Bé trai Đ.T.P, 14 tuổi, ở TP.HCM, bất ngờ bị đau tinh hoàn phải dữ dội, nhưng vì ngại chia sẻ với gia đình nên em cố chịu đau đến sáng. Chỉ đến khi không thể chịu đựng được nữa, em P. mới báo cho gia đình và được đưa vào Bệnh viện Nhân dân Gia Định cấp cứu.
Tại bệnh viện, qua thăm khám và siêu âm, các bác sĩ xác định bệnh nhi bị xoắn tinh hoàn phải, một cấp cứu ngoại khoa nguy hiểm, có thể khiến tinh hoàn bị hoại tử nếu không được tháo xoắn kịp thời.
Trong khi mổ, ê kíp ghi nhận thấy thừng tinh bên phải bị xoắn 2 vòng, làm tinh hoàn tím sẫm do thiếu máu kéo dài. Tuy nhiên, sau khi tháo xoắn và làm ấm, tinh hoàn dần hồng, cho thấy máu đã bắt đầu lưu thông trở lại. Trước tín hiệu khả quan này, các bác sĩ quyết định bảo tồn tinh hoàn bên phải, đồng thời cố định tinh hoàn 2 bên để giảm nguy cơ tái phát.
Xoắn tinh hoàn xảy ra khi thừng tinh, nơi chứa mạch máu nuôi tinh hoàn bị xoắn lại như một sợi dây bị vặn chặt. Máu không đến được tinh hoàn và từng giờ trôi qua đều làm cơ hội giữ lại cơ quan này giảm dần. Với bệnh lý này, thời gian không chỉ là yếu tố quan trọng, mà đôi khi là ranh giới giữa bảo tồn và cắt bỏ tinh hoàn.
Ngày 7.5, bác sĩ Trần Đoàn Thiên Bảo, Khoa Ngoại thận – Tiết niệu, Bệnh viện Nhân dân Gia Định, thành viên ê kíp phẫu thuật, cho biết lúc vào mổ, chúng tôi xác định đây là trường hợp khẩn vì thời gian thiếu máu đã kéo dài gần 7 giờ, mức độ xoắn lại nặng. May mắn là khi tháo xoắn, tinh hoàn hồng trở lại, đó là tín hiệu rất tốt. Vì với người bệnh còn nhỏ tuổi và đang trong giai đoạn dậy thì, chỉ cần còn cơ hội, chúng tôi sẽ cố gắng tối đa để giữ lại tinh hoàn.
“Điều làm chúng tôi trăn trở là nhiều bé đến bệnh viện muộn vì e ngại và lo sợ. Các em sợ nói về vùng nhạy cảm, sợ bị la, sợ làm phiền ba mẹ… Nhưng với xoắn tinh hoàn, chỉ vài giờ chậm trễ cũng có thể phải trả giá bằng việc mất luôn tinh hoàn. Đây là điều phụ huynh và thầy cô cần đặc biệt lưu ý ở trẻ nam”, thạc sĩ – bác sĩ chuyên khoa 1 Nguyễn Huỳnh Đăng Khoa, Khoa Ngoại thận – Tiết niệu chia sẻ
Cùng quan điểm, bác sĩ chuyên khoa 1 Nguyễn Xuân Toàn, Khoa Ngoại thận – Tiết niệu, Bệnh viện Nhân dân Gia Định, nhấn mạnh phụ huynh cần lưu ý với trẻ nam mà đau tinh hoàn đột ngột thì phải nghĩ ngay đến tình huống cấp cứu. Đừng chờ đợi và trì hoãn thêm vì càng đến sớm, cơ hội giữ lại tinh hoàn càng cao
Các bác sĩ cũng khuyến cáo phụ huynh nên chủ động trò chuyện với con trai về sức khỏe sinh sản, giúp trẻ hiểu rằng vùng kín cũng là một phần cơ thể cần được quan tâm như bất kỳ cơ quan nào khác. Khi trẻ than đau bìu, đau tinh hoàn, nhất là đau đột ngột giữa đêm hoặc sáng sớm, cần đưa đi cấp cứu ngay.
Bên cạnh gia đình, thầy cô và nhân viên y tế học đường cũng đóng vai trò rất quan trọng. Ở lứa tuổi học sinh, nhiều em sẽ không dám nói trực tiếp “đau tinh hoàn” mà chỉ than đau bụng dưới, khó chịu, buồn nôn hoặc xin nghỉ học vì đau. Nếu người lớn tinh ý hơn, hỏi kỹ hơn và xử trí sớm hơn, có thể giúp trẻ tránh được hậu quả đáng tiếc.
Gừng chứa các hợp chất hoạt tính sinh học như gingerol - chất có đặc tính chống viêm và chống oxy hóa mạnh. Những hoạt chất này giúp bảo vệ tế bào khỏi tổn thương do gốc tự do, đồng thời hỗ trợ giảm viêm trong cơ thể, theo Cleveland Clinic (Mỹ).
Một trong những lợi ích rõ rệt nhất của gừng là hỗ trợ tiêu hóa. Bác sĩ Roxanne B. Sukol, chuyên gia y học dự phòng ở Mỹ, cho biết gừng có thể kích thích nhu động ruột và giúp thức ăn di chuyển trong hệ tiêu hóa nhanh hơn. Điều này đặc biệt hữu ích với những người thường xuyên bị đầy bụng, khó tiêu hoặc buồn nôn.
Chuyên gia Cynthia Sass, nhà dinh dưỡng học tại Mỹ, cho biết gừng không chỉ hỗ trợ tiêu hóa mà còn có thể giúp kiểm soát đường huyết và giảm viêm mạn tính - 2 yếu tố liên quan mật thiết đến nhiều bệnh lý hiện đại như tiểu đường và tim mạch. Theo bà Cynthia Sass, việc sử dụng gừng thường xuyên với liều lượng hợp lý có thể góp phần cải thiện sức khỏe tổng thể.
Không chỉ vậy, gừng còn được biết đến với khả năng giảm buồn nôn. Nhiều nghiên cứu cho thấy gừng có thể giúp giảm triệu chứng buồn nôn do say tàu xe, mang thai hoặc sau phẫu thuật. Một lượng nhỏ gừng mỗi ngày có thể giúp cải thiện đáng kể tình trạng này.
Ở góc độ tim mạch, gừng cũng mang lại những lợi ích nhất định. Bác sĩ Andrew Freeman, chuyên gia tim mạch tại National Jewish Health (Mỹ), nhận định các thực phẩm giàu hợp chất chống viêm như gừng có thể hỗ trợ giảm cholesterol và cải thiện chức năng mạch máu, từ đó góp phần bảo vệ tim mạch.
Ngoài ra, gừng còn có tác dụng làm ấm cơ thể và hỗ trợ tăng cường miễn dịch. Trong y học cổ truyền, gừng thường được sử dụng để giảm triệu chứng cảm lạnh, đau họng. Dù không phải là “thuốc chữa bệnh”, nhưng việc bổ sung gừng vào chế độ ăn hằng ngày có thể giúp cơ thể chống chọi tốt hơn với các tác nhân gây bệnh.
Các chuyên gia khuyến nghị chỉ cần khoảng 1 - 2 lát gừng tươi mỗi ngày là đủ để tận dụng lợi ích, có thể dùng dưới dạng pha trà, thêm vào món ăn hoặc ăn trực tiếp. Tuy nhiên, không nên lạm dụng, đặc biệt với người có bệnh dạ dày, sỏi mật hoặc đang dùng thuốc chống đông máu.
Dù chỉ là một lát nhỏ, gừng lại mang trong mình nhiều giá trị cho sức khỏe. Duy trì thói quen sử dụng gừng hợp lý mỗi ngày có thể là cách đơn giản để cải thiện tiêu hóa, tăng cường miễn dịch và hỗ trợ bảo vệ tim mạch lâu dài.
Theo Times of India, tổn thương ở các động mạch cổ - rách động mạch cảnh hoặc động mạch đốt sống làm tắc nghẽn nguồn cung cấp máu lên não rất nhanh, dễ gây đột quỵ. Chấn thương do tai nạn, động tác xoay người mạnh khi tập yoga, thậm chí cơn ho dữ dội cũng có thể làm tổn thương thành mạch máu, hình thành cục máu đông gây tắc nghẽn dòng chảy. Người bệnh thường xuất hiện cơn đau đầu dữ dội, đau cổ, sau đó vài giờ sẽ yếu cơ, mờ mắt.
Vấn đề về tim
Lỗ thông liên nhĩ (PFO) là một lỗ hổng trong tim cho phép cục máu đông di chuyển từ tĩnh mạch đến động mạch não tăng nguy cơ đột quỵ. Nhiều người khi chạy bộ hoặc làm việc bỏ qua cảm giác tim đập nhanh, chỉ phát hiện lỗ thông khi khám sức khỏe định kỳ.
Lượng đường trong máu cao trong thời gian dài
Theo Eatingwell, lượng đường trong máu cao liên tục gây hại cho toàn bộ cơ thể, bao gồm cả não bộ. Tình trạng khiến các động mạch trở nên cứng, kém đàn hồi hơn, làm giảm lưu lượng máu hoặc dẫn đến tắc nghẽn, tăng nguy cơ đột quỵ.
Mối liên hệ giữa bệnh tiểu đường và đột quỵ bắt nguồn từ cách cơ thể xử lý đường huyết (glucose) để tạo năng lượng, theo Hiệp hội Tim mạch Mỹ. Bệnh tiểu đường không được kiểm soát, dẫn đến lượng đường trong máu luôn ở mức cao, tác động tiêu cực đến mạch máu theo thời gian. Tổn thương này dẫn đến sự hình thành các mảng bám chất béo hoặc cục máu đông, gây tắc nghẽn dòng máu lên não, thiếu oxy, dẫn đến đột quỵ.
Nếu bạn bị tiểu đường hoặc có nguy cơ mắc bệnh, hãy kiểm tra mức đường huyết theo khuyến cáo của bác sĩ. Đồng thời, giảm tiêu thụ đồ uống có đường, món tráng miệng, đồ ăn vặt chế biến sẵn.
Tăng huyết áp
Huyết áp cao là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây đột quỵ. Theo thời gian, tình trạng này làm tổn thương, suy yếu thành mạch máu, khiến chúng dễ bị tắc nghẽn hoặc vỡ, dẫn đến đột quỵ do thiếu máu cục bộ hoặc xuất huyết. Nếu huyết áp của bạn thường xuyên ở mức 130/80 hoặc cao hơn, hãy thảo luận với bác sĩ về phương pháp điều trị, theo WebMD.
Hút thuốc lá làm tăng nguy cơ đột quỵ vì nicotine làm tăng huyết áp. Khói thuốc lá cũng gây tích tụ chất béo trong động mạch chính ở cổ, khiến máu dễ đông.
Hai tháng gần đây, nam thanh niên cao 1,7 m, nặng 85 kg liên tục thấy khát nước và đi tiểu nhiều lần. Bác sĩ Hoàng Tuấn Uyên, chuyên khoa Nội tiết và Chuyển hóa, Bệnh viện Kỳ Mỹ (Đài Loan), khám chuyên sâu và phát hiện đường huyết lúc đói của anh lên tới 190 mg/dL (mức bình thường dưới 100 mg/dL). Chỉ số HbA1c trung bình 3 tháng cũng chạm mức 8,8% (bình thường dưới 5,7%).
Căn cứ các kết quả này, bác sĩ chẩn đoán anh mắc tiểu đường type 2. Đặc thù công việc khiến anh ăn uống thất thường, lạm dụng đồ uống có đường và thiếu vận động đã bào mòn sức khỏe nhanh chóng, ông Uyên nhận định.
Bác sĩ Uyên lên phác đồ điều trị bằng thuốc uống, đồng thời tư vấn dinh dưỡng và hướng dẫn kỹ năng tự chăm sóc. Nhờ tuân thủ lịch khám định kỳ và điều chỉnh lối sống, nam thanh niên hiện kiểm soát tốt lượng đường trong máu.
Niên giám Nhóm đặc biệt mắc bệnh tiểu đường năm 2025 tại Đài Loan công bố số người mắc tiểu đường type 2 vào năm 2020 chạm mốc 2,56 triệu người, tương đương tỷ lệ cứ 10 người có 1 người mang bệnh. Thống kê năm 2024 cũng xếp tiểu đường vào nhóm 5 nguyên nhân gây tử vong hàng đầu, cướp đi sinh mạng của gần 10.000 người mỗi năm.
Bác sĩ Uyên cảnh báo tỷ lệ bệnh nhân dưới 40 tuổi mắc "tiểu đường type 2 khởi phát sớm" đang tăng vọt. Tế bào đảo tụy của nhóm này suy thoái nhanh hơn người cao tuổi, đẩy cao nguy cơ biến chứng tim mạch và thận.
Chuyên gia chỉ đích danh ba thủ phạm chính gây bệnh gồm béo phì, áp lực cao và chế độ ăn nhiều đường. Nhóm tuổi này thường mải mê xây dựng sự nghiệp, sinh hoạt kém điều độ nên hay phớt lờ các dấu hiệu cơ thể cảnh báo. Khi bác sĩ tiếp nhận, họ thường mang nhiều vấn đề chuyển hóa phức tạp đòi hỏi áp dụng chiến lược đa trị liệu từ sớm.
Việc phát bệnh sớm cũng khiến cơ thể chịu đựng môi trường đường huyết cao lâu hơn. Tình trạng này làm tăng mạnh nguy cơ biến chứng võng mạc, thận, thần kinh và tim mạch trong tương lai so với nhóm phát bệnh muộn.
Chuyên gia khuyến cáo những người mang yếu tố nguy cơ cao như có tiền sử gia đình, thừa cân, lười vận động, căng thẳng kéo dài hoặc thiếu ngủ cần chủ động khám sức khỏe định kỳ. Người mang bệnh cần phối hợp chặt chẽ cùng chuyên gia y tế để thay đổi lối sống, tập thể dục đều đặn, ăn uống cân bằng, duy trì cân nặng lý tưởng và dùng thuốc đúng chỉ định nhằm trì hoãn biến chứng.
