Ẩn sâu dưới lòng New York là một trong những kho vàng lớn nhất thế giới – nơi cất giữ hàng nghìn tấn vàng của nhiều quốc gia, nhưng phần lớn lại không thuộc về Mỹ. Điều đáng chú ý là những “chủ nhân” chính lại là các nền kinh tế hàng đầu châu Âu.
Thực tế, kho vàng của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ tại New York (Fed) chỉ đóng vai trò lưu ký. Trong khoảng 6.300 tấn vàng đang được bảo quản, tới 98% thuộc về các ngân hàng trung ương và chính phủ nước ngoài – biến nơi đây thành “ngân khố chung” của thế giới.
Dù danh sách chi tiết không được công bố, nhiều dữ liệu cho thấy châu Âu chiếm phần lớn. Đức là cái tên nổi bật, với khoảng 1.200 tấn vàng từng được lưu trữ tại Mỹ. Dù đã triển khai chương trình hồi hương từ năm 2013, Berlin vẫn giữ khoảng 1/3 dự trữ tại đây.
Italy – một trong những quốc gia nắm giữ vàng lớn nhất thế giới – cũng duy trì lượng vàng đáng kể ở nước ngoài, bao gồm Mỹ, nhằm đảm bảo khả năng giao dịch nhanh trên thị trường quốc tế.
Trong khi đó, Hà Lan và Bỉ từng gửi tới một nửa dự trữ vàng tại New York, nhưng gần đây đã chuyển dần về nước. Thụy Sĩ lựa chọn cách phân bổ linh hoạt giữa trong nước, Mỹ và Anh. Ngược lại, Pháp từ lâu ưu tiên giữ vàng trong nước, hạn chế phụ thuộc vào các kho ngoại quốc.
Nguồn gốc của xu hướng này bắt đầu sau Thế chiến thứ hai. Khi đó, Mỹ nổi lên như nền kinh tế ổn định nhất. Việc chuyển vàng sang New York khi đó không chỉ để cất giữ, mà còn là cách “trú ẩn” trong một hệ thống tài chính được xem là an toàn nhất.
Nhưng yếu tố an toàn chỉ là một phần. Quan trọng không kém là tính tiện lợi. Kho vàng tại New York hoạt động như một trung tâm giao dịch khi các quốc gia có thể mua bán vàng chỉ bằng cách chuyển quyền sở hữu trong cùng hệ thống kho, không cần vận chuyển vật chất.
Vai trò trung tâm tài chính toàn cầu của New York càng củng cố xu hướng này khi đồng USD trở thành trụ cột của hệ thống tiền tệ và có thể quy đổi trực tiếp sang vàng.
Dù vậy, xu hướng đang dần đảo chiều. Trong hơn một thập kỷ qua, nhiều quốc gia đã âm thầm đưa vàng về nước. Đức chuyển hàng trăm tấn về Frankfurt, Hà Lan cũng có động thái tương tự, còn Pháp gần như không phụ thuộc vào kho vàng Mỹ.
Động lực không chỉ mang tính kỹ thuật mà còn đậm màu sắc địa chính trị. Khi thế giới chứng kiến các tài sản quốc gia có thể bị đóng băng trong xung đột, câu hỏi về “chủ quyền tài sản” trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Bên cạnh đó, áp lực trong nước gia tăng khi cử tri và giới chính trị yêu cầu chính phủ kiểm soát trực tiếp các tài sản chiến lược.
Theo Công ty Vận hành hệ thống điện và thị trường điện quốc gia (NSMO), một cuộc diễn tập ứng phó sự cố có quy mô lớn chưa từng có vừa được tổ chức ngày 16-4. Cuộc diễn tập lần đầu tiên có sự tham gia của cả ba cấp điều độ, thay vì chỉ một cấp trước đây.
Việc tổ chức diễn tập được thực hiện trong bối cảnh việc cung ứng điện mùa khô gặp nhiều thách thức: nhu cầu điện được dự báo sẽ tăng cao cùng những yếu tố bất thường do thời tiết nắng nóng sẽ diễn ra vào các tháng cao điểm mùa khô.
Tình huống được tổ chức diễn tập là giả định sự cố đường dây 220kV Nha Trang - Krông Buk xảy ra vào thời điểm phụ tải cao. Bên cạnh đó đường dây 220kV Nha Trang - Vân Phong đang cắt điện dài ngày để chuyển đấu nối.
Đây là khu vực có tỉ lệ nguồn năng lượng tái tạo đấu nối lớn, đòi hỏi công tác xử lý nhanh chóng và chính xác để tránh sự cố lan rộng.
Tình huống diễn tập còn tích hợp yếu tố bất thường như cháy rừng ảnh hưởng hành lang tuyến, qua đó nâng cao khả năng ứng phó với các sự cố kết hợp, phức tạp trong thực tế.
Sự cố đường dây diễn ra gây nên quá tải nghiêm trọng, gây mất trục truyền tải, dồn tải và tạo nên nguy cơ domino.
Hiệu ứng domino gây hậu quả làm lan rộng sự cố, nếu không xử lý ngay sẽ xảy ra mất nhiều nguồn điện khu vực nam miền Trung và dẫn đến mất tải diện rộng.
Trực tiếp chỉ đạo công tác diễn tập, ông Nguyễn Quốc Trung - Phó tổng giám đốc NSMO kiêm Giám đốc Trung tâm Điều độ hệ thống điện miền Trung (CSO) - cho hay việc diễn tập xử lý sự cố hệ thống điện được thực hiện trên ứng dụng mô phỏng đào tạo điều độ viên OpenOTS.
Đây là lần đầu tiên huy động cả ba cấp độ điều độ hệ thống điện tham gia, đã đưa ra các kịch bản ứng phó với các tình huống phức tạp, góp phần nâng cao năng lực xử lý trước các sự cố và khả năng phối hợp giữa các đơn vị.
Với mục tiêu là nhằm dập quá tải ngay, tránh lan truyền sự cố, sau khi nhận diện sự cố, các đơn vị đã hạ tải khẩn cấp ngay để cứu hệ thống, bao gồm việc giảm khoảng 240 MW nguồn, chủ yếu là điện mặt trời, cũng như phối hợp với các đơn vị điều độ miền và điện lực địa phương giảm thêm 10-16 MW.
Cùng đó, các đơn vị điều độ hệ thống thực hiện tái cấu trúc lưới, điều chỉnh lưới để sau khi ổn định sẽ huy động lại nguồn đã cắt. Việc này nhằm chuyển trạng thái hệ thống từ "cứu nguy" sang "tối ưu vận hành". Sau đó, các đơn vị vận hành sẽ cô lập và sửa chữa khu vực gặp sự cố.
Đối với khu vực gặp tình huống bất thường là cháy rừng gần đường dây 220kV Quảng Ngãi - Phù Mỹ có nguy cơ gây khói, nhiệt, phóng điện và các sự cố tiếp theo, MSNO sẽ chủ động giảm lượng công suất nhất định và theo dõi thêm tình huống, sẵn sàng cắt khẩn cấp. Việc này nhằm kiểm tra năng lực xử lý đa sự cố chồng lấn.
Sau khi các sự cố được khôi phục, điều độ hệ thống sẽ đóng lại các đường dây, khôi phục lưới về trạng thái ban đầu và huy động nguồn đầy đủ phục vụ cho toàn hệ thống.
Ngày 7/5, CIT ra phán quyết thuế nhập khẩu 10% Tổng thống Donald Trump đang áp dụng trên toàn cầu là không có cơ sở theo Đạo luật Thương mại năm 1974. Tuy nhiên, Tòa án chỉ chặn thuế này với 2 doanh nghiệp nhỏ và bang Washington - nhóm đã nộp đơn kiện thuế này từ đầu tháng 3.
Tòa án từ chối ban hành lệnh cấm áp thuế với các hãng nhập khẩu, qua đó bác bỏ đề nghị từ nhóm 24 bang, chủ yếu do đảng Dân chủ lãnh đạo. Tòa cho rằng các bang không có tư cách pháp lý để yêu cầu biện pháp đó.
Các thẩm phán cho rằng phần lớn bang khởi kiện, trừ Washington, không phải là bên nhập khẩu trả tiền thuế hoặc có thể phải trả thuế. Riêng Washington đã nộp được bằng chứng cho thấy họ trả thuế thông qua Đại học Washington - một tổ chức nghiên cứu công. Vì vậy, với các hãng nhập khẩu khác, thuế 10% vẫn được áp dụng trong thời gian chính phủ Mỹ kháng cáo.
Hai doanh nghiệp nhỏ thắng kiện là hãng đồ chơi Basic Fun! và công ty nhập khẩu gia vị Burlap & Barrel. Họ cho rằng việc ông Trump áp thuế mới là để lách phán quyết hồi tháng 2 của Tòa án Tối cao Mỹ. Khi đó, Tòa bác bỏ các loại thuế nhập khẩu mà ông Trump áp dụng theo Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA), gồm thuế đối ứng và thuế riêng áp lên Mexico, Canada, Trung Quốc.
Để đáp trả, cùng ngày, ông Trump ký sắc lệnh áp thuế nhập khẩu bổ sung 10%, viện dẫn thẩm quyền theo Điều 122 của Đạo luật Thương mại năm 1974. Mục đích là giải quyết "tình trạng thâm hụt cán cân thanh toán" nghiêm trọng, hoặc ngăn chặn nguy cơ đồng USD mất giá trong ngắn hạn.
Phán quyết ngày 7/5 cho rằng đạo luật này không phù hợp với loại thâm hụt thương mại mà ông Trump viện dẫn trong sắc lệnh tháng 2. "Quyết định này là một chiến thắng quan trọng cho các doanh nghiệp Mỹ phụ thuộc vào sản xuất toàn cầu để cung cấp sản phẩm an toàn với giá hợp lý. Các mức thuế trái luật khiến những doanh nghiệp như chúng tôi khó cạnh tranh và tăng trưởng", CEO Basic Fun Jay Foreman nhận xét.
Chính quyền ông Trump lập luận rằng Mỹ đang thâm hụt cán cân thanh toán nghiêm trọng, thể hiện qua thâm hụt thương mại hàng hóa ở mức 1.200 tỷ USD và thâm hụt tài khoản vãng lai tương đương 4% GDP. Tuy nhiên, một số nhà kinh tế học và luật sư thương mại cho rằng Mỹ chưa đứng trước nguy cơ khủng hoảng cán cân thanh toán, khiến các mức thuế mới dễ gặp thách thức về mặt pháp lý.
Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) vừa có văn bản gửi Cục Điện lực góp ý về phương án xây dựng khung giá phát điện năm 2026 cho các nhà máy điện mặt trời mặt đất và điện mặt trời nổi có kết hợp hệ thống pin lưu trữ (BESS).
EVN cho rằng việc lắp đặt hệ thống lưu trữ sẽ làm tăng tổng mức đầu tư dự án, kéo theo khung giá điện cao hơn so với các nhà máy điện mặt trời thông thường. Điều này đồng nghĩa bên mua điện sẽ phải trả chi phí cao hơn với các dự án có kết hợp lưu trữ.
Thực tế, theo khung giá hiện hành của Bộ Công Thương, các dự án điện mặt trời có pin lưu trữ được hưởng mức giá cao hơn khoảng 140-190 đồng mỗi kWh so với dự án không có lưu trữ, tương đương tăng 11-14%.
Tuy nhiên, theo EVN, hiệu quả đầu tư cũng như hiệu quả của hệ thống lưu trữ với vận hành hệ thống điện hiện "chưa rõ ràng". Vì vậy, tập đoàn kiến nghị Bộ Công Thương làm rõ quyền và trách nhiệm điều khiển, mục tiêu lắp đặt, cơ chế huy động và trách nhiệm của chủ đầu tư trong việc bảo đảm khả dụng của hệ thống pin lưu trữ.
EVN đồng thời đề nghị cơ quan quản lý đánh giá nhu cầu thực tế của hệ thống điện trước khi cho phép phát triển các dự án điện mặt trời hoặc điện gió kết hợp lưu trữ. Việc này nhằm tránh tình trạng đầu tư dư thừa như đã xảy ra tại một số nước trong khu vực.
Theo tính toán của EVN, khung giá điện mặt trời mặt đất có lưu trữ khoảng 1.104-1.550 đồng mỗi kWh, tùy khu vực và phương án xác định suất đầu tư hệ thống lưu trữ. Với điện mặt trời nổi có BESS, mức giá dao động từ 1.299-1.823 đồng mỗi kWh.
Mức giá cao nhất gần 1.830 đồng một kWh với phương án điện mặt trời nổi tại miền Bắc. Trong khi đó, mức thấp nhất hơn 1.100 đồng một kWh áp dụng với điện mặt trời mặt đất tại miền Nam.
Để xây dựng khung giá, EVN giả định hệ thống lưu trữ có công suất bằng 10% công suất nhà máy điện mặt trời. Suất đầu tư BESS được tham khảo từ các dự án đấu thầu của một số công ty điện lực trong nước, thị trường Trung Quốc và mức trung bình toàn cầu.
Ngoài ra, EVN cho biết một số thông số đầu vào phục vụ tính toán hiện chỉ mang tính tham khảo. Tập đoàn đề nghị Bộ Công Thương lấy thêm ý kiến từ các đơn vị tư vấn và tổ chức quốc tế độc lập trước khi phê duyệt khung giá chính thức.
Trong bối cảnh nhiều địa phương được sáp nhập, EVN cũng kiến nghị Bộ Công Thương sớm hướng dẫn việc phân chia các tỉnh vào ba miền Bắc, Trung, Nam khi áp dụng các khung giá điện theo vùng để tránh phát sinh vướng mắc trong quá trình thực hiện.
Pin lưu trữ BESS là một loại hình lưu trữ năng lượng điện, nạp điện và xả để phát điện khi hệ thống điện có nhu cầu, có vai trò cân bằng và bảo đảm vận hành ổn định hệ thống điện. Quy hoạch điện VIII điều chỉnh đặt mục tiêu phát triển 10.000-16.300 MW hệ thống lưu trữ vào năm 2030 để hỗ trợ tích hợp năng lượng tái tạo.
