là vị thế chiến lược khi Việt Nam đang ở đúng dòng dịch chuyển chuỗi cung ứng khu vực. Cuối cùng, cũng là điểm mà ADI đánh giá rất cao, chính là mô hình gắn kết ‘ba nhà” – sự kết nối ngày càng chặt chẽ giữa cơ quan quản lý, các trường đại học và cộng đồng doanh nghiệp. Chính sự cộng hưởng này giúp Việt Nam không chỉ có tiềm năng sản xuất thuần túy mà còn có cơ hội triển khai hoạt động giá trị cao như thiết kế và kỹ thuật chuyên sâu.
Tuy nhiên, nhìn nhận khách quan, rào cản hiện nay là phần lớn doanh nghiệp Việt vẫn tập trung ở các phân khúc có giá trị gia tăng thấp, chưa thâm nhập sâu vào lĩnh vực cốt lõi như thiết kế chip tiên tiến hay phát triển hệ thống tổng thể phức tạp. Một thách thức thực tế khác nằm ở khả năng duy trì đầu tư cho nghiên cứu và phát triển (R&D) dài hạn. Đây là yếu tố quyết định bởi ngành bán dẫn đòi hỏi sự kiên trì và nguồn lực tài chính bền bỉ, không phù hợp cho những kế hoạch tìm kiếm lợi nhuận ngắn hạn.
Để hướng tới mục tiêu làm chủ công nghệ, lộ trình thực tế cho Việt Nam là cần từng bước nâng cao hàm lượng chất xám trong từng công đoạn, thay vì chỉ dừng ở gia công thuần túy. Việc tăng cường hợp tác sâu rộng với đối tác toàn cầu sẽ giúp rút ngắn khoảng cách về quy trình và tiêu chuẩn quốc tế. Thay vì dàn trải, Việt Nam nên tập trung nguồn lực vào những phân khúc ngách mà mình có lợi thế cạnh tranh riêng biệt và khả năng thích ứng nhanh. Làm chủ bán dẫn giống như một đường chạy marathon, nơi sự bền bỉ về tầm nhìn và nền tảng tài chính quan trọng hơn là những bước chạy tốc độ nhất thời
– Là doanh nghiệp bán dẫn nhưng ADI lại được biết đến ở Việt Nam trong mảng xe điện, khi là đối tác của một trong những hãng xe phổ biến. Ông đánh giá lĩnh vực này ở Việt Nam ra sao và cơ hội nào cho doanh nghiệp bán dẫn trong mảng này?
– Thị trường xe điện Việt Nam đang bước vào giai đoạn tăng trưởng bài bản và thực chất hơn, được thúc đẩy mạnh mẽ bởi định hướng chiến lược từ Chính phủ cùng sự nhập cuộc quyết liệt của các doanh nghiệp nội địa.
Đứng từ góc độ công nghệ, xe điện ngày nay đã thoát ly khỏi khái niệm phương tiện cơ khí thuần túy để trở thành một “thực thể bán dẫn” di động. Sự phát triển này đang được định hình bởi xu hướng phương tiện định nghĩa bằng phần mềm (Software-Defined Vehicle – SDV), nơi mà việc cải thiện hiệu suất pin hay hệ thống an toàn tiên tiến đều đòi hỏi một sự tích hợp cực kỳ chặt chẽ giữa cảm biến, năng lượng và kết nối.
Analog Devices đóng góp vào tiến trình này thông qua giải pháp lõi, tiêu biểu như hệ thống quản lý pin (BMS), vốn được coi là “bộ não” giúp tối ưu hóa hiệu suất và đảm bảo an toàn tuyệt đối. Bên cạnh đó, công nghệ kết nối Gigabit Multimedia Serial Link (GMSL) cũng đóng vai trò xương sống, cho phép truyền dữ liệu tốc độ cao cho các hệ thống hỗ trợ lái xe thông minh. ADI đã và đang hợp tác với một trong những hãng xe điện lớn nhất tại Việt Nam và chúng tôi tin đây chính là giai đoạn vàng để hỗ trợ Việt Nam tăng tốc trong cuộc chuyển đổi sang giao thông điện hóa.
– Là người học kỹ thuật, sau chuyển sang quản lý mảng kinh doanh, theo ông, điều gì khiến một công nghệ tốt không thể trở thành sản phẩm thương mại thành công? Làm sao để việc nghiên cứu gắn chặt với sản xuất và nhu cầu thị trường hơn?
– Một trong những cái bẫy phổ biến nhất trong giới công nghệ là niềm tin mặc định: Cứ một công nghệ tốt chắc chắn sẽ thành công về mặt thương mại. Với tư cách là một người đi lên từ kỹ thuật và chuyển sang kinh doanh, tôi nhận thấy thực tế khắc nghiệt hơn nhiều. Sự thành bại của một sản phẩm không chỉ nằm ở các chỉ số hiệu suất lý tưởng trong phòng thí nghiệm, mà phụ thuộc vào mức độ “tương thích” với các điều kiện thực tế như bài toán chi phí, khả năng sản xuất hàng loạt và tính đồng bộ với các hệ thống sẵn có.
Hãy nhìn vào ví dụ từ công nghệ GMSL của chúng tôi. Nó được các hãng xe đón nhận không chỉ bởi tốc độ truyền dữ liệu vượt trội, mà quan trọng hơn là khả năng đơn giản hóa toàn bộ cấu trúc thiết kế và tính linh hoạt khi cần mở rộng quy mô. Đó mới chính là giá trị thực dụng mà thị trường tìm kiếm.
Các đơn vị nghiên cứu tại Việt Nam hãy thay đổi quy trình. Thay vì bắt đầu từ bàn thí nghiệm, hãy bắt đầu từ chính “nỗi đau” và nhu cầu thực tế của ứng dụng. Chúng ta cần duy trì sự gắn kết chặt chẽ với khách hàng để đảm bảo giải pháp đưa ra có thể vận hành trơn tru và mang lại hiệu quả kinh tế trong thực tế đời thực, chứ không chỉ là một công trình đẹp đẽ nằm trên giấy.
– Một trong những thách thức đối với việc phát triển khoa học công nghệ là thu hút nhân tài. Những thị trường mới nổi như Việt Nam cần làm gì để thực hiện tốt hơn việc này?
– Phải thẳng thắn rằng lợi thế về chi phí nhân công giá rẻ không còn là “thỏi nam châm” duy nhất trong kỷ nguyên công nghệ cao. Để ngăn việc chảy máu chất xám, Việt Nam cần mang lại những giá trị mang tính “định danh” và thách thức hơn cho các kỹ sư.
Thực tế, chuyên gia giỏi không chỉ nhìn vào mức lương, họ khao khát được dấn thân vào những dự án có tầm ảnh hưởng và được chạm tay vào những công nghệ tiên phong. Những bước tiến mạnh mẽ của Việt Nam trong lĩnh vực xe điện và viễn thông thế hệ mới chính là tín hiệu tích cực, tạo ra một “sân chơi” đủ tầm để các kỹ sư thấy được ý nghĩa thực tiễn từ công việc của mình.
Bên cạnh đó, chìa khóa để thu hút các trung tâm R&D quốc tế còn là một hệ sinh thái cộng sinh chặt chẽ giữa trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp. Khi tạo ra được một môi trường cho phép học hỏi liên tục và thúc đẩy đổi mới sáng tạo không ngừng, Việt Nam sẽ không chỉ giữ chân được người giỏi mà còn đủ sức thu hút các chuyên gia quốc tế tìm đến. Tôi cho rằng Việt Nam đang đi đúng hướng và nếu duy trì đà phát triển đó sẽ hoàn toàn đủ tiềm năng trở thành một trung tâm phát triển bán dẫn quan trọng, một “hub” công nghệ thực thụ của khu vực.
Theo GSMArena, trong khi các hãng smartphone lớn vẫn đang loay hoay ở ngưỡng 5.000 mAh, Redmi dường như đã tìm ra cách để phá bỏ mọi giới hạn. Theo tiết lộ mới nhất từ chuyên gia tin đồn Digital Chat Station trên Weibo, thương hiệu con của Xiaomi đang âm thầm phát triển bộ ba smartphone sở hữu viên pin có dung lượng lên đến 10.000 mAh.
Điều gây bất ngờ nhất là dung lượng pin 'khủng' này không chỉ dành riêng cho các dòng máy siêu cấp. Theo nguồn tin, cả dòng Note quốc dân và K series thiên về hiệu năng đều sẽ có đại diện góp mặt trong danh sách này. Để đảm bảo trải nghiệm người dùng không bị gián đoạn quá lâu khi sạc, các thiết bị sẽ được hỗ trợ công nghệ sạc nhanh có dây lên đến 100W.
Tuy nhiên, có một chi tiết kỹ thuật đáng chú ý là Redmi sẽ sử dụng cấu trúc pin đơn cell. Dù giúp tối ưu không gian và dung lượng, nhưng thiết kế này lại khiến thiết bị khó đáp ứng các tiêu chuẩn an toàn khắt khe tại thị trường châu Âu (EU). Do đó, người dùng tại khu vực này có thể sẽ phải 'ngậm ngùi' đứng ngoài cuộc chơi.
Dù dòng K thường được ưu tiên cho thị trường nội địa Trung Quốc, nhưng giới thạo tin cho rằng một vài phiên bản sẽ sớm được đổi tên dưới thương hiệu Poco để tiến ra thị trường toàn cầu. Nếu các tin đồn này là chính xác, người dùng tại châu Á, trong đó có Việt Nam, có quyền kỳ vọng vào một chiếc smartphone Poco với thời lượng pin không đối thủ trong vài tháng tới.
Năm 2019, trong một phòng lab nghiên cứu dược phẩm tại Đại học Quốc gia Seoul, TS Lê Quốc Việt cùng nhóm nghiên cứu quan sát được một hiện tượng lạ: khi dùng các hạt vật liệu nano quang nhiệt siêu nhỏ để "tấn công" khối u ung thư, các hạt nano vẫn "dính chặt" và "bắt cặp" với tế bào ung thư cả khi tế bào này đã chết.
TS Việt cho biết, hiện tượng "bắt cặp" ngay cả khi chiếu xạ cận hồng ngoại gây chết và biến tính protein tế bào khối u chưa được đề cập nhiều trước đó. Quan sát này mở ra giả thuyết có thể tận dụng chính các tế bào ung thư đã chết làm kháng nguyên "vaccine tại chỗ" bằng cách kích hoạt miễn dịch tại vị trí khối u.
Thông thường, các kháng nguyên đã phân lập và xử lý trong phòng thí nghiệm được đưa vào cơ thể để hệ miễn dịch làm quen và học cách tấn công các virus, vi khuẩn hoặc tế bào bất thường, hay còn gọi là tiêm vaccine. Tận dụng đặc tính "bám dính" chọn lọc của các hạt nano quang nhiệt, nhóm cải tiến vật liệu để mang theo chất kích hoạt miễn dịch. Khi hạt nano bám vào tế bào ung thư đồng thời là kháng nguyên, hệ miễn dịch tại khối u sẽ được kích thích để học cách tấn công.
"Một dạng 'vaccine tại chỗ' sẽ được hình thành ngay trong cơ thể. Mục tiêu của ý tưởng này là vừa hỗ trợ tiêu diệt khối u bằng liệu pháp quang nhiệt, vừa thúc đẩy đáp ứng miễn dịch chống ung thư nhằm kiểm soát các tế bào còn sót lại hoặc các ổ di căn tiềm tàng", TS Việt giải thích. Kết quả trên mô hình động vật, được công bố trên ACS Nano, cho thấy khả năng ức chế sự phát triển của khối u và hứa hẹn một hướng điều trị mới cho bệnh lý này.
Theo TS Việt, nghiên cứu vật liệu y sinh tiên tiến chi phí lớn trong khi khả năng thất bại không nhỏ. "Có những thí nghiệm kéo dài nhiều tháng, thậm chí cả năm nhưng không cho kết quả mong muốn", anh kể lại quá trình tìm cách "tải" cùng lúc nhiều thành phần hoạt tính bao gồm thuốc phân tử nhỏ, peptide và kháng thể trên cùng một hệ nano làm từ polymer để điều chế thuốc điều trị bệnh đa xơ cứng.
Các thí nghiệm mất gần một năm nhưng đều không đạt kết quả - loại polymer sử dụng, polydopamine, có cấu trúc ổn định và đủ "bám dính" để gắn được nhiều thành phần nhưng lại làm ảnh hưởng hiệu suất lẫn nhau hoặc giảm hoạt tính của kháng thể.
Gần như đã từ bỏ do không tìm được phương án khả thi, TS Việt nhận thấy một số nhóm nghiên cứu trên thế giới đi theo hướng phát triển các hệ nano lai, kết hợp nhiều loại vật liệu khác nhau. "Quan sát này gợi cho tôi ý tưởng kết hợp thêm liposome, vật liệu tạo từ chất béo giống màng tế bào, tương thích tốt nhưng kém bền", anh mô tả. "Kết quả xây dựng được một hệ nano lai, đã được nghiên cứu bào chế thành vaccine dung nạp ứng dụng trong điều trị bệnh đa xơ cứng trên mô hình chuột". Nghiên cứu được công bố trên tạp chí Advanced Materials, thuộc top các tạp chí uy tín trong lĩnh vực.
Việt Nam có nhiều tiềm năng
Trở về từ năm 2021 hiện TS Việt tham gia nhóm nghiên cứu tại Trường Đại học Tôn Đức Thắng do GS.TS Nguyễn Minh Đức dẫn đầu, với mục tiêu sàng lọc phát triển các thuốc mới và chuyển giao công nghệ sản xuất. Bên cạnh đó, anh cũng tham gia xây dựng ngành dược và khoa học y sinh tại trường, đào tạo sinh viên gắn liền với hoạt động của nhóm nghiên cứu, góp phần đào tạo thế hệ tiếp theo của Việt Nam trong lĩnh vực.
Anh cho biết, trong phát triển thuốc, những hạt nano có kích thước siêu nhỏ, được chế tạo từ polymer tự nhiên, tổng hợp hoặc lipid, đóng vai trò như những "bao bì" thông minh bảo vệ và đưa thuốc đến đúng vị trí cần, kiểm soát tốc độ giải phóng một cách chính xác. Vật liệu này giải bài toán lớn nhất của y học hiện đại là nhiều hoạt chất có hiệu quả cao nhưng kém ổn định, bị phân hủy trước khi kịp "đến đích" hoặc gây nhiều tác dụng phụ lên tế bào khỏe mạnh.
Phần lớn các doanh nghiệp trong nước hiện nay vẫn còn thận trọng với các công nghệ y sinh tiên tiến do chi phí đầu tư lớn, thời gian thu hồi vốn dài và khả năng thất bại không nhỏ. Theo TS Việt, để phát triển lĩnh vực vật liệu y sinh, cả về nghiên cứu cơ bản và ứng dụng, cần có cơ chế chia sẻ rủi ro giữa Nhà nước, doanh nghiệp và các tổ chức nghiên cứu. Chẳng hạn, nhà nước có thể khuyến khích doanh nghiệp đầu tư thông qua các quỹ đồng tài trợ và cho phép thương mại hóa kết quả. Nhà nước cũng có thể đầu tư các trung tâm nghiên cứu y sinh trọng điểm, dùng chung để giúp các nhóm có điều kiện tiếp cận thiết bị thí nghiệm hiện đại.
Lĩnh vực vaccine thế hệ mới, liệu pháp gene, y học tái tạo hay y học chính xác đang đến giai đoạn bắt buộc cần đến vật liệu và hệ dẫn truyền tiên tiến. Theo đó đây là cơ hội để các nhà nghiên cứu trong nước cũng như thế hệ sinh viên, nghiên cứu sinh trẻ tham gia ngay từ giai đoạn đầu và làm chủ một cấu phần quan trọng trong y học hiện đại, thay vì tiếp nhận các công nghệ đã hoàn thiện như trước đây. "Việt Nam rất có tiềm năng, đang dần bắt kịp khi xác định công nghệ sinh học, y sinh tiên tiến là công nghệ chiến lược và ngày càng đầu tư mạnh mẽ hơn cho hướng nghiên cứu này", anh nói.
Các ông trùm công nghệ thường xuyên xung đột. Elon Musk, CEO SpaceX, và Jeff Bezos, nhà sáng lập Blue Origin, công khai chỉ trích nhau trong cuộc chạy đua vũ trụ. Trong khi đó, Bill Gates và Steve Jobs từng tranh cãi về việc sản phẩm của Microsoft có sao chép từ Apple hay không.
Còn trong cuộc cách mạng công nghệ lớn nhất hiện nay - AI tạo sinh, Reuters đánh giá xung đột giữa Sam Altman, CEO OpenAI, và Dario Amodei, CEO Anthropic, cũng đang trở thành động lực quan trọng đối với hai công ty, thúc đẩy tốc độ ra mắt công cụ AI, tính năng mới và cả cách mọi người tương tác với công nghệ trong cuộc sống hàng ngày.
"Đó là một cuộc chiến tổng lực. Mỗi khi Anthropic tung ra sản phẩm mới, mọi người đều đánh cược rằng OpenAI sẽ sớm đáp trả và ngược lại", Anastasios Angelopoulos, CEO công ty đánh giá và kiểm định trí tuệ nhân tạo Arena, nói.
OpenAI ra đời năm 2015 với đội ngũ sáng lập gồm Sam Altman, khi đó là chủ tịch YC Group, CEO SpaceX Elon Musk, nhà đồng sáng lập LinkedIn Reid Hoffman và một số thành viên khác. Ban đầu, đây là tổ chức phi lợi nhuận chuyên nghiên cứu trí tuệ nhân tạo, cam kết thúc đẩy công nghệ vì lợi ích nhân loại. Giữa năm 2016, ấn tượng bởi đội ngũ nhân tài của OpenAI, Dario Amodei quyết định gia nhập và phát triển các mô hình AI.
Tuy nhiên, xung đột bắt đầu từ cuối 2020, khi Amodei rời vị trí phó chủ tịch nghiên cứu của OpenAI cùng một số người khác để thành lập Anthropic. Theo WSJ, họ cảm thấy công ty cũ "quá tập trung vào thương mại, lo ngại vấn đề an toàn và phong cách lãnh đạo của Altman".
Đầu 2022, Anthropic huấn luyện phiên bản đầu tiên của chatbot Claude nhưng hoãn triển khai rộng rãi để tiến hành nghiên cứu thêm về vấn đề an toàn. Reuters dẫn nguồn tin thân cận cho biết, OpenAI khi đó cũng đang tiến hành những dự án tương tự.
OpenAI từng cân nhắc phát hành trợ lý ảo dạng trò chuyện vào tháng 3/2023 cùng mô hình ngôn ngữ lớn GPT-4, nhưng tin đồn về dự án của Anthropic giữa tháng 11/2022 đã thúc đẩy Altman hành động quyết liệt. Ông chỉ đạo nhân viên phát triển một chatbot có thể hoàn thiện càng nhanh càng tốt. "Đột nhiên, chúng tôi phải tung ra sản phẩm trong vòng hai tuần", một nhân viên nói với Reuters.
Đó chính là ChatGPT, ra mắt ngày 30/11/2022. Nó nhanh chóng thành ứng dụng tiêu dùng phát triển nhanh nhất lịch sử, thu hút hàng triệu người dùng và làm đảo lộn lộ trình phát triển sản phẩm trước đó của hàng loạt ông lớn công nghệ. Vài tháng sau, Anthropic mới công bố chatbot chủ lực Claude.
Quan hệ giữa hai công ty xấu đi sau khi Sam Altman bất ngờ bị hội đồng quản trị OpenAI sa thải cuối 2023. Trong quá trình cân nhắc, hội đồng trao đổi ngắn gọn với Amodei về khả năng sáp nhập hai công ty dưới sự lãnh đạo của ông. Ý tưởng nhanh chóng bị gạt bỏ và Altman cũng được phục chức sau vài ngày.
Cuối 2024, Amodei đề nghị các nhà nghiên cứu chuyển hướng tập trung vào mô hình suy luận sau khi chứng kiến thành công ban đầu của OpenAI ở mảng này. Tình hình đảo ngược cuối 2025 khi Anthropic, vốn tập trung vào khách hàng doanh nghiệp, phát hành bản nâng cấp mạnh mẽ cho công cụ lập trình Claude Code. OpenAI, vốn thu được phần lớn doanh thu từ người dùng trả phí cho ChatGPT, hiện cũng tăng cường tập trung vào phần mềm doanh nghiệp và đầu tư thêm nguồn lực cho sản phẩm lập trình riêng, Codex.
Đầu năm nay, Anthropic tận dụng giải bóng bầu dục Mỹ Super Bowl để chế giễu ý tưởng đưa quảng cáo vào ChatGPT của OpenAI, trong đó đề cập một cuộc trò chuyện tưởng như hữu ích bỗng chuyển hướng thành màn chào hàng gượng gạo, kết lại bằng tuyên bố: "Quảng cáo đang xuất hiện trong AI, nhưng không trong Claude". Khi đó, Altman chỉ trích video quảng cáo của Anthropic tại Super Bowl là "lừa dối", xuyên tạc kế hoạch của OpenAI.
Tại Hội nghị thượng đỉnh AI Impact Summit 2026 diễn ra ở Ấn Độ hồi tháng 2, Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi khuyến khích các giám đốc công nghệ trên sân khấu cùng nắm tay và giơ lên cao để thể hiện sự đoàn kết. Tuy nhiên, Altman và Amodei chỉ giơ nắm đấm. Cả hai tránh nhìn vào mắt nhau, còn thái độ được Bloomberg nhận xét khá gượng gạo. "Một khi đã là đối thủ, mãi mãi vẫn là đối thủ", trang này bình luận.
Hồi tháng 3, Amodei cáo buộc Altman lợi dụng tranh chấp giữa Anthropic và Lầu Năm Góc để thu lợi cho OpenAI. Xung đột xảy ra sau khi Amodei từ chối cho phép quân đội Mỹ sử dụng AI của công ty để giám sát hàng loạt người dân và vận hành vũ khí tự động. Trong khi Tổng thống Mỹ Donald Trump chỉ đạo toàn bộ cơ quan liên bang Mỹ ngừng sử dụng sản phẩm Anthropic, Sam Altman nhanh chóng thông báo đã ký hợp đồng cung cấp AI với Lầu Năm Góc. Trong thư gửi nhân viên, Amodei gọi thông điệp OpenAI đưa ra trên truyền thông là "lời dối trá trắng trợn".
Ngày 28/5, Anthropic thông báo huy động thành công 65 tỷ USD, đưa mức định giá công ty lên 965 tỷ USD, trở thành startup AI có giá trị lớn nhất hiện nay, vượt qua đối thủ OpenAI vốn được định giá 852 tỷ USD vào lần gọi vốn gần nhất hồi tháng 3.
Số liệu từ nền tảng phân tích Sensor Tower công bố ngày 2/6 cho thấy, ứng dụng ChatGPT cán mốc một tỷ người dùng hoạt động hàng tháng (MAU) trong tháng 5. Popular Science đánh giá, ChatGPT đã vượt tốc độ tăng trưởng của các sản phẩm nổi tiếng trước đó như Google Maps (10 năm), TikTok (5 năm), Instagram, Facebook và YouTube (cùng 8 năm).
Reuters cho rằng kỷ lục của ChatGPT mang ý nghĩa lớn khi được thiết lập trong bối cảnh Anthropic và OpenAI cạnh tranh quyết liệt để giành vị thế dẫn đầu trên thị trường AI đang bùng nổ.
Tính đến quý II/2026, Claude có 56 triệu người dùng ứng dụng hoạt động hàng tháng trên toàn cầu, nhưng đang tăng trưởng nhanh. Sensor Tower chỉ ra, chỉ số tăng trưởng MAU của Claude đạt 640%, vượt trội mức 62% của ChatGPT.
Cuộc cạnh tranh đang lan sang cả Phố Wall. Tháng trước, nhiều chuyên gia dự đoán OpenAI sẽ là công ty đầu tiên thực hiện các bước để phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO). Tuy nhiên, Anthropic nhanh chân hơn, khẳng định vào ngày 1/6 rằng đã nộp hồ sơ bí mật cho các cơ quan quản lý của Mỹ. OpenAI tiếp bước khi thông báo nộp đơn IPO một tuần sau đó, vào 8/6.
Reuters dẫn nguồn tin thân cận cho biết, các chuyên gia ngân hàng và cố vấn đang phải giải quyết mối quan hệ ngày càng phức tạp với OpenAI và Anthropic. Lãnh đạo hai công ty đều gây áp lực lên các cố vấn IPO để tìm hiểu kế hoạch của đối thủ, khiến một số ngân hàng hợp tác với cả hai bên phải thiết lập rào chắn nội bộ giữa các nhóm phụ trách thương vụ, ngăn chặn rò rỉ thông tin.
Giới chuyên gia nhận định, Anthropic và OpenAI đang chạy đua để vượt qua đối thủ, coi IPO như một cách giúp các nhà đầu tư đánh giá công ty và đưa CEO đến vị trí dẫn đầu lĩnh vực trí tuệ nhân tạo. Nếu không có cuộc cạnh tranh quyết liệt giữa hai công ty này, AI tạo sinh có lẽ cũng không bùng nổ nhanh như vậy.
