Cuối tuần trước, hơn 300 môi giới và nhà đầu tư ngồi kín khán phòng buổi giới thiệu đợt chào bán lần đầu ra công chúng (IPO) và niêm yết cổ phiếu Điện Máy Xanh. Cùng thời điểm, livestream trên Facebook có trên 4.000 người theo dõi. Sức nóng sự kiện này, theo lãnh đạo một công ty chứng khoán, là dấu hiệu cho thấy “cơn sóng” IPO đang trở lại sau nhiều tháng im ắng.
Điện Máy Xanh là thương vụ tỷ USD đầu tiên trong năm nay với định giá khoảng 3,9 tỷ USD. Đợt chào bán 180 triệu cổ phiếu dự kiến kết thúc cuối tháng này và lên sàn TP HCM đầu tháng tới. “Thương vụ rất thần tốc bởi từ lúc khởi động đến kết thúc dự kiến chưa tới chín tháng”, ông CEO Đoàn Văn Hiểu Em nói.
Ngoài Điện Máy Xanh, nhiều doanh nghiệp khác cũng lên kế hoạch IPO từ nay đến cuối năm. LPBS là công ty chứng khoán đầu tiên chào bán hơn 141,8 triệu cổ phiếu, giá 30.000 đồng. Công ty chứng khoán Kafi cách đây hai tháng cũng đề cập kế hoạch huy động 2.500 tỷ đồng qua IPO.
Bảo Tín Mạnh Hải và DatVietVAC, hai doanh nghiệp cùng hoạt động hơn 30 năm nhưng kín tiếng về tình hình tài chính và cơ cấu cổ đông, gần đây hé lộ nhiều thông tin để chạy đà cho chiến dịch chào bán lần đầu.
Bảo Tín Mạnh Hải cho hay sắp IPO vào quý IV, đồng thời công bố loạt thông tin doanh thu, lợi nhuận, EPS, mạng lưới cửa hàng. Còn DatVietVAC xuất hiện thường xuyên trong các sự kiện quy mô lớn lẫn gặp riêng từng nhóm nhà đầu tư để giới thiệu mô hình kinh doanh, hiệu quả hoạt động và tham vọng những năm tới. Theo lãnh đạo công ty này, thương vụ có thể diễn ra trong nửa cuối năm, nhưng thời điểm chính xác phụ thuộc vào diễn biến thị trường, mức độ quan tâm của nhà đầu tư và tiến độ thủ tục pháp lý.
Trong lĩnh vực quản lý quỹ, PHFM đang chào bán chứng chỉ quỹ ETF PHFM VNSHINE, dự kiến kéo dài đến 22/6. Ở lĩnh vực F&B, Tập đoàn Jollibee Foods Corporation, công ty mẹ của Highlands Coffee, cũng cân nhắc kế hoạch IPO và niêm yết chuỗi cà phê này vào đầu năm sau.
Lý giải sự trở lại của “cơn sóng” IPO hiện tại, ông Hoàng Nam – Giám đốc Nghiên cứu và Phân tích, Công ty Chứng khoán Vietcap – cho rằng yếu tố tác động lớn nhất là chứng khoán Việt Nam được nâng hạng lên mới nổi thứ cấp từ tháng 9/2026. Thị trường có thể hút 6-8 tỷ USD dòng vốn quốc tế, thậm chí lên tới 10 tỷ USD trong kịch bản tích cực. Phần lớn trong số này là dòng tiền đầu tư chủ động và có thể tham gia trực tiếp vào các thương vụ IPO, giúp doanh nghiệp tăng khả năng huy động vốn thành công.
Mỗi doanh nghiệp mang theo kỳ vọng riêng khi IPO. Ông Winston Lu, Tổng giám đốc Công ty Quản lý quỹ Phú Hưng, nói họ chào bán chứng chỉ quỹ thời điểm này để đón đầu dòng vốn ngoại lẫn xu hướng đầu tư ETF đang tăng mạnh. Ông Lu cho biết “nhìn thấy cơ hội lớn” khi số lượng nhà đầu tư cá nhân tiếp tục tăng và tiền dịch chuyển dần từ cổ phiếu đơn lẻ sang quỹ chỉ số.
Trong khi đó, Điện Máy Xanh muốn thương vụ là một mũi tên trúng nhiều đích. Theo ông Đồng Quang Trung, Trưởng phòng Quan hệ nhà đầu tư, trước đây doanh nghiệp này hoạt động như một phần của Thế Giới Di Động (MWG) và không công bố báo cáo tài chính, khiến nhà đầu tư khó định giá chính xác. IPO và niêm yết có thể giải quyết khúc mắc này, để thị trường đánh giá đúng giá trị doanh nghiệp. Bên cạnh đó, thương vụ cũng để doanh nghiệp xây dựng bộ máy quản trị độc lập và “giải oan” cho quan điểm ngành bán lẻ điện máy tại Việt Nam đã bão hòa.
Dự báo về hoạt động IPO từ nay đến cuối năm, ông Lê Xuân Đồng, Giám đốc Khối Nghiên cứu thị trường và Tư vấn của FiinGroup, cho rằng ngành nghề sẽ đa dạng hơn năm ngoái, nhưng khả năng huy động vốn thành công cũng thách thức hơn.
Theo ông, ngày càng nhiều doanh nghiệp trong lĩnh vực bán lẻ, F&B, giải trí, công nghệ… lên kế hoạch phát hành lần đầu ra công chúng và niêm yết ngay sau đó, thay vì phần lớn là công ty chứng khoán như 2025. Những ngành nghề không xa lạ với nền kinh tế, nhưng lại là hàng hiếm trên sàn chứng khoán, nơi vốn hóa hiện tập trung chủ yếu vào nhóm ngân hàng, chứng khoán và bất động sản.
Nhiều quỹ đầu tư nước ngoài có chiến lược đầu tư chỉ giải ngân vào các doanh nghiệp niêm yết, thay vì công ty tư nhân. Do đó, họ mong chờ các doanh nghiệp ở nhiều lĩnh vực khác nhau trong nền kinh tế như hàng tiêu dùng, bán lẻ, công nghệ, hạ tầng lên sàn để đa dạng danh mục đầu tư và phân tán rủi ro.
Chuyên gia FiinGroup cho rằng số lượng thương vụ IPO có khả năng tăng, nhưng quy mô từng đợt phát hành nhỏ hơn. Tổng giá trị huy động thông qua chào bán lần đầu ra công chúng khoảng 50.000 tỷ đồng, tương đương hoặc nhỉnh hơn 2025 không nhiều.
“Trong bối cảnh nền kinh tế trong nước và thị trường thế giới gặp nhiều thách thức, đạt mức này có thể xem là thành công”, ông Đồng nói.
Thách thức lớn nhất đến từ môi trường vĩ mô. Thanh khoản hệ thống ngân hàng không còn dồi dào như trước khiến mặt bằng lãi suất duy trì ở mức cao hơn, làm giảm sức hấp dẫn của thị trường chứng khoán và gây áp lực lên định giá IPO. Bên cạnh đó, xung đột Trung Đông và căng thẳng thương mại khiến chi phí đội lên, biên lợi nhuận và triển vọng tăng trưởng của doanh nghiệp giảm.
Trong những sự kiện chào bán gần đây, điều nhà đầu tư quan tâm nhất là liệu doanh nghiệp có rơi vào tình trạng tương tự các thương vụ năm 2025: “cháy hàng” IPO, nhưng sau khi niêm yết thì diễn biến cổ phiếu thụt lùi.
Theo lãnh đạo một công ty chứng khoán, tâm lý thận trọng là điều dễ hiểu, đặc biệt với nhà đầu tư cá nhân, bởi họ đã tiếp nhận nhiều thông tin tích cực trong giai đoạn chào bán và niêm yết, dẫn tới kỳ vọng lớn khi doanh nghiệp lên sàn.
Đồng quan điểm, ông Lê Xuân Đồng cho rằng nhà đầu tư cá nhân dần khắt khe hơn trước mỗi quyết định giải ngân. Khác với sự hào hứng trước các thương vụ lớn năm ngoái, nhà đầu tư có thể không rót tiền vào doanh nghiệp IPO nếu còn phân vân về định giá. Doanh nghiệp cũng hiểu rằng năm nay không còn kịch bản cứ chào bán sẽ có người mua như trước. Thành công của thương vụ lúc này phụ thuộc nhiều hơn vào năng lực quản trị, chiến lược kinh doanh, triển vọng tăng trưởng và định giá hợp lý, thay vì chỉ trông chờ sự sôi động của dòng tiền.
Việc nhà đầu tư kỹ tính hơn trong việc lựa chọn cổ phiếu IPO, theo ông Đồng, kéo theo doanh nghiệp thay đổi cách tiếp cận. Nhiều doanh nghiệp trước đây tranh thủ thời cơ khi có dòng tiền rẻ, nhưng phần lớn đang chuyển sang chiến lược chuẩn bị bài bản và dài hơi hơn. Họ thuê đơn vị tư vấn để tái cấu trúc toàn diện về chiến lược, sở hữu, pháp lý và tài chính trước khi IPO. Một số đơn vị bắt đầu xây dựng Hội đồng quản trị có thành viên độc lập, tập dượt công bố thông tin định kỳ bằng tiếng Anh và sớm tổ chức các hoạt động quảng bá.
Theo Đài Fox News, Triển lãm XPONENTIAL 2026 dự kiến diễn ra từ ngày 11 đến 14-5 tại Detroit (Mỹ), thu hút hơn 8.500 chuyên gia, doanh nghiệp và nhà hoạch định chính sách trong ngành.
Đây là sự kiện thường niên do Hiệp hội Hệ thống không người lái quốc tế (AUSVI) tổ chức, được xem là một trong những triển lãm lớn nhất thế giới trong lĩnh vực máy bay không người lái (drone), robot và công nghệ tự động hóa.
Không chỉ dừng lại ở trưng bày công nghệ, XPONENTIAL còn là diễn đàn kết nối toàn cầu, nơi các xu hướng mới về trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu, an ninh mạng, chuỗi cung ứng và chính sách được thảo luận sôi nổi.
Bên cạnh đó, các chương trình chuyên đề về quốc phòng, an ninh và công nghệ tự hành với không gian triển lãm lên tới hàng chục nghìn mét vuông cũng thu hút hàng nghìn người tham gia.
Trước thềm sự kiện, ngày 14-4 (giờ Mỹ), những "ông lớn" công nghệ như Amazon Prime Air, Airspace, Experience Technologies và HP đã hội tụ tại Michigan Central để trình diễn các đột phá mới nhất.
Đáng chú ý, sự xuất hiện drone Hera của tiến sĩ Lương Việt Quốc - nhà sáng lập kiêm CEO Công ty Realtime Robotics (RtR) của Việt Nam - tại sự kiện đã đánh dấu bước tiến khi sản phẩm công nghệ Việt vươn ra thị trường quốc tế.
Tại Việt Nam, ngày 30-12 vừa qua, drone Hera được vinh danh Giải vàng cho sản phẩm công nghệ số chiến lược xuất sắc tại giải thưởng "Sản phẩm công nghệ số Make in Vietnam" 2025 do Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức. Hera là drone duy nhất đoạt giải thưởng danh giá này.
Ngày 12/5, Sở Giao dịch Chứng khoán TPHCM (HoSE) tiếp tục có văn bản gửi đến Công ty cổ phần Tập Đoàn PC1 (mã chứng khoán: PC1) để nhắc nhở về việc chậm công bố thông tin báo cáo tài chính quý I/2026.
Đến nay, HoSE đã phải nhắc nhở PC1 lần thứ 2 về việc chậm công bố này. Sở cũng yêu cầu công ty khẩn trương công bố báo cáo tài chính quý I (riêng và hợp nhất) bằng tiếng Việt và tiếng Anh.
Theo quy định tại Điểm c Khoản 3, Điều 14 Thông tư 96 ngày 16/11/2020 của Bộ Tài chính, các tổ chức như PC1 phải công bố báo cáo tài chính quý trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày kết thúc quý. Đồng thời, Khoản 1 Điều 4 Thông tư 68 ngày 18/9/2024 của Bộ Tài chính cũng yêu cầu việc công bố thông tin định kỳ bằng tiếng Anh kể từ ngày 1/1/2025.
Từ cuối tháng 4, PC1 bất ngờ thành tâm điểm khi bị bán tháo, giảm kịch sàn 2 phiên liên tiếp. Giao dịch đột biến của cổ phiếu PC1 diễn ra trong bối cảnh xuất hiện các tin đồn tiêu cực lan truyền trên mạng xã hội.
Trước đó, trong quý I, PC1 cũng từng được nhắc đến trong kết luận thanh tra của Thanh tra Chính phủ về việc chấp hành quy định đối với phát hành trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ.
Công ty chưa có phản hồi về sự vụ đang diễn ra.
Ở diễn biến khác, tại kỳ họp cổ đông thường niên của Tập đoàn Hà Đô, khi được chất vấn về mối liên hệ với PC1, lãnh đạo doanh nghiệp này đã có hé lộ “chuyện ở PC1 liên quan đến đường dây 500kV”. Lãnh đạo Hà Đô cũng không liên quan tới PC1 về vấn đề nhà thầu.
Được biết, PC1 là công ty lớn trong lĩnh vực xây lắp điện. Ghi nhận tại báo cáo thường niên 2025 cho thấy doanh nghiệp này đang thi công nhiều dự án truyền tải điện quốc gia, từ làm tổng thầu EPC, PC, cấp điện áp 500 KV đến loạt dự án có tính đặc thù cao như trạm Gis, dự án cấp điện ra đảo, dự án cáp ngầm. Ngoài ra, PC1 hoạt động cả trong lĩnh vực khai thác khoáng sản, bất động sản…
Về kinh doanh, cổ đông công ty đã thống nhất kế hoạch năm 2026 với chỉ tiêu doanh thu hợp nhất đạt 15.618 tỷ đồng, tăng 19% và mục tiêu lợi nhuận sau thuế hợp nhất đạt 1.056 tỷ đồng, giảm 22% so với năm 2025.
Kết thúc quý I, doanh nghiệp ước doanh thu đạt khoảng 15% kế hoạch năm, còn lợi nhuận đạt khoảng 25%.
Một nội dung đáng chú ý, cổ đông đã thông qua kế hoạch tăng vốn điều lệ thông qua 3 phương án. Đầu tiên là phát hành hơn 12,3 triệu cổ phiếu theo chương trình ESOP với giá 10.000 đồng/cổ phần, nhằm huy động khoảng 123 tỷ đồng bổ sung vốn lưu động.
Thứ hai, công ty sẽ phát hành gần 62 triệu cổ phiếu để trả cổ tức năm 2025 với tỷ lệ 15%. Cuối cùng là kế hoạch chào bán tối đa hơn 74 triệu cổ phiếu cho cổ đông hiện hữu.
Tổng cộng, PC1 dự kiến phát hành hơn 148 triệu cổ phiếu. Nếu hoàn tất, vốn điều lệ của doanh nghiệp sẽ tăng từ 4.112 tỷ đồng lên gần 5.594 tỷ đồng.
Giữa lúc giá dầu liên tục biến động vì căng thẳng tại Trung Đông còn vàng đánh mất nhịp tăng mạnh hồi đầu năm, giới đầu tư quốc tế đang đặc biệt chú ý tới một chỉ báo ít được nhắc tới hơn giá vàng hay giá dầu riêng lẻ, đó là tỷ lệ vàng/dầu.
Đây là tỷ lệ cho biết một ounce vàng có thể mua được bao nhiêu thùng dầu WTI. Con số tưởng như đơn giản này lại được xem như “máy đo áp suất” của nền kinh tế toàn cầu suốt nhiều thập kỷ, bởi nó phản ánh cùng lúc ba yếu tố lớn nhất của thị trường tài chính hiện nay gồm lạm phát, tăng trưởng và niềm tin vào đồng USD.
Theo phân tích của Discovery Alert, tỷ lệ vàng/dầu hiện dao động quanh 39,6 lần, gần vùng cao nhất trong lịch sử hiện đại và cao hơn rất nhiều so với mức cân bằng dài hạn 15-20 lần từng duy trì ổn định suốt nhiều thập kỷ.
Một ounce vàng mua được gần 40 thùng dầu
Cách tính tỷ lệ vàng/dầu khá đơn giản. Lấy giá vàng giao ngay chia cho giá dầu WTI sẽ cho ra số thùng dầu có thể mua bằng một ounce vàng. Ví dụ, nếu vàng ở mức 4.000 USD/ounce còn dầu ở 100 USD/thùng, tỷ lệ sẽ là 40 lần.
Điều khiến giới phân tích quan tâm không nằm ở bản thân con số, mà ở nguyên nhân đằng sau nó. Tỷ lệ tăng cao có thể xuất phát từ việc vàng tăng quá mạnh, dầu giảm quá sâu hoặc cả hai cùng xảy ra đồng thời. Trong lịch sử, vùng 15-20 lần thường được xem là trạng thái cân bằng tương đối giữa hệ thống tiền tệ và nhu cầu năng lượng toàn cầu. Tuy nhiên, kể từ sau đại dịch Covid-19, tỷ lệ này liên tục duy trì trên 30 lần và hiện tiến sát mốc 40 lần.
Theo Discovery Alert, đây có thể là dấu hiệu cho thấy thị trường đang bước vào một thay đổi mang tính cấu trúc thay vì chỉ là biến động ngắn hạn. Một trong những giai đoạn cực đoan nhất từng xuất hiện vào năm 2020, khi dầu WTI lần đầu tiên rơi xuống mức âm còn vàng duy trì quanh 1.700 USD/ounce. Khi đó, tỷ lệ vàng/dầu từng vọt lên 85-90 lần.
Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng cú sốc thời điểm đó chủ yếu phản ánh sự sụp đổ nhu cầu năng lượng vì đại dịch hơn là thay đổi dài hạn của hệ thống tiền tệ.
Vì sao vàng và dầu lại phản ánh sức khỏe kinh tế toàn cầu?
Theo Discovery Alert, vàng và dầu đều được định giá bằng USD nhưng phản ứng hoàn toàn khác nhau trước biến động kinh tế. Dầu phản ánh sức khỏe của nền kinh tế thực. Khi tăng trưởng toàn cầu mạnh lên, nhu cầu vận tải, sản xuất và tiêu dùng năng lượng tăng theo, kéo giá dầu đi lên. Ngược lại, khi kinh tế chậm lại, dầu thường giảm vì nhu cầu tiêu thụ suy yếu.
Trong khi đó, vàng lại phản ánh niềm tin của thị trường vào sức mua của tiền tệ. Khi nhà đầu tư lo ngại lạm phát, nợ công hoặc chính sách tiền tệ nới lỏng kéo dài, vàng thường tăng bất kể nền kinh tế thực đang mạnh hay yếu. Chính sự khác biệt này khiến tỷ lệ vàng/dầu trở thành một chỉ báo đặc biệt.
Nếu tỷ lệ tăng mạnh trong thời gian dài, điều đó thường cho thấy thị trường đang lo ngại nhiều hơn về hệ thống tiền tệ và sức mua của đồng tiền, thay vì kỳ vọng vào tăng trưởng kinh tế mạnh. Discovery Alert cho rằng có 2 cách diễn giải phổ biến nhất đối với tỷ lệ cao hiện nay.
Thứ nhất, hệ thống tiền tệ toàn cầu đang chịu áp lực lớn hơn. Những yếu tố như lãi suất thực âm, nợ công tăng hay chính sách tài khóa mở rộng thường khiến vàng tăng nhanh hơn dầu. Thứ hai, dầu có thể đang bị định giá thấp do nhu cầu năng lượng chưa phục hồi tương xứng sau các cú sốc kinh tế toàn cầu.
Điểm quan trọng nhất, theo bài phân tích, là phải xác định tài sản nào đang dẫn dắt xu hướng trước khi đưa ra kết luận.
Giá dầu tăng lại đang gây áp lực lên vàng
Diễn biến hiện tại của thị trường hàng hóa đang cho thấy mối quan hệ khá phức tạp giữa vàng và dầu. Theo IG, xung đột Trung Đông bước sang tuần thứ 12 tiếp tục giữ giá dầu ở vùng cao. Dầu WTI giao tháng 7 hiện quanh 104 USD/thùng, cho thấy giới giao dịch vẫn tỏ ra dè dặt với các tín hiệu “hạ nhiệt” căng thẳng sau khi Mỹ hoãn kế hoạch tấn công Iran và các cuộc đàm phán mới được nối lại.
Việc gián đoạn dòng chảy dầu qua eo biển Hormuz kéo dài đang khiến thị trường lo ngại lạm phát tiếp tục neo cao. Điều này đẩy lợi suất trái phiếu Mỹ đi lên và hỗ trợ đồng USD mạnh hơn. Đây cũng là lý do vàng chịu áp lực dù rủi ro địa chính trị chưa biến mất.
Theo IG, sau giai đoạn tăng mạnh từ cuối năm 2025 tới đầu 2026, vàng đã giảm sâu trong tháng 3 với mức giảm mạnh nhất kể từ năm 2008. Đà suy yếu tiếp tục kéo dài sang tháng 4 và tháng 5.
Một điểm đáng chú ý khác là sự tham gia mạnh hơn của nhà đầu tư cá nhân vào thị trường vàng sau đợt tăng sốc hồi đầu năm. Theo chuyên gia Tony Sycamore, điều này khiến vàng ngày càng giao dịch giống tài sản rủi ro hơn là nơi trú ẩn truyền thống. Diễn biến giá vàng vì vậy cũng nhạy cảm hơn với tâm lý thị trường và biến động lợi suất trái phiếu.
Tuy vậy, triển vọng dài hạn của vàng vẫn chưa bị phủ nhận hoàn toàn. Theo phân tích kỹ thuật từ IG, miễn là vàng còn giữ được vùng hỗ trợ quanh 4.350 USD, xu hướng dài hạn vẫn được đánh giá tích cực với mục tiêu quay trở lại vùng 4.900 USD.
Trong lúc đó, tỷ lệ vàng/dầu tiếp tục được giới đầu tư theo dõi sát bởi nó không chỉ phản ánh biến động của hai loại hàng hóa lớn nhất thế giới, mà còn cho thấy thị trường đang nghiêng nhiều hơn về nỗi lo lạm phát, suy giảm tăng trưởng hay niềm tin tiền tệ toàn cầu.
