Vụ việc đặt ra câu hỏi về ranh giới pháp lý trong việc khai thác âm nhạc trên YouTube, TikTok và mạng xã hội.
Theo luật sư Trương Anh Tú (Đoàn luật sư TP Hà Nội), nhiều ca sĩ, nhà sáng tạo nội dung và doanh nghiệp hiện chưa phân biệt rõ giữa quyền biểu diễn trên sân khấu và quyền khai thác tác phẩm trên nền tảng số.
Trên thực tế, việc được phép biểu diễn một ca khúc trực tiếp không đồng nghĩa với việc được quay lại và đăng tải video lên Internet. Biểu diễn sân khấu và khai thác trên mạng là hai hành vi pháp lý khác nhau.
Giấy phép biểu diễn thông thường chỉ cho phép sử dụng tác phẩm trong phạm vi buổi diễn, còn việc ghi hình và đăng tải lên YouTube, TikTok lại phát sinh thêm các quyền như sao chép, định hình bản ghi và truyền đạt tác phẩm tới công chúng trên môi trường số.
Nhiều người vẫn nghĩ sao chép chỉ là in đĩa hoặc nhân bản vật lý. Tuy nhiên, trong môi trường số, việc tạo file video chứa bài hát để lưu trữ trên máy chủ của nền tảng cũng được xem là hành vi sao chép kỹ thuật số. Vì vậy, việc khai thác chỉ hợp pháp khi nằm trong phạm vi được chủ sở hữu quyền cho phép.
Đây cũng là lý do nhiều tranh chấp bản quyền hiện nay không nằm ở việc được hát hay không, mà ở phạm vi khai thác sau buổi biểu diễn.
Một video đăng trên YouTube có thể tạo doanh thu quảng cáo, mang giá trị thương mại và tồn tại rất lâu trên Internet. Nếu không có thỏa thuận rõ ràng về quyền ghi hình và khai thác trên nền tảng số, việc đăng tải vẫn có thể phát sinh tranh chấp bản quyền.
Luật sư Phan Vũ Tuấn (Đoàn luật sư TP.HCM) cũng cho rằng theo Luật Sở hữu trí tuệ, việc biểu diễn bài hát trên sân khấu và việc ghi hình, đăng tải tiết mục lên YouTube, Facebook, TikTok… là hai hành vi khai thác hoàn toàn khác nhau về mặt pháp lý.
Thông thường, đơn vị tổ chức chỉ xin phép sử dụng tác phẩm để biểu diễn trước công chúng. Phạm vi sử dụng phụ thuộc vào nội dung cấp phép hoặc thỏa thuận giữa các bên. Vì vậy, nếu giấy phép chỉ cho phép biểu diễn trực tiếp thì tổ chức, cá nhân chỉ được khai thác trong phạm vi đó.
Trường hợp tiếp tục ghi hình, sao chép và đăng tải tiết mục lên các nền tảng số để lưu trữ hoặc khai thác thương mại thông qua quảng cáo, lượt xem… thì phải được sự đồng ý của chủ sở hữu quyền tác giả, quyền liên quan.
Việc được phép hát trên sân khấu không đồng nghĩa đương nhiên được quyền đưa tiết mục lên môi trường mạng. Các vụ khởi tố gần đây cho thấy cơ quan chức năng đang siết chặt xử lý hành vi khai thác tác phẩm vượt quá phạm vi được cấp phép, đặc biệt trong môi trường số.
Luật sư Trương Anh Tú cho rằng TikTok và các nền tảng mạng xã hội đang là “vùng xám pháp lý” mà nhiều người vô tình bước vào. Nhiều người ghép nhạc vào video bán hàng, clip giải trí hoặc nội dung cá nhân mà không biết tác giả là ai và cũng không trực tiếp xin phép sử dụng. Tuy nhiên, việc bài hát xuất hiện sẵn trên nền tảng không đồng nghĩa người dùng được toàn quyền khai thác.
Trong nhiều trường hợp, TikTok, Facebook hay YouTube đã ký thỏa thuận bản quyền với các đơn vị quản lý quyền tác giả hoặc hãng ghi âm để cho phép người dùng sử dụng một phần thư viện nhạc trong phạm vi cá nhân hoặc giải trí nhất định. Nhưng nếu nội dung nhằm mục đích quảng cáo, bán hàng, xây dựng thương hiệu hoặc tạo doanh thu, người dùng có thể đã vượt quá phạm vi cấp phép thông thường.
Còn luật sư Tuấn thì cho rằng việc không biết tác giả là ai hoặc không liên hệ được với chủ sở hữu quyền không đồng nghĩa được tự do sử dụng nhạc trên mạng xã hội. Các bài hát còn thời hạn bảo hộ khi dùng trong video, clip bán hàng hoặc nội dung đăng tải trên TikTok, Facebook, YouTube… đều có thể bị xem là hành vi khai thác tác phẩm, liên quan đến quyền sao chép, sử dụng bản ghi âm, ghi hình hoặc truyền đạt tác phẩm đến công chúng.
Cần phân biệt giữa việc dùng nhạc từ thư viện chính thức của nền tảng và tự ý lấy nhạc từ nguồn bên ngoài. Với nhạc có sẵn trong thư viện TikTok, Facebook, YouTube, nền tảng thường đã có thỏa thuận bản quyền nên rủi ro pháp lý thấp hơn nếu người dùng sử dụng đúng tính năng.
Ngược lại, việc tự cắt ghép nhạc từ nguồn ngoài để đăng tải công khai, nhất là phục vụ quảng cáo, bán hàng hoặc livestream, vẫn có thể bị xem là xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan.
Một vụ lừa đảo hôn nhân quy mô lớn vừa gây chấn động bang Madhya Pradesh (Ấn Độ) khi 42 gia đình từ nhiều địa phương khác nhau bị dụ tham gia một lễ cưới tập thể giả mạo.
Các chú rể ăn mặc chỉnh tề, gia đình háo hức chờ đón ngày trọng đại, nhưng sau nhiều giờ thấp thỏm, không một cô dâu nào xuất hiện.
Theo điều tra ban đầu của cảnh sát, nhóm đối tượng nhắm vào những gia đình có con trai khó tìm được vợ. Lợi dụng tâm lý nóng lòng kết hôn của các nạn nhân, nhóm này dựng lên kế hoạch với lời hứa sẽ mai mối cho các chú rể những cô gái trẻ tại một trại trẻ mồ côi ở thành phố Indore, theo NDTV.
Để tạo lòng tin, họ sử dụng ảnh các cô gái trẻ tải từ mạng xã hội, rồi gửi cho các gia đình qua điện thoại. Họ khẳng định đây là những cô dâu tương lai đã được lựa chọn. Các gia đình chú rể được yêu cầu nộp tiền để hoàn tất thủ tục tổ chức hôn lễ.
Số tiền bị thu dao động từ 12.000 đến 25.000 rupee (3,2 triệu - 6,8 triệu đồng) tuỳ trường hợp. Tổng số tiền nhóm lừa đảo chiếm đoạt được ước tính vượt 1 triệu rupee (274,8 triệu đồng).
Các gia đình được thông báo rằng lễ cưới tập thể sẽ diễn ra tại thành phố Dewas vào ngày 25/5. Trước đó, họ được mời tham gia chuyến hành hương đến đền Mata Tekri vào ngày 24/5 và được ở tại sân Club Ground, Radhaganj.
Sáng 24/5, các chú rể và người thân từ khắp nơi lần lượt có mặt tại sân Club Ground ở Radhaganj từ sớm, ăn mặc chỉnh tề cho ngày trọng đại.
Thế nhưng địa điểm này không có rạp cưới, không có khâu chuẩn bị, không có nghi lễ, và quan trọng nhất là không có cô dâu.
Hai người tổ chức là Mukesh Bairagi và vợ là Sunita liên tục trấn an rằng các cô dâu từ Indore đang trên đường tới. Suốt từ sáng đến tối, các gia đình bị giữ chân bằng nhiều lời hứa và lý do khác nhau. Mãi đến khoảng 22h cùng ngày, họ mới nhận ra mình đã bị lừa.
Tại cơ quan điều tra, Mukesh Bairagi khai rằng chính anh trai là Dinesh Das Bairagi, hiện làm việc tại Indore, đã gợi ý kế hoạch, với lý do cần sắp xếp hôn nhân cho các cô gái trong trại mồ côi, đồng thời cung cấp danh sách số điện thoại của các gia đình chú rể.
Tuy nhiên, sau khi các gia đình tập trung đông đủ tại Dewas, Mukesh nhiều lần liên lạc với Dinesh và liên tục được trấn an rằng các cô dâu sẽ sớm có mặt. Dù vậy, không một ai xuất hiện và điện thoại của Dinesh sau đó cũng tắt máy.
Theo cảnh sát, Narsingh Das Bairagi, cha vợ của Mukesh, đóng vai trò trung gian kết nối các nạn nhân với đường dây lừa đảo.
Hiện cảnh sát đã khởi tố vụ án đối với cả 4 người gồm Mukesh Bairagi, Sunita Bairagi, Dinesh Bairagi và Narsingh Das Bairagi.
Mukesh và Sunita đã bị bắt giữ, trong khi lực lượng chức năng đang truy lùng Dinesh và Narsingh Das.
Đối với 42 gia đình có mặt tại Dewas hôm đó, giấc mơ cưới vợ cho con trai đã khép lại trong thất vọng. Thay vì tiếng nhạc cưới và lễ thành hôn, thứ họ mang về chỉ là những lá đơn trình báo cảnh sát và cảm giác bị phản bội cay đắng trong một "phi vụ cô dâu giả" được dàn dựng công phu.
Cơ quan CSĐT Công an Tp.Hà Nội đã khởi tố bị can đối với Nguyễn Đỗ Mỹ Anh (19 tuổi, ở phường Hoàng Liệt, Hà Nội) về tội Trộm cắp tài sản.
Theo cơ quan công an, cuối tháng 3, bà A.T. (trú tại phường Từ Liêm) trình báo bị mất nhiều tài sản có giá trị lớn, gồm trang sức kim cương, đồng hồ Rolex, túi xách hàng hiệu. Tổng giá trị tài sản ước tính khoảng 10 tỷ đồng.
Bà T. cho biết thường để trang sức, phụ kiện trong tủ kính ở phòng ngủ. Từ ngày 1/2 đến thời điểm bà T. phát hiện mất tài sản, Nguyễn Đỗ Mỹ Anh, bạn gái của con trai bà T., thường xuyên đến nhà chơi.
Quá trình xác minh, Công an phường Từ Liêm tập trung nghi vấn vào Mỹ Anh.
Tại cơ quan điều tra, Mỹ Anh thừa nhận hành vi. Do thường xuyên ra vào nhà, thấy tài sản để trong tủ không khóa, thiếu nữ nảy sinh ý định trộm cắp.
Theo điều tra, lợi dụng lúc chủ nhà đi vắng hoặc sơ hở, Mỹ Anh đã 8 lần lấy trộm tài sản. Lần đầu ngày 31/1, nghi phạm lấy một dây đeo Chanel bán với giá 14 triệu đồng. Sau đó, các lần trộm diễn ra với tần suất dày hơn, gồm túi xách, thắt lưng, trang sức và đồng hồ hàng hiệu.
Đỉnh điểm vào ngày 11 và 18/3, Mỹ Anh lấy số lượng lớn trang sức kim cương và túi xách, bán được hơn 1 tỷ đồng.
Người mua chính là L.S.D., đã chi tổng cộng hơn 1,7 tỷ đồng và thu lợi khoảng 800 triệu đồng. Khi D. hỏi về nguồn gốc số đồ này, Mỹ Anh nói là tài sản gia đình cho.
Quá trình điều tra, chủ mưu Mai Thị Nhớ và em gái Mai Thị Tuyền được xác định mắc bệnh tâm thần phân liệt, hoang tưởng nên Công an Tây Ninh đình chỉ điều tra, đưa đi chữa bệnh.
Liên quan vụ án, ngày 22/4, TAND tỉnh Tây Ninh tuyên phạt Mai Văn Hậu, 40 tuổi; Mai Thị Lành, 48 tuổi; Mai Trọng Hiếu, 34 tuổi; Nguyễn Minh Trí, 23 tuổi cùng Mai Văn Thảo, 28 tuổi mức án 7-10 năm tù về tội Giết người. Riêng Thảo phải chấp hành thêm 9 năm tù về tội Tổ chức sử dụng và Tàng trữ trái phép chất ma túy trước đó.
HĐXX nhận định hành vi của các bị cáo là đặc biệt nguy hiểm cho xã hội, chỉ vì mê tín đã xâm phạm đến tính mạng của hai người thân trong gia đình.
Theo cáo trạng, chiều tháng 10/2023, bà Nhớ đến nhà mẹ ruột ở xã Đôn Thuận, thị xã Trảng Bàng (nay là xã Hưng Thuận), nói người cha đã chết nhập hồn vào mình, yêu cầu làm "lễ xá tội". Bà ta tập hợp 21 người là con cháu trong dòng họ về nhà để làm lễ; trong đó có anh Mai Trọng Trung (em của Nhớ) và con trai là Đặng Trọng Quí.
Nhớ cùng Tuyền đốt nhang, nói "có quỷ nhập", yêu cầu mọi người trùm chăn kín để hai người thực hiện nghi thức trừ tà.
Cho rằng anh Trung bị "quỷ nhập", Nhớ và Tuyền yêu cầu Hiếu, Hậu, Lành, Thảo, Trí đè giữ tay chân nạn nhân, dùng muỗng cạy miệng đổ trà, rượu. Họ còn lấy nhang đang cháy dụi vào đầu, trùm chăn kín mặt rồi liên tục đánh vào người để "trục quỷ".
Nghi thức này được lặp lại nhiều lần trong khoảng một giờ. Khi anh Trung không còn phản kháng, nhóm người thay quần áo, đặt nạn nhân nằm trước bàn thờ.
Sau đó, thêm bốn người trong gia đình bị "phán" là có quỷ nhập và tiếp tục bị ép thực hiện các nghi thức tương tự. Nhóm còn dùng đoạn trúc đánh vào đồ vật, rải gạo muối quanh nhà. Hai "bà đồng" nhai cam trên bàn thờ rồi nhả vào miệng, ép những người bị cho là "bị nhập" ăn.
Đến khoảng 10h sáng hôm sau, Nhớ tiếp tục cho rằng cha con anh Trung bị "nhập", yêu cầu lặp lại các nghi thức đổ trà, rượu, nước cam rồi ép nôn ra. Nhớ còn cắn vào miệng cháu Quí vì cho rằng em này "mọc răng nanh". Khi hai cha con nạn nhân bất tỉnh, cả nhóm đắp chăn phủ kín.
Tiếp đó, Nhớ đánh vào mặt mẹ mình vì cho rằng bà "bị quỷ nhập" nhưng được can ngăn. Ít lâu sau, phát hiện anh Trung và con trai không còn dấu hiệu sự sống, nhóm người tổ chức sơ cứu, trình báo công an.
Các nạn nhân được đưa đi cấp cứu nhưng đã tử vong trước đó do ngạt, cơ thể bị sưng bầm, bỏng và gãy răng.
Do tham gia "lễ trừ tà" suốt đêm đến trưa hôm sau, không được ăn uống, không dùng điện thoại, nhiều người trong gia đình cũng kiệt sức, phải nhập viện.
