Dự án sửa đổi Bộ luật Hình sự năm 2026, đang được Bộ Công an xây dựng và lấy ý kiến đến 7/5, đã đề xuất bổ sung các tội danh và hành vi phạm tội mới trong nhiều lĩnh vực, đặc biệt là công nghệ thông tin và mạng viễn thông.
Năm 2021-2025, cả nước phát hiện, xử lý hơn 4.300 vụ án trong lĩnh vực công nghệ thông tin, mạng viễn thông. Số này nhiều hơn 643,4% so với giai đoạn 2016-2020, tức gấp gần 7,5 lần.
Đây cũng là loại tội phạm có mức độ gia tăng nhanh nhất trong các lĩnh vực phạm tội ở Việt Nam, Bộ Công an nêu.
Các hoạt động tội phạm nổi lên chủ yếu là: lập các trang giả mạo cơ quan công an; giả danh cơ quan chức năng gọi điện, yêu cầu người dân thực hiện các dịch vụ công trực tuyến; kêu gọi tham gia các hội nhóm đầu tư Forex…
Nhà chức trách cũng ghi nhận bắt đầu xuất hiện các vụ tấn công mạng, gián điệp mạng nhằm vào hệ thống thông tin của cơ quan nhà nước, tập đoàn kinh tế lớn, ngân hàng, đánh cắp thông tin nội bộ, bí mật nhà nước, phá hủy dữ liệu, đánh sập hệ thống; rao bán thông tin, tài liệu…
Trong khi đó, các hành vi phạm tội này hiện chưa được mô tả đầy đủ trong Bộ luật hình sự hiện hành, không bao quát thực tiễn mới, cách định nghĩa hành vi phạm tội còn lạc hậu.
Nhiều hành vi trong thực tế không đủ điều kiện áp vào các cấu thành hiện có, phải xử lý bằng các tội danh gián tiếp, gây tranh cãi và dễ bỏ lọt hành vi nguy hiểm. Luật còn thiếu quy định về hành vi lạm dụng tình dục trẻ em (quay các bộ phận nhạy cảm, chat sex…) nên thiếu cơ sở pháp lý để trong đấu tranh, xử lý…
Bộ Công an cho rằng bối cảnh trên đòi hỏi Bộ luật Hình sự phải kịp thời cập nhật, bảo đảm tính đầy đủ, tránh bỏ lọt tội phạm. Vì thế, dự thảo lần này đề xuất bổ sung 9 tội trong nhóm tội phạm công nghệ thông tin như gián điệp mạng; lạm dụng trẻ em quay hình nhạy cảm, chat sex; lập trình AI để phạm tội…
>>Chi tiết 9 tội mới đang được đề xuất
Tăng cường tịch thu tài sản số
Cũng nằm trong chính sách xử lý tội phạm công nghệ, dự thảo đề xuất bổ sung các quy định về các dạng tài sản số như tiền số, tài sản số và giấy tờ có giá trên môi trường điện tử làm căn cứ pháp lý để tịch thu và thu hồi tài sản phạm tội.
Theo Bộ Công an, quy định hiện chỉ xác định “vật, tiền” là công cụ, phương tiện hoặc sản phẩm của tội phạm thuộc diện bị tịch thu sung công quỹ. Điều này đang bộc lộ những hạn chế đáng kể trong bối cảnh mới.
Thực tế đã xuất hiện những thực thể mới như đồng tiền điện tử, phần mềm máy tính, các loại game điện tử, sản phẩm AI, cũng có giá trị quy đổi vật chất rất lớn. Song luật lại chưa có sự điều chỉnh. Điều này dẫn đến khó khăn trong thu hồi tài sản, được tội phạm tẩu tán dưới dạng số hóa.
Việc quy phạm các dạng tiền ảo, tài sản mã hóa sẽ giúp áp dụng các biện pháp cưỡng chế để tịch thu và bồi thường thiệt hại cho nạn nhân.
Theo Bộ Công an, điều này đặc biệt có ý nghĩa trong các vụ án rửa tiền hoặc lừa đảo xuyên biên giới, nơi tội phạm thường tận dụng tính ẩn danh và khả năng dịch chuyển nhanh của tài sản số để che giấu nguồn gốc bất hợp pháp.
Đối với người dân, chính sách này sẽ là “phao cứu sinh” giúp tăng cơ hội đòi lại tài sản đã mất trong các vụ lừa đảo chiếm đoạt trên môi trường điện tử.
Song thách thức lớn là Nhà nước sẽ phải đầu tư nguồn lực rất lớn để phát triển hạ tầng kỹ thuật chuyên sâu như hệ thống giám định kỹ thuật số và các công cụ truy vết công nghệ blockchain.
Đồng thời, đội ngũ điều tra viên, kiểm sát viên và thẩm phán cũng phải được đào tạo chuyên sâu về kiến thức tài chính số để có thể xác định, phong tỏa và định giá tài sản số một cách chính xác, tránh gây thiệt hại cho các bên liên quan ngay tình.
Với doanh nghiệp, dù có thể làm phát sinh thêm chi phí tuân thủ cho các nền tảng số và doanh nghiệp Fintech trong ngắn hạn, nhưng về lâu dài, đây là bước đi tất yếu để xây dựng một nền kinh tế số bền vững và an toàn.
Ngày 31/5, Công an thành phố Đồng Nai đang tạm giữ Đào Đức Tài (SN 1999, ngụ phường Đồng Phú, thành phố Đồng Nai) cùng 2 đồng bọn để làm rõ hành vi giết người; tàng trữ, sử dụng trái phép vũ khí quân dụng và tàng trữ trái phép chất ma túy.
Thời điểm bắt Tài và đồng bọn, cơ quan chức năng thu giữ một khẩu súng quân dụng, 5 gói ma túy cùng nhiều vật chứng liên quan.
Theo thông tin ban đầu, do mâu thuẫn tình cảm với chị N.T.K.T. (ngụ xã Đa Kia, thành phố Đồng Nai), ngày 13/4, Tài gọi điện đe dọa sát hại cả nhà bạn gái.
Nhận tin báo, Phòng Cảnh sát hình sự phối hợp với lực lượng cảnh sát cơ động và Công an xã Đa Kia đưa người thân chị T. đến nơi an toàn, đồng thời triển khai vây bắt đối tượng.
Hôm sau, Tài cùng một người khác xuất hiện trước nhà cô gái ở xã Đa Kia, nổ liên tiếp 7 phát súng rồi bỏ trốn.
Quá trình bị truy bắt, nhóm này cố thủ, có dấu hiệu sử dụng vũ khí chống trả. Lực lượng công an sau đó khống chế, bắt giữ Tài cùng Lê Thanh Nguyện (SN 1997) và Phan Thanh Hiền (SN 1993, cùng ngụ phường Đồng Phú).
Khám xét nơi ở của các đối tượng, công an thu giữ thêm 5 bình xịt hơi cay, 1 ná cao su, 1 dao rựa và 5 gói tinh thể màu trắng nghi là ma túy đá.
Ngày 21/5, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Vĩnh Long cho biết đã tống đạt quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can và ra lệnh bắt tạm giam đối với Cao Văn Quý (SN 1978, trú xã Bình Phú) để điều tra về hành vi Cưỡng dâm người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi.
Theo kết quả điều tra, Quý và chị L.T.K.H. (SN 1988, ngụ xã Phong Thạnh) sống chung như vợ chồng vào năm 2010.
Sau thời gian chung sống, cả hai có một con chung là cháu L.N.T. (15 tuổi).
Đến năm 2012, Quý và chị H. chia tay nên cháu T. về sống với ông bà ngoại.
Tháng 6/2025, Quý đón cháu T. về nhà nuôi dưỡng. Thời gian sống cùng nhà, Quý đã 3 lần thực hiện giao cấu với con gái ruột.
Ngày 24/4, TAND Hà Nội lần thứ 3 mở phiên xét xử Cao Văn Hùng, 52 tuổi, trú phường Đông Ngạc, về tội Giết người và Hủy hoại tài sản trong vụ đốt quán hát khiến 11 người chết và thiêu rụi nhiều ôtô, xe máy, hàng hóa...
Tại các phiên xử trước, Hùng "bỗng mất tính lực", không trả lời bất cứ câu hỏi nào của thẩm phán hay luật sư.
Bị cáo trong năm 1998 bị xử 6 năm tù về tội Cướp tài sản của công dân; năm 2005 bị phạt 15 tháng tù do Trộm cắp tài sản.
Trong các phiên tòa, bị hại hoặc đại diện bị hại yêu cầu Hùng phải bồi thường thiệt hại vật chất; bồi thường tổn hại tinh thần; phụng dưỡng bố mẹ già hoặc con nhỏ của những người tử vong. Tuy nhiên, đến nay bị cáo vẫn chưa thực hiện việc xin lỗi hay bồi thường.
Lần này, tòa tiếp tục tạm dừng để các đại diện của bị hại đã tử vong trong vụ án có thể cung cấp thêm tài liệu, hồ sơ liên quan. Thời gian mở lại phiên tòa chưa được thông báo.
Án mạng từ một vụ 'ăn quỵt'
VKSND Hà Nội xác định, khoảng tháng 11/2024, bị cáo Hùng uống một lon bia và dùng một bao thuốc lá tại quán trên đường Phạm Văn Đồng, hết 55.000 đồng nhưng nói không thanh toán. Một người khách (không rõ nhân thân) đi đến hỏi lý do và tát vào mặt bị cáo, nói lần sau đi ăn uống phải trả tiền đàng hoàng.
Khoảng 21h17 ngày 18/12/2024, Hùng trở lại quán một mình, tiếp tục gọi một chai bia, một bao thuốc và gọi nhân viên gây sự. Lúc này, một người khách đến khuyên ông ta về; một người khác ra đánh, sau đó dừng tay khi được can ngăn.
Bị cáo đi mua 6 lít xăng đựng vào xô, quay lại quán hắt toàn bộ xăng vào cửa kính và khu vực lối ra vào rồi châm lửa.
Hậu quả 11 khách tử vong, 4 người bị bỏng. Nhiều tài sản trong quán, 8 xe máy, một ôtô cùng 7.184 máy móc, thiết bị, linh kiện là tài sản của công ty bên cạnh, bị hỏng hoàn toàn. Tổng giá trị thiệt hại hơn 2,6 tỷ đồng.
Người khách có hành vi đánh Hùng đã tử vong, nên cơ quan điều tra không truy cứu.
Quá trình điều tra, chủ quán hát đã hỗ trợ mỗi gia đình có khách tử vong 5 triệu đồng, gia đình nam nhân viên tử vong 30 triệu đồng, hỗ trợ nữ nhân viên bị bỏng 10 triệu đồng.
Hiện gia đình các nạn nhân tử vong yêu cầu bị cáo bồi thường 250-475 triệu đồng và chu cấp cho con cái họ đến khi trưởng thành. Trong 5 người bị thương, hai người không yêu cầu bồi thường, 3 người còn lại yêu cầu 5-70 triệu đồng.
