Đăng ký bảo hộ thương hiệu ở Ý: một tháng có chứng chỉ, Nhà nước hoàn lại gần như toàn bộ phí. Ở Việt Nam: đóng tiền trước, chờ đến một năm, kết quả vẫn là ẩn số. Khoảng cách đó không chỉ là thủ tục – đó là khoảng cách tư duy mà doanh nghiệp Việt cần đối mặt thực sự.
Thương hiệu là tài sản lớn nhất của doanh nghiệp, nhưng cũng là thứ dễ mất nhất nếu thiếu “tấm khiên” pháp lý. Nghịch lý là nhiều doanh nghiệp sẵn sàng chi hàng trăm triệu cho marketing, nhưng lại ngần ngại hoặc chưa biết cách bảo vệ chính cái tên mình đang quảng bá.
Bài viết dưới đây là góc nhìn từ thực chiến của một doanh nhân với 21 năm kinh nghiệm quản trị tại các tập đoàn lớn ở Mỹ, Úc, Nhật và gần 8 năm điều hành doanh nghiệp tại cả Ý lẫn Việt Nam – người đã trực tiếp đăng ký bảo hộ hơn 10 thương hiệu ở hai thị trường này.
Tại Ý và khối EU, quy trình bảo hộ thương hiệu được tối ưu hóa để triệt tiêu rủi ro ngay từ bước phác thảo. Ngay trong giai đoạn thiết kế bộ nhận diện, các đơn vị sáng tạo đã có thể truy cập hệ thống dữ liệu mở để kiểm tra khả năng trùng lặp – giúp doanh nghiệp tránh đầu tư hàng trăm triệu vào marketing cho một cái tên hay logo không thể bảo hộ.
Sau khi nộp hồ sơ, chỉ khoảng một tháng là doanh nghiệp nhận được chứng chỉ kèm mã QR bảo hộ. Điểm đặc biệt: chứng chỉ được cấp trước, doanh nghiệp mới thanh toán phí sau – hoàn toàn đảo ngược so với cách tiếp cận thông thường. Minh bạch đến vậy, doanh nghiệp đủ tự tin tung sản phẩm ra thị trường mà không lo tranh chấp.
Thêm vào đó, trong 2 – 3 năm gần đây, Chính phủ Ý gần như hoàn lại 100% phí bảo hộ cho thương hiệu mới. Đây là thông điệp rõ ràng: Nhà nước đồng hành cùng giá trị trí tuệ của doanh nghiệp.
Tại Việt Nam, bức tranh khác hẳn. Doanh nghiệp phải đóng toàn bộ phí ngay từ đầu, khoảng 4 – 10 triệu đồng tùy số nhóm ngành, rồi bước vào giai đoạn chờ đợi kéo dài từ bốn tháng đến hơn một năm mà không biết kết quả. Rủi ro lớn nhất không chỉ là tiền, mà là chi phí cơ hội và sự mông lung trong suốt thời gian thẩm định.
Để rút ngắn khoảng cách, các nhà hoạch định chính sách cần những bước đi quyết liệt hơn. Trước hết là mở kho dữ liệu trực tuyến đồng bộ, cập nhật thời gian thực và công khai hoàn toàn. Khi dữ liệu minh bạch, các đơn vị thiết kế và doanh nghiệp có thể chủ động rà soát, giảm tải hồ sơ lỗi cho cơ quan quản lý.
Song song đó, cần lộ trình ưu tiên theo giai đoạn: giai đoạn đầu tập trung vào các ngành thế mạnh xuất khẩu như nông sản, thực phẩm, công nghệ; giai đoạn tiếp theo áp dụng cơ chế cấp chứng chỉ tạm thời bằng mã QR trong 1 – 3 tháng đầu để doanh nghiệp kịp thời triển khai kinh doanh; cuối cùng là xây dựng quỹ hoàn phí hoặc hỗ trợ tài chính cho các start-up xây dựng thương hiệu bài bản.
Nhưng trong khi chờ chính sách thay đổi, doanh nghiệp cũng cần tự thay đổi tư duy trước. Đừng vì quy trình chậm mà chọn cách buôn nhanh bán nhanh – vượt qua tư duy “ăn xổi” chính là điểm phân biệt giữa doanh nghiệp tồn tại và doanh nghiệp trường tồn.
Hãy dùng thời gian chờ đợi pháp lý để mài giũa sản phẩm, hoàn thiện quy trình. Một thương hiệu mạnh không nằm ở tờ giấy chứng nhận, mà nằm ở chất lượng sản phẩm và niềm tin khách hàng.
Nhìn cách các doanh nghiệp châu Âu bền bỉ xây dựng di sản hàng trăm năm, ta thấy họ luôn bắt đầu từ những bước đi pháp lý chặt chẽ nhất. Để thoát khỏi cái mác “gia công”, doanh nghiệp Việt phải lấy đầu tư vào sản xuất và bảo hộ trí tuệ làm kim chỉ nam.
Chính sách có thể còn độ trễ, nhưng tư duy của người dẫn đầu không thể chậm trễ. Sự chuyên nghiệp trong cách ta bảo vệ thương hiệu chính là thước đo cho tầm vóc của doanh nghiệp trong tương lai.
Mở cửa phiên giao dịch ngày 15/5, giá giao dịch vàng miếng SJC tại các thương hiệu lớn là 161-164 triệu đồng/lượng (mua vào - bán ra), giảm 1 triệu đồng/lượng ở cả chiều mua vào và bán ra so với giá đóng cửa phiên hôm qua.
Giá vàng trong nước giảm cùng chiều với diễn biến quốc tế. Giá vàng thế giới sáng nay tiếp tục giảm 33 USD, xuống 4.617 USD/ounce. Theo tỷ giá chưa tính thuế, phí, giá vàng thế giới tương đương khoảng 148 triệu đồng/lượng.
Giá vàng giảm trong bối cảnh giới đầu tư cân nhắc giữa các tín hiệu lạm phát còn dai dẳng, lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ duy trì quanh vùng 4,4% và tình hình mong manh liên quan đến Iran và eo biển Hormuz.
Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cho rằng việc thiếu hụt nguồn cung đang làm cạn kiệt tồn kho dầu toàn cầu với tốc độ kỷ lục. Yếu tố này tiếp tục hỗ trợ giá vàng thông qua nhu cầu trú ẩn an toàn.
Bộ Lao động Mỹ cho biết số đơn xin trợ cấp thất nghiệp lần đầu trong tuần kết thúc ngày 9/5 đạt 211.000 đơn (đã điều chỉnh theo mùa), cao hơn mức dự báo 205.000 đơn. Trong khi đó, dữ liệu của tuần trước được điều chỉnh giảm còn 199.000 đơn từ mức công bố ban đầu là 200.000 đơn.
Bình quân số đơn trong 4 tuần gần nhất ở mức 203.750 đơn, gần tương đương kỳ vọng 203.500 đơn của thị trường. Số người tiếp tục nhận trợ cấp thất nghiệp trong tuần kết thúc ngày 2/5 đạt 1,782 triệu người, thấp hơn nhẹ so với dự báo 1,79 triệu người.
Thị trường vàng hiện vẫn trong trạng thái tích lũy quanh ngưỡng tâm lý 4.700 USD/ounce, phản ánh tín hiệu tiêu dùng tại Mỹ đang có dấu hiệu chậm lại đúng như dự báo trước đó.
Theo Bộ Thương mại Mỹ, doanh số bán lẻ tháng 4 tăng 0,5% sau khi tăng 1,6% trong tháng 3 (số liệu đã điều chỉnh). So với cùng kỳ năm ngoái, doanh số bán lẻ tăng 4,9%, phù hợp với dự báo của giới phân tích.
Giá vàng thời gian qua chịu áp lực từ kỳ vọng chính sách tiền tệ duy trì trạng thái thắt chặt. Tuy nhiên, tâm lý thị trường đang dần thay đổi khi nhà đầu tư cho rằng dư địa để Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) tiếp tục duy trì chính sách quá cứng rắn có thể không còn nhiều. Việc lãi suất neo cao trong bối cảnh lạm phát vẫn dai dẳng có nguy cơ làm giảm lợi suất thực, qua đó tạo yếu tố hỗ trợ cho vàng.
Ở khía cạnh địa chính trị, eo biển Hormuz tiếp tục được xem là điểm nóng liên quan đến rủi ro nguồn cung năng lượng sau hơn hai tháng căng thẳng xoay quanh Iran. Những cảnh báo về khả năng suy giảm dự trữ dầu toàn cầu đang duy trì nhu cầu trú ẩn đối với vàng, dù đồng thời cũng có thể gây áp lực lên kim loại quý này thông qua kỳ vọng lạm phát và lợi suất gia tăng.
Dù vàng đang chịu nhiều lực cản ngắn hạn, một số tổ chức tài chính lớn vẫn giữ quan điểm tích cực về triển vọng dài hạn. Goldman Sachs dự báo giá vàng có thể lên đến 5.400 USD/ounce vào cuối năm nay, còn JPMorgan kỳ vọng kim loại quý có thể đạt mốc 6.300 USD/ounce nhờ nhu cầu mua vào ổn định từ các ngân hàng trung ương và xu hướng đa dạng hóa dự trữ ngoại hối.
Bà Ewa Manthey, chiến lược gia hàng hóa tại ING, mức giảm khoảng 12% của giá vàng kể từ khi xung đột liên quan đến Iran bùng phát chủ yếu phản ánh tác động kinh tế vĩ mô xuất phát từ cú sốc giá dầu.
Bà Manthey nhận định Fed đã giữ nguyên lãi suất trong tháng 4 với lập trường thận trọng, trong bối cảnh lạm phát có dấu hiệu tăng trở lại kể từ khi căng thẳng leo thang. Diễn biến này khiến khả năng Fed sớm cắt giảm lãi suất trong ngắn hạn trở nên kém rõ ràng hơn.
Theo chuyên gia của ING, lợi suất thực cùng sức mạnh của đồng USD tiếp tục là những yếu tố cản trở đà phục hồi của giá vàng. Bên cạnh đó, các số liệu tích cực từ thị trường lao động Mỹ cũng cho thấy Fed chưa chịu nhiều áp lực để nhanh chóng chuyển sang chính sách nới lỏng tiền tệ.
ING hiện vẫn giữ quan điểm tích cực với thị trường vàng và dự báo giá kim loại quý này có thể lên mốc 5.000 USD/ounce vào cuối năm, với điều kiện lạm phát dần hạ nhiệt và Fed bắt đầu chu kỳ cắt giảm lãi suất trong nửa cuối năm nay.
Trong thông báo vừa gửi Ủy ban Chứng khoán, Công ty CP Sản Xuất Kinh doanh Xuất nhập khẩu Bình Thạnh - Gilimex (GIL) xác nhận việc nhận được phán quyết của Tòa án Quận Liên bang Hoa Kỳ khu vực Nam New York về việc bác bỏ toàn bộ yêu cầu khởi kiện giữa họ và Amazon.com Services LLC.
Đại diện Gilimex khẳng định "sẽ tiếp tục thực hiện các công việc cần thiết theo quy định pháp luật để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của công ty".
Gilimex là doanh nghiệp có vốn điều lệ hơn 1.016 tỉ đồng, có trụ sở ở phường Bình Lợi Trung, TP.HCM. Doanh nghiệp này hoạt động lĩnh vực sản xuất hàng may mặc, dệt gia dụng, sau đó mở rộng thêm sang phát triển bất động sản khu công nghiệp.
Trong khi đó, Amazon là tập đoàn thương mại điện tử và công nghệ đa quốc gia nổi tiếng lớn của Mỹ.
Amazon từng là khách hàng lớn của Gilimex trong nhiều năm. Song đến cuối năm 2022, doanh nghiệp này khởi kiện Amazon tại Mỹ, yêu cầu bồi thường khoảng 280 triệu USD với cáo buộc đối tác vi phạm hợp đồng, có hành vi thương mại không công bằng và đơn phương cắt giảm mạnh đơn hàng sau đại dịch COVID-19.
Kể từ khi mất đơn hàng lớn từ Amazon và phát sinh tranh chấp pháp lý giữa hai bên, kết quả kinh doanh của Gilimex đi xuống, giá cổ phiếu sụt giảm mạnh.
Dữ liệu: BCTC hợp nhất
Tính trong vòng một năm trở lại đây, cổ phiếu GIL của Gilimex đã "bốc hơi" gần 47% thị giá, lùi về mức 10.650 đồng/cổ phiếu.
Diễn biến kém tích cực của cổ phiếu đi cùng sự sa sút rõ rệt trong hoạt động kinh doanh. Từng là một doanh nghiệp dệt may lớn tại TP.HCM, với doanh thu hàng nghìn tỉ đồng và lợi nhuận hàng trăm tỉ đồng mỗi năm, quy mô kinh doanh của Gilimex nay đã thu hẹp đáng kể.
Trong cuộc phỏng vấn ngày 20/5 với CNBC, Bezos cho biết nhóm 1% người có thu nhập cao nhất nước Mỹ hiện đóng góp khoảng 40% tổng thu thuế của chính phủ. Trong khi đó, 50% người có thu nhập thấp nhất nước chỉ góp 3%.
"Tôi không nghĩ tỷ lệ này nên là 3%. Xuống 0% thì hợp lý hơn", ông nói. Tỷ phú giải thích rằng đây "chỉ là số tiền nhỏ với chính phủ".
Tax Foundation trích số liệu mới nhất của Sở thuế Mỹ (IRS) cho thấy nhóm 50% thu nhập thấp nhất Mỹ có thu nhập trước thuế là gần 54.000 USD năm 2023. Trong khi đó, nhóm 1% giàu nhất kiếm ít nhất 676.000 USD trở lên trong năm đó.
Bezos lấy ví dụ một nhân viên y tế có thu nhập 75.000 USD năm đó. "Chúng ta không nên yêu cầu một y tá sống tại Queens gửi tiền đến Washington. Họ nên gửi cho cô ấy lời xin lỗi thì đúng hơn. Vì điều đó thực sự vô lý", ông nói.
Bezos cho biết ông "ủng hộ" việc thay đổi, nhưng không đưa ra chi tiết về cách các nhà lập pháp có thể thực hiện. Theo Forbes, ông hiện là người giàu thứ tư thế giới với tài sản khoảng 269 tỷ USD.
Tax Foundation cho biết năm 2023, mức thuế thu nhập trung bình năm 2023 tại Mỹ là 14,1%. Nhóm 1% người nộp thuế hàng đầu chịu mức trung bình 26,3%. Mức này cao gấp 7 lần nhóm 50% thu nhập thấp nhất nước.
Tax Foundation cho biết có hơn 76 triệu hộ gia đình thuộc nhóm 50% này trong năm 2023. Trung bình mỗi hộ đóng 913 USD thuế thu nhập liên bang năm đó.
Phát biểu của Bezos được đưa ra trong bối cảnh một số bang do đảng Dân chủ kiểm soát đang nghiên cứu tăng thuế với người giàu. Một số nghị sĩ liên bang gần đây cũng đề xuất giảm thuế cho người thu nhập thấp. Thượng nghị sĩ Cory Booker đề xuất 75.000 USD đầu tiên của các hộ khai thuế chung sẽ được miễn thuế. Người độc thân và chủ hộ cũng sẽ có mức giảm tương ứng.
Dù nhóm thu nhập thấp chịu gánh nặng thuế thấp hơn, khó khăn của họ lại nổi bật hơn trong bối cảnh lạm phát cao và chi phí sinh hoạt tăng. Nghiên cứu của Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed) tại New York cho thấy việc chấm dứt các khoản hỗ trợ trong Đại dịch dành cho nhóm thu nhập thấp và trung bình đã tạo ra sự phân hóa rõ rệt từ năm 2023.
Vài tháng qua, giá xăng tăng mạnh do xung đột tại Trung Đông khiến tình hình càng nghiêm trọng. Các nghiên cứu chỉ ra tỷ trọng chi cho xăng dầu trên tổng thu nhập của người thu nhập thấp cao hơn so với người giàu.
"Tôi nghĩ điều đang diễn ra hiện giống như câu chuyện của hai nền kinh tế. Có một nhóm người tại đất nước này sống rất tốt, nhưng cũng có rất nhiều người đang gặp khó khăn", Bezos kết luận.
