Đầu tuần, lực lượng Houthi được Iran hậu thuẫn tuyên bố “cấm vận hàng hải” với Arab Saudi, nhắm mục tiêu vào các tàu đi qua eo biển Bab el-Mandeb, còn được gọi là “Cổng nước mắt” (Gate of Tears), nối Biển Đỏ và vịnh Aden.
Kênh đào Suez, Biển Đỏ và eo biển Bab el-Mandeb là tuyến hàng hải vận chuyển năng lượng quan trọng thứ hai thế giới, chỉ sau eo biển Hormuz. Tính chung, khoảng 10-12% thương mại hàng hóa các loại của thế giới đi qua nơi đây mỗi năm, kết nối châu Âu với châu Á và Thái Bình Dương.
Năm nay, Biển Đỏ càng trở nên quan trọng khi eo biển Hormuz bị phong tỏa trong xung đột Trung Đông. Arab Saudi – nhà sản xuất lớn nhất OPEC, đã tận dụng hết công suất đường ống Đông-Tây để đưa phần lớn lượng dầu xuất khẩu từ Abqaiq ở phía đông đến cảng Yanbu trên Biển Đỏ.
Theo dữ liệu của công ty phân tích Kpler, chỉ có một tàu chở dầu đi qua eo biển Hormuz trong ngày 23/7, mức thấp nhất kể từ ngày 7/5. Trong khi, cảng Yanbu được cho đang xử lý hơn 70% lượng dầu thô xuất khẩu của Arab Saudi.
Các chuyên gia nhận định, nếu lực lượng Houthi thành công trong việc phong tỏa eo biển Bab el-Mandeb, một đợt tăng giá dầu mới sẽ xuất hiện, làm gián đoạn nguồn cung nhiên liệu, gia tăng áp lực lên kinh tế toàn cầu.
Ông Richard Bronze, chuyên gia hãng tư vấn Energy Aspects, chỉ ra sau khi giá dầu tăng mạnh do căng thẳng Mỹ – Iran leo thang và lưu lượng tàu qua Hormuz giảm, giới giao dịch tìm kiếm động lực đủ sức đẩy giá lên nấc mới.
“Việc Houthi nối lại các cuộc tấn công trên biển và thực sự phong tỏa eo biển Bab el-Mandeb chắc chắn là một yếu tố như vậy”, ông nói.
Thực tế, những ngày qua, sau thông báo, một số tàu của Arab Saudi đã bị Houthi tấn công, đẩy giá dầu Brent lên cao nhất gần 102 USD mỗi thùng hôm thứ năm (23/7) trước khi quay về giao dịch quanh mức 97 USD mỗi thùng.
Tính chung cả tuần, dầu Brent và WTI lần lượt tăng khoảng 11% và 8,5%. Theo John Evans, chuyên gia của PVM Oil Associates, các trung tâm sản xuất dầu lớn hoặc những tuyến vận chuyển năng lượng trọng yếu đều đang bị bao quanh bởi chiến sự. “Triển vọng ngắn hạn nghiêng về xu hướng tăng giá”, ông nói
Thời gian tới, nếu Bab el-Mandeb bị phong tỏa hoàn toàn, tác động lớn nhất sẽ là hoạt động xuất khẩu dầu của Arab Saudi từ cảng Yanbu trên Biển Đỏ. Ông Richard Bronze, cảnh báo hơn 3 triệu thùng dầu được vận chuyển qua Biển Đỏ mỗi ngày sang châu Á có thể sẽ phải đi đường vòng, qua Mũi Hảo Vọng của Nam Phi, vốn đường dài và tốn kém hơn nhiều.
Theo ông Matt Smith, Giám đốc nghiên cứu hàng hóa của Kpler, với kịch bản này, các nhà máy lọc dầu châu Á có thể phải chờ thêm khoảng một tháng. “Tác động trong tháng đầu tiên sẽ rất lớn”, ông dự báo.
Gián đoạn này cũng sẽ gây ra các nút thắt logistics, bởi các tàu dầu siêu lớn (VLCC) khi chở đầy sẽ không thể đi qua kênh đào Suez, còn công suất của đường ống SUMED của Ai Cập nối Biển Đỏ với Địa Trung Hải không thể mở rộng thêm.
Chủ tịch hãng tư vấn Stratas Advisors John Paisie cảnh báo giá dầu có thể quay trở lại vùng 115-120 USD mỗi thùng, trong khi chi phí vận tải biển và bảo hiểm cũng sẽ tăng do các tàu phải đi vòng qua châu Phi.
Theo ông Sanjoy Paul, Phó giáo sư quản lý vận hành và chuỗi cung ứng, Trường Kinh doanh UTS thuộc Đại học Công nghệ Sydney (Australia), phí bảo hiểm tàu qua Biển Đỏ có khả năng tăng lên sau tuyên bố của Houthi.
“Chi phí bảo hiểm vận tải biển tăng cao thường được chuyển sang người tiêu dùng. Điều này có thể làm gia tăng áp lực lạm phát trên toàn thế giới”, ông nhận định.
Bất ổn tại Biển Đỏ còn tiềm ẩn nguy cơ lớn hơn. Chủ tịch hãng tư vấn Stratas Advisors John Paisie, cho rằng nếu Houthi thực sự ngăn chặn nghiêm trọng lượng dầu đi qua Biển Đỏ, giá dầu cũng như giá các sản phẩm lọc dầu đều tăng.
“Điều này sẽ làm suy yếu toàn bộ nền kinh tế toàn cầu. Đến một thời điểm nào đó, thế giới có thể rơi vào suy thoái”, ông cảnh báo.
Phó giáo sư Sanjoy Paul tại Đại học Công nghệ Sydney (Australia), nói chưa rõ lệnh phong tỏa của Houthi đối với tàu của Arab Saudi trên Biển Đỏ hiệu quả đến đâu nào và tình hình có leo thang hơn nữa hay không.
“Đối với các nước, lệnh phong tỏa hàng hải mới này có thể đã làm giảm hy vọng việc gián đoạn kinh tế do xung đột ở Trung Đông sẽ sớm kết thúc”, ông nhận định.
Giai đoạn này, Houthi chỉ phong tỏa các tàu của Arab Saudi chứ không phải là tất cả các phương tiện giao thông ở Biển Đỏ. “Nếu động thái được mở rộng sang các tàu quốc gia khác, thương mại toàn cầu đối với hàng hóa sản xuất, sản phẩm bán lẻ, điện tử và máy móc có thể bị ảnh hưởng nghiêm trọng”, ông Paul, nói thêm.
Tổng thống Trump cảnh báo nếu Houthi tiếp tục tấn công tàu thuyền ở biển Đỏ, Mỹ sẽ buộc Iran chịu trách nhiệm. Theo ông, nhóm vũ trang Yemen là lực lượng ủy nhiệm của Tehran, nên “sẽ có đòn trừng phạt quân sự nặng nề” được giáng lên cả Iran lẫn Houthi nếu tình trạng trên tiếp diễn.
Phó giáo sư Sanjoy Paul khuyến nghị doanh nghiệp và các chính phủ cần tiếp tục xem xét khả năng phục hồi chuỗi cung ứng và cân nhắc các giải pháp thay thế dài hạn cho việc tìm nguồn cung, cách thức vận chuyển các mặt hàng thiết yếu.
“Tương lai, điều quan trọng là giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch, tiếp tục chuyển đổi sang năng lượng tái tạo cho vận tải, hậu cần và sản xuất”, ông nói.
Nhưng đằng sau những khoản hỗ trợ tiền mặt, ăn trưa,... không chỉ là câu chuyện "đi họp có quà", mà với nhiều doanh nghiệp, đó là bài toán thực tế về tỉ lệ tham dự, yếu tố quyết định đại hội cổ đông có thể diễn ra hay không.
Năm nay, Ngân hàng TMCP Quân đội (MB) trở thành tâm điểm của câu chuyện này khi công bố tổ chức đại hội cổ đông (ĐHCĐ) nhưng dừng chính sách hỗ trợ chi phí đi lại và ăn trưa cho cổ đông. Quyết định này ngay lập tức được chia sẻ dày đặc trên các hội nhóm, diễn đàn chứng khoán bởi đây như một "thông lệ" của MB các năm trước.
Ở kỳ đại hội năm ngoái, ĐHCĐ ngân hàng này ghi nhận con số kỷ lục hơn 4.700 cổ đông tham dự, mỗi người nhận 500.000 đồng. MB tiết lộ, kinh phí hỗ trợ khoảng 2,2 tỉ đồng. Tuy nhiên, bối cảnh năm nay có phần thay đổi khi số lượng cổ đông của MB đã vượt 200.000 người, tăng hàng chục nghìn người chỉ sau một năm.
Động thái của MB và cách phản ứng từ nhà đầu tư trở thành phép thử đủ sức tác động đến cách các doanh nghiệp nhìn nhận lại câu chuyện quà mùa ĐHCĐ.
Trong bối cảnh thị trường chứng khoán phát triển nhanh, đặc biệt là sự gia tăng mạnh của nhà đầu tư cá nhân, nhiều doanh nghiệp lựa chọn hỗ trợ chi phí đi lại, ăn uống hoặc tặng quà như một cách tri ân cổ đông.
Không ít ĐHCĐ còn trở nên "sôi động" hơn khi doanh nghiệp mời cổ đông trải nghiệm sản phẩm mới, hoặc tổ chức bốc thăm trúng thưởng với giá trị lớn hàng trăm triệu đồng, điện thoại cao cấp, chỉ vàng... Như Masan từng "lấy lòng" cổ đồng bằng cách tận dụng ĐHCĐ để giới thiệu sản phẩm mới, cho cổ động trải nghiệm nấu cơm tự chín và lẩu bắp bò ngay tại đại hội.
Theo thời gian, những đãi ngộ này dần hình thành một "lệ quen". Mức hỗ trợ phổ biến dao động từ 200.000 - 500.000 đồng mỗi cổ đông, thậm chí có thể hơn, tùy quy mô và điều kiện tài chính doanh nghiệp. Thực tế, với nhiều doanh nghiệp, yếu tố "quà" không chỉ mang ý nghĩa tri ân, mà còn là bài toán đảm bảo tỉ lệ tham dự cho ĐHCĐ có thể tiến hành.
Theo quy định, ĐHCĐ lần thứ nhất chỉ được tiến hành khi có cổ đông tham dự đại diện trên 50% tổng số phiếu biểu quyết. Nếu không đạt, doanh nghiệp buộc phải tổ chức lại, kéo theo chi phí hội trường, hậu cần, thời gian và cả rủi ro chậm trễ các quyết định quan trọng.
Không ít doanh nghiệp gặp khó trong việc mời cổ đông đến họp. Như trường hợp của C.E.O Group là ví dụ điển hình. Năm nay, trong khoảng 66.000 cổ đông, chỉ có 162 người tham dự, tương ứng 30,6% cổ phần có quyền biểu quyết, không đủ điều kiện tổ chức đại hội lần đầu, và tình trạng này lặp lại nhiều năm ở doanh nghiệp này.
Ngược lại, những doanh nghiệp có chính sách hỗ trợ mạnh tay cũng chưa chắc "chắc suất". CII từng áp dụng hình thức chuyển tiền cho cổ đông theo số lượng cổ phần nắm giữ, nhưng vẫn không phải lúc nào đại hội cũng thành công ngay từ lần đầu.
Năm nay, CII đổi cách "mời" cổ đông bằng cách ra thông báo cổ đông chỉ cần đăng ký tham dự (trực tiếp hoặc ủy quyền) là được nhận tiền chuyển khoản từ công ty. Theo đó, một cổ đông nắm hơn 2,23 triệu cổ phiếu có thể nhận hơn 22,3 triệu đồng chỉ với việc hoàn tất đăng ký tham dự đại hội.
Thậm chí, có doanh nghiệp còn "tăng liều" để thu hút cổ đông tham dự. Năm nay, DIC Corp (DIG) cho biết cổ đông ủy quyền dự họp đại hội sẽ được phát quà bằng tiền mặt, giá trị lên tới 20 triệu đồng/người. Những năm trước doanh nghiệp địa ốc này cũng từng tổ chức đại hội thất bại vì không đủ cô đông đi dự.
Khi "quà" trở thành động lực chính, một bộ phận cổ đông tham dự vì khoản hỗ trợ trước mắt hơn là quan tâm đến nội dung thảo luận, khiến chi phí doanh nghiệp gia tăng nhưng chất lượng đại hội chưa chắc được cải thiện tương xứng.
Thử tính, với thị giá khoảng 27.000 đồng/cổ phiếu, nhà đầu tư chỉ cần bỏ ra 130.000 - 270.000 đồng để sở hữu 5 - 10 cổ phiếu là đã đủ điều kiện tham dự đại hội. Nếu nhận mức hỗ trợ 500.000 đồng, khoản "lợi suất tức thì" có thể đạt từ 185% đến gần 370%.
Trong khi đó, những nội dung được thông qua tại đại hội như kế hoạch tăng vốn, phát hành cổ phiếu hay định hướng chiến lược mới là yếu tố có tác động trực tiếp đến giá trị đầu tư dài hạn, lại không phải lúc nào cũng nhận được sự quan tâm tương xứng từ nhóm cổ đông nhỏ lẻ.
Thực tế thị trường cũng cho thấy, số lượng cổ đông đông không đồng nghĩa với tỉ lệ tham dự cao. Tập đoàn Hòa Phát, với hàng trăm nghìn cổ đông, nhưng số người tham dự đại hội chỉ ở mức hơn 1.000 người. Phần lớn cổ đông cá nhân, do khoảng cách địa lý hoặc mức độ quan tâm hạn chế, không tham gia trực tiếp vào quá trình thảo luận và biểu quyết, dù vẫn nắm giữ cổ phần.
Một chuyên gia tài chính cho rằng, từ góc độ nhà đầu tư cá nhân, việc tham dự ĐHCĐ nên cần được nhìn nhận lại như một quyền và cũng là cơ hội để bảo vệ lợi ích dài hạn, thay vì chỉ dừng lại ở những giá trị ngắn hạn.
Thông qua đại hội, cổ đông có thể tiếp cận trực tiếp ban lãnh đạo, nắm bắt chiến lược kinh doanh, chất lượng quản trị và các quyết định quan trọng như tăng vốn, chia cổ tức hay định hướng phát triển. Đây là những yếu tố tác động trực tiếp đến giá trị khoản đầu tư trong tương lai.
Suy thoái kinh tế luôn mang đến những bất định, nhưng tỷ phú Mark Cuban - "cá mập" đình đám của chương trình Shark Tank - cho rằng việc dự đoán thị trường là vô nghĩa. Thay vào đó, ông đưa ra cẩm nang 9 bước giúp mỗi cá nhân chủ động xây dựng bộ đệm tài chính bền vững.
Đây không chỉ là lời khuyên cho giới đầu tư, mà còn là bài học thực tế cho bất kỳ ai đang muốn giữ vững tay lái trước những cơn gió ngược của nền kinh tế.
Tái cơ cấu nợ, đừng để lãi suất ăn mòn thu nhập
Tỷ phú Cuban nhấn mạnh việc xử lý các khoản nợ lãi suất cao là ưu tiên hàng đầu. "Nợ xấu" giống như một lỗ hổng trong túi tiền, khiến dòng tiền của bạn bị bào mòn bất kể kinh tế đang tăng trưởng hay suy thoái. Việc rà soát, tìm cách chuyển đổi sang các gói vay có lãi suất thấp hơn hoặc ưu đãi là cách nhanh nhất để tối ưu hóa ngân sách cá nhân.
Quỹ dự phòng: "Chìa khóa" của cơ hội
"Cơ hội lớn nhất chỉ đến khi bạn là người có sẵn tiền mặt", Cuban khẳng định. Một quỹ khẩn cấp đủ sống trong 6 tháng không chỉ giúp bạn an tâm trước các biến cố như mất việc, mà còn là "vé thông hành" để bạn sẵn sàng nắm bắt cơ hội khi người khác buộc phải bán tháo tài sản. Theo vị tỷ phú, trong thời kỳ khó khăn, tiền mặt chính là vị thế.
Hiểu rõ "sức khỏe" doanh nghiệp
Cuban khuyên người lao động đừng đợi đến khi nhận thông báo cắt giảm mới bắt đầu lo lắng mà hãy dành thời gian phân tích cách công ty bạn tạo ra doanh thu. Việc hiểu rõ rủi ro của ngành nghề mình đang làm sẽ giúp bạn sớm nhận diện được các tín hiệu bất ổn, từ đó có lộ trình nâng cao kỹ năng hoặc xây dựng nguồn thu nhập dự phòng ngay từ sớm.
"Nâng cấp" bản thân để không thể thay thế
Trong thời kỳ suy thoái, Cuban luôn khẳng định kỹ năng, cũng giống như tài sản, cần được đầu tư để sinh lãi kép. Việc chủ động học thêm các lĩnh vực mới như AI, phân tích dữ liệu hay quản lý dự án sẽ tạo ra "lớp giáp" bảo vệ bạn trước làn sóng sa thải. Người có kỹ năng càng đa dạng, cơ hội để nhà tuyển dụng giữ chân bạn càng lớn.
"Hóa đơn càng thấp, áp lực càng nhỏ", Cuban chia sẻ triết lý sống tối giản. Điều này không có nghĩa là bạn phải khổ hạnh, mà là cắt giảm những chi phí lãng phí như các dịch vụ đăng ký không sử dụng, đi ăn ngoài quá nhiều. Khi đã quen với lối sống tinh gọn, sự biến động của thu nhập sẽ ít gây ảnh hưởng đến tâm lý và chất lượng cuộc sống của bạn hơn.
Đồ cũ là lựa chọn thông minh
Tại sao phải mua những món đồ mới cứng khi chúng sẽ mất giá ngay khi rời khỏi cửa hàng? Vị tỷ phú khuyến khích ưu tiên mua đồ cũ đối với các vật dụng như xe cộ, nội thất hay đồ điện tử. Việc tiết kiệm từ những món đồ đã qua sử dụng giúp bạn bảo toàn dòng tiền mặt quan trọng, tạo thêm nguồn lực để trả nợ hoặc bổ sung vào quỹ khẩn cấp.
Ngừng tin vào các dự báo của "chuyên gia"
Thế giới vận hành theo hiệu ứng cánh bướm, nơi các sự kiện nhỏ có thể gây ra hệ quả lớn. Cuban cho rằng thay vì chạy theo những dòng tít dự đoán suy thoái từ các chuyên gia, vốn thường có thành tích dự báo không mấy ấn tượng, bạn nên tập trung vào việc chuẩn bị bền bỉ. Hành động dựa trên nỗi sợ từ báo chí chỉ khiến bạn dễ đưa ra các quyết định sai lầm.
Không bán tháo trong hoảng loạn
Lịch sử đã chứng minh, những người bán sạch danh mục đầu tư khi thị trường lao dốc thường là những người thua cuộc lớn nhất. Theo vị tỷ phú, việc giữ vững kỷ luật đầu tư giúp bạn tránh biến những khoản lỗ trên giấy tờ thành lỗ thực tế. Bạn đừng cố gắng căn thời gian để bắt đáy mà hãy kiên trì với danh mục đa dạng và để thời gian phục hồi giá trị.
Thẳng thắn đối diện với "con số thật"
Nhiều người rơi vào cảnh túng quẫn vì không dám đối mặt với các con số tài chính của chính mình. Cuban khuyên bạn hãy kiểm toán chi tiêu, số dư nợ và mức độ an toàn trong công việc ngay lúc này. Việc thành thật với tình hình tài chính cá nhân sẽ giúp bạn có những điều chỉnh cần thiết trước khi tình hình trở nên khó kiểm soát hơn.
Việc chuẩn bị cho suy thoái không bao giờ là quá sớm. Giống như lời khuyên từ các chuyên gia tài chính, sự chủ động và kỷ luật chính là hai yếu tố then chốt giúp mỗi cá nhân không chỉ vượt qua giai đoạn khó khăn mà còn tạo tiền đề cho những bứt phá trong tương lai.
Mở cửa phiên giao dịch sáng 20/7, giá dầu Brent có thời điểm tăng thêm 3% lên 90,8 USD một thùng - cao nhất hơn một tháng qua. Tuần trước, Brent đã ghi nhận mức tăng gần 16% - mạnh nhất kể từ tháng 4.
Dầu thô Mỹ WTI cũng tăng 2,6% lên 84,4 USD - cao nhất kể từ phiên 12/6. Tuần trước, WTI tăng 15,5%.
Thị trường đi lên khi Mỹ và Iran tiếp tục tấn công lẫn nhau tại Trung Đông, khiến hoạt động vận chuyển dầu qua eo biển Hormuz gián đoạn. Washington đến nay đã tập kích 9 đêm liên tiếp vào Tehran. Trong khi đó, các đồng minh của nước này tại đây, như Kuwait và Bahrain, đều ghi nhận nhiều cuộc tấn công từ Iran.
Vài ngày qua, hai bên đều nhắm vào hoạt động vận tải biển tại Trung Đông. Mỹ cho biết đang thực hiện lệnh phong tỏa các cảng biển của Iran, trong khi Iran tuyên bố nhắm vào các tàu vi phạm quy định của họ về việc di chuyển tại Hormuz. Eo biển này là tuyến hàng hải chuyên chở 20% dầu thô, khí hóa lỏng toàn cầu trước chiến sự.
Sáng 20/7, Trung tâm Điều phối Thương mại Hàng hải Anh (UKMTO) cho biết một con tàu đã bốc cháy ở phía tây bắc Kumzar của Oman. "Giai đoạn vài tuần tới sẽ cho chúng ta thấy rõ hơn khả năng xuất khẩu dầu bền vững của khu vực trong bối cảnh các tuyến vận chuyển tiếp tục chịu tác động từ hai lệnh phong tỏa", Amarpreet Singh - nhà phân tích tại Barclays nhận định.
Ông cho rằng thị trường dầu mỏ vẫn đang "quá chủ quan" trước những tác động tiềm tàng lên tồn kho. Khác với giai đoạn đầu xung đột, tồn kho dầu toàn cầu đang ở mức thấp nhất 5 năm.
Dữ liệu của LSEG cho thấy chỉ có 4 tàu đi qua eo biển Hormuz trong ngày 19/7, giảm so với 8 tàu hôm thứ Bảy. Kể từ thứ Sáu tuần trước, ít nhất 3 tàu chở các sản phẩm từ dầu và một tàu chở dầu thô cỡ lớn (VLCC) đã đi vào eo biển Hormuz để nhận hàng.